İstanbul Sanayi Odası (İSO), geçen yıl Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasına giren şirketleri derlediği yeni İSO 500 listesini yayımladı.

• Ayrıntılar: Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (Tüpraş), 698,8 milyar liralık üretimden satışlarıyla listenin ilk sırasına yerleşti. İlk 10’da Tüpraş’ı sırasıyla Ford Otomotiv, Star Rafineri, Oyak-Renault, Toyota Otomotiv, Arçelik, Tusaş, Türkiye Petrolleri AO, ASELSAN ve Mercedes-Benz izledi. İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma sanayi şirketi ilk 10’da yer aldı.
• Ek olarak: İSO 500 listesindeki şirketlerin toplam faaliyet kârı, yıllık bazda %57,1 artarak 1 trilyon liraya ulaştı. Üretimden satışlar, %28’lik bir artışla 11,1 trilyon liraya çıkarken toplam ihracat hacmi de %8,4’lük bir büyümeyle 104,7 milyar dolara yükseldi.

CNBC-e’ye konuşan Hyundai Motor Türkiye Genel Müdürü Murat Berkel, İzmit fabrikasında yaklaşık 30 bin metrekarelik kapalı alana 55 milyon avro yatırımla kurdukları batarya üretim tesisinde test üretim sürecinin başladığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Yeni tesiste bu yıl 27 bin, gelecek yıl ise 40 bin adet batarya üretilecek. Üretilen bataryalar, öncelikli olarak Hyundai'nin Türkiye'de ürettiği yeni elektrikli modeli IONIQ 3’te kullanılacak. Ayrıca gelecek yılın Mayıs ayına kadar Hyundai'nin Türkiye'deki toplam yatırımının büyüklüğü, 715 milyon avroya ulaşacak.

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), yılın ilk beş ayına ilişkin pazar verilerini yayımladı.

• Ayrıntılar: Ocak-Mayıs ayları arasında Türkiye’de otomotiv üretimi, yıllık bazda %10 azalarak 538 bin 718 adede geriledi. Bu taşıtların 301 bin 367’sini otomobiller oluşturdu. Otomobil üretimi %20 gerilerken ticari araç üretimi %6 artış gösterdi. İlgili dönemde otomotiv sanayisi, üretim kapasitesinin %61’ini kullandı.
• Öte yandan: Yılın ilk beş ayında satışlar, %8 azalarak 468 bin 507 adede geriledi. Otomobil satışları, geçen yılın aynı dönemine göre %10 düşüş gösterirken ticari araç satışları paralel seyretti. Toplam otomotiv ihracatı, adet bazında %10’luk bir düşüşle 373 bin 825’e gerilerken dolar bazında %2 artarak 16,6 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde otomobil ihracatı %29 azaldı; ticari araç ihracatı ise %5 arttı.

Çin’deki üniversiteler, ülkenin yapay zeka reformu kapsamında teknoloji odaklı bölümlere öncelik vermek için sanat, beşeri bilimler ve dil alanlarında 12 bin bölümü kaldırdı.

• Önemli ayrıntı: Çin’deki üniversite programlarının neredeyse üçte birinin ve milyonlarca öğrencinin söz konusu karardan etkilendiği açıklandı.

X ve xAI’ın da çatı şirketi olan uzay taşımacılığı şirketi SpaceX, Nisan ayında altyapı anlaşması imzaladığı yapay zeka destekli kodlama aracı girişimi Cursor’ı 60 milyar dolarlık hisse senedi karşılığında satın alacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Nisan ayında imzalanan anlaşma, SpaceX’in Cursor’a 10 milyar dolar yatırım yapmasının ya da girişimi 60 milyar dolara satın almasının önünü açıyordu. Cursor ayrıca, anlaşma kapsamında xAI’ın Colossus veri merkezlerinden faydalanabiliyordu. SpaceX’in rekor halka arzı, anlaşmayı 60 milyar dolarlık bir birleşmeyle noktaladı. Şirket, satış işlemlerini bu yılın üçüncü çeyreğinde tamamlamayı hedeflediğini açıkladı.

Lityum, bakır, uranyum, hidrojen ve helyum gibi kritik minerallerin keşfini yapay zekayla hızlandırmayı hedefleyen ABD merkezli girişim Atana Elements, Borusan Grubu’nun girişim sermayesi kolu Borusan Ventures’ın da katıldığı yatırım turunda 27,5 milyon dolar yatırım aldı.

• Önemli ayrıntı: Lowercarbon Capital liderliğindeki yatırım turuna Borusan Ventures’ın yanı sıra Earthshot Ventures, Overture Ventures, Redwoods Climate Capital, Sunna Ventures, Verve Ventures, Volta Energy Technologies ve WovenEarth de katıldı.

13 beyaz et üreticisine kayyum atanmasıyla ilgili Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, üretimde denge ve düzenlemenin olmadığı bir sistemde denetlemenin işe yaramayacağını söylerken Tüketici Birliği Federasyonu’ndan Bingül Ceviz, kayyum uygulamasının kartel oluşturan firmalara para cezasıyla kurtulamayacaklarını göstermesi açısından önemli olduğuna dikkat çekiyor.

