91 ülkenin katıldığı PISA 2025’te Türkiye’nin sıralaması 2022’ye göre fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte 11 basamak yükseldi; 2022’ye kıyasla üç alanda puanını en fazla yükselten OECD ülkesi oldu.

• Ayrıntılar: OECD ülkeleri arasında son 10 yılda üç alanda da puanını artıran tek ülke olan Türkiye fen bilimlerinde 14, okuma becerilerinde 13, matematikte ise 23’üncü sıraya yerleşti.

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın havacılık sektörüne destek sağladıkları gerekçesiyle 27 İranlı hava yolu şirketi ile farklı ülkelerde faaliyet gösteren 9 kişi ve şirketi yaptırım kapsamına aldı.

• Ayrıca: Yaptırım listesine Türkiye merkezli Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı, S Sistem Lojistik Hizmetleri ve MES Kargo Taşımacılık da dahil edildi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye imalat sektörü ihracat pazarları iklim endeksi Ağustos ayında bir önceki aya kıyasla 0,5 puan artışla 52,7’ye yükselerek üst üste dördüncü ayda da artış kaydetti.

• Ayrıntılar: Böylece Türk imalatçılarının ana ihracat pazarlarındaki talep koşullarında Mayıs 2024’ten bu yana en güçlü iyileşme kaydedilmiş oldu.

Google, daha önce yalnızca Google Flow Music üzerinden kullanıma açtığı müzik üretimine odaklanan yapay zeka modeli Lyria 3.5’i Gemini uygulamasına da entegre etti.

• Ayrıntılar: Kullanıcılar artık, Gemini’da metin komutları veya referans fotoğrafları kullanarak vokalli ya da enstrümantal müzik parçaları oluşturabilecek. Önceki sürüme kıyasla daha karmaşık melodiler, daha gerçekçi ve duygulu vokaller ve daha başarılı şarkı sözleri üretebilen model, kullanıcıların müzik türünü seçmesine, hazır şablonlardan yararlanmasına ve üç dakikaya kadar parçalar oluşturmasına olanak tanıyacak.

Fransa merkezli yapay zeka girişimi Mistral, yaklaşık 21 milyar avro değerleme üzerinden 3 milyar avro yatırım aldı.

• Ayrıntılar: PSG Equity, Samsung Electronics ve Scaleup Europe Fund tarafından ortak yönetilen tur, Mistral’i Avrupa’nın en yüksek değerlemeye sahip ikinci özel teknoloji şirketi konumuna taşıdı. Tur ayrıca, kıtadaki özel bir teknoloji şirketinin hayata geçirdiği en büyük özsermaye yatırım turu oldu. Yeni finansman, şirketin yapay zeka modellerini güçlendirmek ve daha gelişmiş modeller geliştirmeye yönelik araştırmalara yatırım yapmak için kullanılacak.

İstanbul Güngören'de 17 yaşındaki Atlas Çağlayan'ın öldürülmesiyle ilgili davada reşit yaşta olmayan sanığa 18 yıl 10 ay hapis cezası verildi.

• Ayrıntılar: Reşit olmayan sanık, "çocuğa karşı kasten öldürme", "6136 sayılı yasaya muhalefet etme" ile "zincirleme şekilde silahla tehdit" suçlarından hüküm giydi. Savcı, tutuklu sanık için 21 yıl 7 aya kadar hapis cezası istemişti.

Üsküdar Belediyesi Başkanvekilliği seçimi öncesi CHP'den istifa ederek AKP'ye geçen Meclis Üyesi Ayhan Aydın'ın yargı mensupları tarafından tehdit edildiği iddiasıyla ilgili soruşturma başlatıldı.

• Bir adım geriden: Yeni Parti İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik, Ayhan Aydın’ın kendisini arayarak, “Savcı beni tutuklamayla tehdit etti. Benim oğlum ve eşim engelli, bunlara kim bakacak? Onlara bakacak kimse olmadığı için bunlara teslim oldum” dediğini aktarmıştı.

Almanya’da binlerce kişi, aşırı sağcı Almanya için Alternatif’in (AfD) Saksonya-Anhalt eyalet seçimindeki zaferinin ardından protesto gösterileri düzenledi.

• Ayrıntılar: 20 Eylül'deki Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern seçimleri öncesi başkentte Brandenburg Kapısı önünde toplanan göstericiler, AfD'nin savunduğu politikalara karşı demokratik değerleri savunduklarını belirterek miting yaptı. Polis katılımı 5 bin, organizatörler ise 14 binden fazla olarak açıkladı. Potsdam, Dresden ve Halle dahil birçok kentte de gösteriler düzenlendi.
• Geniş açı: AfD, Mecklenburg-Vorpommern’de yüzde 35 civarındaki destekle anketlerde önde giderken Berlin’de Hristiyan Demokrat Birlik, Sol Parti ve AfD arasında yakın bir yarış yaşanıyor.

