: Yaban hayatı fotoğrafçısı Alper Tüydeş, Yaren leyleğin 15. yılında da Avrupa leylek köyleri ağının Türkiye’deki tek temsilcisi olan Bursa'nın Eskikaraağaç köyüne gelerek Adem Amca ile buluştuğunu duyurdu.

Kutsal mekanlar çağdaş mimarlıkta ne ölçüde değişebilir, kutsallığı koruyarak toplumsal ve mekansal dönüşüme nasıl ayak uydurabilir? Bu sorunun yanıtını ararken, küresel örnekler ile Türkiye’den Sancaklar Camii’nin mimarı Emre Arolat ve Balçova Cemevi’ni tasarlayan Nevzat Sayın’ın görüşlerini mercek altına aldık; mekansal dönüşüm, toplumsal işlev ve ibadet kavramının mekanla ilişkisi bağlamında modern mimarinin sunduğu yeni yaklaşımları inceledik.

Yazı: DAC İstanbul

Tarih boyunca cami, kilise, cemevi gibi ibadet yapıları katı biçimsel kurallarla tanımlandı. Bu tekrar eden formlar, inancı somut mimari kalıplarla eşleştirerek kutsallığı neredeyse tek tip bir mekansal ifade ile özdeşleştirdi. Oysa modern çağda inanç biçimlerinin çeşitlenmesi ve kent yaşamının dönüşmesi, kutsal mekanlara dair mimari yaklaşımları da köklü biçimde etkiledi. İbadet mekanları, sabit tipolojilerden çıkıp günlük hayatla iç içe geçen, çok işlevli alanlara dönüşmeye başladı.

Ancak tüm bu dönüşüm, kutsal mekanların ortak amacını değiştirmiyor: İnsanın gündelik olandan sıyrılıp ruhani olana yönelmesini sağlamak. Peki, kutsal mekanlar çağdaş mimarlıkta ne ölçüde değişebilir, kutsallığı koruyarak toplumsal ve mekansal dönüşüme nasıl ayak uydurabilir?

Bu sorunun yanıtını ararken küresel örnekler ile Türkiye’den Sancaklar Camii’nin mimarı Emre Arolat ve Balçova Cemevi’ni tasarlayan Nevzat Sayın’ın görüşlerini mercek altına aldık; mekansal dönüşüm, toplumsal işlev ve ibadet kavramının mekanla ilişkisi bağlamında modern mimarinin sunduğu yeni yaklaşımları inceledik.

^{Church of Light | Mimar: Tadao Ando}

Fransız sosyolog Henri Lefebvre, mekanı toplumsal ilişkiler, güç dinamikleri ve gündelik yaşam tarafından sürekli üretilen “yaşanan” bir toplumsal ürün olarak tanımlar (Lefebvre, 1974). Bu bakış açısı, mekanın sabit ve değişmez bir nesne olmaktan ziyade, zaman içinde toplumsal dönüşümlerle birlikte yeniden anlam kazanan dinamik bir yapı olduğunu ortaya koyar.

Günümüzde mekansal tipolojilerin sınırlarının esnekleşmesi ve daha geçirgen, akışkan hâle gelmesi, geleneksel olarak tekil bir işlevle tanımlanan ibadet yapılarının da dönüşümünü beraberinde getiriyor. Bu dönüşüm, kutsallığın anlamını değiştirmeden, kutsal deneyimin mimari olarak nasıl üretildiğine dair yeni sorular ortaya çıkarıyor.

YAZININ DEVAMI

' Seyahat ve yemek kültürü yazarı Mark Wiens'in National Geographic için hazırladığı, 24 saat içerisinde bir kentin yerel lezzetlerini keşfetmek üzerine kurulu "Epic Food Journeys" programının İstanbul bölümü YouTube'da yayımlandı.

