Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, İran savaşının ortasında kalan Körfez ülkelerinin özellikle tekstil ve hazır giyim için önemli bir pazar olduğunu söyleyerek, “Savaşla birlikte Körfez ülkelerine ihracatımızda ortalama %40 civarında eksi var. Bazı ülkelerinde daha yüksek, bazılarında daha düşük. Savaşın durması gerekiyor” ifadelerini kullandı

İran devlet medyası, ABD ve İsrail’in hava saldırılarında Katar’la paylaşılan Güney Pars doğalgaz sahası ile Aseluye’deki bazı petrol ve petrokimya tesislerinin vurulduğunu duyurdu; böylece savaşın başlamasından bu yana ilk kez İran’ın petrol üretim altyapısı doğrudan hedef alınmış oldu.

• Tepkiler: Saldırının ardından İran, misilleme olarak Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde yer alan ABD ile bağlantılı petrol ve doğalgaz tesislerinin hedef alınacağını ilan etti.
• Cep bilgisi: Vurulan Güney Pars gaz sahası İran’ın elektrik üretimi, sanayisi ve iç enerji dengesi açısından büyük önem taşıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Güney Pars doğalgaz sahasına yaptığı saldırıda ABD’nin hiçbir bilgisi ve dahlinin olmadığını söyleyerek, “İran, son derece masum olan Katar’a tekrar saldırma akılsızlığında bulunmadığı sürece, İsrail tarafından bu son derece önemli ve değerli Güney Pars Sahası’na yönelik başka hiçbir saldırı yapılmayacaktır” açıklamasında bulundu.

• Arka plan: İsrail’in sahaya yaptığı saldırının ardından bölgedeki tüm petrol ve doğalgaz tesislerine saldıracağını ilan eden İran, bu saldırılar doğrultusunda Katar’ın Ras Laffan LNG tesisleri, Kuveyt’in Mina Abdullah Rafinerisi ve Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad gibi pek çok noktayı vurdu. Saldırıların ardından Avrupa’da gelecek ay teslimli doğalgaz vadeli kontratları %20’nin üzerinde artarak 65 EUR seviyesini aştı.

Irak Elektrik Bakanlığı, İran’dan gelen gaz akışının savaş nedeniyle tamamen durduğunu ve bunun ülke elektrik sisteminde yaklaşık 3 bin 100 megavatlık üretim kaybına yol açtığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Açıklamaya göre İran yönetimi, Güney Pars Gaz Sahası’nın vurulmasının ardından iç tüketimi önceliklendireceğini ifade ederek akışı kesti.
• Cep bilgisi: İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından derlenen son verilere göre Türkiye’nin doğalgaz ithalatında İran’ın %9,4’lük payı bulunuyor.

QatarEnergy CEO’su Saad Sherida Al-Kaabi, İran saldırısı sonucunda Ras Laffan gaz sahasında 26 milyar USD'ye inşa ettikleri üretim tesisinde 20 milyar USD'lik hasar meydana geldiğini ve saldırılar nedeniyle ihracat kapasitelerinin %17’sini kaybettiklerini söyleyerek, “İtalya, Belçika, Güney Kore ve Çin’e LNG satışlarında 5 yıla dek uzanan mücbir sebep ilan edebiliriz. Üretimin yeniden başlaması için öncelikle çatışmaların sona ermesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

• Ayrıca: Birleşik Arap Emirlikleri, Habshan doğalgaz tesisinin İran tarafından hedef alınması nedeniyle LNG üretimini tedbiren durdurdu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Hürmüz kaynaklı arz krizini hafifletmek için tankerlerde bekleyen İran petrolüne uygulanan yaptırımların geçici olarak kaldırılmasının değerlendirildiğini söyledi.

• Ayrıca: Bessent, denizde bekleyen hacmin yaklaşık 140 milyon varil olduğunu ve bunun küresel piyasaya 10 gün ila 2 haftalık ek arz sağlayabileceğini belirtti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bir televizyon programında verdiği demeçte, İran savaşı nedeniyle Türkiye ekonomisinin ciddi bir şokla karşı karşıya olduğunu söyleyerek, “1-2 ay sürerse etkilerin kontrol edilebilir olduğunu düşünüyoruz ama daha uzun sürerse cari açık ve enflasyona etkilerinin olumsuz olma ihtimali var” ifadelerini kullandı.

Bloomberg’ün haberine göre Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzaması ihtimaline karşın, petrol alacak şirketlere Nisan teslimatlarının bir bölümünü Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı üzerinden yapma seçeneğini sundu.

• Bir adım geriden: Kızıldeniz üzerinden petrol ihracatını artırmak için Yanbu Limanı’ndan yükleme yapacak en az 6 dev ham petrol tankeri ile anlaşma yapan Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyat yaptığı petrolün üçte birini Doğu-Batı boru hattı aracılığıyla Kızıldeniz’e kaydırmıştı.

