Cafer Panahi son filmi "Görünmez Kaza"da hem kendi hapishane deneyimlerini hem de oradaki arkadaşlarının başından geçenleri sıradışı bir hikayeyle ekrana taşıyor. Film, bir tesadüf eseri işkencecilerine rastlayan bir grup eski mahkumun ahlaki çıkmazına odaklanıyor.

Yazı: Aslı Ildır

İran sinemasının en önemli isimlerinden Cafer Panahi, son olarak 2022'de rejim karşıtı protestolara verdiği destek nedeniyle tutuklanmış, yedi ay boyunca hapis yatmıştı. Yönetmen, bu dönem sonrasında The Guardian'a verdiği röportajda geride bıraktığı hücre arkadaşları için şöyle diyor:

"Onlar artık benim insanlarım olmuştu. Şöyle düşündüm: 'Nasıl olur da onları arkamda bırakıp giderim?'"

Geçmişte de ev hapsindeyken bile film çekmeye devam eden yönetmen (This Is Not a Film (2011), Closed Curtain (2013)), Altın Palmiyeli son filmi Görünmez Kaza'da bir anlamda hapishaneye geri dönüyor. Hem oradaki arkadaşlarının deneyimlerini hem de kendi yaşadıklarını sıradışı bir hikayeyle ekrana taşıyan Panahi, bir tesadüf eseri işkencecilerine rastlayan bir grup eski mahkumun ahlaki çıkmazına odaklanıyor.

Yönetmen, aynı röportajda filme ilham veren bir anısından bahsediyor. Kendisini sorgulayan polisin her seferinde gözlerini bağladığını ve bu sesin sahibini hep çok merak ettiğini söyleyen Panahi, bir gün bu sesi konu alan bir film çekmeyi daha o zamandan düşünmüş.

Film, Vahid isimli eski bir mahkumun bir "kaza eseri" hapishanedeki işkencecisi İkbal'le karşılaşmasıyla başlıyor. Vahid ve daha sonra tanışacağımız diğer mahkumlar adamın sesini tanıyorlar, fakat yüzünü bilmiyorlar. Nitekim Vahid de bacağı protez olan adamı ayağının aksama sesinden tanıyor. Her karakter, adamı görme duyusu dışındaki bir duyusu yardımıyla tanıyor; birisi ter kokusundan, bir diğeri sağlam bacağının üzerindeki yaralara dokunarak.

YAZININ DEVAMI

Netflix, Ben Affleck tarafından 2022’de kurulan ve film yapımına yönelik yapay zeka araçları geliştiren InterPositive girişimini satın aldı; anlaşmanın finansal ayrıntıları açıklanmadı.

• Ayrıntılar: Şirketin geliştirdiği sistem, çekim sırasında oluşan görüntülerden bir yapay zeka modeli oluşturup post-prodüksiyon sürecinde renk düzenleme, ışık ayarı ve görsel efekt gibi işlemleri kolaylaştırmayı amaçlıyor. Anlaşmaya göre 16 kişilik InterPositive ekibi Netflix’e katılacak, Ben Affleck ise şirkete kıdemli danışman olarak destek vermeye devam edecek.
• Açıklama: Netflix, teknolojinin ticari olarak satılmayacağını ve yalnızca platformun yaratıcı ortaklarına sunulacağını belirtirken InterPositive bu araçların yapay zekanın film yapımcılarının yerini alması yerine yaratıcı süreçte daha fazla kontrol ve seçenek sağlamayı hedeflediğini vurguluyor.

Spotify, Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle Türkiye'de şu ana kadar kendi platformları üzerinden en çok dinlenen sanatçıları listeledi.

• Ayrıntılar: Listenin ilk sırasında Sezen Aksu yeraldı, Aksu'yu Gülşen ve Hande Yener takip etti.

Ödüllerle dolu festival yolculuğunun ardından 6 Mart'ta gösterime giren "Tavşan İmparatorluğu"nun yönetmen ve senaristi Seyfettin Tokmak ile filmin yapım sürecini, gerçek ve fantastikle ilişkisini ve görsel dünyasını konuştuk.

