Goncourt Ödülü’nün Türkiye seçimi: Fransa'nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Prix Goncourt’un uluslararası ayağı için Fransa’nın Türkiye Büyükelçiliği, İstanbul Başkonsolosluğu ve Institut Français Türkiye işbirliğiyle Laurent Mauvignier’in La Maison vide (Boş Ev) adlı romanı seçildi; kitap Türkçe'ye çevrilecek.

9-19 Nisan tarihleri arasında düzenlenen 45. İstanbul Film Festivali’nde Altın Lale yarışması "Memory of Princess Mumbi", Yeni Bakışlar yarışması ise "32 Metre"nin zaferiyle sonuçlandı. Festival favorileri, keşifleri ve notları festival günlüğünde...

Yazı: Emre Eminoğlu

9-19 Nisan tarihleri arasında düzenlenen 45. İstanbul Film Festivali, dün geceki ödül töreniyle sona erdi. 31 uzun metrajlı, 12 kısa film izlediğim festivalde sevdiğim oyunculardan Anders Danielsen Lie ve sevdiğim yönetmenlerden David Mackenzie’yi dinledim, tüm zamanların en sevdiğim filmlerinden, defalarca izlediğim Moulin Rouge!’u ilk kez perdede seyrettim ve tabii hem Türkiye hem de dünya sinemasından birçok keşif yaptım.

^{Resurrection | Kaynak: İKSV}

Festivalin en iyileri

Resurrection (yön. Bi Gan)

Çin’den Bi Gan’ın geçen seneki Cannes Film Festivali’nde özel bir ödüle layık görülen Resurrection filmi, sinema tarihinde 160 dakikalık ve her birini bir rüya olarak betimlediği beş bölümlük bir yolculuk ve görsel şölen vadediyor. Renkleri ve görüntüleriyle, özellikle ilk bölümündeki prodüksiyon tasarımıyla, hikaye anlatıcılığıyla ve özellikle tek plandan oluşan son bölümündeki işçiliğiyle topyekün bir "Absolute cinema." deneyimi bu. Anlatması pek mümkün olmayan, eşi benzeri bulunmayan bu film, birçokları gibi bana da sinemayı neden sevdiğimi hatırlattı.

^{Obsession | Kaynak: İKSV}

Obsession (yön. Curry Barker)

Festivalin Genç Ustalar bölümünde gösterilen korku filmi Obsession, YouTube kökenli, 26 yaşındaki Curry Barker’ın imzasını taşıyor. Gizemli bir dilek çubuğunu kırarak platonik aşkının dünya üzerinde en çok sevdiği şey olmayı dileyen genç bir adamın hayatının nasıl kabusa dönüştüğünü ele alıyor. Başta Smile serisi ve Barker gibi YouTube kökenli sinemacılar Philippou Kardeşler’in ilk filmleri Talk to Me gibi son yılların başarılı korku filmlerinin izinden giden film, body horror kadar psikolojik gerilime de yaslanıyor: Şok edici şiddet odaklı sahneleri kadar aşka ve ilişkilere dair yarattığı düşünsel gerilim de çok güçlü. Salonda sinirden ve korkudan gülenlerin sayısının çok fazla olduğunu ve film sona erdiğinde tüm vücudumun hâlâ titrediğini söylemek isterim.

YAZININ DEVAMI

Anna Laudel, 31 Mayıs’a kadar İstanbul’daki mekanında Oğulcan Kuş’un Kendimi Şanslı Hissediyorum ve Mathias Hornung’un Yüzeye Vuran başlıklı kişisel sergilerini sanatseverlerle buluşturuyor.

• Ayrıntılar: Oğulcan Kuş’un sergisi, neo-pop estetik üzerinden popüler kültür, medya ve grafik tasarım imgelerini resimlerine taşıyarak ironik ve yer yer tekinsiz bir görsel dil kuruyor. Mathias Hornung ise ahşap yüzeyler üzerine geliştirdiği, yıkama tekniğiyle belirginleşen geometrik desenler aracılığıyla malzeme, süreç ve yüzey ilişkisini öne çıkarıyor.

İrlanda’nın en politik rap gruplarından Kneecap, 1 Mayıs’ta “Fenian” albümünü çıkaracak ve dünya turnesi kapsamında 20 Temmuz’da İstanbul KüçükÇiftlik Park’ta konser verecek. Gruptan Móglaí Bap ile Zoom’da buluşup ezilen haklar için yükselttikleri seslerine dair konuşuyoruz.

