Çin Gümrükler Genel İdaresi, Mayıs ayında ülke ihracatının yıllık bazda %19,4 artışla 376,8 milyar dolara yükselerek piyasa beklentilerini aştığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Yayımlanan verilere göre Mayıs ayında ülkenin ABD’ye ihracatı yıllık bazda %35,4 artarken, Güneydoğu Asya’ya ihracatı %24,3, Avrupa’ya ihracatı ise %7,4 arttı. İhracattaki artışı özellikle yapay zeka, yarı iletken, otomotiv ve yüksek teknolojili ürün talebi destekledi. İlgili dönemde entegre devre ihracatı yıllık bazda %111, otomatik veri işleme ekipmanı ihracatı %66,1, yüksek teknoloji ürünleri ihracatı %50,9, otomobil ihracatı ise %39 arttı.
• Editörün önerisi: Çin'in fiyat rekabetine karşı Türkiye nasıl bir strateji izlemeli? | EXANTE, Emircan Yaman

Amerikan Müzisyenler Federasyonu (AFM), Universal Music Group (UMG) ve Warner Music Group’a (WMG) müzisyenlerin kayıtlarını yapay zeka şirketlerine lisanslarken toplu iş sözleşmesini ihlal ettikleri gerekçesiyle dava açtı.

• Ayrıntılar: Sendika, Suno ve Udio ile yapılan lisans anlaşmalarından elde edilen gelirlerin, sözleşmede yer alan “müziğin yeni kullanımları” kapsamında üyelere dağıtılmadığını ve hangi kayıtların lisanslandığına dair bilgilerin paylaşılmadığını iddia etti.
• Açıklama: UMG, AFM ile karşılıklı saygıya dayalı güçlü iş ilişkileri olduğunu ve konunun toplu pazarlık görüşmeleri kapsamında çözüleceğini belirtirken WMG yetkilileri davadan dolayı hayal kırıklığına uğradıklarını ifade etti ve sendika ile görüşmelere devam etmeyi beklediklerini açıkladı.

🗳️ ABD'nin aşırı sağı desteklediği Kolombiya seçimlerinin ikinci turunu. Spektrum'da Kavel Alpaslan'ın haberi.

💆🏻‍♀️ Neyi açıklıyoruz? Melisa Gülbaş'a konuşan Mor Çatı ve Kadının İnsan Hakları Derneği temsilcileri, yoksulluk nafakasının ne olduğunu ve ne olmadığını anlatıyor.

📚 Ne okuyoruz? Pareto'da Mert Karaibrahimoğlu, yapay zeka çağına merakın önemine dair yazıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, Bonn İklim Değişikliği Konferansı’nda açıkladığı COP31 Eylem Gündemi kapsamında, nihai enerji talebinin elektrikle karşılanan payının 2035’e kadar %35’e çıkarılmasını hedeflediklerini duyurdu.

• Bunun yanında: Greenpeace, elektrifikasyon girişimini olumlu bir adım olarak değerlendirirken, 1,5 derece hedefinin korunabilmesi için bu yaklaşımın fosil yakıtlardan hızlı çıkış ve yenilenebilir enerjiye adil geçiş politikalarıyla desteklenmesi gerektiğini belirterek Türkiye’nin kömürlü termik santralleri işletmeye devam etmesini ve Afşin-Elbistan Termik Santrali’ne yeni ünite planlarını desteklemesini bir çelişki olarak nitelendirdi.

TÜİK'in 2025 yılı Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri'ne göre sinema seyirci sayısı bir önceki yıla göre %15 düşerek 27.657.591 kişi oldu; yerli film seyircisi %18,3, yabancı film seyircisi ise %10,7 azaldı; Türkiye genelinde 2.161 sinema salonunda toplam 771 film gösterildi.

• Bunun yanında: 2024/25 sezonunda tiyatro seyirci sayısı 8.183.257’ye yükseldi. Tiyatro salonlarında sahnelenen eser sayısı %4,8 artarken, çeviri eserlerin seyirci sayısı %14 yükseldi. Opera ve bale seyirci sayısı aynı dönemde %16,5 artarak 511.376’ya ulaştı. Devlet Tiyatroları 2024/25 sezonunda 237 eser sahneledi ve yaklaşık 1,95 milyon seyirciye ulaştı.

Türkiye ile Suudi Arabistan, Riyad’daki görüşmelerin ardından lojistik hizmetleri ve demiryolu sektörleri alanında iki mutabakat zaptı imzaladı.

• Ayrıntılar: İmzalanan anlaşmalar iki ülke arasında lojistik merkezlerin inşası, işletilmesi, yönetilmesi, deneyim paylaşımı ile sinyalizasyon, haberleşme sistemleri, demiryolu dijitalleşmesi, mühendislik, altyapı, emniyet, Ar-Ge, eğitim akademileri ve bilgi paylaşımı alanlarında ortak çalışma yapılmasını öngörüyor.

