• Nedir? Konser. PSM Loves Summer by %100 Müzik, bu yıl bizi bir büyük isimle daha buluşturuyor. İngiltere müzik sahnesinden dünyaya yayılan ve rave partilerinden festival sahnelerine uzanan neredeyse 40 yıllık kariyerleriyle elektronik müziğin efsaneleri arasına giren The Prodigy İstanbul'a geliyor.
• Nerede? Zorlu PSM
• Ne zaman? 7 Ağustos
• Neden gitmeli? Elektronik müzik tarihinin en güçlü canlı performanslarından birine tanıklık etmek, rave'i rock kadar sert hissetmek, "Firestarter", "Breathe", "Voodoo People", "Poison", "No Good (Start the Dance)" ve "Out of Space" gibi hitleri canlı dinlemek için.
• Not almalı: Biletler burada.

Modern hip-hop ve trap müziğinin öne çıkan prodüktörlerinden Metro Boomin, 22 Eylül'de KüçükÇiftlik Park'ta konser verecek.

• Ayrıntılar: Travis Scott, Future, 21 Savage, The Weeknd, Drake ve Post Malone gibi isimlerle yaptığı işbirlikleriyle tanınan sanatçı, kendi projelerinin yanı sıra farklı albüm ve şarkılardaki prodüksiyonlarıyla da biliniyor.
• Ayrıca: Metro Boomin 2023 yapımı Spider-Man: Across the Spider-Verse filminin soundtrack albümünde yürütücü yapımcı görevini üstlenmiş ve filmde konuk oyuncu olarak yer almıştı.

• Nedir? Festival. Selin, Zeynep Bastık, Zakkum, Suat Suna, Leyanner Chibas Duporte, Grup Ethnosida konserleri, oyun, dans, söyleşi, bisiklet turu ve spor etkinlikleri, festival korteji ve sergilerle festival tüm Çanakkale'ye yayılıyor.
• Nerede? Çanakkale, çeşitli mekanlar.
• Ne zaman? 10-12 Ağustos
• Neden gitmeli? İstanbul'dan kaçıp çok uzaklaşmak istemeyenler için festival üç güne koca bir curcuna sığdırıyor.
• Not almalı: Festivalin Homeros Bilim Kültür Sanat Ödülü bu yıl Zülfü Livaneli'ye sunulacak. Festival etkinlikleri ücretsiz.

İstanbul’da gezerken bazen bir sarnıcın önünden geçeriz, bazen bir sur parçasının yanından. Bazen eski bir kilisenin, bazen bir saray kalıntısının, bazen de adını bilmediğimiz bir sütunun önünde dururuz. Çoğu zaman fark etmeyiz; fark ettiğimizde de bu kalıntıları ayrı ayrı görürüz. Ayasofya bir yerde durur, Kariye başka bir yerde. Oysa bütün bunlar aynı büyük hikayenin parçalarıdır: İstanbul’un bin yılı aşan Roma / Doğu Roma başkentliği.

Yazı: Şerif Yenen

İstanbul’da gezerken bazen bir sarnıcın önünden geçeriz, bazen bir sur parçasının yanından. Bazen eski bir kilisenin, bazen bir saray kalıntısının, bazen de adını bilmediğimiz bir sütunun önünde dururuz. Çoğu zaman fark etmeyiz; fark ettiğimizde de bu kalıntıları ayrı ayrı görürüz. Ayasofya bir yerde durur, Kariye başka bir yerde. Hipodrom’un izleri Sultanahmet Meydanı’nın altında ve çevresindedir. Büyük Saray’ın kalıntıları parçalar hâlindedir. Sarnıçlar, surlar, sütunlar, yazıtlar, mozaikler, mezar taşları, sikkeler, mühürler, mimari parçalar ve arkeolojik buluntular şehrin farklı noktalarına dağılmıştır.

Oysa bütün bunlar aynı büyük hikayenin parçalarıdır: İstanbul’un bin yılı aşan Roma / Doğu Roma başkentliği. Bu hikaye bu şehrin yalnız arkeolojik geçmişi değildir; sokaklarında yürüdüğümüz, meydanlarında durduğumuz, camilerinde, kiliselerinde, sarnıçlarında ve surlarında izlerini gördüğümüz yaşayan bir hafızadır.