Söyleşi: Eda Solmaz

İrlandalı rap grubu Kneecap, geçen yıl konser vermek için adım attıkları her ülkede Filistin’in yaşam hakkını savunup İngiltere’nin kolonileştirme ve işçi sınıfı politikasına dair eleştirilerini dile getirdi. Öyle bir korku saldılar ki Avrupa’da sözde ifade özgürlüğünün olduğu ülkelerde konserleri iptal oldu. Çünkü çok uzun zamandır hiçbir müzisyen sahnede bu kadar açık ve sert bir şekilde konuşmamıştı. Aslında Kneecap şarkılarında bilmediğimiz bir şey demiyordu. Dünya güllük gülistanlık bir hâlde değildi, savaşlar, protestolar, açlık, ekonomik zorluklar, şiddet dört bir yanımızdaydı.

• Kneecap, global tanınırlıklarını ezilen hakların sesi olmak için kullanmaya 1 Mayıs’ta Heavenly Recordings etiketiyle yayımlanacak yeni albümleri Fenian'da da devam ediyor. Üç İrlandalı, esprili bir dil ve meydan okuyan bir müzikle aramıza dönüyor.

Gruptan Móglaí Bap ile Fenian albümünü ve 20 Temmuz’da KüçükÇiftlik Park’ta verecekleri konseri konuşmak için Zoom’da buluşuyoruz. Üzerimde İrlanda'nın en aktivist futbol kulüplerinden biri olan Bohemian FC’nin Fontaines D.C. ve Kneecap ile ortaklaşa yaptığı Filistin'e destek formalarından biri var. Móglaí, Belfest’teki evinden ekranda gözüküyor ve ilk sözü “Tişörtün çok güzelmiş” oluyor. Sadece 15 dakikamız var ve sohbetimiz başlıyor…

İrlanda’da mısın şu an?

Evet, Belfast’tayım. Bu arada tişörtün çok güzelmiş. Sen neredesin?

Teşekkür ederim, ben de İstanbul’dayım. Sonunda burada konser vereceksiniz. Özellikle Gazze’ye olan desteğinizden dolayı Türkiye’de geniş bir hayran kitleniz var.

Ah, harika. Oraya hiç gelmedim. İrlanda’da çok fazla Türk ve Kürt arkadaşımız var. Bu yüzden de orada olacağımız için mutluyum.

Yeni albümünüz Fenian'a tek kelimeyle bayıldım. Her şarkı birer “banger”. Yürürken dinliyordum ve enerjisiyle adımlarım hızlandı. Bu albüm senin için ne ifade ediyor?

Böyle düşünmene çok sevindim. Sanırım prodüktör Dan Carey ile çalışmakla ilgili bir durum. Daha iddialı bir sound’la ve daha fazla enstrümanla, müzikal açıdan çok daha olgun tınlayan bir albüm yapmak istedik. Söz olarak da belki biraz daha fazla derinliği olan bir şeyler hedefledik. Albümdeki ilk parça olan “Éire go Deo” gibi... İçinde ailemizin ve bizden önce bu yollardan geçmiş, bu mirası bırakmış insanların ses kayıtları var. Yani bu albüm aslında hem Kneecap’in hem de İrlanda dilinin tüm engellere rağmen hâlâ dimdik ayakta kalışının bir kutlaması.

Ama Fine Art'a göre İngilizce sözler biraz daha fazla gibi... Bu albümün daha küresel olduğunu söyleyebilir miyiz?

Ah, bilemiyorum. Sanırım yine aynı miktarda İrlandaca var, değil mi? Fine Art ile aynı miktar ya da belki daha fazla. Kesinlikle daha fazla İngilizce olduğunu sanmıyorum. Gerçi Fine Art'ta da epey İngilizce söz vardı. Aradaki fark ne tam olarak emin değilim. Bu dediğin yüzünden sanırım birine İngilizce kelime sayımı yaptırmam gerekecek. (Gülüyor.)

SÖYLEŞİNİN DEVAMI

İngiltere çıkışlı grup Black Country, New Road geçen yıl çıkan üçüncü albümleri “Forever Howlong” ile 2025’in en iyi albümleri listelerinde ilk 10’da yer aldı. Çoksesli vokalleri ve sakinlikten coşkulu anlara yükselen sahne performansları ile dikkat çeken grup bu akşam IF Performance Hall Beşiktaş’ta konser veriyor. BC, NR’den Tyler Hyde, konser öncesi müziklerinin ilham kaynaklarını anlattı.

Söyleşi: Eda Solmaz

İngiltere çıkışlı grup Black Country, New Road geçen yıl çıkan üçüncü albümleri Forever Howlong ile 2025’in en iyi albümleri listelerinde ilk 10’da yer aldı. Bu albüm grubun geçmiş kadrosundan ve post-rock köklerinden belirgin bir kopuşu temsil etmesi ile de öne çıkıyor.

Çok sesli vokalleri ve sakinlikten coşkulu anlara yükselen sahne performansları ile dikkat çeken grup bu akşam IF Performance Hall Beşiktaş’ta konser veriyor. BC, NR’den Tyler Hyde, konser öncesi müziklerinin ilham kaynaklarını anlattı.