Geçen hafta İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, beyaz et sektöründeki 13 firma hakkında soruşturma başlatıldığını duyurarak bu kapsamda şirketlere “denetim kayyumu” atandığını kaydetti.

YAZININ DEVAMI

İstanbul Sanayi Odası (İSO), geçen yıl Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasına giren şirketleri derlediği yeni İSO 500 listesini yayımladı.

• Ayrıntılar: Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (Tüpraş), 698,8 milyar liralık üretimden satışlarıyla listenin ilk sırasına yerleşti. İlk 10’da Tüpraş’ı sırasıyla Ford Otomotiv, Star Rafineri, Oyak-Renault, Toyota Otomotiv, Arçelik, Tusaş, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, ASELSAN ve Mercedes-Benz izledi. Tusaş ve ASELSAN ile birlikte İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma sanayi şirketi ilk 10’da yer aldı.
• Ek olarak: İSO 500 listesindeki şirketlerin toplam faaliyet kârı, yıllık bazda %57,1 artarak 1 trilyon liraya çıktı. Üretimden satışlar, %28’lik bir artışla 11,1 trilyon liraya yükselirken toplam ihracat hacmi de %8,4’lük bir büyümeyle 104,7 milyar dolara yükseldi.

Dünya Bankası, yenilenebilir enerji projelerine kullandırılmak adına Türkiye’ye 400 milyon avroluk ilave finansman paketi verilmesini onayladı.

• Ayrıntılar: Finansman, 2024’te başlatılan Dağıtık Enerjiye Geçişin Hızlandırılması Programı’nın yeni fazı kapsamında rüzgar enerjisi ve ticari ölçekli batarya depolama yatırımlarına desteğin genişletilmesi amacıyla, sonuç odaklı kullandırılacak. Yani kaynak, önceden belirlenen birtakım hedeflere ulaşıldıkça aktarılacak.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılında, AB ortalaması 100 kabul edilerek hesaplanan, satınalma gücü paritesi (SAGP) bazında kişi başına düşen GSYH endeksinin 67 seviyesine, fiili bireysel tüketim endeksinin ise 70 seviyesine indiğini açıkladı; böylece 2025 yılında Türkiye’nin SAGP bazında kişi başına GSYH’si AB ortalamasının %33 altında kalmış oldu.

• Ayrıca: Hesaplama kapsamında incelenen 36 ülke içinde kişi başına GSYH endeksi en yüksek ülke 239 ile Lüksemburg, en düşük ülke 36 ile Bosna-Hersek oldu. Aynı dönemde Türkiye’nin fiyat düzeyi endeksi ise 52 olarak ölçüldü. Bu, AB ülkelerinde 100 avro karşılığı alınabilen bir mal sepetinin, Türkiye’de 52 avro karşılığında alınabildiğini gösteriyor.
• Perspektif: Endeks sonuçları, Türkiye’nin AB ortalamasına göre daha ucuz fiyatlara sahip olduğuna, ancak bu ucuzluğun gelir ve tüketim seviyesinin düşük kalmasından kaynaklandığına işaret ediyor.

Avrupa Parlamentosu'nun (AP), sert eleştiriler içeren ve bağlayıcılığı olmayan Türkiye raporu 107'ye karşı 381 oyla kabul edildi; Dışişleri Bakanlığı raporun kabul edilmesinin ardından metnin "Türkiye karşıtı çevrelerin temelsiz iddialarına ve yanlış bilgilere dayandığını" söyledi.

• Ayrıntılar: Raporda Türk hükümetine, hukukun üstünlüğü, insan hakları, demokratik standartlar, basın özgürlüğü ve diğer temel özgürlüklerde süregelen eksiklikleri ele alma çağrısı yapılırken Ankara'ya iyi komşuluk ilişkilerine ve uluslararası hukuka saygı gösterme çağrısı yapılarak "Türkiye'nin Yunanistan ve Kıbrıs gibi AB üyesi devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmeye devam etmesinden derin üzüntü duyulmakta" deniliyor.
• Ayrıca: Rapor hakkındaki basın açıklamasında, AB'nin genişleme politikasının yeniden ivme kazandığına ancak demokratik reformlara yönelmeyen Türkiye'nin, "fırsat penceresini kaçırdığına" işaret edildi.

2024’ün Nisan ayında Instagram hesabıyla birleştirilerek kullanılmasını zorunlu kılması ve bu gücü kötüye kullanıyor olabileceği şüphesiyle Rekabet Kurulu tarafından alınan bir karar kapsamında erişim engeli getirilen Threads, Türkiye’de yeniden kullanıma açıldı.

Geçen hafta Cuma günü tarihin en büyük halka arzına imza atan ve üç işlem gününde hisseleri %57 değer kazanan SpaceX, piyasa değerinin 2,66 trilyon dolara ulaşmasının ardından dünyanın en değerli beşinci halka açık şirketi oldu ve sıralamada Amazon’u geride bıraktı.

