Enflasyon beklentilerin hafif altında

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık bazda %2,4 oranında artarken yıllık bazda %43,7’ye geriledi. Manşet enflasyon önceki ay %50,5 olarak açıklanmıştı. Yurt içi üretici fiyat endeksinde (ÜFE) ise aylık artış %0,8 olarak gerçekleşti. Veriyle birlikte yıllık ÜFE %52,1 oldu.

Detaylarda neler var?

TÜFE’de aylık artış oranı beklentilerin (%2,7) hafif altında gelmekle birlikte, endeksteki yukarı yönlü hareket 52. ayına taşındı. Veriyle birlikte yıllık manşet enflasyon %50,5’ten %43,7’ye geriledi. Veri setinde, yıl başından bu yana hesaplanan birikimli enflasyon ise %15,2 oldu.

💾 Cep bilgisi: Manşet enflasyondaki gerileme, aylık TÜFE hesaplamalarına önceki yılın nisan ayında %7,3 olarak giren aylık artış oranının yerini %2,4’lük değere bırakması ile ilintili. Diğer bir ifadeyle nisan ayı hesaplamasında güçlü bir baz etkisinin devrede olduğu görülüyor. Yılın geri kalanında baz etkisi geçtiğimiz dört aydan çok daha zayıf seyredecek.

💉 Hatırlatma dozu: Yıllık enflasyon değerindeki düşüş, fiyatlarda gerileme anlamına gelmiyor. Fiyatların artış hızındaki azalmaya işaret eden trendin tüketici fiyatları üzerindeki birikimli yükü (daha yavaş bir ivmeyle de olsa) artmaya devam ediyor. 

Endeksin alt kalemlerinde, beş grubun yıllık manşet enflasyon değerinin altında bir değişim oranına sahip olduğu görülüyor. Yedi grupta ise manşet enflasyondan daha yüksek bir ölçüm yapılmış durumda. Harcama gruplarına göre, yıllık bazda en az fiyat artışı yaşanan %13,8 ile giyim ve ayakkabı olurken, listenin ilk iki sırasında %66,6 ve %66,4’lük enflasyon oranlarıyla sağlık ile lokanta ve oteller grupları yer alıyor. Endeks hesaplamalarına göre yıllık gıda enflasyonu %53,9 olarak gerçekleşmiş durumda.

Aylık bazda konut fiyatlarında %1,5 oranında gerilemenin ölçüldüğü endekste haberleşme kaleminde ölçülen aylık %5,9 oranındaki artış listenin başında yer alıyor. Veri setine göre aylık gıda enflasyonu %4,0 seviyesinde bulunuyor.

Özel kapsamlı TÜFE göstergelerinde de genele yaygın yüksek enflasyonist baskının hafifleyerek de olsa devam ettiği görülüyor. 6 set halinde hazırlanarak yayımlanan gösterge seti içinde çekirdek enflasyon olarak bilinen ve en çok önem atfedilen C endeksinde yıllık artış oranı %45,5 seviyesinde tutunuyor.

💾 Cep bilgisi: C endeksi, enerji, gıda, alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve altın fiyatları hariç tutularak hesaplanıyor. Bu hesaplama ile dışsal faktörlere görece daha az duyarlı ürün gruplarındaki fiyat değişimlerinin ölçülmesi hedefleniyor.

Yurt içi üretici fiyat endeksi (ÜFE) tarafında ise yıllık değişim %62,5’ten %52,1’e geriledi. Veride aylık değişim oranı %0,8 olarak açıklandı (önceki %0,4). Geçtiğimiz yılın aynı ayında yıllık ÜFE %121,8; aylık ÜFE ise %7,7 olarak gerçekleşmişti. Yıllık ÜFE bu veriyle birlikte, 2021 yılının Ekim ayından bu yana en düşük değerini aldı.

Endeksin alt kalemlerinde dayanıksız tüketim mallarında yıllık ÜFE’nin %72,1 olduğu görülürken aynı oranın ara malı grubunda %41,1 seviyesinde bulunuyor. Yıllık enerji enflasyonu ise %49,9 seviyesinde bulunuyor.

