Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Çin merkezli ileri malzeme üreticisi Great Rich Technology’nin (GRT) Kırklareli’nde kuracağı ileri imalat tesisi için 75 milyon dolara kadar finansman sağlayacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Proje, Dünya Bankası Grubu’na bağlı Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile ortak finanse edilecek. GRT’nin Çin dışındaki ilk üretim üssü olacak tesiste enerji tasarruflu cam filmleri, karbondioksit ve uçucu organik bileşikleri emen malzemeler ve boya koruma filmleri üretilecek.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ), Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması'nda 65,2 milyar liralık Ar-Ge yatırımıyla listenin ilk sırasındaki yerini korudu.

• Önemli ayrıntı: Şirketin Ar-Ge harcaması, yıllık bazda %26,6 artarken araştırmaya dahil edilen 500 şirketin toplam yatırımı 257,9 milyar lirayı buldu.

Kuantum Araştırma’nın Türkiye genelinde 30 ilden, yedi farklı sektörde faaliyet gösteren yaklaşık 500 küçük işletmeyle yaptığı “Kuantum İş Nabzı” araştırması, Temmuz ayında küçük işletmelerde yaz iyimserliğinin sona erdiğini ortaya koydu.

• Ayrıntılar: Araştırmada 0-100 arasında hesaplanan “Genel Güven Puanı” ortalaması, Haziran ayında ölçülen 56,7 seviyesinden bir ayda 9,5 puan düşerek 47,2’ye gerilerken önümüzdeki döneme ilişkin beklenti, 58,9’dan 49,3’e indi. Sektör bazında bakıldığında gerilemenin, en belirgin şekilde “Büyük Mağazacılık” ve “Diğer Perakende” sektörlerinde yaşandığı görüldü. Haziran ayında güven puanını yukarı taşıyan bu iki sektör, Temmuz’da en sert düşüşü yaşayan sektörler oldu.

Giriş seviye pozisyonlarda işe alımlar, dünya genelinde hızla yavaşlıyor. Genç işsizliğindeki bu artış, özellikle beyaz yakalı işlerde büyük oranda yapay zekaya atfediliyor. Fakat yakın tarihli araştırmalar, yeni mezunların yaşadığı istihdam sıkıntısının asıl sorumlusunun uzaktan çalışma olabileceğine işaret ediyor.

Bundan yalnızca beş yıl önce uzaktan çalışma, adeta bir ölüm kalım meselesiydi. 2020 yılında patlak veren COVID-19 salgınının ardından kırsal kesime göçen ve yaşam koşullarını değiştiren beyaz yakalı çalışanların çoğu, şirketlerinin karantinalar sona erse de uzaktan çalışmaya izin vermesiyle birlikte kalıcı olarak çalışma biçimini değiştirdi.

2021’in sonbahar aylarına gelindiğinde ABD’deki tam zamanlı çalışanların neredeyse yarısı evden çalışıyordu ve bu kişilerin %90’ı, uzaktan çalışmaya devam etmek istediklerini söylüyordu.

Rakamlar: İşgücünün bu talebi büyük oranda karşılık buldu. Gallup verilerine göre ABD’de uzaktan yapılabilecek işlerin %78’i, güncel olarak uzaktan veya hibrit düzende yürütülüyor. Bu oranın, 2019’da %40 seviyesinde olduğu biliniyor. İşyerinde çalışmayı gerektiren pozisyonların oranının da 2019’dan bu yana %60’tan %22’ye düştüğü ifade ediliyor.

Eşzamanlı olarak yeni mezunlar da son birkaç yıldır oldukça zorlu bir süreçten geçiyor. Salgın, savaşlar, ticaret kısıtlamaları ve ekonomik gerilemenin etkisiyle hâlihazırda durgun olan işgücü piyasası, gençler ve yeni mezunlar için çok daha büyük giriş bariyerleri koyuyor. Pek çok ülkede yeni mezun ve genç kuşak, istihdamda deneyimli çalışanların gerisinde kalıyor.