• Benim temel sorum ise şu: "Bu büyük hikayeyi İstanbul’da nerede bütünlüklü biçimde okuyabiliyoruz?"

Bu soruyu bir akademisyen iddiasıyla değil, 38 yıldır alanda rehberlik yapan biri olarak soruyorum. Yıllardır yerli ve yabancı ziyaretçilerle Ayasofya’yı, Hipodrom’u, sarnıçları, surları, Kariye’yi, eski kiliseleri, saray kalıntılarını ve arkeoloji müzelerini geziyorum. Sahada çok açık biçimde gördüğüm bir eksiklik var: İstanbul’un Roma / Doğu Roma hikayesi çok güçlü, ama anlatısı dağınık.

YAZININ DEVAMI

• Nedir? Oyun. Kalokagatya Yapım'ın ilk oyununda; eğlencenin ve curcunanın eksik olmadığı Palyaçolar Okulu'nda yıl sonu yarışması yaklaşırken Dodo ve arkadaşları önemli olanın yarışmak değil birlikte üretmek, paylaşmak ve eğlenmek olduğunu keşfediyor.
• Nerede? Maltepe Tiyatrosu
• Ne zaman? 9 Ağustos
• Neden gitmeli? Çiçeği burnunda tiyatro ekibi Kalokagatya, erişilebilir, nitelikli ve hayal gücünü besleyen yapımlar üretme hayalinin ilk ürününü izleyicilerle paylaşıyor.
• Not almalı: Tek perde, 40 dakika, biletler burada.

Harbiye'de tiyatro akşamları: İBB Şehir Tiyatroları, Açık Hava Yaz Oyunları kapsamında bu yıl da Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Sahnesi'nde perdelerini açıyor.

• Ayrıntılar: Program kapsamında sezon boyunca kapalı gişe oynayan Haramiler ile Yoldan Çıkan Oyun 25, 27 ve 28 Ağustos'ta tiyatroseverlerle buluşacak.

• Nedir? Festival. Adada üç gün. 45 sanatçı. Gündüz atölyeler, yavaş başlayan sabahlar ve deniz kıyısında ritmi yükselen geceler. Odağı davul & bas olan Türkiye'nin ilk bağımsız festivali, ses sistemi kültürünü sanat, hareket ve topluluk ruhuyla biraraya getiriyor.
• Nerede? Burgazada Cennet Bahçesi
• Ne zaman? 6-8 Ağustos
• Neden gitmeli? Sadece barış, sevgi ve bas. Bir müzik festivali ne kadar dingin olabilirse o kadar dingin ve nefes aldıran bir festival.
• Not almalı: Programda yoga, acroyoga, hang drum, pranayama ve nefes çalışmaları, hareket meditasyonu, jonglörlük, flow arts, kolektif resim, tığ işi, güvenli gece hayatı üzerine atölyeler yer alıyor. İsteyen çadırıyla gelip kamp alanında konaklayabilir. Festival sahnesine konuk olacak isimler burada. Biletler burada.

2. 70 yıllık dönüşümün aktörlerinden: 'İlklerin İnsanı Zeki Sözer'

• Nedir? Sergi. Gazeteci Zeki Sözer'in yaşam öyküsü üzerinden Türkiye medyasının yaklaşık 70 yıllık dönüşümüne odaklanırken, sanatla kurduğu ilişkiyi de ele alan sergiye Melih Aşık, Namık Koçak, Nazım Alpman, Mehmet Turan Akköprülü, Özdemir İnce ile Pınar ve Tufan Türenç de Sözer'e ilişkin kısa metinleriyle sergiye katkı sunuyor.
• Nerede? Brieflyart Sanat Galerisi
• Ne zaman? 6-21 Ağustos
• Neden gitmeli? Türk medyasının kritik dönüşüm dönemlerinde aktif rol üstlenmiş bir gazetecinin yaşam öyküsünden yola çıkarak medyamızın 70 yıllık dönüşümünü ve sanatla kurduğu bağı, dönemin tanıklarının anlatıları eşliğinde keşfetmek için.
• Not almalı: Sergiye; Melih Aşık, Namık Koçak, Nazım Alpman, Mehmet Turan Akköprülü, Özdemir İnce, Pınar ve Tufan Türenç; Zeki Sözer’i anlatan kısa metinlerle katkı sunuyor.