Irak hükümeti, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile varılan anlaşmanın ardından Kerkük petrolünün Ceyhan Limanı üzerinden ihracatına yeniden başlandığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Anlaşma kapsamında ilk aşamada günlük 250 bin varillik petrol akışı sağlanması ve ihracatı yönetmek adına Bağdat ve Erbil yönetimleri arasında ortak bir komite kurulması planlanıyor.

Doç. Dr. Filiz Eryılmaz

Altın ve gümüş piyasaları dün adeta bir sarsıntı yaşadı. Ons altın 4503 dolara kadar gerilerken, gram altın 6 bin 417 TL’ye ve gümüş 65,5 dolara kadar düştü. Bu sert hareket aslında iki ana dinamiğin bir araya gelmesinden kaynaklandı.

İlk olarak, Çarşamba akşamı açıklanan FED kararları piyasalara beklenmedik bir şahin mesaj verdi. FED, büyümenin güçlü seyrettiğini ve işgücü piyasasının sıkı kalmaya devam ettiğini vurguladı. Daha önceki metinlerde yer alan “işsizlik düşük kalmaya devam ediyor” ifadesi yerine, işgücü piyasasının “çok az değiştiği” vurgusu getirildi. Bu küçük ama önemli dil değişikliği, FED’in enflasyondaki yukarı yönlü riskleri ciddiyetle değerlendirdiği mesajını verdi. Üstelik bir FED üyesi önümüzdeki dönemde faiz artışı olabileceğini işaret ederken, Powell da enflasyon risklerine dikkat çekti. Tüm bu gelişmeler, piyasada yıl içinde faiz indirimi beklentilerini neredeyse sıfırladı ve altın ile gümüşün cazibesini azalttı.

İkinci önemli etken ise jeopolitik risklerdi. Dün İsrail’in İran’a yönelik petrol tesislerine saldırısı ve İran’ın Katar’daki doğalgaz üretim tesislerini hedef alması, savaşın yeni ve tehlikeli bir aşamaya geçtiğini gösterdi. Enerji piyasasında bu gelişmeler Brent petrolün 119 dolara, ham petrolün 99 dolara kadar yükselmesine yol açtı. Artık risk sadece Hürmüz Boğazı’ndan kaynaklanmıyor; enerji altyapısına yönelik saldırılar, uzun süreli arz kısıtları yaratabilir ve belirsizlik algısını daha da artırabilir.

DEVAMINI OKU

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), konut fiyat endeksinin Şubat ayında aylık bazda %1,8, yıllık bazda %26,4 artış gösterdiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Böylece Şubat ayında konut fiyatları, reel olarak yıllık bazda %3,9 gerileme kaydetmiş oldu. Söz konusu dönemde konut fiyatları Ankara’da yıllık bazda %29,7 artarken, İstanbul’da %28,0, İzmir’de ise %25,8 arttı.

Irak Elektrik Bakanlığı, İran’dan gelen gaz akışının savaş nedeniyle tamamen durduğunu ve bunun ülke elektrik sisteminde yaklaşık 3 bin 100 megavatlık üretim kaybına yol açtığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Açıklamaya göre İran yönetimi, Güney Pars Gaz Sahası’nın vurulmasının ardından iç tüketimi önceliklendireceğini ifade ederek akışı kesti.
• Cep bilgisi: İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından derlenen son verilere göre Türkiye’nin doğalgaz ithalatında İran’ın %9,4'lük payı bulunuyor.

İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmasına ilişkin Meclis'te görüşülmek üzere bir yasa tasarısı üzerinde çalıştığı belirtildi.

• Ayrıntılar: Söz konusu tasarı; Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiği, enerji sevkiyatı ve gıda güvenliği için güvenli bir güzergah olarak kullanılması karşılığında, ülkelerin İran'a geçiş ücreti ve vergi ödemesini öngörüyor.

İstifa eden direktöre köstebek suçlaması: İran’a yönelik saldırıları "vicdanen destekleyemeyeceğini" belirterek istifa eden ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent’in aylardır FBI tarafından soruşturulduğu iddia edildi.

• Ayrıntılar: Axios’un haberine göre yetkililer, Kent’in gizli bilgileri gazeteci Tucker Carlson ve muhafazakar yayıncılara sızdıran bir "kaynak" olarak görüldüğünü ve bu şüpheler nedeniyle istifasından önce başkanlık brifinglerinden çıkarıldığını öne sürüyorlar. FBI’ın ise özellikle İsrail ve İran’a dair istihbarat sızıntıları konusunda Kent’in peşinde olduğu belirtiliyor.

Fidan'dan Doha'da basın açıklaması: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Doha'da düzenlediği basın toplantısında Ortadoğu'daki krizin birincil sorumlusunun İsrail olduğunu belirterek İran'a da ''tarihî sorumluluğunu'' hatırlattı.

• Ayrıntılar: Fidan, bölgeyi krizin içine çeken İsrail’in saldırılarının sadece bölgeyi devasa bir savaş alanına çevirmekle kalmadığını, küresel istikrarı da sarstığını vurgularken İran için ''Gerekçesi ne olursa olsun, İran'ın bölge ülkelerine yaptığı saldırılar bölgesel istikrarın temellerine kastetmektedir ve kabul edilemez niteliktedir'' ifadelerini kullandı.

