Instagram, 13-18 yaş arasındaki kullanıcılara sunduğu ve hesaba otomatik olarak belirli kısıtlamalar getiren Genç Hesapları’nın +13 film derecelendirme kriterleriyle uyumlu hâle getirileceğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Yeni standart, gençlerin Instagram’da +13 yaş grubuna uygun bir filmin içeriğine eşdeğer içerikler görmesini sağlayacak. 18 yaş altındaki kullanıcıları otomatik olarak bu standarda geçirecek olan platformda genç kullanıcılar, ebeveyn izni olmadan bu ayardan çıkamayacak. +13 standardı, hesaplar, yorumlar, arama sekmesi, Keşfet, içerik akışı, direkt mesajlar (DM) ve yapay zeka etkileşimleri de dahil olmak üzere tüm platform genelinde geçerli olacak.

Bakanlık, 2024 yılından bu yana iki milyondan fazla mamografi taramasının yapay zeka desteğiyle incelendiğini ve meme kanserinin erken teşhisinde yeni bir dönem başladığını duyurdu.

• Ayrıntılar: KETEM ve Sağlıklı Hayat Merkezleri'nde 40-69 yaş aralığındaki kadınlara yönelik yürütülen taramalar dijital bir sistemde toplanırken yapay zeka algoritmaları şüpheli bulguları en az sapma payıyla tespit ederek radyologlar için karar destek mekanizması oluştuyor. Şüpheli vakalar otomatik olarak önceliklendirilirken raporlama süreçlerinde de hızlanma sağlanıyor.

Amazon’un bulut bilişim birimi Amazon Web Services (AWS), erken aşama ilaç keşfini hızlandırmayı amaçlayan yapay zeka destekli araştırma aracı Amazon Bio Discovery’yi kullanıma sundu.

• Ayrıntılar: Araç, araştırmacılara özel biyolojik modellerden oluşan bir kütüphaneye erişim imkanı sağlıyor. Bu kütüphane, potansiyel ilaç molekülleri önerebiliyor ve değerlendirebiliyor. Araç, kullanıcıların modelleri seçmesine, parametreleri ayarlamasına ve sonuçları yorumlamasına yardımcı olan bir yapay zeka ajanı da içeriyor.

TBMM Genel Kurulu'nda Kahramanmaraş’taki okul saldırısı nedeniyle tüm partilerin ortak kararıyla bir araştırma komisyonu kurulması kararlaştırıldı.

• Ayrıntılar: İçişleri ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen toplantıda il bazında risk değerlendirmelerinin güncellenmesi, okul güvenliği uygulamalarının daha etkin hâle getirilmesi ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi yönünde karar alındı.
• Ayrıca: Okul yönetimleri, rehberlik servisleri, öğretmenler, aileler, kolluk birimleri ve ilgili kamu kurumları arasında erken uyarı ve erken müdahale mekanizmalarının güçlendirilmesi yönünde görüş birliğine varıldığı belirtildi.
• Editörün önerisi: Okul saldırılarının anatomisi: ABD verileri, Türkiye'de artan şiddete ayna tutabilir mi? | Deniz Kaynak, Spektrum

ABD saldırıları nedeniyle hasar alan İran gemisi Shahid Bagheri’den sızan petrolün, Basra Körfezi’ndeki önemli koruma alanlarından Hara mangrov ormanına doğru ilerlediği, bölgedeki akıntılar nedeniyle yayılımın yavaş ancak sürekli olduğu açıklandı.

• Ayrıntılar: İran’a yönelik saldırılar nedeniyle temizlik çalışmaları başlatılamazken, petrolün yağış ve akıntılarla daha geniş bir alana yayılmış olabileceği ifade ediliyor. Bölge; göçmen kuşlar, nesli tehlike altındaki deniz kaplumbağaları ve deniz canlıları için kritik öneme sahipken, kıyı topluluklarının geçimi de büyük ölçüde balıkçılığa dayanıyor.

Benchmark Mineral ‌Intelligence (BMI) tarafından derlenen veriler, Mart ayında dünya genelinde elektrikli araç satışlarının yıllık bazda %3 artarak 1,7 milyona yükseldiğini ortaya koydu.