• Ayrıntılar: Şirketin piyasa değeri, 2,66 trilyon dolara gerilemeden önce kısa bir süreliğine 3 trilyon dolara kadar ulaştı ve Microsoft’un da üstüne çıktı. Bu yükseliş, dünyanın ilk trilyoneri olan ve şirkette %43 hissesi bulunan CEO Elon Musk’ın kişisel servetini de 1,4 trilyon dolara yükseltti.

Çin’deki üniversiteler, ülkenin yapay zeka reformu kapsamında teknoloji odaklı bölümlere öncelik vermek için sanat, beşeri bilimler ve dil alanlarında 12 bin bölümü kaldırdı.

• Önemli ayrıntı: Çin’deki üniversite programlarının neredeyse üçte birinin ve milyonlarca öğrencinin söz konusu karardan etkilendiği açıklandı.

Dünyanın en büyük gözlük üreticisi EssilorLuxottica, artırılmış gerçeklik (AR) destekli ekran teknolojileri ve yapay zeka destekli akıllı gözlükler geliştirmek üzere çip üretim ekipmanları geliştiren Applied Materials ile uzun vadeli bir işbirliği anlaşması imzaladı.

• Geniş açı: EssilorLuxottica, Meta ile işbirliği içinde de Ray-Ban ve Oakley marka akıllı gözlükler üretiyor.

X ve xAI’ın da çatı şirketi olan uzay taşımacılığı şirketi SpaceX, Nisan ayında altyapı anlaşması imzaladığı yapay zeka destekli kodlama aracı girişimi Cursor’ı 60 milyar dolarlık hisse senedi karşılığında satın alacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Nisan ayında imzalanan anlaşma, SpaceX’in Cursor’a 10 milyar dolar yatırım yapmasının ya da girişimi 60 milyar dolara satın almasının önünü açıyordu. Cursor ayrıca, anlaşma kapsamında xAI’ın Colossus altyapısından faydalanabiliyordu. SpaceX’in rekor halka arzı, anlaşmayı 60 milyar dolarlık bir birleşmeyle noktaladı. Şirket, satış işlemlerini bu yılın üçüncü çeyreğinde tamamlamayı hedeflediğini açıkladı.

Sensor Tower’ın “Yapay Zeka Durumu” raporuna göre ChatGPT, dünya genelinde en çok kullanılan yapay zeka destekli sohbet robotu olmaya devam etse de platformun pazar payı Mayıs ayında ilk kez %50’nin altına geriledi.

• Ayrıntılar: Güncel olarak ChatGPT’nin 1,1 milyar, Gemini’ın 662 milyon, Claude’un ise 245 milyon aylık aktif kullanıcısı bulunduğu bildirildi. Ocak ayına kadar %50’nin üzerinde bir pazar payına sahip olan ChatGPT’nin payı, Mayıs ayı sonu itibarıyla %46,4’e geriledi. İlk 3’te ChatGPT’yi %27,7 ile Gemini ve %10,3 ile Claude takip etti. Grok, Perplexity AI, DeepSeek ve Meta AI'ı da kapsayan diğer tüm sohbet robotlarının pazardan %5’in altında bir pay alabildiği görüldü.

Ford Otosan ve Maxis Girişim Sermayesi, ölçeklenme aşamasına gelmiş mobilite teknolojisi girişimlerine yatırım yapacak Future of Mobility Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nu duyurdu.

• Ayrıntılar: Asgari 50 milyon dolar büyüklükle kurulan fonun yatırım odağında mobilite teknolojileri ve otomotiv, Endüstri 4.0, sürdürülebilirlik, yapay zeka, bağlantılı servisler, enerji yönetimi, şarj çözümleri, batarya ve üretim teknolojileri yer alacak. Seri A ve sonrası kategorilere odaklanan GSYF’nin ortalama yatırım büyüklüğünün ise 1 ila 3 milyon dolar arasında olması bekleniyor.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, İsrail, Yunanistan ve ABD, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'nin kurulması ve gelecekteki enerji işbirlikleri için ortak bir yol haritası geliştirilmesini öngören bir iyi niyet bildirgesi imzaladı.

• Ayrıntılar: Toplantıda taraflar, Doğu Akdeniz genelindeki enerji güvenliği, açık deniz doğalgaz kaynakları, Ar-Ge ve bölgesel altyapı projelerini ele aldı. Dört ülkenin, önümüzdeki aylarda enerji güvenliği, altyapı ve inovasyon alanlarındaki eylemleri belirleyecek bir yol haritası hazırlamak için çalışma grubu toplantılarına başlayacağı bildirildi.

OpenAI’ın, hissedarlarına gönderdiği belgelerde yılın ilk çeyreğinde 5,7 milyar dolar gelir elde ettiğini ve bu tutarın 3,7 milyar dolarını harcağını açıkladığı bildirildi.