• Çiftçi bilgiyi ne zaman kaybetti? | apéro Cumartesi
• Kismet Londra'da, Slow Food Kayseri'de | apéro gazete

Essaouira'daki mutfak atölyesinde şef Fatima Zahra Gouarial ile birlikte hazırladığımız üç tarif, Fas mutfağının farklı yüzlerini biraraya getiriyor. Briouates, deniz ürünlü pastilla ve portakallı meskouta; hem ev mutfağında hem de özel gün sofralarında sıkça karşılaşılan lezzetlerden.

Fas sokak mutfağının çıtır klasiği: Sebzeli briouates

Fas mutfağında briouates, ince yufkaya sarılan ve üçgen biçiminde hazırlanan en yaygın atıştırmalıklardan biri. Etli, peynirli ya da sebzeli farklı iç harçlarla yapılabilen bu tarif, özellikle aile sofralarında, çay saatlerinde ve ramazan döneminde sıkça yer buluyor. Warqa adı verilen geleneksel Fas yufkasıyla hazırlansa da baklavalık yufkayla da benzer bir sonuç elde edilebiliyor.

TARİF İÇİN

Tatlı ve tuzlunun buluştuğu Fas klasiği: Deniz ürünlü pastilla

Pastilla, Fas mutfağının en karakteristik yemeklerinden biri. Geleneksel olarak güvercin ya da tavuk etiyle hazırlanan bu kat kat börek, kıyı şehirlerinde deniz ürünleriyle de yorumlanıyor. İnce yufka, baharatlar ve farklı dokuların bir araya geldiği bu tarif, Fas mutfağının çok kültürlü lezzet anlayışını yansıtan en bilinen örneklerden biri.

TARİF İÇİN

Geleneksel bir Fas keki: Portakallı meskouta

Meskouta, Fas'ta ev mutfağının en bilinen keklerinden biri. Bölgelere göre limonlu, yoğurtlu ya da portakallı farklı versiyonları hazırlanıyor. Özellikle turunçgillerin bol yetiştiği dönemlerde yapılan portakallı meskouta, çayın yanında ikram edilen klasik ev tatlıları arasında yer alıyor.

TARİF İÇİN

Google, insansı robotlar için geliştirdiği yeni Gemini Robotics 2 yapay zeka modelini yayımladığı yeni bir videoyla duyurdu.

• Ayrıntılar: Videoda, Gemini Robotics 2’den güç alan robotun kasetçalara kaset takmak, ampul takmak ve çöp poşeti bağlamak gibi hassas görevleri yapabildiği görüldü. İlk nesil Gemini Robotics modeli de hassas işlemlerin yerine getirilmesini sağlıyordu; fakat tüm görevlerde robotik kollar ve eller kullanılıyordu. Google, Gemini Robotics 2’nin tüm vücut kontrolü sağladığına dikkat çekti.
• Ek olarak: Şirket, modelin birkaç modelin birleşimiyle ortaya çıktığını, videonun tam otonom robotların gerçek zamanlı görüntülerini içerdiğini, videodaki robotların genel amaçlı olmadığını ve gösterilen görevler için özel olarak eğitildiğini vurguladı.

Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği (AB) genelinde yedi yeni yapay zeka odaklı veri merkezi inşa etmek için 10 milyar avro kaynak ayıracağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Komisyon, veri merkezi projeleri için 20 milyar avro özel yatırım toplamayı hedefleyecek. Yeni tesisler, AB’deki mevcut 19 veri merkezine eklenecek. İlgilenen şirketler, bu tesisleri kullanmak için başvuru yapabilecek. İhale süreci 12 Kasım’da sona erecek ve kazananlar 2027 yılı başlarında açıklanacak. Tesisler, sözleşmeler imzalandıktan sonraki 18 ay içinde faaliyete başlayacak. AMD, NVIDIA ve Qualcomm, projelerde yer alan şirketlere çip tedariki sağlayacak.

Global Footprint Network'ün hesaplamalarına göre insanlık, Dünya'nın bir yılda yenileyebileceği doğal kaynakları bu yıl yalnızca yedi ayda tüketti ve Küresel Limit Aşımı Günü 30 Temmuz olarak belirlendi.

• Ayrıntılar: Hesaplamalara göre insanlık bugün doğanın kendini yenileme kapasitesinden %73 daha fazla kaynak tüketiyor ve mevcut üretim-tüketim modelini sürdürebilmek için yaklaşık 1,73 Dünya'nın kaynaklarına ihtiyaç duyuyor. WWF-Türkiye, fosil yakıtlardan kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının %50 azaltılmasının Küresel Limit Aşımı Günü'nü yaklaşık üç ay ileri taşıyabileceğini belirtti.
• Bilgi notu: Türkiye'nin 2026 Ülke Limit Aşımı Günü ise 6 Haziran olarak hesaplandı. Bu tarih, Türkiye'nin doğal kaynakları küresel ortalamadan yaklaşık iki ay daha hızlı tükettiğine işaret ediyor.

