• Nedir? Oyun. Bihter Dinçel hem yazıp hem de canlandırdığı Nafiye karakteriyle izleyiciyi, kendi olamamış, hayalleri bir köşede pas tutmak zorunda kalmış kadınların dünyasına sokmaya hazırlanıyor. Çalıştığı tiyatro da bir gece sahne sırası tesadüfen Nafiye'ye gelince hayallerini ve hikayelerini dinleme sırası da bize geliyor.
• Nerede? Baba Sahne
• Ne zaman? 15, 16 Ekim
• Neden gitmeli? Çokyönlü ve başarılı oyuncu, yazar Bihter Dinçel'i kendi metniyle sahnede izlemeyi sevenler ve merak edenler için.
• Not almalı: Tek perde, 85 dakika, biletler burada.

2. Şiirsel bir gece: Mark William Lewis

• Nedir? Konser. MIKE'tan Nina Cristante'ye uzanan işbirlikleri, “Tomorrow Is Perfect” ve “Seventeen” gibi ses getiren parçaları, New York ve Los Angeles'taki kapalı gişe konserleriyle alternatif müziğin dikkat çeken isimlerinden Mark William Lewis İstanbul'da.
• Nerede? Fiba Salon İKSV
• Ne zaman? 15 Ekim
• Neden gitmeli? Şiir ve edebiyatla kurduğu güçlü bağ, müziğinin temel taşlarından biri.
• Not almalı: Ayrıntılı bilgi ve biletler burada.

3. Meryem’s Ballad: Bir Misafir İşçinin Yolculuğu

• Nedir? Performans. İlk gösterimi Kasım 2023’te Deutsche Oper Berlin’de yapılan Meryem’s Ballad, güncellenmiş versiyonuyla Türkiye prömiyeri yapacak. Performans, Türk göçmen işçi Meryem'in memlekete mektuplar yazarken radyoda çalan tanıdık bir melodinin uyandırdığı hatıralarla geçmişin, şimdinin ve geleceğin iç içe geçtiği şiirsel anlatıyı video ve orkestra eşliğinde aktarıyor.
• Nerede? Arter
• Ne zaman? 16 Ekim
• Neden gitmeli? İzleyiciyi göç, emek ve dayanışma temalarını bir göçmen kadının gözünden yeniden düşünmeye davet ediyor.
• Not almalı: Performansa paralel etkinlikler kapsamında 15 Ekim'de Korhan Erel, "Elektronik Müzik ve Doğaçlama" başlıklı konuşmasıyla Arter'de olacak. 17 Ekim'de isi iki atölye düzenlenecek. Ayrıntılı bilgi burada.

4. Yaşanmamış çocukluklar: 'Tutulmamış Yaslar'

• Nedir? Oyun. Çocukluklarında aile içinde yaşanan istismarın izlerini yetişkinliklerine taşıyan, aynı evde büyümüş, aynı geçmişe bambaşka biçimlerde tutunmuş iki kardeşin yıllar sonra hatırlamak, susmak ve unutmak arasında yeniden karşı karşıya gelişini izlediğimiz oyunun başrollerinde Mısra Tüfek ve Onur Asil Ocak var.
• Nerede? Koma Sahnesi
• Ne zaman? 17 Ekim
• Neden gitmeli? Şimdiden izleyiciden tam puan almış sezonun yeni oyunlarından biri, izlenecekler listenize ekleyin.
• Not almalı: 18 yaş ve üzeri için uygun. Biletler burada.

^{Berlin I, Oddviz, 2023}

5. 10. yıl retrospektifi: 'PATİNA'

• Nedir? Sergi. İstanbul merkezli sanat kolektifi Oddviz'in 10 yıllık üretimini biraraya getiren kapsamlı sergisi, kolektifin fotogrametri aracılığıyla farklı kentlerin kamusal yüzeylerini dijital olarak arşivlediği pratiğine odaklanıyor.
• Nerede? Art On
• Ne zaman? 31 Ekim'e kadar
• Neden gitmeli? Henüz tanışmadıysanız çarpıcı işler üreten Oddviz ile tanışmak ve ilk tanışıklıkta 10 yıllık macerasına tanıklık etmek için kaçmaz bir fırsat. Gündelik yaşamın, kullanımın ve zamanın kent üzerinde bıraktığı izleri kayıt altına alan kolektif, dijital teknolojiyi yalnızca bir belgeleme aracı olarak değil, kentsel belleği yeniden düşünmenin bir yöntemi olarak kullanıyor.
• Not almalı: Salıdan cumartesiye 10.30-18.30 arası izlenebilir.