Söyleşi: Emre Eminoğlu

Tavşan İmparatorluğu’nun yaklaşık bir buçuk sene önce iki ödülle ayrıldığı Tallinn’de başlayan festival yolculuğu Türkiye’de Antalya Altın Portakal Film Festivali ve Ankara Film Festivali’nde uzandığı büyük ödüllerle devam etti. Katmanlı senaryosundan ruhuna uygun müziklerine, büyüleyici görüntü yönetiminden özenli sanat yönetimine, oyuncu performanslarına kadar her ayrıntısıyla bu başarıları hak eden film, şimdi gösterimde.

• Tavşan İmparatorluğu, devletten maaş alabilmek uğruna, babası tarafından engelli taklidi yapmaya zorlanan Musa’nın kendini ve kendisi gibi doğasından koparılıp tazı yarışlarında yem olarak kullanılan yaban tavşanlarını kurtarmak için verdiği mücadeleyi konu alıyor.

Simgelerini gözümüze sokmadan karanlık ama umut ışığının görüldüğü bir masal anlatan film, Elazığ’ın doğasını ve Meksikalı görüntü yönetmeni Claudia Becerril Bulos’un dehasını çok iyi kullanıyor.

Güçlünün şiddeti ve istismarı ile ezilen çocukların, kaderlerinden kaçmaya çalıştığı masalsı büyüme hikayeleri, dünya sinemasında sıklıkla tekrara düşmeye başladı. Seyfettin Tokmak’ın filmi ise hem kendisini farklılaştıran ayrıntılarla dolu hikayesi hem de teknik başarısıyla kendi yolunu çiziyor. Yönetmen ile, filmin yapım sürecini, gerçek ve fantastikle ilişkisini ve görsel dünyasını konuştuk.

^{Seyfettin Tokmak’ın Tavşan İmparatorluğu filmi Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Film ve En İyi Yönetmen dahil 7 ödül kazanmıştı.}

Özel eğitime ihtiyacı olan çocukların yaşam ve eğitim şartlarıyla ilgili ne kadar/nasıl bir araştırma yaptınız? Filmdeki istismar hikayesi gerçeklere mi dayanıyor?

Hikayeyi kurduktan sonra hem devlet hem de özel kurumlar olmak üzere farklı yerlerde araştırmalar yaptım. Özellikle İstanbul’un dış semtlerinde bu meselenin gerçekliğini ve derinliğini anlamaya çalıştım. Rehberlik Araştırma Merkezleri’nde (RAM) yöneticilerle görüştüm, bazı süreçlere doğrudan tanık oldum. Açıkçası bu araştırmalar sırasında oldukça tuhaf ve sarsıcı bilgilerle de karşılaştım—bir okul müdürünün bir Cumhuriyet altını karşılığında çocuğunu okula kaydettirmek isteyen ailelerle yaptığı pazarlıklar, yıllar önce askerlikten muaf tutulabilmesi için alınmış sahte bir engelli raporunu oğlunun hayatını etkilediği için iptal ettirmek isteyen bir kadın…

SÖYLEŞİNİN DEVAMI

Ramazan Can ile Ertuğrul Güngör & Faruk Ertekin’in gelenek ile çağdaşlık arasında bilinçli bir karşılaşma kuran üretimlerden oluşan ...between leaving and breaking başlıklı sergisi, 6 Mart-5 Nisan'da Anna Laudel İstanbul’da izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Sergi, kültürel hafıza ile kimlik arasındaki ilişkiye odaklanıyor; sanatçılar kişisel tarihlerinden yola çıkarak geçmişi nostaljik biçimde tekrar etmek yerine bugünün perspektifiyle yeniden yorumluyor. Ramazan Can halı, beton ve neon gibi malzemeleri disiplinlerarası bir yaklaşımla kullanırken; Ertuğrul Güngör & Faruk Ertekin, Kütahya’nın seramik geleneğini çağdaş sanat bağlamında ele alıyor.

