Efsane otomobil markası olarak anılan Ferrari, ilk elektrikli otomobil modeli Luce’yi tanıttı. Araç, daha tanıtım aşamasındayken özellikle sosyal medya kullanıcıları tarafından eleştiri yağmuruna tutuldu. Oysa tepki, sadece Ferrari’ye değil, aslında otomotiv dünyasındaki değişime gösterilen refleksin bir yansımasıydı.

Her şey, efsane otomobil markası olarak anılan Ferrari’nin çağa ayak uydurup “Ben de elektrikli otomobilimi yapacağım ama klasik Ferrari gibi olmayacak. Yepyeni bir sayfa açacağız” demesiyle başladı. Şirketin ilk elektrikli modeli Luce’yi tanıtmasıyla ortalık birbirine karıştı. Yeni araçla Ferrari logosundaki at izi de toz duman oldu.

Luce, daha tanıtım aşamasındayken özellikle Türkiye’de sosyal medya kullanıcıları tarafından sert bir dille eleştirildi. Oysa bu tepki, sadece Ferrari’ye değil, otomotiv dünyasındaki değişime de gösterilen refleksin bir yansımasıydı.

YAZININ DEVAMI

Amazon kurucusu Jeff Bezos’un kurucu ortağı ve eş CEO’su olduğu Prometheus, 12 milyar dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: JPMorgan Chase, Goldman Sachs, BlackRock, DST Global ve Arch Venture Partners’ın yanı sıra Bezos’un da katıldığı tur, şirketin değerlemesini 41 milyar dolara çıkardı. Bugüne kadar yatırımcılardan 18,2 milyar dolar finansman toplayan Prometheus, bilişim, otomotiv ve havacılık gibi sektörlerde üretim operasyonlarını iyileştirecek ve otomatikleştirecek yapay zeka modelleri geliştiriyor.

Warner Music Group (WMG), yapay zeka üretimi şarkılarda hangi model ve teknolojilerin kullanıldığının anlaşılmasına olanak tanıyan atıf teknolojileri geliştiren Sureel AI’ı satın aldığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Satış anlaşmasının değeri kamuoyuna açıklanmadı. WMG, Sureel AI’ın teknolojisinin sanatçılarının ve şarkı yazarlarının, eserlerinin yapay zeka tarafından oluşturulan içeriklerde veya yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılıp kullanılmadığını daha iyi takip etmesini mümkün kılacağına işaret etti.

Almanya merkezli insansı robot girişimi Neura, 1,4 milyar dolar yatırım aldı.

• Ayrıntılar: Tether, Qualcomm, Amazon, NVIDIA, Bosch, Schaeffler ve European Investment Bank’in katıldığı tur, şirketin değerlemesini 7 milyar dolara yaklaştırdı. Şirket, yeni yatırımı insansı robotlar ve yapay zeka tabanlı robotik platformunun geliştirilme çalışmalarını hızlandırmak, üretim kapasitesini artırmak ve küresel büyümesini desteklemek için kullanacağını açıkladı.

Yapay zeka odaklı bulut bilişim altyapısı girişimi TensorWave, Magnetar ve AMD Ventures tarafından ortak yönetilen yatırım turunda 350 milyon dolar finansman topladı.

• Ayrıntılar: Maverick Silicon, Nexus Venture Partners ve Western Frontier’ın da katıldığı tur, ABD merkezli şirketin değerlemesini 1,55 milyar dolara çıkardı. Yeni yatırım, girişimin küresel yapay zeka altyapısını genişletmek, AMD Instinct çip kümeleri oluşturmak ve büyük ölçekli yapay zeka eğitim ve çıkarım kapasitesini artırmak için kullanacak.

Elon Musk, CEO’su olduğu uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in rekor bir ilk halka arza imza atmasının ardından dünyanın ilk trilyoneri hâline geldi.

• Ayrıntılar: SpaceX’in 75 milyar dolar fon topladığı ve değerini 1,77 milyar dolara çıkardığı rekor ilk halka arz sonrası Elon Musk’ın kişisel serveti, 780 milyar dolar seviyesinden 1,1 trilyon dolara yükseldi. Analistler, Musk ve listenin ikinci sırasındaki Larry Page arasındaki servet farkının tarihte görülmemiş seviyelere ulaştığına işaret etti. Musk’ın %43 hissedarı olduğu SpaceX’teki hisselerinin değerinin 866 milyar dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor.

SpaceX, ilk halka arzında hisse başına 135 dolardan 555,6 milyon hisse satarak 75 milyar dolar fon topladı ve değerlemesini 2,1 trilyon dolara çıkardı.

