Sinema ve TV

Taipei Golden Horse Film Festivali notları: Çağdaş Asya sinemasında neler oluyor?

Çince sinemanın en prestijli ödüllerinden biri hâline gelmiş Altın At Ödülleri'ne de ev sahipliği yapan Taipei Golden Horse Film Festivali'ndeydik. Asya sinemasının dünü ve bugününden dünya sineması keşiflerine, seçkideki bu filmler izleme listenize eklenmeyi hak ediyor.

Duende
Duende · 20 Kasım 2026
5 dk okuma
Read in English

Geçen yıllarda Tokyo ve Singapur film festivallerini ziyaret ettikten sonra bu kez bölgenin en köklü sinema buluşmalarından biri olan Taipei Golden Horse Film Festivali için Tayvan’daydım. Yola çıkmadan önce Tayvan’a dair bildiklerim, Çin Halk Cumhuriyeti’yle süregelen siyasi gerilimden, hak ve özgürlükler konusunda Doğu ve Güneydoğu Asya’nın en açık toplumlarından biri olarak anılmasından ve Edward Yang ile Tsai Ming-liang filmlerinde gördüğüm Taipei manzaralarından ibaretti. Bu bir hafta boyunca hem Taipei’ye, Tayvan’a ve Tayvan sinemasına dair daha fazlasını öğrendim hem de sokaklarını, kültürünü ve gastronomisini keşfettim. Şehrin ortasındaki dev anıt mezarın merdivenlerini tırmanırken Chiang Kai-shek’in kim olduğunu ve neden tartışmalı bir figür olduğunu araştırıp öğrendim, Taipei 101’in de yer aldığı şehir manzarasının ardından güneşin batışını izlemek için Elephant Mountain’a çıkarken ter içinde kaldım, saatlerce yürüdüğüm her günün sonunda kendimi bambu sepetlerde gelen çeşit çeşit mantı ve bao ile, ardından ananaslı kekler, ince ince rendelenmiş süt buzuyla yapılan tatlılar ve mangolu kokteyllerle ödüllendirdim.

6 Kasım’da başlayan ve neredeyse üç haftaya yayılan festivalin yalnızca ilk yarısında Taipei’deydim. Altın At Ödülleri’ne aday filmlerin gösterimleri, 22 Kasım Pazar günü ödül töreniyle sona erecek son haftada yoğunlaştığı için de maalesef adayların birçoğunu izleme fırsatım olmadı. Tayvan’da yerli film üretimini desteklemek amacıyla 1962’de verilmeye başlanan Altın At, zamanla Çince sinemanın en prestijli ödüllerinden biri hâline gelmiş. Geçmişte Hou Hsiao-hsien, Wong Kar-wai, Ann Hui, Ang Lee ve Tsai Ming-liang gibi yönetmenleri ödüllendiren yarışma, bugün Tayvan, Hong Kong ve Çin anakarasının yanı sıra Singapur ve Malezya’dan da filmleri biraraya getiriyor. Bu yıl 11 adaylıkla listenin başında, hafızasını yitirmeye başlayan bir dedektifin bir kaçırılma vakasını çözmeye çalıştığı Tayvan-Japonya ortak yapımı Arrested Memory var. Onu, 1988 Tayvan’ında annesinin geçmişiyle yüzleşen bir genç kızı anlatan Girl 10 adaylıkla, boşanmış anne babası yüzünden aynı gün iki düğün yapmak zorunda kalan bir damadı izleyen Double Happiness ve bir lokantadaki aksiliğin iki yabancı arasında bir intikam döngüsüne dönüştüğü We Are Born Good ise 9’ar adaylıkla takip ediyor.

Festival kataloğundaki aday filmlerin özetlerini okurken, çocukların yetişkinlerin kararlarının sonuçlarıyla ne kadar sık baş başa kaldığı dikkatimi çekti. Singapur yapımı Ah Girl’de annesi, yedi yaşındaki bir çocuktan anne babasının ayrılığının ardından kiminle yaşayacağına karar vermesini istiyor. Will You Still Be My Friend’de yetişkinlerin bir güneş enerjisi projesi yüzünden karşı karşıya gelmesi, Tayvan’ın güneyindeki bir balıkçı köyünde iki oğlanın arkadaşlığını, tam da biri diğerine karşı hislerini sorgulamaya başlamışken tehlikeye atıyor. The Age of Goodbyes’ta ise annesinin son dileğini yerine getiren bir oğlan, bulduğu romanın sayfalarından 1969 Malezya’sına ve kendi ailesinin sırlarına ulaşıyor. Sunshine Women’s Choir aynı soruya bir bebeğin etrafında toplanan dört mahkumun hikayesiyle yaklaşıyor. Burada çocuğun nasıl bir aileye sahip olacağını, aynı cezaevindeki kadınların birbirlerine ve bebeğe nasıl sahip çıktıkları belirliyor.