'Omorika': Filiz Piyale Onat’ın Omorika ağacından ve sanatçının eski Yugoslavya’daki aile geçmişine, ardından İstanbul’a zorunlu göçle devam eden hikayelerinden ilham alan Omorika adlı sergisi, Marcus Graf küratörlüğünde 10 Mart-12 Nisan'da Decollage Art Space’te izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Sanatçı bu sergide romantizm, Çin peyzaj resmi ve ekoloji odaklı çağdaş tartışmalardan beslenen dingin ve meditasyonel bir görsel dil geliştiriyor; sade kompozisyonlar ve bulanık yansımalar izleyiciyi hem dünyadaki hem de içsel manzaralarına odaklanmaya yönlendiriyor.

Fondation Alberto et Annette Giacometti, Paris’in 7. bölgesindeki eski Gare des Invalides tren istasyonunda inşa edilen Musée & École Giacometti’nin 2028’in ikinci yarısında kapılarını açacağını duyurdu.

• Ayrıntılar: Müze, Seine Nehri kıyısında ve Pont Alexandre III yakınında yer alacak; toplam 6.000 metrekare alana sahip olacak ve yarısı sergi alanı olarak kullanılacak. Sergi alanında Giacometti’nin eserlerinden oluşan kalıcı sergi, süreli modern sanat sergileri ve sanatçının atölyesinin yeniden yaratılmış versiyonu yer alacak; kalan alan ise kafe, restoran, kitapçı ve eğitim alanı için ayrılacak.

' Warner Bros.'un House of Cards yazar ve yapımcısı Beau Willimon ile Game of Thrones evreninde geçen bir film projesi üzerinde çalıştığı, senaryo taslağının hazırlandığı ancak yönetmen ve oyuncuların henüz belirlenmediği açıklandı.

• Ayrıntılar: Film, bugüne kadar ekranda hiç görülmeyen Targaryen hanedanının kurucusu Aegon I’in Westeros’u fethettiği dönemi konu alacak ancak projenin geleceğinin Warner Bros.’un Paramount Skydance ile birleşme sürecine bağlı olduğu yeni yönetimin filmleri iptal edebileceği biliniyor.

Hay Festival: Birleşik Krallık'ın sevilen ebebiyat festivali Hay Festival'in bu yılki katılımcıları arasında Emma Thompson, Malala Yousafzai, Nazanin Zaghari-Ratcliffe, Gisèle Pelicot, Ian McEwan, Maggie O’Farrell, Colm Tóibín, Ali Smith, Elizabeth Strout, Matt Haig, Douglas Stuart ve Ocean Vuong gibi isimler olacağı açıklandı.

• Ayrıntılar: İngiltere’nin Hay-on-Wye kasabasında 21-31 Mayıs'ta düzenlenecek festivalin tartışma panelleri arasında cinsiyet eşitliği, romantasy türü ve teknoloji şirketlerinin gücü yer alıyor. Festival kapsamında Gwenno ve Aled Jones gibi müzisyenler sahne alacak, Dawn French ve Michael McIntyre gibi isimler komedi programında yer alacak.

Çanakkale Bienali tarafından hazırlanan, küratörlüğünü Deniz Erbaş’ın üstlendiği Troya Pavyonu, 11 Mart-29 Mayıs'ta 2. Malta Bienali kapsamında Old Armoury Birgu’da izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: David Blandy, Georgios Katsagelos, Jakob Gautel, Katrin Korfmann & Jens Pfeifer, Pınar Yolaçan ve Seyhan Boztepe’nin Çanakkale’de ürettiği çalışmaları biraraya getiren sergide Troya, tarihsel bir mirasın ötesinde Akdeniz’in güncel sanatsal ve düşünsel üretimleri için canlı bir referans alanı olarak ele alınıyor; oyun, video, fotoğraf ve yerleştirme gibi farklı medyumlar aracılığıyla çok katmanlı bir kültürel anlatı sunuluyor.

Şarkıcı Zeynep Casalini, Diyarbakır’da Nevruz kutlamaları kapsamında sahne alacağı konseri "dijital medya üzerinden yürütülen kirli politikalar ve güvenlik sorunları" sonrası ortak kararla iptal ettiklerini açıkladı.

• Öte yandan: DEM Parti Kadın Meclisi, Casalini'yle dayanışma duygularını ileterek "Casalini’ye yönelik saldırılar, örgütlü ve planlı bir linç kampanyasıdır. Kadın düşmanlığından beslenen, cinsiyetçi ve milliyetçi kodlarla hedef alınan Zeynep Casalini’ye yönelik bu saldırıları asla kabul etmiyoruz" dedi.

