• Nedir?Oyun. Filistinli yazar ve oyuncu Khawla Ibraheem imzalı Çatıya Tıklatma (A Knock on the Roof), Nihal Yalçın’ın solo performansıyla Türkiye’de ilk kez sahnelenecek. Gazze’de yaşayan Meryem adlı Filistinli bir annenin bütün dünyası, oğlunu olası bir bombardımandan kurtarabilmek için yaptığı hazırlıkların etrafında giderek daralıyor. Yalçın'ın Meryem karakterine hayat vereceği oyunun yönetmen koltuğunda Ali Haydar Çataltepe oturuyor.
• Nerede? Moda Sahnesi
• Ne zaman? 5, 6 Ekim
• Neden gitmeli? Savaşın gündelik hayatı nasıl yerle bir ettiğini gösteren çarpıcı bir anlatı.
• Not almalı: Adını, bombardımandan önce binaların tahliye edilmesi için çatılara yapılan ve bina sakinlerine yalnızca birkaç dakikalık kaçış süresi tanıyan "uyarı vuruşu"ndan alıyor. Biletler burada.

• Nedir?Festival. Almanya’nın köklü festival geleneğinden ilham alan Oktober in Istanbul, bu yıl da müzik, lezzet, eğlence ve sürpriz deneyimlerle üç günlüğünde şehirde. Programda Duman, Adamlar, Vega, Kargo, Madrigal, Son Feci Bisiklet, Luxus, Sattas, Deniz Sipahi, Mojave ve Yangın var.
• Nerede? KüçükÇiftlik Park
• Ne zaman? 2-4 Ekim
• Neden gitmeli? Bu line up ile enerjinin düşmesine imkan yok. Yiyip içip dans edeceğiz gibi duruyor.
• Not almalı: Biletler burada.

• Nedir? Konser. New York merkezli piyanist, besteci ve çağdaş klasik müzik sanatçısı Eric Christian, sinematik ve duygusal müziğiyle sonbahara ruh üflemeye geliyor.
• Nerede? Zorlu PSM
• Ne zaman? 1 Ekim
• Neden gitmeli? Eric Christian, duygusal derinlik, zarafet ve hikaye anlatımı üzerine kurulu besteleriyle 200’den fazla ülkede seslendirildi. Bu romantik hikayenin bir parçası olmanın tam mevsimi. Üstelik onu ilk kez şehrimizde dinleyeceğiz.
• Not almalı: Biletler burada.

2. Prömiyer: 'Düş Payı'

• Nedir? Oyun. Ahmet Sami Özbudak bu sezon, Sait Faik Abasıyanık ile Orhan Kemal'i buluşturuyor. Türk edebiyatının iki dev ismi, Marmara Kliniği’nin bahçesinden Burgazada’nın sokaklarına uzanan büyülü bir gecede buluşuyor. Orhan Kemal'in yazdığı senaryonun hayata geçmesi için bir maceraya atılmaları gereken ikilinin kurmaca hikayesini Murat Akkoyunlu, Özge Özberk, Fatih Koyunoğlu ve Barış Yıldız sahneye taşıyor.
• Nerede? Baba Sahne
• Ne zaman? 2 Ekim
• Neden gitmeli? Düş Payı seyircisini hınzır mizahıyla karşılarken; edebiyatın, sinemanın ve insanın umutla kurduğu hayallerinin tam ortasına çağırıyor.
• Not almalı: 2 perde, 120 dakika, biletler burada.

3. Mahmut Orhan 'Cave'

• Nedir? Konser. Geleneksel müzikal referansları elektronik müziğin çağdaş sesleriyle buluşturan kendine özgü tarzıyla ailemizin DJ'i Mahmut Orhan yeni projesi "Cave" ile şehirde.
• Nerede? Zorlu PSM
• Ne zaman? 2 Ekim
• Neden gitmeli? Telefonu bırakıp ışıkların, ritmin ve kalabalığın içine karışmalık; sonbahara İstanbul’da yüksek tempolu bir giriş yapmak isteyenlere.
• Not almalı: Öncesinde Atakan Uysal ve LiLu sahnede. Biletler burada.