• Ayrıntılar: Wiens, İstanbul'da gün boyunca sırasıyla Çakmak Kahvaltı Salonu (Beşiktaş), Karadeniz Döner Asım Usta (Beşiktaş), Yaşar Bafra Pide Salonu (Üsküdar), Köfteci Kadırgalı (Fatih), Çiğ Köfteci Seyfettin Usta (Fatih), Cafe Şen (Kapalıçarşı), Dürümcü Mustafa (Fatih), Balıkçı Sabahattin (Cankurtaran), Osmanlı Kokoreç (Beyoğlu) ve Midyeci Ahmet'e (Beşiktaş) gidiyor.

Havayollarının müşteri hizmetleri: Airports Council International (ACI), 700 binden fazla yolcunun katıldığı anketlere dayanarak Avrupa'daki 100’den fazla havalimanını personel hizmeti, temizlik, yolculuk kolaylığı ve genel yolcu memnuniyeti gibi müşteri hizmetleri kategorilerinde değerlendirdi.

• Ayrıntılar: 5-15 milyon yolcu kategorisinde Ankara Esenboğa Belfast, ve Izmir Adnan Menderes havalimanları listede ilk üç sırada yer alırken 25-40 milyon kategorisinde Kopenhag, Viyana ve Zürih; 40 milyon üzeri kategorisinde ise Madrid Barajas ve Roma Fiumicino havaalanları öne çıktı.

2. Dünya Savaşı döneminden kalma gerçek bir hava saldırısı sığınağının içinde kurulu tarih müzesi Berlin Story Bunker'da, Rusya’nın 2014’te başlayan ve 2022’den bu yana genişleyen saldırılarını kişisel tanıklıklar, video röportajlar ve savaş objeleri üzerinden anlatan 300 metrekarelik sergi alanına sahip Ukraine Museum açıldı.

• Ayrıntılar: Sergide, Ukrayna Savunma Bakanlığı ve Kiev’deki Ulusal Askerî Tarih Müzesi işbirliğiyle Rusya’ya ait S70 gizli insansız hava aracı parçaları ve düşürülen KA-52 helikopterinin bileşenleri gibi askerî ekipmanlar yer alıyor.
• Ayrıca: Ziyaretçilere, savaşın ilk günlerine dair tanıklıklar ve “kalmak ya da gitmek” ikilemini anlatan bireysel hikayeler sunan müzenin yetkilileri, her ay Ukrayna’ya giderek yeni materyaller topladıklarını ve savaş sonrası bu konuya odaklanan yeni bir müze açmayı hedeflediklerini belirtiyor.

Paris şehir sınırları içindeki en yüksek bina olan, 56. kattaki seyir terasıyla ünlü Tour Montparnasse yenileme çalışmaları nedeniyle 31 Mart'tan itibaren en az 2030’a kadar kapatılıyor.

• Ayrıntılar: 1973’te açılan ve mimarisi nedeniyle uzun süredir tartışma konusu olan kulede cam cephe yenilemesi ve çatıya kentsel tarım serası yapılması planlanıyor; tüm kiracılar gelecek ay sonuna kadar binayı boşaltacak.
• Ayrıca: Zemin kat Renzo Piano Building Workshop tarafından yeniden tasarlanacak ve kafeler ile kültürel ve sportif alanların yer aldığı yeşil bir meydan oluşturulacak.

Oxford Street trafiğe kapanıyor: Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, bu hafta Oxford Street’in Marble Arch ile Tottenham Court Road arasındaki bölümünün araç trafiğine kapatılmasını onayladı; düzenleme çalışmaların gelecek aylarda başlayıp 2027 sonuna kadar sürmesi, araç yasağının ise Eylül 2026’da yürürlüğe girmesi planlanıyor.

• Ayrıntılar: Plan kapsamında özel otomobiller yasaklanacak, 16 otobüs hattı (7, 94 ve 98 dahil) başka güzergahlara yönlendirilecek ve bölgeye ulaşım sağlayan yeni bisiklet yolları yapılacak.

Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri yeni yıla geçen hafta girdi. Manila’nın ırak köylerinden Londra’daki China Town’a kadar, dünyanın dört bir yanında yüz milyonlarca insan ay takvimine göre yeni yılın gelişini kutladı. Çin mitolojisine göre sezginin ön planda olduğu Yılan Yılı’nı geride bırakırken özgürlük ve ivmeyi simgeleyen At Yılı, ateş elementiyle birlikte dörtnala geldi. Peki, bu yıl bizi neler bekliyor?

Yazı: Şeyma Ye

Bundan sekiz yıl önce Çin’in güneydoğusunda küçük bir adada, Xiamen’da, Çin’deki ilk yeni yılımı kutlamıştım. Arkadaşlarımla etrafına toplandığımız yuvarlak masada yeni yılda şans getirsin diye balık, ömrümüz uzun olsun diye uzun erişte, bereket için de para kesesi şeklinde bükülmüş mantı vardı. Saatler önce başlayan ve sabaha kadar sürecek havai fişeklerin ürküten gürültüsüne henüz alışamamıştım.

Hâlâ her Çin Yeni Yıl yemeğinde severek giydiğim kırmızı kazağımı o gece, çok sevdiğim bir arkadaşım hediye etmişti. Benim de burcum olan Köpek Yılı’na girişimizi kutlarken arkadaşım laf arasında "Bu senelerin tadını çıkar, at ateşle birleştiğinde bakalım neler olacak?" demişti. O zaman ne demek istediğini anlamamıştım, Çin takvimi hakkında da yeteri kadar bilgim yoktu. Üzerinde fazla durmadım. Fakat geçen hafta, yeni yılımı kutlamak için adet olduğu üzere bana içinde tatlı bir harçlıkla 红包 (hóng bāo/kırmızı zarf) gönderdiğinde birden bu konuşmamız aklıma geldi ve sordum:

"Sonunda at ateşle birleşti, şimdi ne olacak?"

YAZININ DEVAMI

Uber, ilk olarak bu yılın sonlarında Dubai’de başlatmayı planladığı hava taksisi hizmetinin rezervasyon sürecine ilişkin bir önizleme paylaştı.

• Ayrıntılar: Kullanıcılar, Uber uygulamasında tıpkı taksi çağırır gibi hava taksisi çağırabilecek. Uygulamada varış noktası girildikten sonra uygun rotalarda Uber Air seçeneği görünecek. Platform, Uber Air rezervasyonu yapan kullanıcıları hava taksisi pistine bırakacak ve pistten alacak bir Uber araç da rezerve edecek. Hizmet, ABD merkezli elektrikli dikey kalkış ve iniş (eVTOL) aracı üreticisi Joby Aviation’ın hava taksisini kullanacak.
• Bilgi notu: Joby Aviation’ın Toyota motorlardan güç alan hava taksisi, maksimum saatte 320 kilometre hıza ulaşabilecek ve tek şarjla 160 kilometre menzil sunacak. Hava aracında bir insan pilot da bulunacak.

John Coltrane’in doğumunun 100. yılı, 2026 boyunca yayımlanacak yeni kayıtlar, konserler ve özel etkinliklerle kutlanacak; 1961-1965 arasında kaydedilen ve ilk kez yayımlanacak Tiberi Tapes koleksiyonu Eylül 2026’da Impulse! Records etiketiyle çıkacak, 18 Nisan’da ise Record Store Day için bir ön gösterim yayımlanacak.

• Ayrıntılar: 23 Eylül’de Hollywood Bowl’da “Coltrane 100: Legacy” başlıklı senfonik konser düzenlenecek; konserde Lakecia Benjamin ve 16 kişilik orkestra sahne alacak, gece Wynton Marsalis’in performansıyla kapanacak.
• Ayrıca: Impulse!, Craft ve Rhino gibi plak şirketleri 2026 boyunca Coltrane’in kataloğundan çok sayıda albüm ve özel baskı yayımlayacak ve yıl içinde New York’taki John & Alice Coltrane Evi ile Philadelphia’daki John Coltrane House ilk kez halka açılacak.