AI: Genç işsizliğindeki bu artış, özellikle beyaz yakalı işlerde büyük oranda yapay zekaya atfediliyor. Analistler, giriş seviye pozisyonların yaptığı işleri devralabilen yapay zekanın bu pozisyonları dolduracak yeni mezunların istihdam edilmesinin önüne geçtiğini söylüyor. Bu durum, deneyimli profesyonellerin yerini alacak genç kuşakların tecrübe edinmesini de engelliyor.

Fakat yakın zamanda yapılan analizler, yeni mezunların yaşadığı istihdam sıkıntısının asıl sorumlusunun yapay zeka yerine, uzaktan çalışma olabileceğine işaret ediyor.

Rapor: New York Federal Rezerv Bankası’nın yayımladığı ve pandemi öncesi ile pandemi sonrası işsizlik oranlarını karşılaştıran yeni bir araştırmaya göre 29 yaş altındaki üniversite mezunlarının işsizlik oranı, son dokuz yılda %3,1’den %3,7’ye yükseldi. Yaşanan artış, %19,3 olarak hesaplandı. Benzer şekilde 22-27 yaş arasındaki üniversite mezunlarında görülen işsizlik oranı da geçen yıl %5,8’e yükselerek pandemi dönemi hariç tutulduğunda 2012’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

2019’dan bu yana 29 yaş üstü deneyimli üniversite mezunlarının işsizlik oranı ise %1,9’dan %1,8’e geriledi.

Öte yandan: İş bulabilen ve bulamayan yeni mezunlar incelendiğinde uzaktan çalışmanın güçlü bir faktör olduğu ortaya çıktı. Çalışma ekibi, yazılım mühendisliği ve finansal analiz gibi “uzaktan çalışılabilir” mesleklerdeki işsizlik eğilimini hemşirelik ve makine mühendisliği gibi fiziksel olarak işyerinde bulunulmasını gerektiren mesleklerle karşılaştırdı. Sonuçlar, genç işsizliğindeki artışın neredeyse tamamen uzaktan çalışılabilir alanlarda yaşandığını ortaya koydu.

Analize göre uzaktan çalışılamayan mesleklerde işe alım oranları, pandemi sonrasında büyük oranda normal seviyelere döndü. Örneğin hemşirelik, son yıllarda işgücü piyasasının en parlak mesleklerinden biri hâline geldi.

YAZININ DEVAMI

Hukuk profesyonelleri için üretken yapay zeka araçları geliştiren ABD merkezli girişim Harvey, Diffusion ve Lightspeed Venture Partners tarafından ortak yönetilen yatırım turunda 550 milyon dolar finansman topladı.

• Ayrıntılar: Sequoia Capital, Kleiner Perkins, Andreessen Horowitz, Coatue Management, Conviction, Elad Gil, Evantic, GIC, Goldman Sachs Alternatives, Verified Capital, WNDR, Sapphire Ventures ve Whale Rock’ın da katıldığı tur, şirketin değerlemesini 15,5 milyar dolara çıkardı. Girişim, yeni finansmanı yapay zeka modellerini geliştirmek için gerekli bilgi işlem gücüne yatırım yapmak, ekibini büyütmek ve ürün portföyünü genişletmek için kullanacağını açıkladı.

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 20 yıldır faaliyet gösteren bebek giyim markası İdil Bebe Tekstil ile Uygun Bebe Mağazacılık hakkında üç aylık geçici konkordato mühleti kararı verdi.

İngiltere merkezli araştırma şirketi BMI tarafından derlenen veriler, küresel elektrikli araç satışlarının Ağustos ayında üst üste altıncı ay artış gösterdiğini ortaya koydu.