• Öte yandan: Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, Türkiye’den başlayıp Irak üzerinden Suudi Arabistan’a yapılan 2 deneme seferinin Türkiye-Irak-Ürdün-Suudi Arabistan güzergahının uygulanabilirliğini gösterdiğini söyledi.

Asya Kalkınma Bankası (AKB), İstanbul Kuzey Demiryolu Geçiş Projesi için 645,8 milyon avroluk kredi paketini onayladı; Dünya Bankası da aynı proje için Mart ayında 2 milyar dolarlık kredi planını onaylamıştı.

• Ayrıntılar: Kaynak, İstanbul’un kuzeyinden geçecek 127 kilometrelik elektrikli demiryolu hattının inşasında kullanılacak. Hat ile İstanbul’un Anadolu yakasındaki Çayırova ile Avrupa yakasındaki Çatalca arasında yüksek kapasiteli yeni bir demiryolu bağlantısı kurulacak. Güzergah Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden Boğaz’ı geçecek ve İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Havalimanı’nı da ulusal demiryolu ağına bağlayacak.

OpenAI, halka arz olmak için gerekli taslak belgeleri gizli olarak ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunduğunu duyurdu.

• Ayrıntılar: Halka arzda hedeflediği hisse fiyatı, finansman ve değerlemeye ilişkin ayrıntıları gizli tutan şirket, zamanlama konusunda da net bir karar vermediğine işaret etti. ABD merkezli girişim, Mart ayında tamamladığı 122 milyar dolarlık yatırım turunda değerlemesini 852 milyar dolara yükseltmişti.
• Geniş açı: OpenAI’ın yakın zamanda 965 milyar dolar değerleme üzerinden 65 milyar dolar finansman toplayan rakibi Anthropic de geçen hafta SEC’ye gizli halka arz başvurusu yaptı.

Yapay zeka destekli arama motoru Perplexity AI’ın CEO’su Aravind Srinivas, 2028’de şirket hisselerini borsada listeleyerek halka açılmayı planladıklarını açıkladı.

• Ayrıntılar: Bu planın Anthropic ve OpenAI’ın yakın zamanda yaptıkları halka arz başvurularından bağımsız olarak oluşturulduğunu vurgulayan Srinivas, rakiplerin halka arzlarının iyi gitmesinin sektör geneli için önemli olduğuna işaret etti. CEO ayrıca, bu halka arzların sorunsuz olacağına inandığını dile getirdi.

OpenAI CEO’su Sam Altman’ın kimlik doğrulama girişimi World’ün geliştirici şirketi Tools for Humanity, gelir elde etmekte zorlandığı için şirket genelinde işten çıkarmalar yapmaya başladı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Tuğgeneral İsmail Kaani, Hürmüz Boğazı’ndan Bab-ül Mendep’e ve Basra Körfezi’nden Kızıldeniz’e uzanan hattın direniş cephesinin yeni güvenlik kuşağı olacağını ve ABD’yle İsrail’in saldırılara devam etmesi halinde bu noktaların kapatılabileceğini söyledi.

• Perspektif: Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim nedeniyle Körfez petrolünün bir kısmı Suudi Arabistan’ın Yanbu Limanı üzerinden Kızıldeniz’e yönlendiriliyor. Bu nedenle Kızıldeniz’de yeni bir aksama, Hürmüz dışındaki alternatif enerji geçişlerini de baskı altına alabilir.
• Bir adım geriden: Yemen’de yer alan Husiler, İran’a yapılan saldırılar nedeniyle İsrail bağlantılı gemilerin Bab-ül Mendep’ten geçişine engel olacaklarını açıklamıştı. Ayrıca Reuters’a konuşan bir Husi, İsrail bağlantılı gemilerin engellenmesinin ilk adım olduğunu ve gerilim sürerse İsrail’e giden tüm gemilerin hedef alınabileceğini söylemişti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde devriye gezen Apache tipi askerî helikopterlerini düşürdüğünü belirterek buna "mutlaka" karşılık vermeleri gerektiğini söyledi.

• Ayrıntılar: Trump, 8 Haziran gecesi yaşandığını açıkladığı olayda helikopterde bulunan pilotların yaralanmadığını aktardı.

İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki Tire (Sur) kentine düzenlediği hava saldırısında en az 8 kişi hayatını kaybetti.

• Ayrıntılar: İsrail ordusu, tahliye emri verdiği bölgede Hizbullah üyelerini hedef aldığını savundu.
• Bir adım geriden: İsrail ve İran, karşılıklı saldırıların ardından Pazartesi günü operasyonları durdurma kararı almıştı.

Time Out ve Intrepid Travel tarafından hazırlanan en iyi yemek şehirleri sıralamasında dünya birincisi Peru'nun başkenti Lima, Avrupa birincisi ise Londra oldu.

• Ayrıntılar: 150’den fazla şehirde 24 binden fazla kişinin yemek kalitesi, çeşitlilik ve dışarıda yemenin maliyeti konularındaki değerlendirmeleri ile gastronomi uzmanlarının oylarının birleştirilmesiyle oluşturulan listenin dünya sıralamasında ilk onda Lima, Bangkok, Mexico City, Londra, Barcelona, Ho Chi Minh City, Melbourne, Pekin, Atina ve Lizbon yer aldı. Napoli, Marsilya ve Kopenhag da Avrupa'nın en iyileri arasında gösterildi.