Forever Howlong geçen yıl pek çok eleştirmenin “yılın en iyileri” listesindeydi. Bu yeni müzikler üretmek için sizi motive etti mi?

Ne büyük onur! Bu albümde özellikle içimize döndük; dış dünyadan ziyade albümün bize ne hissettirdiğine odaklandık. Gerçi her zaman böyleydik. Başkalarında bu kadar karşılık bulduğunu duymak şaşırtıcı ama hepimizin aynı düzlemde olduğunu hissetmek de bir o kadar güven verici.

Şarkılarınızdaki o katmanlı, neredeyse çok sesli yapıyı çok beğeniyorum. Örneğin “Besties” şarkısının çok sakin bir noktadan ani bir yükselişe geçişi gibi... Tüm bu karmaşık sesleri bir bütün hâline getirmek için nelerden ilham alıyorsunuz?

Grup doğası gereği karmaşık, bundan kaçış yok. Bunu bütünlüklü olarak gördüğünü duymak güzel. Sürekli olarak birden fazla enstrüman çalan ve bambaşka dünyalardan beslenen altı bireyin birleşiminden anlamlı bir şey çıkarmaya çalışıyoruz.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI

Fransa'nın en prestijli yayınevlerinden, 1907 yılında kurulan Éditions Grasset'ye bağlı 100’den fazla yazar, yayınevinin sahibi Vincent Bolloré’nin ideolojik tutumu nedeniyle yayıneviyle yollarını ayırdığını açıkladı.

• Ayrıntılar: Aralarında Virginie Despentes ve Bernard-Henri Lévy’nin de bulunduğu yazarlar, yayımladıkları açık mektupta “otoriter bir ideolojik savaşın parçası olmak istemediklerini” belirtti ve bazı isimler geçmiş eserlerinin haklarını geri almak için hukuki süreç başlatacaklarını duyurdu.
• Bilgi notu: Bolloré’nin medya ve yayıncılık alanındaki geniş etkisinin Fransa’daki kültürel üretim üzerinde tekelleşmeye ve aşırı sağ fikirlerin yayılmasına yol açtığı tartışmaları sürerken krizin Grasset'nin 26 yıldır yayın yönetmenliğini yapan Olivier Nora’nın görevden ayrılmasıyla tetiklendiği ifade ediliyor.

Yunanistan hükümeti, sanat eserlerinde sahtecilik, kaçakçılık ve vandalizme karşı yeni bir yasayı kabul etti ve Kültür Bakanlığı bünyesinde özel bir birim kurdu.

• Ayrıntılar: Yeni düzenlemeyle suçlular 300 bin avroya kadar para cezası ve 10 yıla kadar hapisle karşı karşıya kalacak. Son yıllarda sahtecilik şebekelerinin ortaya çıkarılması ve müzelerdeki vandalizm vakaları nedeniyle huzlandırılan yasa; sahte eser üretimi, sergilenmesi, dolaşıma sokulması ve satışının yanı sıra dağıtım amacıyla bulundurmayı da suç kapsamına alıyor.
• Bunun yanında: Uzmanlar adımı olumlu karşılasa da sanat suçlarının uluslararası yapısı nedeniyle uygulamanın zor olabileceğine dikkat çekiyor.

The Strokes, bu yıl yeni albümleri Reality Awaits'in tanıtımı için Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya’yı kapsayan dünya turnesine çıkacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Avrupa ayağı Ekim'de başlayacak turnenin seçili konserlerinde Thundercat, Cage the Elephant, Hamilton Leithauser, Fat White Family, Alex Cameron ve ÖLÜM gibi isimler sahne alacak.
• Ayrıca: Grup, 18 Nisan gecesi Coachella konserinin kapanışındaki “Oblivius” performansı sırasında CIA’nin devirdiği öne sürülen Omar Torrijos, Jacobo Árbenz, Salvador Allende ve Jaime Roldós gibi liderlerin görüntüleri ile İran’daki yıkıma ilişkin “30’dan fazla üniversite yok edildi” mesajı ve Gazze’de bir üniversitenin hava saldırısıyla vurulduğunu gösteren bir video gösterdi.

Joaquin Phoenix, Ben Stiller, Adam McKay, Denis Villeneuve, Elliot Page ve Kristen Stewart’ın da aralarında bulunduğu bini aşkın oyuncu ve yaratıcı isim, Paramount’un Warner Bros. Discovery’i satın alma planına karşı açık mektup yayımladı.

• Ayrıntılar: New York Times ve BlocktheMerger.com’da yayımlanan mektupta, birleşmenin sektörün “bağımsızlığı, çeşitliliği ve rekabet yapısını ciddi biçimde zayıflatacağı” ifade edildi.