• Nedir? Bienal. “Metcezir // Ebb & Flow” başlığıyla bu yıl 10. edisyonu düzenlenen Çanakkale Bienali 9 ülkeden 60’ın üzerinde sanatçıyı kent merkezi ve çeperine yayılan mekanlarda biraraya getiriyor.
• Nerede? Çeşitli mekanlar
• Ne zaman? 20 Kasım'a kadar
• Neden gitmeli? Bienal; yeni üretimler, uluslararası işbirlikleri, yerel ortaklıklar ve “Özel Odak: Seramik” seçkisiyle Çanakkale’nin tarihsel, kültürel ve doğal katmanlarını çağdaş sanat üzerinden yeniden düşünmeye açıyor.
• Editörün önerisi: "Sanat, İstanbul'un dışında: Kuzey Ege'de filizlenen kültürel diaspora" | Deniz Erbaş, Duende

Alevi-Bektaşi kültürünün müzik, söz, semah ve dayanışma geleneklerini yaşatan festival bu yıl 5. kez 17-19 Ekim tarihleri arasında Müze Gazhane ve Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda düzenlenecek.

• Ayrıntılar: Festivalde; Alevi-Bektaşi kültürü, tarihi, edebiyatı ve müziğine ilişkin söyleşiler düzenlenecek; Balım Sultan Muhabbeti kapsamında zakirler deyiş ve nefesleri seslendirecek. Yiğit Can Orhan, Işık Berfin, Mercan Erzincan, Erdoğan Emir, Cem Doğan–Özge Çam ve Hasan Kaplani, Ayna Ayna, Kutsal Evcimen, Hüseyin Can Pala, Mustafa Özarslan, Şirin Üstün, Mahir Kutlutürk–Özgür Polat, Yılmaz Çelik ve Mustafa–Müslüm Eke konserleri izleyiciyle buluşacak. Festival, kapanışını Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda İBB Orkestraları'nın, Alevi-Bektaşi müziğinin eserlerini sanatçılarla birlikte seslendireceği konserle sona erecek.

Cemal Reşit Rey (CRR) Konser Salonu, İBB Miras’ın 2025 yazında başlattığı kapsamlı yenilemenin ardından besteci Cemal Reşit Rey’in ölümünün 41. yıldönümü olan 7 Ekim’de 2026-2027 sezonunu açtı.

• Ayrıntılar: Yapının özgün mimarisi ve akustik sistemi korunurken elektrik, mekanik ve sıhhi tesisat altyapısı yenilendi; yangın ve afet güvenliği, iklimlendirme, aydınlatma, otomasyon ve sahne sistemleri güncellendi, salon yeni kamusal kullanım alanlarıyla genişletildi.
• Ayrıca: Açılışta Adrian Prabava yönetimindeki CRR Senfoni Orkestrası’na İspanyol tenor Airam Hernández eşlik ederken fuayede Cemal Reşit Rey’in nota defterleri, konser afişleri ve belgelerinden oluşan Zamanın Ötesinde Bir Nota sergisi açıldı.
• Bir adım sonrası: Ekim-Aralık programında klasik müzikten caza ve çağdaş sahne sanatlarına 30’u aşkın konser ve gösterinin yanı sıra "Dinleyici Okulu", "Ustalık Sınıfı", "Fuaye Söyleşileri" ve "Genç Müzisyenlere Destek Programı" gibi ücretsiz etkinlikler yer alacak.

^{Hilal Can}

Lenzart space, küratörlüğünü Derya Yücel’in üstlendiği ve 12 sanatçıyı biraraya getiren Büyüsü Bozulmuş Dünya sergisiyle 15 Ekim’de kapılarını açıyor.