🔠 Tekillik. Sam Altman, yakın zamanda katıldığı bir podcast programında yapay zeka yarışında bilimkurgu romanlarına konu olacak bir aşamaya gelindiğini duyurdu. Fakat OpenAI CEO’su, "Artık teknolojik tekilliğin (singularity) içindeyiz" dediğinde aslında yalnızca yapay zekanın geldiği noktayı tarif etmiyor, onlarca yıldır laboratuvar tartışmalarında ve gelecek tahminlerinde bahsi geçen bir kavramı da bugünün gündemine taşıyordu. Doğa Yurduneri, Quando için kaleme aldı.

❓Haftanın sorusu: Enerji haritası nasıl değişecek? Bu hafta Türkiye ile Irak arasında imzalanan birkaç anlaşma bölgenin, son aylarda büyük dönüşüm geçiren enerji haritasını önemli ölçüde değiştirme potansiyeli taşıyor. İmzalanan anlaşmalara göre Türkiye, Irak'ta üstleneceği ulaştırma yatırımlarının bedelini petrol ve doğalgazla alacak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ise Kerkük'teki petrol sahalarına ortak olacak. Emircan Yaman, Exante için cevapladı.

🗣️ Haftanın tartışması: Yeni Parti logosu. Bir partinin logosu, tek başına o partinin geleceğini belirlemez. Seçmen desteğini asıl şekillendiren; partinin programı, liderliği, örgütlenme biçimi ve toplumla kurduğu ilişkidir. Yine de logo, milyonlara ulaşmayı hedefleyen bir siyasi yapının kamuoyuna sunduğu ilk işaretlerden biridir. Rauf Kösemen, Spektrum için yazdı.

• Nedir? Müzik festivali. Bir yaz geleneğine dönüşen İstanbul Festivali bu hafta başlıyor. Festivalin bu yılki programında Türkiye'den Ajda Pekkan, Mor ve Ötesi, Sagopa Kajmer, Motive, Edis, Gülşen; dünyadan Tiesto, ATEEZ, Argy gibi isimler ve dahası yer alıyor.
• Nerede? Festival Park Yenikapı
• Ne zaman? 1-16 Ağustos

Suudi Arabistan, Yemen'deki Husilerin saldırıları sonrasında Kızıldeniz'deki ticari ve enerji güzergahlarını korumak amacıyla çok uluslu bir deniz savunma koalisyonu kurulması için plan açıkladı.

• Ayrıntılar: 40'tan fazla ülke ve Avrupa Birliği temsilcilerinin katıldığı toplantıda ele alınan koalisyon planı hakkında Türkiye, Pakistan, Mısır, Sudan ve Cibuti'nin de aralarında bulunduğu 14 ülke ortak bir destek bildirisi yayımladı. Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri ise destekçiler arasında yer almadı.

Google’ın yapay zeka özetleri yayıncıların arama trafiğini azaltırken, yapay zeka dedektörleri de insan eliyle yazılan metinleri yanlışlıkla makine üretimi olarak işaretleyebiliyor. İnternetin yayıncı, arama motoru ve okur arasındaki eski dengesi çözülürken yeni dönemin temel sorusu şu: Bir metnin kim tarafından ve nasıl üretildiğine dair güven nasıl tekrar inşa edilecek?

Yazı: Ümit Alan

Bir ulusal mecrada yayımlanan ilk yazımı ve eşzamanlı yürüyen reklam yazarlığımı baz alırsak en az 26 yıldır yazarak hayatımı kazanıyorum. Yazarlık benim hobim değil mesleğim.

• Yazı konusu ararken ve masaya ilk oturduğumda biraz gergin olurum. Konuyu bulup ilk cümleyi yazdıktan sonra bu gerginlik azalmaya başlar. İşin tutkuya ve mesleğe dönüşen kısmı, yazı bittiğinde o gerginliğin yerini büyük bir rahatlamaya bırakmasını deneyimlemek bence. Diyebilirim ki o gerginlik ve ardından gelen rahatlama olmasa yazmanın da anlamı olmaz.

Şimdilerde bu döngüye yeni bir katman eklendi: “Ben bu yazıyı nasıl yazmalıyım ki, bir yapay zeka modelinin yazdığı sanılmasın?” katmanı.

