Savunma ihracatı 2002’den bu yana katlandı, yerlilik oranı %80’e ulaştı, Türk şirketleri küresel sıralamalarda yükseldi. Ancak motorlardan kritik elektronik ve optik teknolojilere uzanan kalan %20, Türkiye’nin savunma sanayiindeki asıl sınırını gösteriyor. Bu sınırı aşmak ise daha fazla silah üretmekten değil, bilim ve teknoloji üretebilmekten geçiyor.

Sadece bizim ülkemiz açısından değil, neredeyse bütün dünya için prestij sektörlerinden biridir savunma sanayii. Teknolojik yeterlilik ister, ciddi bir sanayi altyapısına ihtiyaç duyar, kalifiye iş gücü gerektirir, önemli bir gelir kaynağıdır ama hepsinden öte bir ülke için güç ve bağımsızlık göstergesidir. “Size kafa tutabilirim, çünkü silahımı ben üretiyorum” demektir kısacası.

YAZININ DEVAMI

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre Türkiye’de elektrikli ve hibrit otomobiller, yılın ilk dokuz ayında 326 bin 35 adetlik satışla toplam otomobil pazarının yaklaşık %52’sini oluşturdu.

• Ek olarak: Otomobil satışları, Ocak-Eylül ayları arasında yıllık bazda %15,45 azalarak 627 bin 977’ye, hafif ticari araç satışları ise %5,12’lik bir düşüşle 175 bin 488’e geriledi. Aynı dönemde 258 bin 453 benzinli, 204 bin 956 hibrit, 34 bin 520 dizel ve 8 bin 969 otogazlı otomobil satılırken elektrikli otomobil satışları, 121 bin 79 adedi buldu.

Yerli hazır giyim markası Mavi, tedarik zincirindeki riskleri azaltmak için “1+1” stratejisini devreye aldığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Ekonomim’den Yener Karadeniz’in haberine göre şirket, çalıştığı her yerli üreticinin yanında maliyet, kalite ve zamanında teslimat standartlarını karşılayabilecek alternatif bir uluslararası üretici bulundurmaya başladı. CEO Cüneyt Yavuz, şirketin üretimi ihtiyaçlara göre Türkiye, Mısır, Vietnam ve Sırbistan gibi farklı üretim noktaları arasında kaydırabildiğini belirtti. Mısır’da 30 yıldan uzun bir süredir üretim yaptıran şirket, bu sistemle tedarikte yaşanabilecek aksaklıkların etkisini azaltırken brüt kâr marjı, kalite ve teslimat hedeflerini korumayı amaçlıyor.

Sabancı Holding, Forbes ve Statista’nın hazırladığı “Dünyanın En İyi İşverenleri 2026” listesinde geçen yıla göre 28 basamak yükselerek 23’üncü sıraya çıktı ve ilk 25’e girdi.

• Ayrıntılar: Liste, 50’den fazla ülkede 300 bini aşkın çalışanın işveren tavsiyesi, çalışma ortamı, yan haklar, eğitim ve yetenek gelişimi gibi kriterlere göre verdiği yanıtlar temel alınarak hazırlandı. 52 ülkeden 900 şirketin yer aldığı listede Türkiye’den beş şirket bulunurken Sabancı Holding, “Holdingler” kategorisinde ikinci, Avrupa’dan şirketler arasında ise yedinci sırada yer aldı.

🗞 Pareto: Sadeliğe giden yollar dikenli ve taşlı olmak zorunda mı? | Cem Arıdağ

🗞 Quando: ‘İletişimsiz kitle’ gerçeği: Herkese ulaşmak ama kimseyle buluşamamak | Ümit Alan

🗞 Exante: Türkiye New York’ta ABD'li yatırımcıya hangi planları sundu? | Emircan Yaman

Bir önceki sayı:

👟 Nike’ın düşüşü, THY-Boeing anlaşması

📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn ve YouTube hesabını takip etmeyi unutmayın!

McKinsey & Co., yapay zekanın işgücü üzerindeki etkisi nedeniyle yaklaşık 11 milyon ABD’li çalışanın 2035’e kadar meslek değiştirmesi gerekebileceğini öngördü.

