S&P Global Ratings, Türkiye’deki fon tasfiyeleri ve soruşturmanın mevcut haliyle ülkenin kredi notu üzerinde aşağı yönlü baskı yaratmasını beklemediğini açıkladı.

• Ayrıntılar: S&P Ülke Kredi Notları Direktörü Karen Vartapetov, sürecin şu ana kadar finansal sistemin geneline yayılmadığını, döviz kuru, dolarizasyon ve bankacılık sektörünün likiditesinde belirgin bir bozulma görülmediğini söyledi.
• Ayrıca: Vartapetov, kamu otoritelerinin fonlara yönelik müdahalesini hızlı ve ikna edici olarak değerlendirirken, soruşturmanın sınırlı bir varlık grubunda kalması halinde yatırımcı güveni ve ülkenin kredi profili üzerinde ciddi bir bozulma beklemediklerini belirtti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) eski Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında yatırım fonlarının denetimindeki görev ve sorumluluklarını yerine getirmediği iddiasıyla “görevi kötüye kullanma” suçundan soruşturma yürütülebilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurdu.

• Ayrıca: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, savcılığın talebinin ardından ön inceleme yapılması için Bakanlık Teftiş Kurulunu görevlendirdi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’ye iletilen 7 şart yerine getirilmedikçe Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmayacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Geo News’ün özel haberine göre İran, limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasını, dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını, petrol ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılmasını, ABD’nin tehdit ve askerî operasyonlarını sona erdirmesini, bölgedeki müttefiklerine yönelik saldırıların durmasını, İran çevresindeki ABD askerî güçlerinin çekilmesini ve savaş zararlarının tazmin edilerek nükleer ve füze kapasitesine müdahale edilmemesini istiyor.

Şanlıurfa Hastanesi'nin açılışında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, fon piyasası krizine dair yaptığı açıklamada "Kurullarımızı topladık, yol haritamızı belirledik. Birinci önceliğimiz Türkiye ekonomisine zarar gelmesin. Her kim haksız kazanç elde etmişse bunun hesabını adalete versin" dedi.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, Türkiye’de elektrikli ve hibrit otomobiller, yılın ilk dokuz ayında 326 bin 35 adetlik satışla toplam otomobil pazarının yaklaşık yüzde 52’sini oluşturdu.

• Ayrıntılar: Otomobil satışları, Ocak-Eylül döneminde yıllık bazda yüzde 15,45 azalarak 627 bin 977’ye, hafif ticari araç satışları da yüzde 5,12 düşüşle 175 bin 488’e geriledi.
• Ayrıca: Bu dönemde 258 bin 453 benzinli, 204 bin 956 hibrit, 34 bin 520 dizel ve 8 bin 969 otogazlı otomobil satılırken elektrikli otomobil satışları, 120 bin 329 tam elektrikli ve 750 uzatılmış menzilli araçla toplam 121 bin 79 oldu.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke savunma paktının stratejik siyasi ve savunma komitesi bugün Riyad’da toplanacak.

• Ayrıntılar: Toplantıya Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ile Suudi Arabistan ve Pakistanlı yetkililer katılacak. Dışişleri Bakanlığı, görüşmelerde bölgedeki son gelişmelerin ve ittifakın kurumsallaşma çalışmalarının ele alınacağını açıkladı.

Perşembe günü "mali suçlar" soruşturmasında gözaltına alınan Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı ve Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı Vahap Seçer’in Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'ndeki ifade işlemlerine başlandı.

• Ayrıntılar: Soruşturma kapsamında Seçer’in yanı sıra Yenişehir Belediye Başkanı Abdullah Özyiğit ve Mezitli Belediye Başkanı Ahmet Serkan Tuncer’in de aralarında olduğu 59 kişi gözaltına alınmıştı.

G7 ülkeleri, yükselen akaryakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla acil durum rezervlerinden 4 ay boyunca toplam 100 milyon varile kadar petrol ve dizeli piyasaya sürme konusunda anlaşmaya vardı.