Sex Pistols, Aralık'ta “Anarchy in the UK” şarkısının 50. yılı nedeniyle Birleşik Krallık ve İrlanda turnesine çıkacağını duyurdu.

• Ayrıntılar: Turnede Steve Jones, Paul Cook ve Glen Matlock’a vokalde Frank Carter eşlik edecek; John Lydon ekipte yer almayacak. “The Anarchy In The UK” turnesi konserleri Dublin (7 Aralık), Edinburgh (9 Aralık), Glasgow (10 Aralık) ve Londra’da (18 ve 20 Aralık) düzenlenecek; grup ayrıca yaz aylarında Halifax, Manchester, Cardiff ve Scarborough’da konserler verecek.
• Bilgi notu: 1975’te kurulan ve 1977 tarihli Never Mind The Bollocks, Here’s The Sex Pistols albümüyle punk tarihine geçen grubun orijinal kadrosu 1978’de dağılmış; Sid Vicious 1979’da hayatını kaybetmişti.

Metallica, Ekim'de Las Vegas’taki Sphere’de sekiz gösterilik “Life Burns Faster” serisi için sahnede olacak; konserlerde aynı şarkının bir daha çalınmamasına dayalı “No Repeat Weekend” geleneği sürdürülecek.

• Açıklama: Lars Ulrich Sphere’in gelişmiş teknolojileri, dünyanın en yüksek çözünürlüklü LED ekranı, Sphere Immersive Sound sistemi ve 4D çok duyusal efektleri sayesinde bu formatın hayranlarla etkileşimi yeniden şekillendireceğini belirtti.

Tivoli açılıyor: Dünyanın en eski ve ünlü eğlence parklarından biri olan Kopenhag'taki Tivoli Gardens 27 Mart'ta kapılarını "Eastern in Tivoli" haftasıyla açıyor.

• Ayrıntılar: Park 27 Mart akşamı havai fişek gösterileriyle açılacak. Hafta boyunca yumurta avı, ışık gösterileri, "Harlequin Skeleton" şovu gibi özel etkinlikler düzenlenecek.

American Airlines'tan 1920'ler esintili menü: American Airlines, kuruluşunun 100. yılı kapsamında ilkbahar ve yaz ayları boyunca uluslararası ve kıtalararası Flagship First ve Flagship Business yolcularına 1920’lerin otel mutfağından esinlenen özel bir uçak içi menü sunacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Uçuştan 30 gün öncesine kadar sipariş verebilecek seçenekler arasında Waldorf salatası, karides kokteyli, bearnez soslu ve közlenmiş sebzeli Beef Wellington ile tavuk Florentine yer alıyor.
• Ayrıca: Yakın zamanda kutlamalar kapsamında Dallas çıkışlı bazı birinci sınıf uçuşlarda Pecan Lodge işbirliğiyle Teksas usulü tütsülenmiş etler sunacağını duyuran American Airlines, Nisan'da şirketin resmî 100. yıl dönümünde, sınırlı süreyle havyar ve blini ile creme fraiche’li doldurulmuş yumurta servis edecek.

Gaudi’nin ölümünün 100. yılı kapsamında Barcelona’da düzenlenen anma etkinliklerinde açıklanan bir rapor, 1901-1908 arasında Katalonya'nın dağ ormanları arasında inşa edilen ve mühendis lojmanı olarak kullanılan Xalet del Catllaràs’ın Antoni Gaudi tarafından tasarlandığını doğruladı.