4. İyi ki var: Postane 5 yaşında!

• Nedir? Kutlama. Postane İstanbul 5. yaşını yürüyüş, atölye, film gösterimi, sergi ve buluşma etkinlikleriyle kutluyor ve Galata’nın gündelik yaşamını, kültürel mirasını ve kentsel doğasını birlikte keşfetmeye davet ediyor. Programda; Açık Bostan Buluşması, Kurşunlu Han Yürüyüşü, Mor Salkım Apartmanı film gösterimi, Galata Sokak Otları Yürüyüşü 1859-1923: Eski İngiliz Postanesi'nden Kartpostallar sergisi gibi etkinlikler yer alıyor.
• Nerede? Postane
• Ne zaman? 6-11 Ekim
• Neden gitmeli? Topluluk hissini özleyenler için Postane 5 yıldır güvenli bir liman, sıcak bir sığınak görevi görüyor. Bu hâli kendisine yakışır bir programla birlikte kutlamak tam da Postane'lik bir hareket!
• Not almalı: Etkinlikler kontenjanla kısıtlı ve kayıt zorunlu.

^{Kaynak: Yapı Kredi Kültür Sanat}

5. Bir sahne, bir sergi: 'Mengü Ertel'in Tiyatro Evreni'

• Nedir? Sergi. Muammer Karaca Tiyatrosu’nun yeniden açılmasının heyecanı grafik tasarımcı Mengü Ertel’in tiyatro alanındaki üretimlerine odaklanan "Mengü Ertel’in Tiyatro Evreni" sergisiyle katmerleniyor. Sergi, Ertel’in tiyatro için hazırladığı afişler, sahne ve kostüm tasarımları, eskizleri ve arşiv belgelerinden oluşan kapsamlı bir seçkiyi biraraya getiriyor.
• Nerede? Muammer Karaca Tiyatrosu
• Ne zaman? 1 Ocak'a kadar
• Neden gitmeli? Yeniden kavuştuğumuz Muammer Karaca Tiyatrosu'nu da görmekle bir taşla iki kuş.
• Not almalı: Ücretsiz.

İBB Meclisi’nin oybirliğiyle aldığı kararla, Türk vatandaşları için beş İBB müzesinde giriş ücreti bir liraya indirildi; Şerefiye Sarnıcı’nda başlayan uygulama, Anadolu Hisarı Müzesi, Tekfur Sarayı Müzesi, İstanbul Sanat Müzesi, Taksim Cumhuriyet Müzesi ve Aşiyan Müzesi’ne de taşınıyor.

• Ayrıca: İBB’ye bağlı 41 müze ve sergi alanının büyük bölümü ücretsiz ziyaret edilebiliyor. Kemal Sunal Müzesi, telif haklarından kaynaklanan özel statüsü nedeniyle uygulama kapsamında bulunmuyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Garı’nın orijinal projelerinde yer alan yaklaşık 1.000 ahşap kazıktan yalnızca 200’ünün yerinde olduğunu, teknik incelemelerde kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin zaman içinde yok olduğunun belirlendiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Zemin araştırmalarında sıvılaşma, oturma ve yanal yayılma riskleri tespit edilirken yapı çevresinde fore kazık ve zemin güçlendirme uygulamaları yapıldı. Ersoy, Haydarpaşa Gar Sahası’ndaki çalışmaların ilk etabını 2027 içinde tamamlamayı hedeflediklerini belirtti.

• Öte yandan: Haydarpaşa Dayanışması, tarihî garın restorasyonu sırasında temel kazıklarının sayısına ilişkin farklı açıklamalara dikkat çekerek yaklaşık 800 ahşap kazığın kaybolduğu iddiasına dair bilimsel raporların ve restorasyon belgelerinin açıklanmasını istedi.

Ahmet Ümit, Yapı Kredi Yayınları’ndan 1 Ekim’de çıkacak Roma’nın Beş Günü adlı yeni romanını YKY Beyoğlu Kitabevi’nde imzalayacak; imza saat 14.00’te başlayacak.

