Belle Burden'dan 'İki Yabancı': Bir evlilik bittiğinde geriye ne kalır?

Pandeminin en yoğun zamanlarında, dünya alaşağı olmuş, umutsuzluk bir duman gibi her yeri kaplamışken, her şeyden uzak bir adada, deniz manzaralı, şöminenin usul usul yandığı bir evde olduğunuzu hayal edin. Çocuklarınız salonda film izliyor, mutfağınızdan taze kek kokusu geliyor. Eşiniz yanınıza kıvrılmış uyuyor. Gündüzleri evinize birkaç adım mesafedeki ormanlık alanda köpeğinizle yürüyüş yapıp akşamüstü gün batarken çocuklarınızla sahilde deniz kabuğu topluyorsunuz. Göç eden kuşları seyrediyor, uzun gecelerde birlikte bir şeyler içip sabaha kadar sohbet ediyorsunuz. Her şey rüya gibi. Fakat bir sabah uyandığınızda yirmi yıllık hayat arkadaşınız size ayrılmak istediğini söylüyor. Üstelik istediği yalnızca boşanmak da değil; her gece masallar okuduğu çocuklarının velayetini istemiyor, yıllardır emek emek inşa ettiğiniz yuvanızı da gözü görmüyor. Yalnızca ceketini alıp gitmek istiyor. Bir anda, öylece. Hiçbir şey söylemeden, açıklama yapmadan kapıyı çekip çıkıyor. İnsan böyle bir durumda ne yapar? Ne düşünür? Ne hisseder?

Yayımlandığı ilk günden itibaren haftalarca çoksatanlar listesinden düşmeyen otobiyografik roman İki Yabancı’nın başkahramanı ve kitabın yazarı Belle, ne yaşadığını anlamlandıramıyor. Bütün evliliği, yetişkinlik hayatının tamamı gün gün, an an gözünün önünden geçiyor. İşin içinden çıkamayınca telefona sarılıp sevdiklerini arıyor. Öyle çaresiz, öyle ne yapacağını bilmez bir hâlde ki en yakın arkadaşlarına, annesine, çok sevdiği üvey annesine bir bir neler olup bittiğini anlatıyor.

Malum pandemi, kimse çıkıp adaya gelemiyor, Flo kalkıp kimsenin yanına gidemiyor. Şaşkınlığıyla, yaşadığı ihanetin acısıyla bir başına kavruluyor. Bir gün önceye kadarki “kusursuz” hayatını, bir anda hiçbir şey söylemeden çekip giden eşini özlüyor; onu bu hâlde bırakan adamı bu kadar özlediği için pişmanlık duyuyor. Yirmi yıldır tereddütsüz güvendiği, kendini sorgusuz sualsiz kollarına teslim ettiği evliliğinin yasını tutuyor. Ve tüm bunlar olurken artık yalnız bir anne olarak evdeki iki kızına hiçbir şey hissettirmemeye çalışıyor.

“Normal hayatta, New York’ta olsak, onu sokakta yakalayıp gözlerimin içine baktırabilsem belki neler olduğunu az da olsa anlayabilirdim. Ama ben bir adadaydım, o başka bir adadaydı ve ortadan kalkışının şoku dışında hiçbir şey bilmiyordum.”

Belle Burden, İki Yabancı’da, eşiyle tanıştıkları ilk günden birbirlerini gördükleri son güne kadar ilişkisinin bir portresini çıkarmış. Yayımlandığı her dilde ve ülkede bu kadar ilgi görmesinin en büyük nedenlerinden biri, Burden’ın özfarkındalığının yüksek olması ve hem evliliğine hem de bittikten sonraki sürece dair sunduğu şeffaflık.

Burden oldukça ayrıcalıklı bir ailede büyümüş. Hatta anneannesi Babe Paley’le meşhur yazar Truman Capote bir dönem epey yakın dost ve sırdaşlar. Capote’nin 1975’te yayımladığı, çevresindeki sosyete kadınlarının sırlarını ifşa eden bir öyküsüyle ilgili skandalın ardından araları bozulmuş. Babe Paley, ona anlattıklarını para için ortaya saçan Capote’yle bir daha konuşmamış. Aynı şekilde baba tarafından da demiryolları ve sanayiden edindiği servetle tanınan Vanderbilt’lere uzanan bir aile geçmişi var. Yani Burden, New York sosyetesinin kuşaklar boyunca iç içe geçtiği bir çevrede büyümüş. Dolayısıyla kitabında da itiraf ettiği üzere, ne olursa olsun ne kadar ayrıcalıklı bir hayatı olduğunun farkında.