• Ayrıntılar: ABD yönetimi daha önce Fransa ve Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkelerinden 6 ay içinde 120 milyon varil dizel piyasaya sürmelerini istemiş ve talebin karşılanmaması halinde ABD’nin dizel ihracatını sınırlayabileceği uyarısında bulunmuştu. Yeni uzlaşmada toplam miktar 100 milyon varile inerken, bunun tamamının dizelden oluşmayacağı ve ham petrolün de pakete dahil edileceği açıklandı.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), kredili sermaye piyasası işlemlerinde normalde en az %35 olan özkaynak koruma oranının %20’ye kadar indirilebilmesine imkan tanıyan uygulamayı 30 Ekim seans sonuna kadar uzattı.

OpenAI’dan kısa süre önce istifa eden eski güvenlik çalışanı David Robinson, şirketin hızlı geliştirmeye odaklanan kültürünün hata riskini artırdığını belirterek yapay zeka güvenliğine yaklaşımını eleştirdi.

• Ayrıntılar: Robinson, The Atlantic’te yayımlanan yazısında, OpenAI dahil yapay zeka şirketlerinin yeterince dikkatli davranmadığını belirterek daha yetenekli sistemler geliştirilmeden önce güvenlik uzmanlığına ve araştırmalarına daha fazla önem verilmesi çağrısı yaptı.

Fransa merkezli enerji yönetimi ve otomasyon şirketi Schneider Electric’in ABD merkezli mühendislik yazılımı şirketi PTC’yi yaklaşık 20 milyar dolara satın almak üzere ileri görüşmeler yürüttüğü bildirildi.

• Ayrıntılar: Yaklaşık 15,5 milyar dolar piyasa değerine sahip PTC’nin 2026’da 2,75 milyar dolara kadar gelir elde etmesi bekleniyor; satın alma Schneider Electric’in endüstriyel yazılım, veri ve yapay zeka hizmetlerindeki ağırlığını artıracak. Anlaşma tamamlanırsa şirket tarihinin en büyük satın alması olacak.
• Bir adım geriden: Schneider Electric, 2023’te İngiltere merkezli endüstriyel yazılım şirketi Aveva’yı yaklaşık 11 milyar dolara satın almış, kısa süre önce de Cognite için 3,1 milyar dolarlık anlaşma açıklamıştı.

Avro Bölgesi’nde tüketici fiyat endeksi (TÜFE) Eylül ayında aylık bazda %0,6, yıllık bazda %3,8 artarak hem piyasa beklentilerini aştı hem de Eylül 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi kaydetti.

• Ayrıntılar: Eylül ayında alt gruplar arasından enerji grubu aylık bazda %3,9 artışla ana veriyi yukarı çekerken, aynı dönemde enerji dışı sanayi malları %2,1, gıda fiyatları ise %0,2 arttı. Aynı dönemde hizmet fiyatlarında ise %0,7 düşüş kaydedildi.

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, fon piyasasında yaşanan krizin sınırlı bir büyüklüğe sahip olduğunu ve fonlardan çıkan paranın bankacılık sistemine geçtiğini belirterek “Dolayısıyla sistemin içinde kalan bir para. Tatsız bir olay, ancak kısa süre içerisinde çözülebilecek bir olay” ifadelerini kullandı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, İran Savaşı öncesine göre iki katına çıkan dizel fiyatlarının küresel enflasyonu kaçınılmaz şekilde yükselteceğini, Çin’in kritik minerallerdeki hakimiyetinin ise dünya ekonomisi açısından Hürmüz Boğazı’na benzer tedarik riskleri yarattığını söyledi.