3. Caz yazı: Kerem Görsev Quintet

• Nedir? Konser. Türkiye caz sahnesinin önde gelen isimlerinden Kerem Görsev Quintet, sofistike ve groove dolu bir caz gecesi vadediyor. Görsev'e usta müzisyenler Ferit Odman, Volkan Hürsever, Barış Doğukan Yazıcı ve Engin Recepoğulları eşlik ediyor.
• Nerede? Swissotel The Bosphorus
• Ne zaman? 9 Ağustos
• Neden gitmeli? Zarif melodileri, usta doğaçlamaları ve Türkiye caz sahnesinin yıldız kadrosuyla Kerem Görsev Quintet, yazın en iyi caz akşamlarından birini vadediyor.
• Not almalı: Biletler burada.

4. Hafıza, zaman ve benlik üzerine: Aynadaki Hayat ve Edebiyat

• Nedir? Söyleşi. Burhan Sönmez, yeni romanı Kırmızı Ayna ile okurlarıyla buluşuyor. Eş moderatörlüğünü Nermin Mollaoğlu ve Eylül Görmüş'ün üstleneceği söyleşide Sönmez, yeni romanının yazım sürecini; mitoloji ve tarihten beslenen katmanlarını, bireysel hafıza ile toplumsal belleğin iç içe geçtiği anlatısını paylaşacak.
• Nerede? TESAK
• Ne zaman? 10 Ağustos
• Neden gitmeli? Katman katman açılan hikayelerini okuru yormadan aktaran, yoğun duyguları sade metaforlarla anlatan usta kalemlerimizden Sönmez'den son romanının macerasını dinlemek için.
• Not almalı: Ücretsiz.

5. Perdeden Önce: Erol Ağakay Mimeray Arşivi

• Nedir? Sergi. Türk sinemasının tarihini afişler, sinema fenerleri ve kamusal belleğe kazınan imgeler üzerinden anlatan sergi, Hasan Mithat Ağakay’dan Erol Ağakay’a uzanan üç kuşaklık aile emeğinin bir dökümü niteliğini taşıyor. Sergide, sinema fenerlerinden el boyaması afişlere, lobi kartlarından billboard uygulamalarına Türk sinemasının kamusal yüzünü şekillendiren eser ve objeler yer alıyor.
• Nerede? İstanbul Sinema Ofisi
• Ne zaman? 12 Mayıs 2027'ye kadar
• Neden gitmeli? Bir dönemin zevkini, yıldızlarını, şehir hayatını, ticari dünyasını ve hayal gücünü görmek için.
• Not almalı: Ücretsiz ve herkese açık.

Türk alternatif rock müziğinin köklü gruplarından Vega, World Akustik konser serisi kapsamında 5 Ağustos Çarşamba akşamı Yapı Kredi bomontiada Avlu sahnesinde müzikseverlerle buluşacak.

Eylül ayında görevini John Ternus’a devretmeye hazırlanan Apple CEO’su Tim Cook, sonbaharda iOS 27 güncellemesiyle birlikte yaygın kullanıma açılacak yapay zeka destekli yeni Siri’nin bazı sınırlamalarla gelebileceğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Şirketin yılın ikinci çeyreğinr ilişkin mâli sonuçlarını paylaştığı toplantıda konuşan Cook’a göre yeni Siri’nin tüm özellikleri, belirli limitlerle ücretsiz bir şekilde kullanılabilecek. Bu limiti aşmak isteyen kullanıcılar, mevcut iCloud+ abonelikleriyle daha fazla bilgi işlem gücü ve bulut alanı satın alabilecek.

Avrupa Birliği’nin (AB) AI Yasası kapsamında 2 Ağustos’ta yürürlüğe giren yeni kuralları, gerçekmiş gibi görünen yapay zeka üretimi görsel, ses ve metinlerin açıkça etiketlenmesini ve dijital olarak işaretlenmesini zorunlu hâle getirdi.