Belli bir üslubu, ritmi olan yazarlar için bunun dert olmaması gerek ama ister istemez oluyor. Son zamanlarda tam bu nedenle yazı yazma sürelerim uzadı. Peki bütün bu gerginliğe ve emeğe rağmen, kendi yazdığınız yazının bir yapay zeka dedektörü tarafından “insan üretimi değil” diye yanlışlıkla etiketlenmesi yahut acımasız okur tarafından “Yapay zekaya mı yazdırdınız?” diye aşağılanması ihtimaline ne dersiniz? Her ikisi de mümkün. Yazıdaki fikre katılmayan kimi okur bile ilkin oradan saldırıyor.

YAZININ DEVAMI

Yeni Parti Örgütlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ensar Aytekin, önümüzdeki hafta 60 ilde il ve ilçe başkanlıklarının kurulacağını, 21 ilde ise çalışmaların başladığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde partiye yoğun bir talep olduğunu vurgulayan Aytekin, bu bölgelerde özel heyetler oluşturularak temasların sürdürüleceğini ifade etti. Türkiye genelinde 81 ilin tamamında hızla örgütlenebilecek potansiyele sahip olduklarını belirten parti kurmayları, genel merkez binasının yaklaşık bir ay içinde tamamen faaliyete geçeceğini ve bir kongre takvimi planladıklarını aktardı.
• Bununla birlikte: Yeni Parti Genel Başkan Yardımcısı Özgür Ceylan, parti tarafından başlatılan bağış kampanyasına ilk iki günde 85 bin 975 kişi tarafından 182 milyon Türk lirasını aşkın katkı sağlandığını açıkladı.

Henüz yayımlanmamış OpenAI modellerinin izole test ortamından kaçarak çevrimiçi hâle gelmesi ve Hugging Face’i hack’lemesinin ardından kendi güvenlik değerlendirmelerini yapan Anthropic, Opus 4.7, Mythos 5 ve dâhili bir araştırma modelinin testler sırasında internete erişim elde ederek üç kuruluşun sistemlerine izinsiz giriş yaptığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Üç vakada da modeller, üçüncü parti iş ortağı Irregular ile etkileşim hâlindeyken izole test ortamından çıkarak internete erişim elde etti ve üç kuruluşun kamuya açık sistemlerine yetkisiz bir şekilde erişti. Anthropic, üç vakada da Claude’a internet erişiminin olmadığına dair açık bir talimat verildiğini belirtti. Diğer yandan şirket, modellerin "özerk bir biçimde bir hedef peşinde koştuğuna" dair hiçbir kanıt bulamadığını ve yalnızca verilen görevi tamamlamaya çalıştıklarını vurguladı.

Londra’nın yeni meyhanesi Kismet, misafirlerini ağırlamaya başladı. Geleneksel meyhane kültüründen ilham alan Kismet’te İstanbul ve Kuzey Kıbrıs mutfağı mezeleri ile kebaplar başrolde. Bistro Freddie’nin kurucusu Dom Hamdy ve Bibi’nin eski şefi Keiran Mustafa’nın hayata geçirdiği Kismet, konuk restoran konseptiyle bir sene boyunca The Globe Tavern’ın üst katında misafirlerine hizmet verecek.

• Menüden: Mezelerde zeytinyağlı taze fasulye, acı yağlı manda yoğurduyla hazırlanan atom, içli köfte ve yaprak ciğer yer alıyor. Ana yemek ve eşlikçilerde ise kömür ateşinde pişen kuyruk yağlı kuzu şiş ve Kıbrıs mutfağından şeftali kebabı, meyhane pilavı, Kıbrıs patatesinden yapılmış çıtır patates kızartması öne çıkarken, kapanış fıstıklı dondurma ile baklavadan.

ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na askerî lojistik sağladığı öne sürülen Mahan Hava Yolları ile bağlantılı dört ülkedeki beş şirket ve bir kişiyi yaptırım listesine dahil etti.

• Ayrıntılar: Açıklamada; Çin, Hindistan, Rusya ve İran'da faaliyet gösteren satış acenteleri ile paravan şirketlerin hedef alındığı bildirildi. Mahan Hava Yolları'nın Devrim Muhafızları Ordusu bünyesindeki Kudüs Gücü personeline seyahat hizmeti sunduğu, askerî eğitim süreçlerini kolaylaştırdığı ve insansız hava araçları ile silah sistemlerinin uluslararası taşımacılığında rol oynadığı iddia edildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı verilerine göre Haziran ayında ihracatın ithalattan çıkarılmasıyla elde edilen dış ticaret açığı, yıllık bazda %26,2 artarak 10,3 milyar dolara yükseldi.

• Ayrıntılar: Haziran ayında ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre %21,7 artarak 24,9 milyar dolara ulaşırken ithalat, %23,0 artarak 35,2 milyar dolara çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %70,6'ya geriledi.