• Ayrıntılar: Sergi, mitlerin, kadim sembollerin ve ritüel düşüncenin çağdaş dünyadaki izlerini hafıza, dönüşüm ve yeniden büyülenme kavramları üzerinden ele alıyor. Kezban Arca Batıbeki, CANAN, Bawer Doğanay ve Ali Şentürk’ün de aralarında bulunduğu sanatçıların eserleri, 29 Kasım’a kadar görülebilir.

İş Sanat'ın Edebiyat Rotası etkinlik serisi yeni sezonun ilk buluşmasında yazar Aylin Balboa’yı ağırlayacak.

• Ayrıntılar: 21 Ekim'de Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi'nde Seray Şahinler’in moderatörlüğündeki buluşmada Aylin Balboa ile Virginia Woolf’un ünlü eseri Kendine Ait Bir Oda ele alınacak.

^{Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü? (1969)}

• Nedir? Festival. Canlandıranlar Derneği tarafından bu yıl “Daha Neler!” temasıyla 14.'sü düzenlenen festival, animasyonun farklı seslerini, biçimlerini ve üretim süreçlerini biraraya getiriyor. Festival programında yerli ve uluslararası olmak üzere toplam 82 film yer alıyor. Türkiye animasyon mirasını gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla restore edilen 1969 yapımı Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü? filminin yenilenmiş kopyası da ilk kez festivalin ödül töreninde gösterilecek.
• Nerede? Institut français, Beyoğlu Sineması, İstanbul Sinema Ofisi, İMÇ
• Ne zaman? 19-25 Ekim
• Neden gitmeli? Festival, Cannes’da prömiyer yapan ve Annecy’de ödül kazanan Blaise’in Türkiye prömiyerinden, Haruki Murakami’nin öykülerinden uyarlanan Kör Söğüt, Uyuyan Kadın’a; deneysel animasyonun önemli isimlerinden Thomas Renoldner’ın retrospektifinden, Türkiye animasyon tarihinin izini süren Maarif gösterimine uzana bir program sunuyor.
• Not almalı: Festivalin uluslararası konukları arasında onur konuğu Avusturyalı bağımsız yönetmen, sanatçı ve küratör Thomas Renoldner, Güney Koreli animasyon yönetmeni ve illüstratör Miyoung Baek ve Fransız senarist Clémence Lebatteux var. Festival programı burada.

OpenAI, yapay zeka destekli sohbet robotu ChatGPT için geliştirdiği yeni görsel reklam formatını duyurdu.

• Ayrıntılar: İlk etapta yalnızca ABD’de kullanıma sunulacak reklam formatı, kullanıcılar ChatGPT’de görsel oluştururken görülecek. Reklam görseli, oluşturulan görselden ayrı tutulacak ve açıkça işaretlenecek. Ayrıca reklamlar, ChatGPT’nin ürettiği sonucu ya da verdiği yanıtı etkilemeyecek.

Google, toplantıları kaydedip yazıya dökebilen ve özetleyebilen Google AI Edge Foresight adlı deneysel uygulamasını kullanıma sundu.

• Ayrıntılar: Tüm işlemleri cihaz üzerinde yapan ve internet bağlantısına ihtiyaç duymayan ücretsiz uygulama, Google'ın EmbeddingGemma 2 modelinden güç alıyor. Kullanıcılar, uygulamadaki yapay zeka asistanına toplantılar hakkında soru sorabiliyor ve bilgisayarlarındaki dosyaları uygulamaya bağlayabiliyor. Google'a göre ses kayıtları, notlar ve dosyalar cihaz dışına aktarılmıyor.

Anthropic, güvenlik testleri sırasında yapay zeka ajanlarının ABD hükümetine ait internet sitelerine izinsiz erişim girişimlerinde bulunduğunu açıkladı.