"'Başka kadınlar çok daha korkunç sonuçlarla karşılaşıyor, yakınmamalıyım' dedim. Perspektif edinmeye, boşanmada olacaklara bakılmaksızın hâlâ ne kadar ayrıcalıklı olduğumu görmeye çalışmıştım. Ama korkum bir kez daha miyoplaştırmıştı beni; sadece kaybedeceklerimi görebiliyordum."

Boşanmayla birlikte maddi çıkmaza giren, finansal olarak manipüle edilen ve tehdit edilen pek çok kadının aksine Burden bu konuda görece daha konforlu. Fakat yine de boşanma süreci resmîleşince işler biraz daha çirkinleşiyor ve yıllardır hiç bakma gereği dahi duymadığı kocasının banka hesaplarında kendi adına biriktirilmiş büyük meblağlar olduğunu öğreniyor. Yani Burden, yirmi yıl boyunca eşi kariyerine odaklanırken vaktini çocuklarına ve evine ayırmış; fakat bu sırada eşi, ondan habersiz, kendi servetini büyütmüş.

Yaşadığı büyük yıkımın üzerine bir de bu gerçekle yüzleşmek, Burden’ı derin bir çıkmaza sürükleyerek koca bir kaygı girdabının içine çekiyor. Doğru bildiği her şeyi, güvendiği herkesi, sırtını dayadığı her taşı sorgular hâle geliyor. Üstelik ortak çevreleri de ne yazık ki Burden’ı bırakıp giden eşinin yanında olmaya devam ediyor. Birlikte görüştükleri arkadaşları, kaç yıllık komşuları, Burden’ın neler yaşadığını görmelerine rağmen, çoğu zaman olduğu gibi, ilişkideki erkeğin sırtını sıvazlarken kadına da kötü hissettirmenin bir yolunu buluyor.

“Özellikle erkek arkadaşlarından birinin kalkıp ona ‘Bunu yapma; çocuklarına bunu yapma,’ demesini arzuluyordum. Onun dünyasında sesin duyulması için erkekten çıkması gerektiğini biliyordum. Oysa birçok erkeğin hiç ilgilenmediğini, olanları kabullenmeyi yeğlediğini, karışmaya hiç heveslenmediğini gördüm. Bana verilen mesaj, kaderime razı gelmem, James’in bana bahşetmeyi seçtiği şeyi kabullenmemdi. Sanki ‘Yatırımcı kocanla güzel yıllar geçirdin, şükretmelisin, artık pılını pırtını toplayıp gitmenin vakti geldi,’ diyorlardı.”

Burden, iyileşmeye başladığında önce eşiyle tanışmadan önce kim olduğunu hatırlamaya çalışıyor. Neleri sevdiğini, kimlerle görüştüğünü, sabah kaçta uyandığını, sıradan bir salı akşamı ne yaptığını… Yıllarca narsist bir insanla yaşamanın korkunç gölgesi üstünden sıyrılınca kasları gevşiyor, parmakları açılıyor ve hikayesini yazmaya başlıyor.

“Yazmamın o ilk günlerine dönüp baktığımda, kendimi masamda düşündüğümde, yirmi yıl boyunca birikmiş katmanlarını, kocasına güvenini, birlikte yaşadıkları hayatın rahatlığını, evliliklerinin onu dünyada yerleştirdiği yeri, hepsini birer ikişer soyan bir kadın görüyorum. Masadaki o kadın, o katmanlar, o korumalar olmayınca bir şeyleri hissedebilmiş, görebilmişti. Yolu bulmuştu.”

Önce bir makale hâlinde The New York Times’ta yayımlanıyor yazısı. Hemen ertesi gün hem kendisinin hem dergi editörlerinin mail kutuları okur mektuplarıyla dolup taşıyor ve tabii bundan cesaretle de Burden anılarını kitaba dönüştürüyor ve ortaya İki Yabancı çıkıyor. Konunun ağırlığına rağmen okuması oldukça kolay bir hikaye. Sevgiyle güvenin, rakamlarla ve sözleşmelerle doğal olarak iç içe geçtiği uzun bir ilişkinin gizli kaosunu ortaya çıkaran, biraz da can sıkan gerçeklerden bahseden bir kitap. Öyle ki bu kitap yayımlandıktan sonra Amerika’da bazı kız liselerinde finansal okuryazarlık dersleri verilmeye başlanmış.

İki Yabancı, aşkın sarhoşluğunun aklımızı gölgelemesine izin vermememiz gerektiğini hatırlatan, dostça bir yerden can yakan, içten bir anı kitabı. Ne olursa olsun, karşımıza kim çıkarsa çıksın, kim olduğumuzu unutmamalıyız. Çünkü günün sonunda, işler umduğumuz gibi gitmediğinde, kendi küçük cennetimiz dağıldığında, sığınabileceğimiz tek yer yine kendi kalbimiz.