Enerji tesislerine saldırılar: Dünyanın en büyük doğalgaz sahalarından biri olan İran'ın Güney Pars tesisine yönelik saldırının ardından İran, sert bir misillemeyle Katar'daki büyük bir sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracat tesisi olan Ras Laffan'ı vurdu.

• Arka plan: İsrail’in sahaya yaptığı saldırının ardından İran, bölgedeki tüm petrol ve doğalgaz tesislerine saldıracağını ilan etmiş; bu saldırılar doğrultusunda Katar’ın Ras Laffan LNG tesisleri, Kuveyt’in Mina Abdullah Rafinerisi, BAE'de yer alan Habshan gaz tesisleri ve Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad gibi pek çok nokta vurulmuştu. Saldırıların ardından Avrupa’da gelecek ay teslimli doğalgaz vadeli kontratları %20’nin üzerinde artarak 65 avro seviyesini aştı.
• Ayrıca: İran’ın füze saldırısı sonrası İsrail’in kritik enerji üslerinden Hayfa petrol rafinerisinden yoğun dumanlar yükselirken İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, hasarın "yerel ve önemsiz" olduğunu savundu ancak bölgede geniş çaplı elektrik kesintileri yaşandığı bildirildi.
• Neden önemli? Ülkedeki iki rafineriden biri olan Hayfa; İsrail’in dizel ihtiyacının %60’ını, benzininin ise %50’sini karşıladığı için stratejik bir öneme sahip.

Citigroup, İran'daki savaş nedeniyle İran'ın devre dışı kalmasıyla oluşacak talep açığını Çin'in kapatabileceğin ve bölgesel çelik arzında oluşacak aksamaların Çinli üreticiler için stratejik bir avantaj sağlayabileceğini belirtti.

• Ayrıntılar: Projeksiyonlara göre, Çin’in yerel çelik talebi bu yıl yüzde 0,6, 2027 yılında ise sadece yüzde 0,1 oranında sınırlı bir düşüş kaydedecek. Bu durum, dünyanın en büyük çelik üreticisinin iç piyasada stabilizasyon ararken dış pazarlarda hakimiyetini sürdüreceğine işaret ediyor.

QatarEnergy CEO’su Saad Sherida Al-Kaabi, İran saldırısı sonucunda Ras Laffan gaz sahasında 26 milyar dolara inşa ettikleri üretim tesisinde 20 milyar dolarlık hasar meydana geldiğini ve saldırılar nedeniyle ihracat kapasitelerinin %17’sini kaybettiklerini söyleyerek “İtalya, Belçika, Güney Kore ve Çin’e LNG satışlarında 5 yıla dek uzanan mücbir sebep ilan edebiliriz. Üretimin yeniden başlaması için öncelikle çatışmaların sona ermesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

• Ayrıca: Birleşik Arap Emirlikleri, Habshan doğalgaz tesisinin İran tarafından hedef alınması nedeniyle LNG üretimini tedbiren durdurdu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu düzenlediği basın toplantısında İsrail'in ABD'yi savaşa sürüklemediğini söyledi ve "yalan haber" olarak nitelendirdiği iddiayla ilgili, "Gerçekten kimse Başkan Trump’a ne yapacağını söyleyebileceğini mi düşünüyor? Haydi oradan" dedi.

• Ayrıca: Netanyahu basın toplantısının devamında, İran'daki Güney Pars doğalgaz sahası saldırısıyla ilgili "İsrail tek başına hareket etti" dedi. "Başkan Trump bizden gelecekteki saldırıları ertelememizi istedi ve biz de öyle yapıyoruz" diye ekledi.
• Bununla birlikte: İsrail Başbakanı, İran'a yönelik kara operasyonu iddialarına ilişkin "Havadan devrim yapamazsınız, bu doğru. Karada da bir unsur olması gerekir" sözlerini kullandı.

ABD Merkez Bankası (Fed), Mart ayı toplantısında fonlama faizini piyasa beklentilerine paralel olarak %3,50-3,75 aralığında sabit tutma kararı aldı.

• Ayrıntılar: Konuyla ilgili Fed tarafından yapılan açıklamada istihdam piyasası güçlü kalmaya devam ederken enflasyonun hedefin üzerinde seyrettiği, ayrıca Ortadoğu'daki son gerilimin ABD ekonomisine etkileri konusundaki belirsizliğin sürmekte olduğu ve gelişmelerin yakından izleneceği ifade edildi.
• Açıklama: Kararın ardından açıklamada bulunan Fed Başkanı Jerome Powell, enflasyonda somut bir ilerleme kaydedilmeden faiz indiriminin gündemde olmadığını söyledi ve, “Yükselen enerji fiyatları enflasyonu yukarı çekecek. Ancak etkinin ne kadar büyük olacağını söylemek için henüz erken” değerlendirmesinde de bulundu.