• Ayrıntılar: Şirket, etkilenen kurumları bilgilendirdiğini ve Beyaz Saray’a konuyla ilgili bilgi verdiğini vurguladı. Testlerden birinde Claude Haiku 4.5, Philadelphia Polis Departmanı’nın çözülememiş cinayet vakalarına ilişkin internet sitesine gerçeğe aykırı bir ihbar gönderdi. Başka bir testte Claude Mythos 5, bir fotoğrafın konumunu belirlemek için doğrudan sunucuya sorgular yolladı. Model ayrıca, ücretli verilere ödeme yapmadan erişmeye çalıştı. Anthropic, olayların ardından bazı testleri çevrimdışı ortama taşıdığını, internet erişim araçlarına ek kısıtlamalar getirdiğini ve benzer davranışları otomatik olarak engelleyecek sistemler geliştirdiğini açıkladı.

Anthropic, kullanım politikasını güncelleyerek kullanıcıların yapay zeka modellerine sürekli ve gereksiz kötü niyetli davranışlarda bulunmasını yasakladığını açıkladı.

• Ayrıntılar: 12 Kasım’da yürürlüğe girecek yeni yasak, yalnızca kullanıcıların belli bir amaç olmadan yapay zeka modellerine tekrar tekrar kötü davrandığı aşırı durumları kapsayacak ve sıradan kullanıcı tepkilerini, eleştirileri, yaratıcı içerik üretimini ve model testlerini etkilemeyecek. Claude, amaçsızca kendisine kötü muamele yapılan durumlarda sohbeti sonlandırabilecek.

Çin merkezli elektrikli otomobil üreticisi Xpeng, robotaksi hizmetinin adının Xpeng Yoyo olacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Şirket, Guangzhou kentinde 2000’den fazla test sürüşünü tamamlayan robotaksilerini 2027 yılında güvenlik sürücüsü olmadan hizmete sunmayı hedefliyor. Xpeng'in GX SUV modeli üzerine inşa ettiği robotaksileri, dördüncü seviye otonom sürüş sistemiyle donatılıyor. Şirketin geliştirdiği dört Turing yapay zeka çipinden güç alan robotaksilerin, Çin'deki ve uluslararası pazarlardaki paylaşımlı yolculuk platformlarıyla işbirlikleri yapılarak yaygınlaştırılması planlanıyor.

Counterpoint Research tarafından derlenen veriler, küresel akıllı telefon sevkiyatlarının 2026'nın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda %20 azalarak 2012'den bu yana görülen en düşük üçüncü çeyrek seviyesine gerilediğini ortaya koydu.

• Ayrıntılar: Düşüşte, yapay zeka altyapılarına yönelik talebin bellek çipi fiyatlarında artışa yol açması ve tedarikte yaşanan sıkıntılar etkili oldu. Samsung, sevkiyatları %3 azalmasına rağmen %23’lük pazar payıyla liderliğini korudu. İlk beşte Samsung’u sırasıyla Apple, Xiaomi, Oppo ve Vivo izledi.

Microsoft, üçüncü nesil yapay zeka çipi Maia 300’ü duyurdu.

• Ayrıntılar: TSMC'nin 2 nanometre üretim teknolojisinden yararlanan Maia 300, işlem, bellek kontrolü ve veri giriş-çıkış işlevlerini ayrı bileşenlere dağıtan bir mimari kullanıyor. Microsoft'a göre 96 hızlandırıcıdan oluşan bir sistem, önceki nesil Maia 200 tabanlı sistemlere kıyasla 7 kata kadar daha yüksek token üretim kapasitesi sunuyor. Uzun bağlamlı akıl yürütme ve çok aşamalı yapay zeka ajanı görevleri için tasarlanan çipin, 2027'de kullanıma sunulması hedefleniyor.

Microsoft, yapay zeka sistemlerinin farklı seçenekler arasından hızlı ve verimli biçimde seçim yapmasını sağlayan Microsoft-Decision-1 modelini duyurdu.

• Ayrıntılar: Hız ve doğruluk testlerinde rakiplerinden daha iyi sonuçlar elde ettiği belirtilen model, bir görevi tamamlamak için hangi yapay zeka modelinin kullanılacağına karar verme veya yapay zekanın analiz ettiği bir görseldeki nesneleri belirleme gibi işlemler için geliştirildi. Modelin, geleneksel dil modellerinden farklı olarak uzun yanıtlar üretmek yerine, belirli seçenekler arasından hızlı seçim yapmaya odaklandığı belirtildi.