• Neden önemli? Bu gelişmeyle birlikte şirket, 2019’da Saudi Aramco’nun 25,6 milyar dolar finansman topladığı ve 1,71 trilyon dolar piyasa değerine ulaştığı ilk halka arzı geride bırakarak tüm zamanların en büyük halka arzına imza attı. Toplamda 13,08 milyar adet ihraç edilmiş hissesi bulunan SpaceX'in hisseleri, Cuma günü Nasdaq borsasında “SPCX” koduyla işlem görmeye başladı.
• Editörün önerisi: Halka arz yarışı: AI şirketlerinin halka açılması neden teknolojinin kaderini değiştirebilir? | Quando, Doğa Yurduneri

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Beta Enerji ve Teknoloji AŞ'nin hisse başı 40 liradan halka arz olmak için yaptığı başvuruyu onayladı.

🗞 Quando: Yapay zeka endüstrisinde güvenlik açığı: Fren icat edilmeden gaza basılır mı? | Ümit Alan

🗞 Exante: Sanayisiz büyüme ne kadar sürdürülebilir? | Prof. Dr. Burak Arzova

🗞 Angst: Prof. Dr. Murat Güvenç: Plansız kentleşme, susuzluk ve sıcak sorununu nasıl artırıyor? | Gökhan Tan

Bir önceki sayı:

📆 Yıllık izinde emsal karar, OpenAI’da halka arz

📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn ve YouTube hesabını takip etmeyi unutmayın!

OpenAI CEO’su Sam Altman’ın kimlik doğrulama girişimi World’ün geliştirici şirketi Tools for Humanity, gelir elde etmekte zorlandığı için şirket genelinde işten çıkarmalar yapmaya başladı.

Hollanda merkezli çip ekipmanları üreticisi ASML, piyasa değerinin 674 milyar dolara yükselmesinin ardından Avrupa tarihinin en değerli şirketi oldu.

• Bir adım geriden: Önceki rekor, 2024’ün Haziran ayında Danimarka merkezli ilaç üreticisi Novo Nordisk tarafından kırılmıştı. ASML, bu rekoru aşarak Avrupa borsaları için yeni bir çıta belirledi.

Almanya merkezli otomobil üreticisi Volkswagen’in, maliyet düşürme planları kapsamında yıl sonuna kadar 19 bin, 2030’a kadar ise 28 binden fazla çalışanı işten çıkaracağı bildirildi.

• Önemli ayrıntı: Reuters’ın haberine göre CEO Oliver Blume, 18 Haziran’daki genel kurul toplantısında yatırımcılara söz konusu işten çıkarma planını açıklayacak.

Amazon’un, Citigroup, JPMorgan Chase, Wells Fargo, HSBC ve BofA Securities'in de aralarında bulunduğu bir grup finans kuruluşundan toplam tutarı 17,5 milyar dolar olan kredi formunda borç almak için anlaşma imzaladığı bildirildi.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), FETÖ soruşturması kapsamında geçen yılın Ağustos ayında kayyum olarak atandığı Assan Group Makine Savunma Sanayi AŞ’ye ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden oluşturulan Assan Group Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nü satışa çıkardı.

• Ayrıntılar: Şirket için belirlenen muhammen bedel 416,5 milyon dolar olurken ihaleye katılabilmek için gerekli teminat tutarı 41,6 milyon dolar olarak belirlendi. İhale, 8 Temmuz günü TMSF’nin Esentepe’deki binasında hayata geçirilecek.

Güney Kore'nin en büyük e-ticaret platformu Coupang, 37,5 milyon müşterinin kişisel verilerinin açığa çıkmasına yol açan veri sızıntısı nedeniyle 400 milyon doların üzerinde para cezası aldı.

• Ayrıntılar: Güney Kore Kişisel Bilgileri Koruma Komisyonu, şirketin güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmediğine ve yasal bir dayanak olmadan kişisel veri topladığına kanaat getirdi. Coupang ise cezaya yasal yollardan itiraz edeceğini açıkladı.

Yerli enerji ve tesisat kablosu üreticisi Alves Kablo, yurt içi bayileri ve Doğu Balkan ülkelerinde merkezi bulunan bir yurt dışı firmasıyla toplam 815,5 milyon lira tutarında satış sözleşmesi imzaladı.

Forte Bilgi Teknolojileri'nin %100 bağlı ortaklığı MilSOFT Yazılım ile HAVELSAN arasında komuta kontrol alanında 2,7 milyon dolarlık sözleşme imzalandı.

Dünyanın en büyük oyuncak fuarı, geçen sene 75. yılını kutlarken fuarın hedef kitlesi de hiç olmadığı kadar yaşlıydı. Oyuncak pazarında en hızlı büyüyen tüketici grubu artık çocuklar değil, yetişkinler. Bu grup her yıl milyarlarca dolarlık oyuncak satın alırken hem yetişkinliğin sınırlarını yeniden tanımlıyor hem de markaların ürün geliştirme ve pazarlama stratejilerini şekillendiriyor.