Frank, Dominic, Marie-Nicole ve Aldo Cascio, Michael Jackson tarafından yıllarca cinsel istismara ve insan ticaretine maruz bırakıldıkları iddiasıyla önceki uzlaşmanın iptalini talep ederek Los Angeles’ta yeni bir dava açtı.

• Ayrıntılar: Kardeşler, Jackson’ın onları izole ederek, evde eğitim almalarına neden olarak, yurt içi ve yurt dışı seyahatlere çıkararak erişimini artırdığını, istismarın 2009’daki ölümünden kısa süre öncesine kadar devam ettiğini belirtiyor.
• Ayrıca: Dava dosyasında Jackson’ın, çocuklara alkol, ağır uyuşturucular ve reçeteli ilaçlar vererek istismarı kolaylaştırdığı, çalışanlarının da bu sürece bilerek dahil olduğu iddiaları yer alıyor.

İFSAK Kısa Film Festivali: Bu yıl 32’ncisi düzenlenen İFSAK Kısa Film Festivali, Beyoğlu Sineması, Sahne Pulchérie, Metrohan, Sismanoglio Megaro ve Beylikdüzü Atatürk Kültür ve Sanat Merkezi’nde 15 Mart’a kadar izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Festival programında 46. İFSAK Ulusal Kısa Film ve Belgesel Yarışması’nda ön elemeyi geçen 36 film yer alıyor; British Council, İstanbul Cervantes Enstitüsü ve Liszt Enstitüsü kadın hikayelerine ve kadın yönetmenlere odaklanan özel seçkilerle festivale katkı sunuyor.

Woodstock'ta 400 bin kişinin önünde söylediği "I-Feel-Like-I’m-Fixin’-to-Die Rag" şarkısıyla Vietnam işgali sırasında savaş karşıtı toplumsal hareketin marşlarından birine imza atan Country Joe McDonald, 84 yaşında hayata gözlerini yumdu.

• Ayrıntılar: Kariyerine psikedelik rock grubu Country Joe and the Fish'le başlayan McDonald, 1970 sonrası müzik yaşantısına daha çok solo çalışmalarıyla devam etti.

1963’te Doğu Almanya’nın en prestijli sinemalarından biri olarak hizmete giren Kino International, 18 aylık kapsamlı restorasyonun ardından kapılarını yeniden ziyaretçilere açtı.

• Ayrıntılar: Karl-Marx-Allee’de yer alan sinema, GDR döneminde devlet filmlerinin prömiyerlerine ev sahipliği yapıyordu. Josef Kaiser tarafından yeniden tasarlanan salona 15 milyon avroluk renovasyonla 506 yeni döşemeli koltuk, özel 4K lazer projeksiyon ve 7.1 surround ses sistemi eklendi; tavan ve sahne perdesi gibi özgün detaylar ise korundu.

Dünya genelinde her beş çocuktan biri silahlı çatışma altında yaşıyor. War Child Vakfı; Damon Albarn, Depeche Mode, Arctic Monkeys, Olivia Rodrigo, Fontaines D.C., Pulp, Beth Gibbons gibi yıldız müzisyenlerin yer aldığı “Help (2)” ile savaş bölgesinde yaşayan çocuklara yardım etmeyi amaçlıyor. Albümün yönetici yapımcılarından Toby L. ile müziğin günümüzdeki gücü üzerine konuştuk.

Yazı: Eda Solmaz

995 yılında Oasis, Radiohead, Blur, Portishead, Massive Attack, Sinead O’Connor, Suede ve Stone Roses biraraya gelerek War Child Vakfı için Help adında bir albüm yayımlamıştı. Çalışmadan elde edilen gelir o dönem Bosna’daki savaştan etkilenen çocuklar için çalışan bir yardım kuruluşuna aktarıldı. Bu albüm yayımlandığında dünya genelindeki çocukların yaklaşık %10’u çatışmalardan etkileniyordu.

