Bugonia: Lanthimos ve Stone ortaklığı yormaya mı başladı?

Film: Bugonia
Yönetmen: Yorgos Lanthimos
Yapım yılı: 2025
Süre: 118 dakika

Tuhaflıkla gelen şöhreti ve biricik tarzı Yunanistan’dan çıkıp tüm dünyaya yayılan Yorgos Lanthimos, The Favourite, Bleat, Poor Things ve Kinds of Kindness derken, Emma Stone’un velayetini almışcasına onunla birlikte üretmeye devam ediyor: İkilinin son ortaklığı, Venedik Film Festivali’nde prömiyeri yapıldıktan sonra Türkiye’de ilk kez Filmekimi’nde gösterilen Bugonia oldu. 2003 tarihli Güney Kore yapımı Save the Green Planet!’in yeniden çevrimi olan film, CEO Michelle Fuller’ı ve şirketi, eylemleriyle dünyayı yok etmeye çalışan bir uzaylı olduğuna ikna oldukları bu kadını kaçırıp itirafa zorlayan iki komplo teorisyeni genç adamı merkezine alıyor. Yapımcılar arasındaki Ari Aster ismi ve senaryonun The Onion’ın eski başeditörü Will Tracy’e ait olması, yönetmen koltuğundaki Yorgos Lanthimos’un sinemasıyla da birleştiğinde bize nasıl bir film izleyeceğimize dair fazlaca ipucu verse de, sürprizlerden uzak durmak için Save the Green Planet!’i Bugonia’dan önce izlememek doğru bir karar olacaktır.

^{Bugonia | Kaynak: İKSV}

Hem yönetmenin isminin etiketleşmesi ve markalaşması hem de Emma Stone’un onunla birlikte yarattığı ikonik karakterlerin etkisi, gittikçe büyüyen bir beklenti yükü yaratmış durumda. Bu beklentiyi karşılamak ise zorlaşmaya başladı belli ki. Bugonia, bir karakterinin gözünden bakıldığında kara komedi, diğerlerinin gözünden bakıldığında bir bilimkurgu-gerilim olarak adlandırılabilir. Filmin insanlığın gezegene, çevreye ve en çok da kendi türüne zarar veren, kendini yok eden bir silaha dönüştüğü mesajını temel aldığı ve buna kara mizah ile ironi kullanarak dur demeye çalıştığı da aşikar. Öte yandan mesajını ondan beklenen Lanthimos tuhaflığında iletmeye çalışırken isteyerek ya da istemeden alaycı ve küçümseyici bir tavır takınmaktan, olası davasını arka plana atmaktan kaçamamış. Tüm bunlar da ortaya, Lanthimos’un kendi ülkesinde yaptığı filmler ya da uluslararası izleyicinin çok daha fazla bağ kurduğu The Favourite ve Poor Things seviyesinde bir iş çıkmamasına sebep olmuş. 

^{Bugonia | Kaynak: IMDb}

Filmin güçlü yanları, Jesse Plemons - Aidan Delbis ikilisinin performansları ve tüm filme ivme kazandıran finali. Kinds of Kindness filminde de yönetmen ile birlikte çalışan Plemons, bu filmde çok daha büyük ve önemli bir role sahip. CEO Michelle Fuller’ı kaçıran ikilinin beyni olan Teddy’i canlandıran oyuncu, izleyiciyi birbiri ardına sıralanan komplo teorilerine karakterinin canıgönülden inandığına da, bu inandığı şeylerin gerçekte kocaman birer saçmalık olduğuna da ikna ediyor. Plemons’un saf bir aptallık ile görünmeyeni gören bir deha arasındaki ince çizgide duran oyununa, çocuksu, korkak, naif ve kaybolmuş karakterini en iyi şekilde canlandıran yepyeni yüz Aidan Delbis eşlik ediyor. 

İki karakterin ve iki performansın dengesi filmin bilhassa giriş ve final sahnelerini güçlendiren şey oluyor. Hiç beklenmedik bir olayla fitili ateşlenen final bölümü, “Daha ne kadar aptal olabilirler?” ya da “Bu kadarına da nasıl inanıyor olabilirler?” diyen izleyicinin kendisini aptal yerine koyan bir gösteriye sahne oluyor. Tempodaki ani yükseliş, bir sürpriz ya da bir ton değişimi sağladığı kadar filmin ortasında uyuyakalmış izleyiciyi uyandırmaya da yarıyor. Çünkü evet, Emma Stone’un yıldız ışığına ve inkar edilemeyecek yeteneğine rağmen (yepyeni bir karakter yaratmak yerine Lanthimos ile önceki işbirliklerindeki karakterlerini harmanlayıp önümüze koyması yeteneğini sorgulatmadı) Michelle’in itirafa izleyicinin ise iknaya zorlandığı o sorgu sahneleri yersiz uzun ve düpedüz sıkıcı. 

^{Emma Stone, Bugonia | Kaynak: İKSV}

Merakla beklediğim Bugonia, filmin büyük bir kısmını oluşturan sorgulama bölümünde düşen temposu, dağıttığı dikkat ve yorucu, hatta sıkıcı seyriyle biraz hayal kırıklığı oldu benim için. Bu Lanthimos’un ilk uyarlama filmi değil. Fakat bu kez, önceki örnek Poor Things’in aksine kaynak malzemenin bir roman değil film olması, Lanthimos gibi yaratıcı bir zihnin kendi kurallarını koyamadığı, kendi tuhaf dünyasını ve hayal gücünü özgürce yansıtamadığı bir sınırlamaya sebep olmuş gibi. Topyekün bir akımın adlandırılmasına yol açan (Yunan Tuhaf Dalgası) tuhaflıkların öncülerinden olan bir yönetmen özgün senaryolara geri dönmeli, hem kendisine hem de oyuncuya zararı olmaya başladığı artık apaçık hissedilen, Emma Stone işbirliğine de bir mola vermeli. Bugonia’nın buna rağmen (heleki özgün Güney Kore filmini izlemeyenler için) sürprizli, yaratıcı ve şaşırtıcı bir film olduğunu çünkü en kötü Lanthimos filminin bile Lanthimos taklitlerinin üretmeye çalıştıklarından daha iyi olduğunu unutmamak gerek.

Nerede izleyebilirsin? Bugonia, bugün gösterime giriyor.

Benzer işler:

• Contact (1997, Robert Zemeckis)
  
• Save the Green Planet! / Jigureul jikyeora! (2003, Jang Joon-hwan)