• Ayrıntılar: Rapora göre geçen ay dünya genelinde 1,83 milyon elektrikli araç satıldı. Küresel satışlar, yıllık bazda %2 arttı. 380 bin araç satılan Avrupa’da %36’lık bir satış artışı gözlemlenirken satışlar, Çin’de %11’lik bir düşüşle 1,03 milyona, Kuzey Amerika’da ise %33’lük bir düşüşle 140 bin adede geriledi. Ağustos ayı rakamları, yılın başından bu yana dünya genelinde satılan elektrikli araç sayısını 13,4 milyona yükseltti.

Almanya merkezli lüks otomobil üreticisi Porsche, 2021 yılında Bugatti ve Rimac tarafından kurulan ortak girişim Bugatti Rimac’teki %45 hissesinin ve Rimac Group’taki %20,6 hissesinin satışını tamamladığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Satıştan yaklaşık 1 milyar avro gelir elde eden şirket, devir işlemiyle birlikte Hırvatistan merkezli elektrikli hiper otomobil üreticisi Rimac ve bağlı şirketlerinden tamamen çıktı. Bugatti Rimac’in tüm kontrolü de Rimac Group’a geçmiş oldu.

Yatırımcıları arasında Google da bulunun Hindistan merkezli uzay teknolojileri girişimi Pixxel, Temasek ve Seraphim tarafından ortak yönetilen yatırım turunda 100 milyon dolar finansman topladı.

• Ayrıntılar: Hindistan'da bir uzay teknolojisi şirketi tarafından hayata geçirilen en büyük yatırım turu olan tura Radical Ventures, growX Ventures, 360 ONE Asset ve IMM Investment da katıldı. Turun ardından şirketin bugüne kadar topladığı yatırım miktarı 195 milyon dolara ulaştı.

Müşterileri arasında NVIDIA ve Apple da bulunan Tayvan merkezli sözleşmeli çip üreticisi TSMC, Ağustos ayında aylık satışlarında %53,3 artış kaydettiğini, satış gelirinin ise %46,8 artarak 16,3 milyar dolara ulaştığını açıkladı.

Avrupa’dan Japonya’ya birçok ülke, artan güvenlik kaygılarıyla birlikte savunma bütçelerini büyütüyor; bu harcamaların teknoloji, istihdam ve sanayi üzerinden ekonomiye de ivme kazandırması bekleniyor. Peki silahlanma, durgun ekonomiler için gerçekten bir büyüme motoruna dönüşebilir mi?

Geçen yılın ortalarında, Temmuz 2025’de, ABD Başkanı Donald Trump ve Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İskoçya’da biraraya geldiklerinde temel anlaşmazlık konusunu ticaret ve ekonomi oluşturuyordu.

YAZININ DEVAMI

🗞 Quando: Apple lansmanından öne çıkanlar: iPhone Duo ve iPhone 18 Pro modelleri tanıtıldı | Doğa Yurduneri

🗞 Exante: OVP’nin içinde gizli bir ‘seçim ekonomisi’ var mı? | Pelin Cengiz

🗞 Angst: Bugünün konforu, yarının ızdırabı: Beş dakikada çözülebilecek konuları konuşmayı neden erteliyoruz? | Cem Arıdağ

Bir önceki sayı:

🔭 CEO bakışı, Nike’ın S&P 100 vedası

📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn ve YouTube hesabını takip etmeyi unutmayın!

Tera Grubu’nun, Pusula Finans Holding ile holdingin ve hissedarlarının Pusula Portföy, Pusula Yatırım ve Katılımevim gibi bağlı şirketlerdeki paylarını devralmasına yönelik görüşmelerde temel ticari ve finansal şartlar üzerinde anlaşmaya varıldı.

• Ayrıntılar: 9 Eylül’de başlayan görüşmelerin ardından taraflar, işlemin tamamlanması için Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Rekabet Kurumu ile gerekli resmî izin süreçlerini başlatma kararı aldı. Devir işlemi, düzenleyici kurumlardan onay alınması ve diğer kapanış koşullarının yerine getirilmesinin ardından tamamlanacak.