Anthropic, açık kaynaklı yazılım projelerindeki güvenlik açıklarını yapay zekayla tespit etmeyi mümkün kılan OSS Scanner hizmetini kullanıma sundu.

• Ayrıntılar: Ücretsiz araç, şirketin Mythos gibi en gelişmiş modellerini kullanarak yazılım kodlarını düzenli biçimde tarıyor. Hizmete katılan projelerin geliştiricileri, tespit edilen güvenlik açıklarına ilişkin sorunun açıklamasını, nasıl istismar edilebileceğini gösteren örnekleri ve önerilen düzeltmeleri içeren raporlar alıyor. Hizmet, ilk etapta yalnızca kritik altyapılar ve kullanıcı güvenliği açısından önem taşıyan açık kaynaklı projelere sunuluyor.

Amazon’un, yapay zeka girişimi Decart’ı 7 milyar dolar şirket değeri üzerinden satın almak üzere görüşmeler yürüttüğü bildirildi.

• Ayrıntılar: 2023 yılında kurulan Decart, yapay zeka modellerinin farklı çipler üzerinde çalıştırılmasını kolaylaştıran yazılımlar geliştiriyor. Şirket ayrıca, gerçek zamanlı video düzenleme modeli Lucy ve robotik sistemlerle otonom araçların eğitimi ve test edilmesi için simülasyon ortamları oluşturan Oasis modeliyle de tanınıyor. Mayıs ayında 300 milyon dolar yatırım alan ve yaklaşık 4 milyar dolar değerlemeye ulaşan girişimi Anthropic de yaklaşık 6 milyar dolara satın almayı değerlendirmiş, ancak inceleme sürecinin ardından görüşmelerden çekilmişti.

Arena: Farklı yapay zeka modellerinin performanslarının karşılaştırılıp sıralanmasına olanak tanıyan Arena, 200 milyon dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: Lightspeed Venture Partners ve Khosla Ventures tarafından ortak yönetilen yatırım turuna Salesforce Ventures, 01 Advisors, Dell Technologies Capital, Endeavor Catalyst, Andreessen Horowitz (a16z) ve Felicis de katıldı. Turun ardından ABD merkezli girişimin değerlemesi 3,1 milyar dolara çıktı.

İlker Selim Zorluoğlu ve Ari Nazir tarafından kurulan ABD merkezli yapay zeka girişimi Loops AI, tohum yatırım turunda 3,5 milyon dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: Tura a16z Speedrun, NTT Docomo, Connecticut Innovations, Monday Capital ve Alumni Ventures’ın yanı sıra melek yatırımcılar da katıldı. Şirketlerin yapay zekayı mevcut iş süreçlerine entegre etmesini sağlayan Loops AI, yapay zeka destekli ürün arama, alışveriş asistanı, sanal ürün deneme altyapısı ve sesli müşteri destek hizmeti gibi çözümler geliştiriyor. Şirket, yeni yatırımı ürün geliştirme çalışmalarını güçlendirmek, mühendislik kapasitesini artırmak ve yeni pazarlarına açılmak için kullanmayı planlıyor.

Türkiye’de sosyal medya platformlarının 15 yaş altındaki çocuklara hizmet sunmasını yasaklayan yönetmelik, 10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlandı.

• Ayrıntılar: 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek düzenleme, sosyal medya platformlarına yaş doğrulaması yapma yükümlülüğü getirecek. Platformlar, kullanıcıların yaşını e-Devlet üzerinden doğrulayacak. Mevcut hesaplar için doğrulama işleminin 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek. 15 yaşından küçük kullanıcılara ait hesaplar ise kapatılacak.
• Öte yandan: 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesapları, varsayılan olarak gizli olacak ve bu hesaplarda canlı yayın, hedefli reklam ve sonsuz kaydırma gibi özellikler sınırlandırılacak. Ayrıca platformlar, ebeveynlerin çocuklarının ekran süresini, hesap ayarlarını ve ücretli işlemlerini kontrol edebilmesini sağlamak zorunda olacak.