• Nedir? Festival. İklim kriziyle birlikte adalet, eşitsizlik, göç, emek, savaş ve yaşam alanlarının kaybı gibi konuları merkezine alan film programıyle BIFED bu yıl 13. kez düzenleniyor. Bu yıl festivalin teması “hesap verebilme sorumluluğu”.
• Nerede? Bozcaada
• Ne zaman? 7-11 Ekim
• Neden gitmeli? Bu festivalde "Dünyanın farklı yerlerinden, kendi sözünü söyleyen, mücadele eden, sorular soran filmler" var.
• Not almalı: Tüm gösterim ve etkinlikler ücretsiz.

• Nedir? Oyun. Komşum Viyol Ailesi, kuklaların canlandırdığı enstrümanların sözler yerine notalarla konuştuğu, müzikle hikayeyi buluşturan eğlenceli bir oyun.
• Nerede? Maximum Uniq
• Ne zaman? 3 Ekim
• Neden gitmeli? Tanıdık besteler, renkli karakterler ve kuklaların dünyası; farklı seslerin biraraya geldiğinde nasıl bir bütün oluşturduğunu hatırlatan neşeli bir müzik deneyimi.
• Not almalı: Biletler burada. 4 yaş ve üzeri için uygun.

Nvidia, otonom yapay zeka ajanlarının izin verilmemiş dosyalara, ağlara ve sistemlere erişmesini önlemek için açık kaynaklı Open Agent Safety Platform’u kullanıma sundu; sistem, ajanların hareketlerini sınırlandıran OpenShell ile gerektiğinde ajanı karantinaya alabilen Sentry araçlarını biraraya getiriyor.

• Bir adım geriden: Nvidia, OpenShell’in Temmuz’da Hugging Face’te yaşanan ve OpenAI’ın bir siber güvenlik deneyi kapsamında çalıştırdığı yaklaşık 1.200 yapay zeka ajanının test ortamının dışına çıkarak gerçek sistemlere eriştiği güvenlik ihlalini önleyebileceğini belirtti. Nvidia, bu ay Hugging Face’i 12,93 milyar dolara satın almak üzere anlaşmaya varmıştı.
• Bununla birlikte: Nvidia yönetim kurulu, şirketin hisse geri alım programına 150 milyar dolarlık ek yetki vererek kullanılabilir toplam tutarı 235 milyar dolara çıkardı; şirket bu programı 2028 mali yılına kadar uygulamayı planlıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka şirketi Anthropic’in CEO’su Dario Amodei’yi Beyaz Saray’da özel akşam yemeğine davet etti; iki isim arasındaki ilk bire bir görüşme olarak planlanan buluşma, yıl boyunca gerilimli seyreden ilişkilerde yumuşama işareti olarak değerlendirildi ancak Beyaz Saray görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

• Bir adım geriden: Trump, Şubat ayında Anthropic’in ABD ordusunun Claude’u kitlesel gözetim ve insan denetimi olmayan silah sistemlerinde kullanmasına sınırlama getirme ısrarının ardından şirketi “solcu kaçıklar” tarafından yönetilmekle suçlamış ve federal kurumlara Anthropic teknolojilerini kullanmayı bırakma talimatı vermişti.
• Perspektif: Amodei son dönemde gelişmiş yapay zeka modellerinin güvenlik testleri tamamlanmadan hızla geliştirilmemesi ve devletlerin daha güçlü denetim kuralları koyması gerektiğini savunurken Trump, ABD’nin Çin karşısındaki avantajını kaybetmemesi gerektiğini belirterek sektörü yavaşlatacak düzenlemelere karşı çıkıyor.

Anthropic’in yapay zeka modeli Claude’un otonom biçimde yeni bir enzim sistemi belirlediği yönündeki açıklamasının ardından Kopenhag Üniversitesi’nden biyolog Mario Rodríguez Mestre, ekibinin aynı enzimler ve ilişkili moleküller üzerinde dört yıldır çalıştığını ve araştırmalarındaki bazı bulguları Claude kullanırken modele aktardığını söyledi.