Dünyanın en büyük oyuncak fuarı, geçen yıl 75. yılını kutladı. Fakat fuarın hedef kitlesi, hiç olmadığı kadar büyük bir hızda yaşlanıyor. Zira oyuncak pazarındaki en hızlı büyüyen tüketici grubunun artık çocuklar değil, yetişkinler olduğu görülüyor. Pazar araştırması şirketi NPD tarafından derlenen veriler, yetişkinlerin oyuncak tüketicilerinin yalnızca dörtte birini oluşturduğuna, ancak pazarda dolar bazında görülen büyümenin %60’ını tetiklediğine işaret ediyor.

• Yeni bir yetişkin nesli, her yıl milyarlarca dolarlık oyuncak satın alırken pazardaki markaların ürün geliştirme ve pazarlama stratejilerini de yeniden şekillendiriyor.

Geniş açı: Bugün yetişkinlik, nostaljiyi geçici bir zevkten ziyade, yaşam tarzı olarak gören bir nesil tarafından yeniden tanımlanıyor. Medya, eğlence ve hikaye anlatıcılığı çağında yetişen Y ve Z kuşağı, oyuncakları bir kimlik ve kendini ifade etme sembolü olarak kullanıyor.

Oyuncak üreticileri ise “kidult (çocuk ruhlu yetişkinler)” olarak da bilinen bu kitleye özel olarak tasarlanmış seriler piyasaya sürüyor. Lego, Mattel ve Hasbro gibi markalar, oyuncak pazarının en güçlü tüketicilerinden biri hâline gelen yetişkinlerin taleplerini karşılamak için köklü bir strateji değişikliğine gidiyor.

Dahası: Bu şirketler, yetişkinlere hitap etmeyi artık deneysel değil, temel bir iş stratejisi olarak görüyor. Zira çocuklardan çok daha fazla harcama yapma gücü bulunan yetişkinler, sektördeki ivmeyi koruyor. Bu sayede markalar, ağırlıklı olarak tatil dönemlerine bağlı satışlardaki döngüsel iniş ve çıkışlardan kendilerini koruyabiliyor.

• Özellikle çocuksuz yetişkinlerin çocuk tüketicilere göre çok daha fazla harcamaya hazır bütçesi bulunuyor. Ayrıca çocuklar, çoğu zaman oyuncakları tatil dönemlerinde alabilirken yetişkinler, yıl boyu harcama yapma eğilimi gösteriyor.

Rakamlar: Pazar verileri de bu eğilimi açık bir biçimde ortaya koyuyor. Pazar araştırması şirketi Circana tarafından derlenen verilere göre oyuncak satışları, geçen yıl dünya genelinde %7 arttı. Bu artış, büyük oranda “kidult” olarak da bilinen çocuk ruhlu yetişkinlerin harcamalarındaki artıştan kaynaklandı.

Yetişkinler, uzun yıllardır oyuncaklara harcama yapsa da bu harcama son yıllarda dramatik bir artış gösterdi. 10 yıl önce Avrupa’nın en büyük beş pazarında oyuncaklara yapılan harcamaların yalnızca %9’unu 18 yaş ve üzeri tüketiciler oluştururken bu oran, 2024’te iki katından fazla artış göstererek %18’e yükseldi.

• NPD’ye göre 2025 yılında kidult tüketiciler, küresel oyuncak satışlarının %28’ini oluşturdu.

• Ayrıca yıl genelinde yetişkinler, oyuncaklara 9 milyar dolar harcama yaptı.

Benzer şekilde: Dünyanın pek çok pazarı, küresel ortalamalara benzer bir tablo çizdi. 2023 yılında ABD’deki oyuncak satışlarının %17,3’ünü yetişkinler oluşturuyordu. Bu tüketici kitlesi, aynı yıl pazara 6,7 milyar dolar gelir getirdi.

YAZININ DEVAMI

Microsoft çatısı altında faaliyet gösteren oyun konsolu üreticisi Xbox’ın, gelecek ay geniş çaplı bir işten çıkarma yapmaya hazırlandığı ve pazarlamanın da aralarında bulunduğu birkaç bütçe kaleminde kesintiye gitmeyi planladığı bildirildi.

• Ayrıntılar: Bloomberg’ün haberine göre işten çıkarmalar, Şubat ayında Xbox CEO’su olarak göreve başlayan Asha Sharma yönetimindeki ilk büyük yeniden yapılanma hamlesi olacak. Ölçeği henüz net olmayan işten çıkarmalar, 30 Haziran itibarıyla başlayacak. Xbox ayrıca, ilerleyen dönemlerde platform altyapısını yeniden inşa edecek ve portföyünü gözden geçirecek.

Hollanda’daki işçi sendikaları, ASML ile yapılan görüşmelerin ardından çip ekipmanları üreticisinin başlangıçta planladığından daha az çalışanı işten çıkarmayı kabul ettiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: ASML sözcüsü Monique Mols’a göre işten çıkarmalar, 2027’nin Mayıs ayında yapılacak. Etkilenecek çalışanlar, bu ayın sonunda bilgilendirme mesajı alacak. Bazı çalışanlar ise şirket içinde pozisyon değiştirmek durumunda kalacak.