Stevie Wonder, 1976 tarihli Songs in the Key of Life albümünün 50. yılı kapsamında albümün tamamını seslendireceği turnenin tarihlerini açıkladı; 25 Grammy ödüllü sanatçının turnesi 13 Ekim’de Birmingham’da başlayacak.

• Ayrıntılar: Turne Avrupa’da Paris, Kopenhag, Oslo, Stockholm, Hannover, Köln, Amsterdam ve Dublin’in ardından Londra, Manchester ve Glasgow’da devam edecek. ABD ayağı 19 Kasım’da New York’taki Madison Square Garden’da başlayacak; Chicago, Washington D.C. ve Detroit’in ardından 19 Aralık’ta Los Angeles’taki Intuit Dome’da sona erecek.

TrainTracker24, Fransa, İspanya ve Belçika’daki tren seferlerini gerçek zamanlı olarak takip etmeyi sağlayan yeni bir harita hizmeti olarak kullanıma açıldı; platform, aktif tren sayısı, gecikme süreleri, iptaller ve zamanında çalışan seferler hakkında anlık veriler sunuyor.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ABD’nin İran’a yönelik ekonomik savaşı sürdürmesi halinde Basra Körfezi’nde ABD’nin abluka hattına kadar bir deniz dışlama bölgesi oluşturacaklarını ve İran’ın son günlerde kullandığı yeni füzelerin ABD’ye açık bir uyarı olduğunu ifade etti.

• Ayrıca: İran yönetimi önümüzdeki günlerde Basra Körfezi’nde yeni bir kısıtlı bölge ilan etmeye ve Hürmüz Boğazı’ndan geçecek ticari gemiler için yeni bir güzergah haritası yayımlamaya hazırlanıyor. Rızai yakın zamanda İran ve Umman’ın boğazdaki gemi trafiğinin yürütülmesi için ortak bir koridor üzerinde uzlaştığını ve bu düzenlemeye ilişkin anlaşmanın birkaç gün içinde imzalanacağını açıklamıştı.

Afrika’nın en zengin ismi Aliko Dangote’nin, Nijerya’daki petrol rafinerisinin hisselerini halka açarak en az 1,6 milyar dolar kaynak toplamayı planladığı bildirildi.

• Ayrıntılar: 14 Eylül’de başlayacak halka arzda şirketin değerlemesi yaklaşık 49 milyar dolar seviyesinde olacak ve 4,1 milyar hisse satışa sunulacak. Dangote, halka arzı yalnızca kurumsal yatırımcılara değil, milyonlarca bireysel Afrikalı yatırımcıya da ulaştıracak. Bu nedenle minimum yatırım tutarı yalnızca 10 hisse ile 4 dolar olacak. Halka arzdan elde edilecek kaynak, rafinerinin günlük üretim kapasitesini 700 bin varilden 1,4 milyon varile çıkarmayı amaçlayan genişleme planını finanse etmek için kullanılacak.

Fransa’nın güneyindeki Cagnes-sur-Mer’de bulunan Renoir Müzesi’ne giren iki kişi, toplam değeri 9 milyon avro olan dört sanat eserini çaldı; hırsızlar kaçarken iki tabloyu müze bahçesinde bıraktı.

• Ayrıntılar: Çalınan Madame Colonna Romano ve Young Woman at the Well, Paris’teki Musée d’Orsay’dan ödünç alınmıştı. Bahçede bulunan Madame Pichon ile Renoir’nın oğlu Claude’un portresi Coco lisant ise müzenin koleksiyonuna ait.

Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık, İsrail işgali altındaki Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerden yapılan mal ticaretine yönelik kısıtlamalara destek vereceklerini ortak bir açıklama ile ilan etti.

• Ayrıntılar: Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada yerleşimlerde üretilen malların ticaretini yasaklayacak ulusal düzenlemeleri yürürlüğe koyacaklarını açıklarken, İrlanda, İspanya ve Norveç’in de aralarında bulunduğu bazı ülkeler bu alanda daha önce adım atmıştı.

Volkswagen’in, Almanya’daki Osnabrück fabrikasında 2027 yılı ortasında otomobil üretimini sona erdirmeyi ve tesisin odağını savunma ve güvenlik sistemleri üretimine yönlendirmeyi planladığı bildirildi.

• Önemli ayrıntı: İlk etapta tesiste İsrail merkezli Rafael Advanced Defense Systems ile birlikte hava savunma sistemleri üretilecek. Bu sayede fabrikadaki 1400’e yakın çalışanın işi de korunacak.

İsrail merkezli Haaretz gazetesi, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed’in, 7 Ekim 2023 saldırısından yaklaşık 10 gün önce dönemin Hamas lideri Yahya Sinvar’ın İsrail’e büyük bir saldırı hazırlığında olduğu konusunda Netanyahu'ya uyarıda bulunduğunu yazdı.