• Ayrıntılar: İran’daki savaş nedeniyle benzin fiyatlarında yaşanan artış, bazı bölgelerde elektrikli araç satışlarının rekor seviyelere ulaşmasına yol açtı. Avrupa’da yıllık bazda %37 artış gösteren satışlar, 540 bin adede yaklaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Çin’de satışlar, %14’lük bir düşüşle 850 bine gerilerken 121 bin 500 adet elektrikli araç satılan Kuzey Amerika’da düşüş oranı %30 olarak kayıtlara geçti.

İTÜ’nün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İBB istasyon verilerine dayanan çalışmasına göre, İstanbul’da partikül madde (PM10) ortalaması Mart 2025’te 40,3 mikrogram iken Mart 2026’da %24 azalarak 30,6 mikrograma düştü; iyileşmenin büyük ölçüde daha yağışlı ve hareketli meteorolojik koşullardan kaynaklandığı belirtildi.

• Ayrıntılar: Mart 2026'da kentte partikül madde hava kirliliğinin en fazla ölçüldüğü istasyon, metreküp başına 59,5 mikrogramla "Sultangazi 3" oldu. Bunu sırasıyla metreküp başına 54 mikrogramla "Kağıthane" ve 46,9 mikrogramla "Sultangazi 2" istasyonları takip etti.
• Bilgi notu: Çalışmaya göre en temiz saatler 16.00-19.00 arası, en kirli saatler ise 09.00-11.00 arası olarak kaydedildi.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü’nün yeni çalışması, İstanbul’un Karadeniz ve Marmara kıyıları nedeniyle iklim değişikliğine karşı yüksek risk taşıdığını ortaya koydu.

• Ayrıntılar: Olası senaryolara göre 2050’de deniz seviyesinin 1,5 metre yükselmesiyle limanların %70’i risk altına girerken, 2100’de 5 metre ve 2300’de 15 metreye varan artışlar durumunda kıyı altyapısının büyük kısmının etkilenebileceği öngörülüyor.
• Ayrıca: Çalışmada Ambarlı, Haydarpaşa ve Yenikapı gibi kritik limanlarda su baskınları ve altyapı kayıpları riski vurgulanırken, uzmanlar kıyı savunma önlemlerinin güçlendirilmesi ve limanların daha yüksek kotlara taşınması gibi adaptasyon uygulamalarına dikkat çekiyor.

'Köpek Balıklarının Dünyası' Saint-Joseph'te: New York’taki American Museum of Natural History’de Aralık 2021-Eylül 2023 tarihleri arasında milyonlarca ziyaretçi ağırlayan Köpek Balıklarının Dünyası sergisi, İstanbul Özel Saint-Joseph Fransız Lisesi’nde 8 Mayıs'a kadar ziyaretçilerle buluşuyor.

• Ayrıntılar: Tahnit örnekleri, çene, diş ve yumurta modelleri ile farklı köpek balığı ve vatoz türlerinin evrim süreçleri ve yaşam alanlarına bilgiler içeren sergi, ziyaretçilerin çevre bilincini geliştirmeyi ve ekolojik vatandaşlığı teşvik etmeyi amaçlıyor.
• Bilgi notu: Ücretsiz sergiyi ziyaret etmek için belirlenen kontenjanlar doğrultusunda tarih ve saat seçerek çevrimiçi kayıt yaptırmak gerekiyor.

Uzaydan dünyaya bakıldığında sınırlar kayboluyor, hepimiz dünya gemisinde aynı mürettebattayız. İçeriden bakınca ise oldukça dağınık, yaşanması zor hayatlar… Savaşlar, kıyametler, krizler… Kaygılar, depresyonlar, yalnızlıklar… Dünyayı değiştirmek mümkün değil belki ancak dünyayı daha yaşanabilir kılmak mümkün. Belki de sandığımızdan daha küçük yerlerden başlıyor bu.

Yazı: Tuğçe Isıyel

Baharın gelişi, kışın bitişine dair bende bir hüzün uyandırdığından bu hüznü dağıtmak için ara ara yağan nisan yağmurlarıyla teselli buluyorum. Derdim baharla değil aslında ancak baharın yaza geçiş için bir kapı araladığını bilmek canımı sıkıyor olabilir.

• Güneşin cırtlak iktidarından hoşlanmıyorum. Kışa methiyeler düzmeyeceğim şimdi ama yapmışlığım var, bilen bilir. Gelmeyen kışa yazdığım şu yazımı hatırlatayım meraklı okura.