Paylaşımlı yolculuk platformu Uber, filo yönetimi hizmetleri sunan Hindistan merkezli Carrum Mobility’ye 10 milyon dolar yatırım yaptı.

• Ayrıntılar: Yeni yatırım, Uber’in Ocak ayında yaptığı 7 milyon dolarlık yatırımın ardından bu yıl Carrum Mobility’ye yaptığı ikinci yatırım oldu. Yatırımın ardından Carrum Mobility’nin değerlemesi 168 milyon dolara, Uber’in Carrum Mobility’deki payı ise %10’lara ulaştı. Şirket, yeni yatırımı 12 ay içinde filosunu iki katından fazla büyüterek yaklaşık 11 bin araca çıkarmak, yeni şehirlere açılmak, teknoloji platformunu geliştirmek ve ekibini büyütmek için kullanacağını açıkladı.

Yapay zeka destekli kodlama aracı Devin ile ünlenen ABD merkezli girişim Cognition, 48 milyar dolar değerleme üzerinden 2 milyar dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: Andreessen Horowitz ve Accel tarafından ortak yönetilen tura Founders Fund, General Catalyst ve Avenir de katıldı. Tur, şirketin Mayıs ayındaki 1 milyar dolarlık yatırım turunda 26 milyar dolar olarak belirlenen değerlemesini neredeyse ikiye katladı. Girişim ayrıca, yıllık gelirinin Mayıs ayından bu yana 492 milyon dolardan 900 milyon dolara yükseldiğini açıkladı.

1968 yılında kurulan Bursa merkezli içecek markası Aroma’nın yaklaşık iki yıldır devam eden konkordato süreci, şirketin talebi üzerine 9 Eylül'de görülen duruşmayla sona erdi.

Mart ayında Tüpraş’taki hisselerinin bir kısmını elden çıkarmaya başlayan Koç Holding, pay satışını tamamladı.

• Ayrıntılar: Şirketin 16 milyon 19 bin 979 adet Tüpraş payı, hisse başına 384,50 liradan satıldı. 7 Eylül’de tamamlanan satışın ardından Koç Holding'in Tüpraş’taki doğrudan payı %3,7'ye, Koç Holding ile bağlı ortağı Enerji Yatırımları AŞ'nin toplam doğrudan payı ise %50,1'e geriledi. Holding ayrıca, Tüpraş üzerindeki yönetim kontrolünün devam ettiğini dile getirdi.

Yeniden kullanılabilir roketler geliştiren ABD merkezli girişim Stoke, 1 milyar dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: Point72 Ventures ve Spark Capital tarafından ortak yönetilen tura General Innovation, Glade Brook Capital, US Innovative Technology, Washington Harbour Partners, Woven Capital ve Y Combinator da katıldı. Turun ardından şirketin değerlemesi, 9 milyar dolara yükseldi. Yeni finansman, Stoke’un üretim kapasitesini ve uçuş sıklığını artıracak altyapıyı kurmak, operasyonları ölçeklendirmek ve Nova Block 2 roketi geliştirmek için kullanılacak.

Yerli savunma sanayi şirketi ASELSAN, Polonya merkezli AMZ Kutno ile ilave ARSUS keşif ve gözetleme sistemlerinin ihracatı konusunda ortak proje sözleşmesi imzaladığını duyurdu.

Elon Musk’ın tünel ve altyapı inşaatı şirketi The Boring Company, Birleşik Arap Emirlikleri ve ülkeye bağlı yatırım kuruluşlarının desteğiyle 3 milyar dolar yeni finansman sağladı.

• Önemli ayrıntı: Human Capital, Vy Capital, Valor Equity Partners, Sequoia Capital, Andreessen Horowitz, Temasek, Shamal Holding ve Baron Capital’ın katıldığı tur, şirketin değerlemesini 23 milyar dolara taşıdı.