• Ayrıntılar: Anthropic’e göre yaklaşık 950 Claude ajanı, 21 saat boyunca 200 binden fazla ters transkriptazı tarayarak 3.500 aday sistem belirledi ve bunları 20 adaya indirdi; şirket, Claude’un bakterileri enfekte eden virüslerde ters transkriptaz, ona eşlik eden bir gen ve düzenli DNA tekrarlarından oluşan, ART adını verdiği sistemi bu süreçte fark ettiğini belirtiyor. Anthropic, ART sistemini daha önce tanımlayan yayımlanmış bir çalışma bilmediğini, Claude’un kullanıcı konuşmalarıyla eğitilmediğini ve şirketin moleküler biyoloji ekibinin bu konuşmalara erişimi olmadığını açıkladı.

Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 28 Eylül’de 251 baz puan seviyesini test ederek 27 Mayıs’tan bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

TÜSİAD maliyet bazlı rekabet gücü endeksi yılın ikinci çeyreğinde çeyreklik bazda %1,3 düşüşle 86,1 seviyesine geriledi.

• Ayrıntılar: İkinci çeyrekte yaşanan gerilemede en büyük etki ara malı maliyetlerinden geldi. Dolar bazında ara malı maliyetleri Türkiye’de çeyreklik bazda %4,6 artarken, rakip ülkelerde %3,3 arttı ve bu fark endeksi 1 puan aşağı çekti. Aynı dönemde işgücü maliyetleri de Türkiye’de %2,2 artarken, rakip ülkelerde %0,5 arttı ve endekse 0,2 puan negatif katkı yaptı. Endeks 2025’in üçüncü çeyreğinde kaydedilen 90,1 seviyesinden bu yana üç çeyrektir geriliyor.
• Editörün önerisi: Türkiye’de neden yeniden planlamayı konuşuyoruz? | Emircan Yaman, EXANTE

“Ölü Deniz” adlı stand-up gösterisindeki ifadeleri nedeniyle 88 gün tutuklu kalan komedyen Deniz Göktaş için mahkeme, ilk duruşmasında tahliye kararı verdi.

• Ayrıntılar: Savcı esas hakkındaki mütalaasında Göktaş'ın tüm suçlamalardan cezalandırılmasını ve hükümle birlikte tahliye edilmesini istedi. Göktaş, “suçu ve suçluyu övme” suçlamasından beraat ederken “dinî değerleri aşağılama” suçlamasından 7 ay 15 gün, “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasından 11 ay 20 gün hapis cezasına çarptırıldı.
• Açıklama: Akşam saatlerinde tahliye olan Göktaş, "Sinem Dedetaş burada. Mehmet Pehlivan burada. Hayalim üçümüzün tek bir arabayla İstanbul'a gitmesiydi. Öyle olmadı. Oğuzhan Uğur burada, neden suçlandığını hâlâ bilmiyorum, haberleri izlememe rağmen. Benim gibi tutuklu yargılanan ya da fikirlerinden dolayı mahkum olan binlerce insan var. Umarım hep beraber özgürlüğümüze kavuşacağımız bir hâl gelir" dedi.

İngiltere'de ABD savaş uçakları tarafından da kullanılan Fairford Hava Üssü yakınlarında "terör eylemi hazırlığı içinde oldukları" şüphesiyle gözaltına alınan beş İngiliz vatandaşı adli kontrol tedbiriyle serbest bırakıldı.

• Ayrıntılar: Polis, şüphelilerin hareketlerine ve başkalarıyla temaslarına kısıtlamalar getirildiğini, soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.
• Geniş açı: Terörle mücadele polisi, şahısların yabancı bir devlet adına bilerek veya bilmeyerek hareket etmiş olabileceğini araştırıyor. Basında soruşturmanın İran bağlantısı ihtimalini de kapsadığı bildirilirken, İran’ın Londra Büyükelçiliği iddiaları kesin bir dille reddetti.