Baharın tesellisi bitmez; yeni çıkan enginarlar, taze sarımsaklar, çağlalar, erikler… Semt pazarları en çok bahar aylarında şenlenir. Mevsim geçişlerinin kerameti olsa gerek. Bir yandan da Paskalya zamanı… Mahlepli, damla sakızlı çörekler bazı mahalle pastanelerinde kuyruklar oluşturuyor. Pastane kuyruğu çok mühim. Ramazan ayında da o sıcacık çörekotlu pideleri almak için uzun kuyruklar oluyor mesela. İstanbul’un tüm bu dinsel ve kültürel ritüellere aynı anda kucak açabilmesi ne büyülü. Babaannemin apartmanında yaşayan Ermeni komşularının Paskalya zamanı çocuklara hediye ettiği boyalı yumurtaları hatırlıyorum. Aynı dine mensup olmasak da, oradan buradan değen bu ritüellerle kurulan temas bana hep iyi gelmiştir.

• Baharın tesellisi bitmez demiştim ya; Hıdrellez kapıda, Nevruz az önce çıktı. Mevsim değişirken insan da biraz yer değiştiriyor sanki kendi içinde.

Byung-Chul Han, Ritüellerin Yok Oluşuna Dair isimli harikulade kitabında özellikle sosyal medyanın bizde yarattığı kayıpları ritüel özelinde irdeliyor. Zamanı nasıl harcadığımızdan dem vuruyor. Aslında bu yoğunlukta, bu karmaşada ritüellerin bize bir “es" olabileceğini vurgulayıp onları kaybetmememiz gerektiğinin altını çiziyor. Ritüellerin ortadan kalktığı ve yerine yeni bir anlam inşa edilemediği yaşamların içinin boşluk ve yalnızlık kaygısı ile dolduğunu söylüyor.

YAZININ DEVAMI

24-29 Nisan’da Kolombiya’nın Santa Marta kentinde petrol, kömür ve doğalgaza olan küresel bağımlılığı azaltma amacıyla düzenlenen fosil yakıtlardan çıkış zirvesine Kanada, Avustralya, Brezilya, Norveç ve Türkiye dahil 46 ülkenin katılacağı açıklandı.

• Ayrıntılar: Kolombiya Çevre Bakan Vekili Irene Vélez Torres, etkinliğin hidrokarbon üreten ve tüketen ülkeleri biraraya getirerek enerji dönüşümü için “eşi benzeri görülmemiş bir fırsat” sunduğunu belirtti.
• Bunun yanında: Zirveye ABD, Suudi Arabistan, Rusya, Çin ve Hindistan gibi en büyük fosil yakıt üreticilerinin katılmayacağı bildirildi.

İngiltere merkezli petrol devi Shell, yılın ilk çeyreğinde Körfez Bölgesi’ndeki çatışmaların etkisiyle üretiminin bir önceki çeyrekte kaydedilen 948 bin varil seviyesinden 880 bin-920 bin varil aralığına gerilediğini, fakat petrol ticareti kârını “önemli ölçüde” artırdığını açıkladı.

AMOC'ta durum beklenenden kötü: Yeni bir araştırma, Atlantik meridyen devrilme dolaşımının (AMOC) 2100’e kadar %42-58 oranında zayıflayabileceğini ve bunun çöküşe yol açma olasılığını ciddi biçimde artırdığını ortaya koydu.

• Ayrıntılar: Gerçek zamanlı okyanus verileriyle karşılaştırılan modeller, en kötümser senaryoların daha gerçekçi olduğunu gösterirken, sistemin son 1.600 yılın en zayıf seviyesinde olduğu belirtildi.
• Neden önemli? Olası bir çöküşün Avrupa’da aşırı soğuk kışlar, kurak yazlar, tropikal yağış kuşağında kaymalar ve Atlantik çevresinde deniz seviyesinde 50-100 santimetre fazladan yükselme gibi sonuçlar doğurabileceği biliniyor.

Fransa’nın devlete ait enerji şirketi EDF, elektrifikasyonu desteklemek amacıyla 240 milyon avroluk yatırım planını açıkladı.