Baz etkisinin yoğun bir şekilde etkisini göstermeye devam ettiği ölçümün ardından ÜFE-TÜFE makası %8,4’e gerileyerek yeniden tek haneyi gördü.

Yansımalar

Verinin açıklanmasını takiben Twitter hesabından açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, enflasyonun üst üste altı aydır gerilediğini vurgulayarak ÜFE-TÜFE arasındaki makasın tek haneli seviyelere geldiğini hatırlattı. Bu durumun enflasyon beklentilerini de olumlu etkilediğini ifade eden bakan, enflasyondaki düşüşün devam edeceğini ve bu yıl içinde çok daha düşük seviyelere gerilemesini beklediklerini söyledi.

Tüm dünya resesyon endişeleri ve istihdam kayıpları ile boğuşurken, bizler üretimden, istihdam ve büyümeden taviz vermeden enflasyonla mücadelemize kararlı bir şekilde devam ediyoruz. Enflasyon ile kararlı mücadelemizin bir sonucu olan bu hızlı gerilemenin, önümüzdeki aylarda da devam etmesini ve yıllık enflasyonun bu yıl içinde çok daha düşük seviyelere gerilemesini bekliyoruz.

Bloomberg HT’nin canlı yayınına katılan Birleşmiş Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel, TÜİK tarafından %13,8 olarak açıklanan yıllık giyim enflasyonunun piyasa gerçeklerini yansıtmadığını söyledi. Perakende sektöründe maliyetleri doğrudan artıran kalemler olduğunu ifade eden başkan, taşımacılık ve kira giderlerine dikkat çekti.

İyi Parti Kalkınma Politikaları Koordinatörü Ekrem Cunedioğlu ise Twitter hesabından yaptığı açıklamada, giyim gruplarında görülen negatif enflasyonun gerçeği yansıtmadığını ifade ederken, veri setine göre insanların 2022’ye kıyasla daha ucuza alışveriş yapabildiğini söyledi.

Diğer ölçümler

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) tarafından yapılan çalışmada, TÜFE’nin aylık bazda %4,9; yıllık bazda ise %105,2 oranında arttığı ifade edildi. ENAG’ın çalışmasında konut fiyatları aylık bazda gerileyen tek kalem olurken, giyim ve ayakkabı grubundaki aylık artış oranı %14,0 olarak ölçülmüş durumda.

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) tarafından yayımlanan açlık-yoksulluk sınırı çalışmasında Ankara’da yıllık gıda enflasyonu %90,4 olarak açıklanmıştı. Çalışmaya göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması bir yıl önce 5.324 TL; nisan ayında ise 10.136TL olarak hesaplanmış durumda.

İstanbul Ticaret Odası (İTO), Ücretliler Geçinme Endeksi çalışmasının nisan ayı sonuçlarına göre, İstanbul’da perakende fiyatlar aylık bazda %4,6; yıllık bazda ise %62,5 oranında artmıştı.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (Disk-Ar) tarafından yayımlanan bültende ise dar gelirlilerin gıda enflasyonunun %70-80 bandında seyrettiği ifade ediliyor.

Ayrıca

Disk-Ar, geçtiğimiz günlerde Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK)’in TÜİK’e karşı kazandığı davanın ardından kararın uygulanmadığına dair bir basın açıklaması yayımladı. TÜİK’in yargı kararına uymadığının vurgulandığı metinde hukukun gereğinin yerine getirilmesi çağrısı yapılıyor.

💉 Hatırlatma dozu: DİSK, TÜİK’e karşı enflasyon veri setinde yer vermeyi sonlandırdığı madde fiyat listesi ile ilgili açtığı davayı kazanmıştı. Enflasyon ölçümünde kullanılan 400’ü aşkın maddenin ortalama fiyatlarını içeren veri yaklaşık 20 yıl yayımlanmasının ardından geçtiğimiz yılın mayıs ayında duyuru setinden çıkartılmıştı.