• Ayrıntılar: Çin’in nadir toprak elementleri ihracatını azaltması halinde otomotiv başta olmak üzere birçok sektörün üretiminin çok ciddi etkilenebileceğini söyleyen Birol, “Bir kelimeyle özetlersem eğer şu anda İran'ın elinde bir Hürmüz varsa Çin'in elinde 5 Hürmüz var” dedi. Çin, galyum, grafit, manganez ve nadir toprak elementlerinin işlenmesinde küresel arzın %90’dan fazlasını tek başına karşılıyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), kredi kartlarında %20’lik asgari ödeme oranının uygulandığı kart limiti sınırını 50 bin TL’den 100 bin TL’ye çıkardı.

• Ayrıntılar: Yeni düzenlemeyle limiti 100 bin TL ve altında olan kartlarda dönem borcunun %20’si, 100 bin TL’nin üzerindeki kartlarda ise %40’ı asgari ödeme olarak uygulanacak.
• Ayrıca: Cep telefonu alımlarında kullanılan tüketici kredilerinde de 12 aylık vade için uygulanan fiyat sınırı yükseltildi. Sıfır telefonlarda 20 bin TL olan sınır 40 bin TL’ye çıkarıldı. Fiyatı 40 bin TL ve altında olan telefonlarda kredi vadesi 12 aya kadar çıkabilecek, bu tutarın üzerindeki cihazlarda azami vade 3 ay olacak.

New York Fed Başkanı John Williams, Fed’in Eylül toplantısında yaptığı 25 baz puanlık faiz artışının ardından yeni bir adım için acele edilmesine gerek olmadığını, ekonomik verilerin kendi tahminleriyle uyumlu seyretmesi halinde yılın ilerleyen dönemlerinde belki 1 faiz artışının daha uygun olabileceğini ifade etti.

BDDK verilerine göre 1-3 ay vadeli ortalama TL mevduat faizi 25 Eylül haftasında %36,9’a gerileyerek 2023’ten bu yana ilk kez %37 seviyesinin altına indi.

TCMB Banka Kredileri Eğilim Anketi’ne göre bankalar yılın üçüncü çeyreğinde işletme kredilerindeki sıkı kredi verme koşullarını sürdürdü ancak bu sıkılaşma önceki döneme kıyasla daha zayıfladı.

• Ayrıntılar: KOBİ kredilerinde kredi koşulları sınırlı ölçüde gevşerken, TL krediler ile kısa ve uzun vadeli işletme kredilerinde de gevşeme başladı. Bankalar yılın son çeyreğinde ise işletme kredilerinde genel olarak daha gevşek kredi koşulları bekliyor.

• Ayrıca: İşletmelerin kredi talebi üçüncü çeyrekte daha hızlı arttı. KOBİ ve büyük işletmelerin yanı sıra TL ve yabancı para kredilerinde, kısa ve uzun vadeli kredilerde talep artışı güçlendi. İşletmelerin borçlarını yeniden yapılandırma, stok artırma ve işletme sermayesi ihtiyacı kredi talebini artıran başlıca nedenler oldu.

ABD’de tarımdışı istihdam Eylül ayında 29 bin kişiyle piyasa beklentilerinin altında artış gösterdi; aynı dönemde ülkede işsizlik oranı ise 0,1 puan artışla %4,2 seviyesine çıktı

• Ayrıntılar: Ağustos ayındaki istihdam artışı 162 binden 133 bine, Temmuz verisi ise 21 bin artıştan 10 bin azalışa revize edildi. Böylece son iki aya ilişkin istihdam verileri toplam 60 bin kişi aşağı çekildi.

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan öncü verilere göre dış ticaret açığı, Eylül ayında yıllık bazda %24,8 daralarak 5,2 milyar USD seviyesine indi.

• Ayrıntılar: Bakanlık verilerine göre ilgili dönemde ihracat yıllık bazda %15,4 artışla 26,0 milyar USD'ye, ithalat ise %5,9 artışla 31,2 milyar USD'ye yükseldi. Aynı dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise 6,8 puan artışla %83,2’ye yükseldi.
• Ayrıca: Eylül ayında ihracat değer bazında %15,4 artmasına rağmen miktar bazında %0,6 geriledi.