• Ayrıntılar: Gaudi'nin uzun yıllar birlikte çalıştığı sanayici Eusebi Güell’in çimento şirketi için tasarlanan yapının kemerli kesiti, 45 derecelik oda yerleşimi ve kireç sıvalı iç kemerleri gibi mimari özelliklerinin Gaudi’nin Park Güell ve Torre Bellesguard gibi projelerindeki tekniklerle örtüştüğü; projeyi başlangıç aşamasında tasarladığı ancak uygulamayı bizzat denetlemediği belirtildi.
• Editörün notu: Hayatta bir kez: Gaudi'den Monroe'ya 2026'nın özel yıl dönümü anmaları | Soli, Deniz Aytekin

• Endülüs'te mozaik yapımı, İzlanda'da kuzey ışıkları fotoğrafçılığı, Essex'te yelken, Kızıldeniz'de tüplü dalış... Bu seyahatlere çıkanlar daha önce görmedikleri destinasyonları keşfetmekle kalmıyor; eve yeni beceriler edinerek dönüyor.

Kâr amacı güden bir sektör ticaret grubu olan Macera Seyahat Ticaret Birliği (ATTA) tarafından yürütülen yıllık 2025 Macera Seyahat Trendleri ve İçgörüler Raporu’na göre, mutfak deneyimleri ilk kez macera gezginlerinin istek listesinin başında yer alıyor.

• Ayrıntılar: Tüketici talebi ve rezervasyonlarına dayalı olarak trend algısını ölçen Aktivite Popülerliği kategorisinde gastronomi aktiviteleri 2020 yılından beri takip ediliyor ve istikrarlı bir şekilde yükseliyor. 2025 raporunda ise kategorinin genellikle birincisi olan yürüyüş/trekking gibi aktiviteleri geride bırakarak birinci sıraya yerleşti.

Mallorca’nın yeni yürüyüş rotası: Mallorca’nın doğu kıyısındaki dört etaptan oluşan Gran Recorrido del Llevant (GR-226) adlı 105 kilometrelik yaklaşık dört günde geçilebilen yürüyüş parkuru tamamlanarak kullanıma açıldı.

• Ayrıntılar: Cales de Mallorca’dan Cala Mesquida’ya kadar ilerleyen rota; tarım arazileri, bağlar, Serra de Llevant dağları, altın kumlu plajlar ve küçük koyların yanı sıra 3.000 yıllık Ses Païsses arkeolojik alanı ve 13. yüzyıl Bellpuig Manastırı gibi tarihî detinasyonlardan geçiyor.

'Heated Rivalry' kulübesi Airbnb'de: HBO dizisi Heated Rivalry’nin final bölümünde Ilya ve Shane Hollander’ın kaçtığı kulübe, bu ay Airbnb’de kısa dönemli kiralamaya açılacak.

• Ayrıntılar: Toronto’nun 200 kilometre kuzeyindeki Lake Musoka kıyısında yer alan kulübenin misafirlerinin göl kenarındaki özel iskeleye, ev içi spor salonuna, üç yatak odasına ve geniş bahçeye erişimi olacak.

London Fields'ta analog dans pisti: Londra Fields’taki restoran, bar ve müzik mekanı Bambi, yaklaşık bir aylık yenilemenin ardından kapasitesini iki katına çıkararak listening bar ve restoran konseptiyle yeniden açıldı.

• Ayrıntılar: Mekanın kurucusu James Dye, yeni düzenle DJ kabini ve plak duvarını arka bölüme taşıdıklarını, ahşap panelli bir asma kat ve genişletilmiş dış oturma alanı eklediklerini belirtti; toplam kapasite 70 kişiye yükseldi ve ön barda rezervasyonsuz misafir kabul edilmeye başlandı.
• Ayrıca: Önceden programında yalnızca Cuma ve Cumartesi günleri DJ performansı bulunan; yalnızca plak çalınan mekanda artık Pazartesi hariç her akşam müzik programı yer alıyor; hafta sonları masalar kaldırılarak dans pisti oluşturuluyor.