The Eel | Kaynak: Letterboxd

Festivalin Asya sinemasına ayırdığı bölümlerden Windows on Asia, Nepal’den Filipinler’e uzanan bir seçkiyle sınıf farklarının ve aidiyetin gündelik ilişkileri nasıl biçimlendirdiğine bakıyor; Rising Japan ise aile bağları ve geçmişin gündelik hayattaki izleri etrafında Japon sinemasının farklı kuşaklarını biraraya getiriyordu. Benim için programın en güzel keşiflerinden ikisi ise bu yıl Altın At Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık görülen Yu Kan-ping’e ayrılan seçkiden ve A Tribute to Imamura Shohei retrospektifinden çıktı. Daha önce iki yönetmenin de hiçbir filmini izlememiştim. Yu’nun 1986 tarihli The Outsiders’ında, babası tarafından evden kovulan bir gencin Taipei’de başka kuir gençlerle kurduğu bağlar, seçilmiş ailelerin neden hayati olduğunu gösterirken bugün özgürlükçü kimliğiyle tanıdığım şehrin geçmişini de başka bir gözle okumamı sağladı. Imamura’nın 1997’de Altın Palmiye’yi paylaşan The Eel’i ise intikam, kefaret ve topluma yeniden karışma gibi Asya sinemasında sık karşılaştığım temaları, cezaevinden çıktıktan sonra berber dükkanı açan bir adamın insanlarla yeniden bağ kurmayı öğrenmesi üzerinden işliyordu. Imamura’nın kamerası, adamın hayatını değiştiren şiddetin ardından onun en sıradan karşılaşmalarında bile kendini ele veren duygulara odaklanıyordu. Kōji Yakusho’yu kariyerinin en etkileyici performanslarından birini verirken izlemek de başlı başına büyüleyiciydi.

The Color of the Sun | Kaynak: Taipei Golden Horse Film Festival

Asya sinemasından güncel öneriler

Taipei’de izlediklerim arasında favorim Xavier Tera’nın The Color of the Sun’ıydı. Okinawa’da lisenin son yılına girmeden önceki yazı arkadaşlarıyla geçiren Kamei’nin hayatı, Amerikan üssünde büyümüş Colin’in aralarına katılmasıyla değişiyor. Elin ayağının, duygularının, cinsel dürtülerinin bir türlü söz dinlemediği ve sık sık ya kendini ya da başkalarını incittiğin büyüme sancılarıyla bezeli o yaşların kendine özgü bir kaosu filmde yoğun bir şekilde hissediliyor. Filmin kamera açıları ve kadrajları da aynı ele avuca sığmaz enerjiyi taşıyor. Okinawa’nın tarihsel arada kalmışlığıyla Kamei’nin çocuklukla yetişkinlik arasında sıkışmasını, gencin kendi yasıyla adanın geçmişinden bugüne dinmeyen yası yan yana getirmesi beni çok etkiledi. Renk körü Kamei’nin güneşi mavi görmesine ve filmin adını buradan almasına bayıldım. Japonca yazı karakterleri üzerinden güneşle renkler arasındaki bağı açıklamayı ve sembolizmi biraz fazla uzattığını düşünsem de yas üzerine bir başka etkileyici film olan Everytime’ın güneşi kare gösterdiği bir sinema yılında, güneşin rengini de sorgulamak beni gülümsetti.

Will You Still Be My Friend | Kaynak: Taipei Golden Horse Film Festival

Lu Po-shun’un Will You Still Be My Friend’inde, Tayvan’ın güneyindeki bir balıkçı köyünde güneş enerjisi projesi yüzünden karşı karşıya gelen ailelerin çocukları, dostluklarını korumaya çalışırken birbirlerine karşı hislerini de anlamaya çalışıyor. Galiçya’da bir rüzgar santralinin köylülerle sonradan yerleşen bir çifti karşı karşıya getirdiği As Bestas’tan bu yana, Avrupa’dan Latin Amerika’ya farklı sinemalarda enerji projelerinin kırsalda kimin söz sahibi olduğu sorusunu yeniden açtığı hikayelere sıkça rastlıyoruz. Lu bu gerilimi, Lukas Dhont’un Close’u ile Hirokazu Koreeda’nın Monster’ı arasında bir yerde duran bu büyüme hikayesinin fonuna yerleştiriyor. Yetişkinlerin toprak kavgası, iki oğlanın birbirine duyduğu sevginin de sınavına dönüşüyor.