Anthropic’in Pentagon’un şirketi “tedarik zinciri riski” olarak etiketleme kararına itiraz etmek için ABD Savunma Bakanlığı aleyhine açtığı davada yargıç Rita F. Lin, Donald Trump hükümetinin şirketi “tedarik zinciri riski” olarak etiketlemesini ve federal kurumların Anthropic teknolojisini kullanmasını yasaklamasını haklı çıkaracak yeterli kanıt sunamadığına hükmetti.

• Bir adım geriden: Anthropic, ABD Savunma Bakanlığı’nın Claude'u kitlesel gözetim ve tam otonom silahların geliştirilmesi de dahil olmak üzere "tüm yasal amaçlar" için kullanma talebini reddetmesinin ardından “tedarik zinciri riski" olarak etiketlenmişti. Rifa F. Lin, daha önce de davada etiketin Anthropic’i basında hükümeti eleştirdiği için cezalandırmak üzere tasarlanmış gibi göründüğünü ve bu hamlenin klasik bir yasa dışı misilleme örneği olduğunu dile getirmiş ve etiketlemeyi “hukuka aykırı, keyfi ve tutarsız” olarak nitelendirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Gazze'deki tüm silahlı grupların silahsızlandırılması konusunda anlaşma sağlandığını açıklarken Hamas ağır silahları teslim etmek için İsrail'in saldırılarını sonlandırıp bölgeden çekilmesini şart koştu.

• Ayrıntılar: Dört sayfalık yol haritası kapsamında teslim edilecek ağır silahların, Barış Kurulu'nun Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi denetiminde depolanması ve sürecin ardından İsrail güçlerinin çekilmesi öngörülüyor. İsrail hükümetinden henüz resmî bir onay gelmezken müzakere haberlerinin ardından İsrail ordusu Gazze'de yeni bir saldırı düzenledi.

Dijital müzik platformu Spotify, kullanıcıların parçalara notlar ekleyerek çalma listelerini kişiselleştirebilecekleri yeni “Kullanıcı Notları” özelliğini kullanıma sundu.

• Ayrıntılar: Kullanıcılar artık, Spotify’da şarkıların yanındaki üç noktalı menüye ilerleyip “Not ekle” seçeneğine dokunarak şarkıya ilişkin kişisel bir not ekleyip kaydedebilecek. Not, çalma listesine erişimi olan herkes tarafından kullanıcı adıyla birlikte görülecek. Böylece kullanıcılar, çalma listelerindeki parçalara o şarkıyı ilk dinledikleri an veya şarkıyı dinlemeyi sevdikleri şehir gibi ayrıntılar ekleyerek dinleyicilere kişisel bir bağlam sunabilecek.

• Nedir? Festival. Yazı müzik ve sinema ile buluşturan festival, açılışını Kırık Bir Aşk Hikayesi filmi ve Suat Suna konseriyle yapıyor. Film gösterimleri ve konserlerle bir ay sürecek festivalin programında Kaan Tangöze, Lalalar, Kerem Görsev Trio, Gaye Su Akyol gibi isimlerin yanı sıra Persepolis, Sevmek Zamanı, Drakula İstanbul'da, Kirazın Tadı gibi filmler yer alıyor.
• Nerede? Kalamış Atatürk Parkı
• Ne zaman? 30 Temmuz-30 Ağustos

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'ya son 24 saatte yaklaşık 60 bin göçmenin geçmesi üzerine İspanya sınır güvenliğini sağlamak amacıyla bölgeye asker konuşlandırdı.

• Ayrıntılar: Ceuta’ya yönelik kitlesel geçişlerde en az 57 kişi öldü. Cuma akşamına kadar 48 bin 300 kişinin Fas’a döndüğü bildirilirken Madrid yönetimi sınır bölgesine asker ve ek güvenlik personeli gönderdi.
• Editörün önerisi: Ceuta’da iki günde on binlerce kişi sınırı geçti: En az 57 kişi hayatını kaybetti | Aposto Gündem

Neuralink kurucu ortağı Max Hodak tarafından kurulan beyin-bilgisayar arayüzü girişimi Science Corporation, yaşa bağlı maküler dejenerasyondan kaynaklanan görme kaybını geri kazandıran beyin çipi ve gözlüğün satışına başlamak için AB onayı aldığını duyurdu.

• Ek olarak: Şirket, PRIMA adlı cihazın ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından da onaylandığını hatırlattı. Cihazın kullanılabilmesi için görme kaybı yaşayan hastalar, bir saatlik ayakta yapılan tıbbi bir işlemden geçiyor. Bu işlem sırasında hastanın gözünün arkasına küçük bir çip yerleştiriliyor. Daha sonra hastalar eşleştirilen gözlüğü taktıklarında gözlük, kadraja giren görüntüyü çipe aktarıyor ve böylece hastaya görme yetisini geri kazandırıyor.