• Ayrıntılar: Bin Zayed'in kaynağının bizzat Sinvar'ın yakınındaki bir kişi olduğu, Sinvar'ın İsrail'le yürütülen esir takası müzakerelerinde ilerleme sağlanamamasından dolayı öfkeli olduğu ve El Fetih yetkilisine İsrail tarafına iletilmek üzere "Onlara büyük bir sürpriz hazırlıyorum" mesajını verdiği belirtildi. El Fetih yetkilisinin de bu mesajı Bin Zayed'in bir danışmanına aktardığı bildirildi.
• Ayrıca: Netanyahu'nun Bin Zayed'den gelen uyarıyı önemsemediği ve sakin bir yanıt verdiği aktarıldı. Netanyahu'nun bu konuyu güvenlik toplantılarında da gündeme getirmediği belirtildi.

di: Aralarında Inês Aires Pereira ve Cebola Mol’un da bulunduğu çok sayıda komedyen, İsrail’e yönelik desteğiyle bilinen Jerry Seinfeld’in headliner olarak yer aldığı Lizbon’daki MEO Commedia a La Carte Fest’in programından çekildi.

• Ayrıntılar: Pereira, festivalden çekilme kararını “savunulamaz bulduğum fikir ve eylemleri defalarca savunan” bir sanatçının etkinlikte yer almasıyla açıkladı. Eduardo Madeira ve Filipe Homem Fonseca’dan oluşan Cebola Mol ise Filistin davasıyla ilişkilendirilen karpuz görselini paylaşarak “adaleti, özgürlüğü ve neşeyi başka bir zaman birlikte kutlayacaklarını” söyledi.
• Bilgi notu: Seinfeld, daha önce de Filistin’e yönelik açıklamaları nedeniyle tepki çekmişti. Komedyen, Haziran’da bir yayıncıya Filistin’in “var olmadığını” söylerken, 2025’te Duke Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada “Free Palestine” hareketini Ku Klux Klan’la kıyaslamış ve Filistin’e yönelik tutumunu savunmuştu.

İngiltere, işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen mallara ticaret ambargosu getirirken İsrail, karara karşılık İngiltere’nin Doğu Kudüs’teki konsolosluğunu kapatacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband parlamentoda yaptığı konuşmada, bazı İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere karşı “etnik temizlik” yürüttüğünü ve İsrail hükümetinin bu eylemlere göz yumduğunu söyledi. Miliband, yaptırımlara Fransa ve Kanada’nın da katılacağını belirtti. Danimarka, İspanya, Finlandiya, İrlanda, İzlanda, Norveç, Polonya, Portekiz ve İsveç’in de yaptırım uygulayacağı, böylece karar alan ülke sayısının 12’ye ulaşacağı bildirildi. ABD ise ambargoya karşı çıktı.
• Öte yandan: İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, İngiliz konsolosluğunun kapatılmasının yanı sıra İngiliz temsilcilerin Gazze’deki ateşkesi izleyen koordinasyon merkezinden çıkarılacağını ve çoğu milletvekili 12 İngiliz vatandaşının ülkeye girişinin yasaklanacağını açıkladı.

Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş'ın tutuklanmasının ardından yenilenen başkanvekili seçimini dördüncü turda AK Parti'nin adayı Dündar Ziya Gültekin 23'e karşı 19 oyla kazandı.

• Ayrıntılar: Belediye önünde toplanan CHP ve Yeni Partililer kararı yuhalayarak karşıladı ve "Üsküdar halkındır halkın kalacak" sloganları attı. Belediye binasına giren AK Parti ilçe teşkilatı temsilcilerine "Hırsız var" sloganlarıyla tepki gösterildi.
• Bir adım geriden: Sinem Dedetaş'ın tutuklanması sonrası 5 Ağustos'ta yapılan seçimde başkan vekilliğini CHP'nin adayı Sibel Tan Çetinkaya kazanmış ancak AK Parti'nin itirazı sonrasında seçimin yenilenmesine karar verilmişti. Bu süreçte meclis aritmetiğini değiştiren gelişmeler yaşandı. Geçen hafta dört CHP'li meclis üyesi partilerinden istifa ederek AK Parti'ye katıldı. 3 CHP üyesi gözaltına alındı, ikisi tutuklandı.

Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), “Martian Moons eXploration (MMX)” görevini 20 Ekim’de başlatmayı planladığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Japonya’nın 28 yıl aradan sonra hayata geçireceği ilk Mars görevinde MMX, Mars uydusu Phobos’a inerek yüzeyden en az 10 gram kaya ve toprak örneği toplayacak. Görev başarılı olursa ilk kez Mars’ın bir uydusundan Dünya’ya örnek getirilmiş olacak. Örneklerin, 2031’de Dünya’ya ulaşması bekleniyor.