30 yıl sonra bugün dünya çok daha karanlık bir hâlde. 2024 verilerine göre yaklaşık 520 milyon çocuk yani dünya genelinde her beş çocuktan biri aktif çatışma bölgesinde yaşıyor. Bu, 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en yüksek rakam. War Child, yeniden müzisyenleri biraraya getirdi ve Help (2) albümünü yayımladı.

Arctic Monkeys dört yıl aradan sonra ilk yeni şarkısını bu albüm için sunarken Depeche Mode, Olivia Rodrigo, Pulp, Fontaines D.C., Beck, Cameron Winter, Wet Leg, Foals, Kae Tempest, Nilüfer Yanya da albümde yer aldı. Portishead’den Beth Gibbons, Blur’den Damon Albarn ve Graham Coxon da projeye dahil oldu. Oasis ise geçen yıl Wembley Stadium’daki konser serisinin son gecesinde kaydedilen “Acquiesce” şarkısının özel bir canlı performans versiyonunu albümün plak formatına dahil etti.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI

FABİSAD’ın Arzu Taşçıoğlu küratörlüğünde hazırladığı Pera’da Bir Şövalye: Giovanni Scognamillo Sergisi, 22 Mart 2026’ya kadar Ceneviz Sanat’ta izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Sergi, Türk fantazya, bilimkurgu ve korku türlerinin öncülerinden tarihçi ve yazar Giovanni Scognamillo’nun kişisel eşyaları, daktilosu, çalışma masası, çizimleri, yayımlanmamış şiir ve öyküleri, figür ve canavar koleksiyonları gibi öğelerini içeriyor.
• Ayrıca: Cumhuriyet dönemi öncesi sinema belgeleri, Scognamillo’nun notları ve ailesiyle ilgili dokümanlar, Ara Güler’in portreleri ve uluslararası sanatçıların yorumları da sergide yer alıyor.

Berke Yazıcıoğlu’nun doğadaki döngülerden gezegen hareketlerine ve dijital gözetleme sistemlerine uzanan kavramlara odaklanan Helix başlıklı kişisel sergisi, 12 Mart-26 Nisan tarihleri arasında Dirimart Pera’da izleyiciyle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Merkezinde duvarlara yayılan animasyonlar yer alan sergi, sanatçının müzikal yapılar, teknolojik denetim döngüleri ve dairesel hareketin matematiği üzerine geliştirdiği son dönem çalışmalarını biraraya getiriyor.
• Kimdir? Yazıcıoğlu, resim, çizim, tekstil ve animasyon arasında kurduğu çok katmanlı pratiğinde imgenin ideoloji ve toplumsal yapı üzerindeki etkisini inceliyor; güncel üretimlerinde klasik müzik partisyonlarını görsel ve analitik bir anlatı olarak yeniden kurguluyor.

'The Path': Kürasyonunu Ferda Art Platform’un üstlendiği Albina Onay, Burcu Gökçek, Doğu Özgün, Esra Karaduman, Gizem Çeşmeci, Seydi Murat Koç ve Sinan Orakçı’nın eserlerini biraraya getiren The Path sergisi, Futy Art Gallery’nin ev sahipliğinde 30 Mart’a kadar sanatseverlerle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Yön, güzergah ve mekan kavramları üzerine düşünmeye davet eden üretimleri alışılmış sanat rotalarının dışında biraraya getiren sergi, izleyiciyi “yol” fikrini hem kavramsal hem de fiziksel bir deneyim olarak ele almaya çağırıyor.

Ennio Morricone belgeseli: Oscar ödüllü besteci Ennio Morricone’nin hayatı ve müzikleri, yönetmenliğini İtalyan müzikolog Massimo Privitera, görüntü yönetmenliğini ve yönetmenliğini ise Daniele Ciprì'nin üstlendiği I Never Wrote Music for Films - We All Love Ennio Morricone adlı yeni bir belgeselle beyaz perdeye taşınıyor.

• Ayrıntılar: Morricone’nin 1997-2015 yılları arasında menajerliğini yapan Luigi Caiola’nın perspektifinden hazırlanan belgesel dokuz bölümden oluşacak; kurgusal skeçler, müzik uzmanlarının yorumları ve daha önce görülmemiş arşiv görüntüleriyle Morricone’nin günlük yaşamı ve karakteri müzisyenlerin tanıklıklarıyla aktarılacak.