• Ayrıntılar: Plan; elektrikli ağır vasıta araçlara geçiş için 30 milyon avro destek, üç yıl içinde 180 şarj istasyonu kurulumu için 50 milyon avro ve elektrik yoğun sanayi yatırımları için 80 milyon avro içeriyor. Ayrıca 80 bin düşük gelirli haneye ısı pompası kurulumu için 1.000 avro hibe sağlanacak.
• Bilgi notu: Fransa, fosil yakıt bağımlılığını 2030’a kadar %60’tan %40’a düşürmeyi ve elektriğin toplam enerji tüketimindeki payını %60’a çıkarmayı hedefliyor.

Environmental Research Letters’ta yayımlanan çalışmaya göre, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle yaz koşulları ortalama her on yılda altı gün uzuyor; bu değişim; daha uzun yangın sezonları, daha sık sıcak hava dalgaları ve tarım ile günlük yaşam üzerinde giderek artan olumsuz etkiler yaratıyor.

• Ayrıntılar: Araştırmada yapılan ölçümlerde Minneapolis’te yaz süresinin on yılda 9 gün, Toronto’da 8 gün, Paris ve Reykjavik’te 7,2 gün artarken, Sydney’de artışın yaklaşık 15 güne ulaştığı tespit edildi.

: Bernard Tschumi tarafından 1982'de tasarlanan Paris’in ikonik parkı, 15 bin metrekarelik yeni "Ferme de la Villette" alanı ile endüstriyel mirasını sürdürülebilir bir ekolojik laboratuvara dönüştürdü.

• Ayrıntılar: Eski bir mezbahadan kentsel bir akciğere dönüştürülen parkın bu son evresi, Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo'nun "kentsel yabanıllaştırma" stratejisinin bir parçası olarak tasarlandı. 28 Mart 2026 tarihinde kapılarını açan parkın güneydoğu kesiminde konumlanırken projede hayvan barınakları, bir kuş cenneti ve biyolojik çeşitliliği destekleyen "Les Jardins Passagers" gibi sosyal alanlar öne çıkıyor.

New York Valisi Kathy Hochul’un önerdiği ve Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin desteklediği yeni düzenleme, sahiplerinin birincil ikameti olmayan 5 milyon dolar üzeri konutlara pied-à-terre vergisi getirilmesini öngörüyor.

• Ayrıntılar: Vergi; apartman daireleri, kooperatif konutlar ve 1-3 ailelik evleri kapsarken, birincil ikamet olarak kullanılan, uzun dönem kiraya verilmiş veya aile bireyleri tarafından kullanılan mülkler kapsam dışında bırakılacak.
• Bilgi notu: Mevcut sistemin çalışanlar aleyhine işlediğini savunan Mamdani'nin seçim kampanyası döneminde vaatlerinden biri olan vergi, şehirde yaşamayan ancak gayrimenkul yatırımı yapan “ultra zenginleri” hedefliyor; düzenlemenin yılda en az 500 milyon dolar gelir sağlaması ve bu kaynağın kamu hizmetleri ile bütçe açığının finansmanında kullanılması hedefleniyor.

Artemis II görevi kapsamında 50 yıl sonra Ay yolculuğunu tamamlayan dört astronotu taşıyan Integrity isimli Orion kapsülü, dokuz gün bir saat 32 dakika sonra San Diego açıklarında Pasifik Okyanusu'na indi.

• Ayrıntılar: İniş planlandığı gibi, bir sorun olmadan tamamlanırken astronotların durumlarının çok iyi olduğu bildirildi.

Waterloo Üniversitesi’nde görev alan bilim insanları, genetiği değiştirilmiş bakterilerin kanser tedavisinde kullanılabileceğini kanıtladı.

• Ayrıntılar: Tümörler, genellikle oksijensiz ortamlarda oluştuğu için bağışıklık sistemi ve ilaçlar bu bölgelere ulaşamıyor. Bu oksijensiz ortamda yaşamaya ve çoğalmaya adapte olacak şekilde yeniden programlanan bakteriler ise tümörün içine yerleşip doğrudan kanser hücrelerini parçalayarak büyümeyi durdurabiliyor. Bu bakteriler, yalnızca tümör dokusunda aktif olacak şekilde programlanıyor. Böylece sağlıklı dokulara zarar verme riski minimuma indiriliyor.

İŞKUR, Mart ayında kayıtlı işsiz sayısının yıllık bazda 343 bin 639 kişi artışla 2 milyon 519 bin 188 seviyesine yükseldiğini açıkladı.