Slipknot, 2027’de Birleşik Krallık, Kuzey Amerika ve Latin Amerika’yı kapsayan stadyum turnesine 3 Temmuz’da Londra’daki Wembley Stadyumu’nda başlayacak; grubun Avrupa’daki tek konserinde Marilyn Manson, Lorna Shore ve Hatebreed sahne alacak.

• Ayrıntılar: Kuzey Amerika ayağı 16 Temmuz’da Washington DC’de başlayacak ve Bring Me The Horizon’ın da aralarında bulunduğu gruplar Slipknot’a eşlik edecek. Grup Eylül'de São Paulo, Buenos Aires, Santiago, Lima ve Bogota’da konser verecek.

Ukrayna'nın başkenti Kiev'de şehir merkezindeki ünlü Ulusal Bilimler Akademisi saldırıya uğradı, en az bir kişi hayatını kaybetti.

• Ayrıntılar: İnsansız hava aracıyla düzenlenen saldırıda yapı alev içinde kalırken, içeridekiler pencerelerden sarkarak kurtulmaya çalıştı. Önde gelen Ukraynalı biliminsanlarının ofislerine ev sahipliği yapan tarihî yapının yanında Almanya Büyükelçiliği yeralıyor.
• Açıklama: Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Rusya'ya mutlaka yanıt verileceğini söyledi ve bu saldırıyla birlikte, Kiev'de bir ilaç şirketi ve benzin istasyonları ile Dnipro'da bir iş merkezinin vurulduğunu aktardı.

Almanya merkezli biyoteknoloji şirketi BioNTech, aylardır sürdürdüğü satış sürecinde alıcı bulamayınca Almanya’daki Tübingen, Marburg ve Idar-Oberstein tesisleri ile Singapur’daki üretim merkezini kapatma kararı aldı.

• Ayrıntılar: Singapur’daki tesisin Şubat 2027 sonunda, Tübingen’in 2027 sonunda, Marburg’un 2028 başında, Idar-Oberstein’ın ise 2028 sonunda faaliyetlerini durdurması planlanıyor. Yeniden yapılanmadan toplamda 1.860’a kadar pozisyonun etkilenmesi bekleniyor.
• Öte yandan: Kurucular Uğur Şahin ve Özlem Türeci de 2026 sonunda BioNTech’teki yöneticilik görevlerinden ayrılarak mRNA tabanlı yeni ilaçlara odaklanacak Arife adlı şirketin başına geçecek; Şahin’in CEO’luk görevini en geç 1 Şubat 2027’de Sobi CEO’su Guido Oelkers devralacak.

Suudi Arabistan merkezli enerji şirketi Saudi Aramco’nun doğalgaz faaliyetlerini ayrı bir bölüm altında toplamak üzere yeniden yapılanmaya hazırlandığı, yatırım bankası Evercore’u sürece danışman olarak dahil ettiği ve ileride birimin azınlık hissesinin satılması veya halka arz edilmesi seçeneklerini değerlendirdiği bildirildi.

• Ayrıntılar: Bloomberg’ün konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre “Project Gamma” adı verilen çalışma kapsamında Boston Consulting Group da Aramco’ya danışmanlık verdi; olası bir halka arz veya hisse satışında gaz biriminin 100 milyar doların üzerinde değerlenebileceği belirtiliyor.
• Neden önemli? Plan, Aramco’nun ana petrol üretiminin kontrolünü elinde tutarken gaz gibi büyüyen faaliyetlerine dış sermaye çekme stratejisinin parçası; şirket aynı dönemde devlet projeleri ve temettü ödemeleri için 35 milyar dolara kadar varlık satışı seçeneğini de değerlendiriyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ihracat talep endeksi Ağustos ayında aylık bazda %0,7, yıllık bazda %0,1 düşüşle 100 seviyesine gerileyerek uzun dönem ortalamasına indi.

• Ayrıntılar: Ağustos ayında iş ve tüketici güvenindeki gerileme endeksi aşağı çekerken, işsizlik, sanayi üretimi ve enflasyondaki kısmi iyileşme düşüşü sınırladı.