• Ayrıntılar: Rapor, meslek değiştirecek çalışanların yaklaşık yedide altısının yeniden eğitimle ve gelir kaybıyla karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor. Geçiş ihtiyacının müşteri hizmetleri, perakende satış, ofis destek, kasiyerlik ve depo işlerinde yoğunlaşması bekleniyor. Bu beş meslek, meslek değiştirmesi öngörülen çalışanların yaklaşık üçte birini oluşturuyor. McKinsey & Co. ayrıca, otomasyonun işgücü talebini yaklaşık 36 milyon kişi azaltabileceğini, ancak ekonomik büyüme ve yeni faaliyet alanlarının 40 milyondan fazla talep yaratabileceğini tahmin ediyor.

Samsung Electronics, yapay zeka ürünlerine yönelik güçlü talebin etkisiyle yılın üçüncü çeyreği için 106,1 trilyon won faaliyet kârı bildirmeyi beklediğini açıkladı.

• Neden önemli? Söz konusu rakam, geçen yılın aynı dönemindeki kârın yaklaşık dokuz katına karşılık geliyor.

Elon Musk’ın xAI’ın da çatı şirketi olan uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in, veri merkezlerine NVIDIA’nın yapay zeka çiplerini satın almak amacıyla 40 milyar dolar finansman sağlamaya hazırlandığı bildirildi.

• Ayrıntılar: Financial Times’ın haberine göre finansman sürecine varlık yönetim şirketi Apollo Global Management liderlik edecek. Şirket, 10 milyar dolar banka kredisi ve 30 milyar dolar tahvil ihracı yoluyla kaynak sağlayacak. Apollo Global Management, borçlanma işlemini yönetirken Pimco, finansman sağlayan kuruluşlar arasında yer alacak. İşlemin 2027’de tamamlanması bekleniyor.

Geçen hafta yapay zeka teknolojisi için “süper zeka” teriminin kullanılmasına yönelik çağrıda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, federal hükümetin yapay zeka alanındaki çalışmalarını koordine etmek ve ABD’nin bu alandaki liderliğini sürdürmek amacıyla “Super Intelligence Force (Süper Zeka Gücü)” adlı yeni bir görev gücü kurduğunu açıkladı.

• Ayrıntılar: Görev gücüne Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton başkanlık edecek. Federal Ticaret Komisyonu (FTC) Başkanı Andrew Ferguson, ABD Savunma Bakanlığı Teknoloji Direktörü Emil Michael ve Personel Yönetimi Ofisi Direktörü Scott Kupor, yeni oluşumda başkan yardımcısı olarak yer alacak. Ekibin 120 gün içinde yapay zekanın sunduğu fırsatlar ve oluşturduğu risklere ilişkin bir rapor hazırlaması ve yapay zeka kaynaklı tehditlere karşı alınabilecek önlemleri belirlemesi bekleniyor.

McDonald’s’a ABD’de franchise ve şirkete ait restoranlardaki menü fiyatlarını yapay zeka destekli bir algoritma aracılığıyla koordine ederek rekabet yasalarını ihlal ettiği iddiasıyla toplu dava açıldı.

• Ayrıntılar: Davada McDonald’s’ın, kamuya açık olmayan verilerle eğitilen algoritmaları kullanarak bağımsız franchise işletmeleriyle fiyatları birlikte belirlediği öne sürüldü. Reuters da geçen hafta şirketin fiyatlandırma sisteminin, yaklaşık 14 bin restorandaki milyonlarca günlük işlemi makine öğrenimi algoritmalarıyla sürekli analiz ettiğini bildirmişti. McDonald’s ise yapay zekanın, ürünlerinin fiyatlarını belirlemediğini savundu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İtalya merkezli bankacılık kuruluşu UniCredit'in Rusya'daki varlıklarının yeniden yapılandırılmasına ve oluşturulacak yeni birimin satılmasına izin verdi.

• Arka plan: UniCredit, Rusya iştirakinin bir bölümünü Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki özel bir yatırımcıya satmak üzere bağlayıcı olmayan bir anlaşma yapmıştı. Fakat Rusya'daki yasal düzenlemeler, "dost olmayan ülke” olarak sınıflandırılan ülkelerden yatırımcılara ait varlıkların devri için Putin'in onayını gerektiriyor.