• Ayrıntılar: Kişisel içerikler ile sanat, hiciv veya kurgu niteliği taşıdığı açık olan çalışmalar kapsam dışında tutulacak. Yeni yapay zeka sistemlerinin yürürlük tarihinden itibaren, mevcut sistemlerin ise dört ay içinde kurallara uyum sağlaması gerekecek. Kuralları ihlal eden şirketler, küresel cirolarının %3’üne kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

Meta’nın yılın ikinci çeyreğine ilişkin mâli sonuçlarını açıkladığı hissedar toplantısında CEO Mark Zuckerberg, Nisan-Haziran ayları arasında dünya genelinde Instagram’da geçirilen sürenin yıllık bazda çift haneli oranda artış gösterdiğini dile getirdi.

• Bununla birlikte: CEO, bu artışın büyük ölçüde kullanıcıları platformda tutan yapay zeka destekli öneri algoritmalarında yapılan iyileştirmelerden kaynaklandığını belirtti. Bu yıl Meta’ya sosyal medya platformlarını kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı şekilde tasarladığı iddiasıyla çok sayıda dava açıldığı için söz konusu açıklama, sektör analistleri tarafından bir itiraf olarak nitelendirildi.

Kullanıcılar ChatGPT, Claude ve Gemini’a aynı soruları sorduklarında çoğu zaman benzer doğrulukta yanıtlara ulaşsa da deneyim aynı hissettirmiyor. Dil modelleri arasındaki performans farkı daraldıkça rekabetin odağı, IQ'dan duygusal zekaya (EQ) ve davranış tasarımına kayıyor.

Bugün artık yapay zeka destekli sohbet robotları, en az arama motorları kadar sık kullanılıyor. Fakat kullanıcılar, ChatGPT, Claude ve Gemini’a aynı soruları sorduklarında çoğu zaman benzer doğrulukta yanıtlara ulaşsa da deneyim aynı hissettirmiyor. Bir sohbet robotu, çok daha onaylayıcı ve konuşkan yanıt verirken diğeri, daha temkinli ve akademik bir üslup benimseyebiliyor.

YAZININ DEVAMI

Apple’ın, Eylül ayında iPhone 18 serisiyle birlikte AirPods kablosuz kulaklıklarının kameralı bir versiyonunu da tanıtacağı bildirildi.

• Ayrıntılar: Bloomberg analisti Mark Gurman’ın haberine göre Apple, iki adet kameralı AirPods üzerinde çalışıyor. iPhone 18’in lansmanının ardından yaygın kullanıma açılması beklenen iOS 27 işletim sisteminin kodlarında “B790” kod adıyla geliştirilen modele ilişkin referanslar yer alıyor. Gurman, bu modelin gelecek ay tanıtılacağını söylüyor. “B798” kod adıyla geliştirilen diğer modelin ise daha gelişmiş bir versiyon olacağı ve 2027’de piyasaya sürüleceği ifade ediliyor.
• Önemli ayrıntı: AirPods’daki kameralar, fotoğraf ve video çekmek yerine, yapay zeka destekli yeni Siri ile etkileşim kurarken Siri’nin çevre hakkında görsel bilgi toplamasını sağlayacak.

Google, insansı robotlar için geliştirdiği yeni Gemini Robotics 2 yapay zeka modelini yayımladığı yeni bir videoyla duyurdu.

• Ayrıntılar: Videoda, Gemini Robotics 2’den güç alan robotun kasetçalara kaset takmak, ampul takmak ve çöp poşeti bağlamak gibi hassas görevleri yapabildiği görüldü. İlk nesil Gemini Robotics modeli de hassas işlemlerin yerine getirilmesini sağlıyordu; fakat tüm görevlerde robotik kollar ve eller kullanılıyordu. Google, Gemini Robotics 2’nin tüm vücut kontrolü sağladığına dikkat çekti.
• Ek olarak: Şirket, Gemini Robotics 2'nin birkaç modelin birleşimiyle ortaya çıktığını, videonun tam otonom robotların gerçek zamanlı görüntülerini içerdiğini, videodaki robotların genel amaçlı olmadığını ve gösterilen görevler için özel olarak eğitildiğini vurguladı.

Çin merkezli e-ticaret devi Alibaba, bugüne kadarki en büyük ve en yetenekli yapay zeka modeli Qwen3.8-Max'i duyurdu.