Yapay zeka destekli kodlama araçları geliştiren ABD merkezli girişim Cursor, Avrupa’daki genel merkezini İngiltere’nin başkenti Londra’da açacağını duyurdu.

• Ayrıntılar: Şirketin Paris, Münih, Frankfurt, Amsterdam ve Stockholm'de de daha küçük ofisler açmayı planladığına işaret eden sorumlu kıdemli başkan yardımcısı İsmail Elmas, yıl sonuna kadar EMEA bölgesindeki çalışan sayısını 70-80’den 200’e çıkarmayı hedeflediklerinin de altını çizdi.

Partisinin grup toplantısında konuşan MHP lideri Devlet Bahçeli, CHP'deki tartışmaların ülke gündemi hâline getirilmemesi gerektiğini söyleyerek Özgür Özel'e "aklıselimle hareket etme" çağrısı yaptı.

• Ayrıca: Bahçeli, "CHP'nin iç gerilimini sırtlanıp meydanlara taşımaktan, CHP bünyesindeki çatlağı memleket sathına yaymaktan, mevki yarışını demokrasi kahramanlığı gibi servis etmekten vazgeçilmelidir" ifadelerini kullandı.

CHP Genel Merkez binasında konuşan Kemal Kılıçdaroğlu, Özgür Özel yönetimini hedef alarak "CHP tarihinin hiçbir döneminde pavyonlarda kurultay pazarlıkları yapılmamıştır" ve "Ahlaklı erdemli bir kurultayı elbette yapacağız" ifadelerini kullandı.

• Ayrıntılar: Kılıçdaroğlu, parti liderliğine mahkeme kararıyla dönmesini eleştirenlere "Bana diyorlar ki 'Saray'ın adamı'. Arkadaş beşli çetelerin ne zaman üzerine gittin sen. Beşli çetelerden hesap sormazsam namerdim, uyuşturucu baronlarından hesap sormazsam namerdim, iradesini parayla alıp satanlardan bu partiyi kurtarmazsam namerdim" dedi.

: Kemal Kılıçdaroğlu'nun TBMM'de grup toplantısında konuşacağını açıklaması üzerine Manisa'da Ferdi Zeyrek anması programını iptal ederek mecliste konuşma yapan Özgür Özel, CHP'nin 26 Temmuz'a kadar kurultay yapması gerektiğini söyleyerek "'Kurultay yapacağım' deyip 1-1,5 yıla yayar, seçime girerim hesabı yaparsanız tek umudu CHP olan herkesin hayallerini yerle bir etmekle kalmaz, onları ebediyen sandıktan koparır, geri dönülmez şekilde kaybedersiniz" dedi.

• Ayrıntılar: Kurulduğu günden beri ilk kez AK Parti'yi geçtiklerini ve o günden beri saldırı altında olduklarını, bunu "CHP'nin iç meselesi" olarak tanımlamanın doğru olmadığını vurgulayan Özel, "Milletle iktidara doğru yürürken dünya siyaset tarihinde görülmemiş bir çelme, kumpas operasyonu"na maruz kaldıklarını ifade etti.
• Ayrıca: Özel, CHP Genel Merkezi'nde partili olmayanların yer aldığını söyleyerek "O binada bugün Kemal Bey’e Çubuk’ta organize bir linç girişimi yaşatılırken ölümü göze alarak yanında duran Murat Emir yok orada. Ama 1980 öncesi yedi TİP’li genci öldüren Haluk Kırcı’nın ekibi selam veriyorlar objektiflere Genel Başkan katından" iddiasında bulundu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mayıs ayında TÜFE bazında en çok reel getiri sağlayan finansal yatırım aracının %1,38 reel getiriyle mevduat faizi olduğunu açıkladı.

• Ayrıca: TÜİK verilerine göre mevduat faizini %1,34 reel getiriyle BIST 100 takip ederken, aynı dönemde avro %0,22, dolar %0,23, DİBS %0,59, külçe altın ise %2,79 reel kayıp yaşattı.

Instagram, geçen yıl duyurduğu profil ızgarasında gönderi sırasını değiştirme özelliğini dünya genelinde yaygın kullanıma sundu.

• Ayrıntılar: Kullanıcılar artık, gönderileri paylaşma zamanlarından bağımsız olarak profilde gönderi sırasını yeniden düzenleyebilecek. Bunun için kullanıcıların herhangi bir gönderiye basılı tutması ve “Ana ızgaranın başına tuttur” ve “Arşivle” seçeneklerinin arasında görülen “Izgarayı yeniden sırala” seçeneğine dokunması gerekecek. Bu seçeneğe dokunmak, kullanıcıları ayrı bir pencereye taşıyacak. Açılan pencerede gönderiler sürüklenip bırakılarak gönderi sırası yeniden düzenlenebilecek.