Elephants in the Fog | Kaynak: Taipei Golden Horse Film Festival

Abinash Bikram Shah’ın Elephants in the Fog’unda ise Nepal’in bir köyünde yaşayan Kinnar topluluğunun başındaki Pirati, sevdiği adamla yeni bir hayat kurmayı düşlerken kızlarından birinin kaybolmasıyla onu aramaya koyuluyor. Pirati’yi ilk oyunculuk deneyiminde canlandıran trans aktivist Pushpa Thing Lama başta olmak üzere, filmde rol alan trans kadınların performansları çok etkileyici. Hikaye Nepal’e özgü bir topluluğun içinden çıksa da, bir geleneğin sürdürülmesinin insanların hayatından ve insanca yaşama hakkından daha önemli sayılması, dünyanın herhangi bir yerinde geçerliliğini koruyabilecek evrensellikte.

Death Has No Master | Kaynak: Taipei Golden Horse Film Festival

Taipei’de dünya sineması keşifleri

Festivalin programı tabii ki Asya ile sınırlı değildi; Güney Amerika’dan Afrika’ya, Avrupa sinemasından İran sinemasına uzanıyordu. Çoğu Cannes ve Venedik çıkışlı bu filmlerin özellikle birkaçının adını anmak isterim:

  • Yıllar önce İstanbul Film Festivali’nde ilk filmi La Soledad’ı izleyip etkilendiğim Jorge Thielen Armand, Death Has No Master’da evini kaybetme ve yerinden edilme temalarına geri dönüyor. Babasından kalan kakao plantasyonunu satmak için Venezuela’ya giden Caro, aile konağında hâlâ oranın eski çalışanlarının yaşadığını ve evi terk etmeye niyetleri olmadığını öğreniyor. Armand ilk filminde ekonomik krizin kuşaklar boyunca aynı evde yaşamış bir aileyi yuvasından nasıl kopardığına bakarken bu kez sömürgeciliğin kıtanın tarihinde bıraktığı izleri de hikayeye katıyor. Görsel dünyası ve kurduğu atmosfer filmi izlemeye değer kılıyor, hikayesiyle karakterleri ise aynı ölçüde etkileyici değil.

  • En sevdiğim yönetmenlerden Christophe Honoré, Orange-Flavoured Wedding’de Akdeniz sinemasından aşina olduğumuz o kalabalık aile buluşmalarından birini kaotik bir aile dramına dönüştürüyor. Mart 1978’de Nantes yakınlarında, aileden dışlanan babalarının yokluğunda en küçük kardeşleri Jacques’ın düğünü için biraraya gelen Puig kardeşler, çocukluklarının yaralarıyla yeniden yüzleşiyor. Honoré’nin bazı karakterlerine diğerleri kadar şefkat göstermediğini, kimilerine yakından bakarken kimilerini yüzeyde bıraktığını düşündüm. Yine de filmin müziklerine ve en dokunaklı anlarında bile bir an olsun dinmeyen enerjisine bayıldım.

Sunny Dancer | Kaynak: Berlinale
  • Sunny Dancer, hastalıklarının kim olduklarını belirlemesini istemeyen bir grup gencin bir yaz kampında birbirine kenetlenmesinin hikayesi. Hayatları pamuk ipliğine bağlı bu gençlerin çoğu, tanıdığım pek çok sağlıklı insandan daha hayat dolu. Film yer yer çok komik, yer yer yürek dağlayıcı ve Bella Ramsey harika.

  • Marie-Clémentine Dusabejambo’nun Ben’Imana’sı Ruanda’da Tutsilere yönelik soykırımın ardından birlikte yaşamayı yeniden öğrenmeye çalışan bir toplumun trajedilerine bakıyor. Soykırımdan sağ kurtulan ve mağdurlarla faillerin aileleri arasında diyalog kurmaya çalışan Vénéranda, kızının hamile olduğunu öğrenince kendi inandığı ilkelerin sınırlarıyla yüzleşiyor. İzlemesi zor bir film ve kolektif travmanın insanların gündelik hayatına nasıl sızdığına dair söyledikleri, film bittikten sonra da insanın aklında kalıyor.

  • Ira Sachs’in The Man I Love’ı, 1980’lerin sonunda AIDS salgınının gölgesindeki New York’ta, ağır hastalığına rağmen sanatla ve sevdikleriyle bağını sürdüren performans sanatçısı Jimmy George’u izliyor. Filmde beni en çok düşündüren, Jimmy’nin ve onu canlandıran Rami Malek’in filmde kapladığı yerdi. Normalde bir dönemi, iki ya da üç insan arasındaki ilişkiyi anlatırken bütün taraflara yer açabilen Sachs’in sinemasının burada hem karakterin personasının hem de performansın ağırlığı altında ezildiğini hissettim.

Zarif, sade ve seçkin
bir yaşam rehberi.

Aposto Magazine haftada 3 gün e-posta kutunda.

Zevk, zanaat ve ritüel üzerine satırbaşları, keşifler ve incelemeler.