G7 ülkeleri, küresel arz sıkıntısını hafifletmek için toplam 100 milyon varil ham petrol ve dizeli stratejik rezervlerden piyasaya sürme konusunda anlaşmaya vardı.

• Arka plan: Karar, Rusya ve Çin’in dizel ihracatını askıya almasının ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa ülkelerinin kendi rezervlerini kullanmaması hâlinde ABD’nin dizel ihracatını kısıtlayabileceği uyarısında bulunmuştu.

Suudi Arabistan merkezli enerji şirketi Saudi Aramco’nun, doğalgaz faaliyetlerini ayrı bir bölüm altında toplamak üzere yeniden yapılanmaya hazırlandığı, yatırım bankası Evercore’u sürece danışman olarak dahil ettiği ve ilerleyen süreçte birimin azınlık hissesinin satılması veya halka arz edilmesi seçeneklerini değerlendirdiği bildirildi.

• Ayrıntılar: Bloomberg’ün haberine göre “Project Gamma” adı verilen çalışma kapsamında Boston Consulting Group da Saudi Aramco’ya danışmanlık verdi. Olası bir halka arz veya hisse satışında gaz biriminin 100 milyar doların üzerinde bir değerlemeden işlem görebileceği belirtiliyor.

Renault Grubu’nun CEO’su François Provost, şirketin beş yıl içinde Fransa’da elektrikli araçlar ve uygun fiyatlı otomobillerin üretimine 10 milyar avrodan fazla yatırım yapacağını açıkladı.

• Ek olarak: Son beş yılda Fransa’ya 13 milyar avro yatırım yaptıklarını vurgulayan Provost, 2025'te ülkede 500 bin otomobil ürettiklerini ve 2026’da bu üretimi %25 artırmayı hedeflediklerini de sözlerine ekledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), NXT Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri AŞ’ye elektronik para kuruluşu olarak faaliyet gösterme izni verdi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), işsizlik oranının Ağustos ayında bir önceki aya kıyasla 0,3 puan azalarak %7,8 seviyesine gerilediğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Ağustos ayında, istihdam oranı 0,1 puan artarak %48,4’e yükselirken geniş tanımlı işsizlik olarak da bilinen atıl işgücü oranı, 0,4 puanlık bir artışla %31,0’e çıktı. Aynı dönemde işgücüne katılım oranı ise %52,5’te sabit kaldı.

Yerli savunma sanayi şirketi ASELSAN, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile hibrit hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 2,46 milyar avroyu bulan yeni sözleşmeler imzaladı.

İtalya merkezli lüks giyim markası Armani'nin CEO'su Giuseppe Marsocci, firmanın kurucusu Giorgio Armani'nin vasiyetinde satışa ayrılan %15'lik hisse için birden fazla yatırımcıyı değerlendirmeye açık olduklarını açıkladı.

• Bir adım geriden: Geçen yılın Eylül ayında 91 yaşında hayatını kaybeden Giorgio Armani, vasiyetinde tercih ettiği alıcılar arasında LVMH, L’Oréal ve EssilorLuxottica’yı sıralamıştı.

Tesla, Temmuz-Eylül ayları arasındaki üç aylık döneme ilişkin üretim ve teslimat verilerini paylaştı.

• Ayrıntılar: Şirketin araç üretimi, üçüncü çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemine göre %3,8, bir önceki çeyreğe göre ise %2,8 artarak 464 bin 391 adede çıktı. Elektrikli otomobil devi, aynı dönemde 486 bin 532 araç teslim etti. Teslimatlar, yıllık bazda %2,1 azalırken çeyreklik bazda %1,3 arttı.

BDDK, fon soruşturması kapsamında Destek Yatırım Bankası, Hedef Yatırım Bankası ve Tera Yatırım Bankası ile Destek Finans Faktoring ve Tera Finans Faktoring’in yönetiminde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nu (TMSF) yetkili kıldı.

• Bununla birlikte: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Tera Yatırım Menkul Değerler’in tüm sermaye piyasası faaliyetlerini 30 Eylül itibarıyla geçici olarak durdurdu.