• Ayrıntılar: 2,4 trilyon parametreli model, metin, görsel ve video formunda komutları işleyebiliyor ve bu formatlarda çıktı üretebiliyor. Tek seferde 1 milyon token işleyebilen model, “uzman karışımı” adı verilen bir mimari kullanıyor ve her bir komut için tüm parametreleri devreye almak yerine, görevi uzman parametreler arasında bölüştürüyor. Bu sayede aynı anda en fazla 95 milyar parametre kullanılarak maliyet ve gecikme süresi azaltılıyor. Alibaba, Qwen3.8-Max'in bir kodlama projesini 16 günde tamamlayabildiğini söylüyor.

Amazon, Şubat ayında duyurduğu 50 milyar dolarlık OpenAI yatırımını tamamlayarak ABD merkezli yapay zeka girişimindeki payını %5’e çıkardı.

• Önemli ayrıntı: Anlaşma kapsamında Amazon, ilk aşamada OpenAI’a 15 milyar dolar yatırım yaptı. Kalan 35 milyar dolarlık bölüm ise OpenAI’ın halka arz edilmesi ve yapay zeka alanında belirli bir teknolojik eşiğe ulaşması gibi koşullara bağlandı. Tüm koşullar henüz tamamlanmamış olsa da Amazon, yatırımı tamamlamayı tercih etti.

Henüz yayımlanmamış OpenAI modellerinin izole test ortamından kaçarak çevrimiçi hâle gelmesi ve Hugging Face’i hack’lemesinin ardından kendi güvenlik değerlendirmelerini yapan Anthropic, Opus 4.7, Mythos 5 ve dâhili bir araştırma modelinin testler sırasında internete erişim elde ederek üç kuruluşun sistemlerine izinsiz giriş yaptığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Üç vakada da modeller, üçüncü parti iş ortağı Irregular ile etkileşim hâlindeyken izole test ortamından çıkarak internete erişim elde etti ve üç kuruluşun kamuya açık sistemlerine yetkisiz bir şekilde erişti. Anthropic, üç vakada da Claude’a internet erişiminin olmadığına dair açık bir talimat verildiğini belirtti. Diğer yandan şirket, modellerin "özerk bir biçimde bir hedef peşinde koştuğuna" dair hiçbir kanıt bulamadığını ve yalnızca verilen görevi tamamlamaya çalıştığını vurguladı.
• Ek olarak: Reuters’a konuşan kaynaklar, OpenAI’ın daha fazla sayıda ajanının izole test ortamından kaçtığını tespit ettiğini, fakat bu sızıntılardan hiçbirinde ajanların OpenAI ağından ayrılıp başka bir şirketin ağına sızmadığını bildirdi.

Geçen hafta görsel üretim modeli Nano Banana 2’yi Google Earth’e entegre eden Google, politikalarını ihlal eden görüntülerin paylaşıldığını tespit etmesinin ardından entegrasyonu geri çekti.

• Ayrıntılar: Nano Banana 2 entegrasyonu, kullanıcıların metin komutlarıyla görsel oluşturarak bu görüntüyü gerçek haritalar üzerine yerleştirmesine olanak tanıyordu. Araç, yanlış bilgi üretmek ve yaymak için kullanılabileceği gerekçesiyle eleştirilmişti.

🗞 Quando: Yayıncılığın çifte krizi: Google’a veda ihtimali masada, özgün insan içeriği kaosu kapıda | Ümit Alan

🗞 n okuyoruz|: SEO Yerine GEO Demekle Olmaz

🗞 Angst: Hayatın yeni bekleme odası: Liseyi kaybettik, peki üniversite nerede? | Metin V. Bayrak

Bir önceki sayı:

✋ Yavaşlama çağrısı, insansı robot yasağı

📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn ve YouTube hesabını takip etmeyi unutmayın!

Yapay zeka destekli akıllı kolyeler geliştiren Friend, ikinci nesil akıllı kolyesi Friend 2.0’ı duyurdu.

• Ayrıntılar: Daha önce kullanıcıyla yalnızca mesajlaşarak iletişim kurabilen Friend kolye, ikinci nesille birlikte hoparlörle donatıldı. Yeni kolyenin, kullanıcı sorularını sesli olarak yanıtlayabileceği ve kullanıcıyla sohbet edebileceği aktarıldı. Şirket ayrıca, Friend 2.0’ın sohbetleri 30 günden daha uzun bir süre hatırlamasını mümkün kılacak 10 dolarlık bir aylık abonelik planı sunacağına işaret etti.