Paramount, CinemaCon’da Top Gun 3 filmini resmen duyurdu; Tom Cruise ve yapımcı Jerry Bruckheimer projeye geri dönecek, senaryoyu ise Ehren Kruger yazacak.

• Ayrıntılar: Film, pandemi sonrası 1,5 milyar dolar hasılatla sinemalara büyük ivme kazandıran 2022 yapımı Top Gun: Maverick'in devamı niteliğinde olacak.

Paramount, “Call of Duty” video oyununun sinema uyarlamasının 30 Haziran 2028’de vizyona gireceğini duyurdu; filmi Pete Berg yönetecek, senaryoyu Taylor Sheridan yazacak.

• Ayrıntılar: 2003’ten bu yana 30’dan fazla oyunla bir milyar oyuncuya ve 35 milyar dolar gelire ulaşan serinin filmi, özel operasyon askerlerini hem insani yönleriyle hem de büyük ölçekli aksiyon sahneleriyle ele alacak.

Radiohead, Kid A ve Amnesiac albümlerinin 20. yılı için hazırlanan Motion Picture House adlı immersive enstalasyonla 10 ay sürecek Kuzey Amerika turuna çıkacağını açıkladı.

• Ayrıntılar: Sean Evans tarafından yönetilen 75 dakikalık Kid A Mnesia filmi, Thom Yorke ve Stanley Donwood’un albüme ait görsel dünyasıyla birlikte surround sesli bir deneyim olarak sunulacak.

Lady Gaga ve Doechii, The Devil Wears Prada 2 filmi için birlikte hazırladıkları “Runway” adlı parçayı yayımladı.

• Ayrıntılar: Andrew Watt ve Bruno Mars’ın ortak prodüksiyonuyla hazırlanan parçada Gaga nakaratı seslendiriyor, Doechii ise rap bölümleriyle yer alıyor. 1 Mayıs'ta vizyona girecek filmde Lady Gaga kısa bir rol de alacak.

Warner Bros., Westeros evrenini ilk kez beyaz perdeye taşıyacak Game of Thrones: Aegon’s Conquest filmini duyurdu.

• Ayrıntılar: Diziden yaklaşık 300 yıl öncesinde, Aegon I Targaryen’ın Westeros’u fethederek Demir Taht’ı kurduğu döneme odaklanan filmin senaryosunu House of Cards ve Andor ile tanınan Beau Willimon yazıyor; yönetmen, oyuncu kadrosu ve vizyon tarihi henüz açıklanmadı, projenin 2027 ve sonrası için planlandığı belirtiliyor.

Bir süredir demansla mücadele eden Fransız aktris Nathalie Baye 77 yaşında hayatını kaybetti.

• Ayrıntılar: Fransız sinemasının yanı sıra Hollywood filmlerinde ve uluslararası projelerde de oynayan Baye, kariyeri boyunca 80'den fazla filmde rol aldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne devredilen Yerebatan Sarnıcı için duyurduğu "Türk vatandaşlarına ziyaret 1 lira" kampanyasının ardından ilk 5 saatte 5 bin kişi sarnıcı ziyaret etti.

• Bir adım geriden: İBB Başkanvekili Nuri Aslan, bir gün önce meclis kürsüsünden yaptığı konuşmada bunun yalnızca bir fiyat düzenlemesi değil, aynı zamanda bir "kamusal sahiplenme" çağrısı olduğunu söylemiş; “Biz onardık, biz sahip çıktık. Şimdi ‘15 günde boşaltın’ diyorlar. Gelin, paranızla neyin yapıldığını görün" demişti.

Onur Gökmen’in 1986 Çernobil faciasının ardından Karadeniz çayında tespit edilen radyoaktif kirliliğe odaklanan; ODTÜ’de görevli biliminsanlarının yürüttüğü araştırmaların resmî kurumlarca azımsanması ve halk sağlığı tartışmalarını sanlatısal ve belgesel kesitlerle ele alan Toprakaltı başlıklı sergisi, 3 Mayıs’a kadar Salt Galata’da sanatseverlerle buluşuyor.

Andy Serkis’in yönettiği The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum filminin kadrosu açıklandı; Aragorn rolü Jamie Dornan’a verilirken Andy Serkis (Gollum/Smeagol) Ian McKellen (Gandalf) ve Elijah Wood’un (Frodo) da kadroda yer aldığı doğrulandı.

• Ayrıca: 17 Aralık'ta vizyona girmesi planlanan filme Lee Pace’in Thranduil olarak geri döneceği, Kate Winslet’in Marigol ve Leo Woodall’ın Halvard karakterlerini canlandıracağı açıklandı.

Eda Soylu’nun son sergisi "Alt/Üst" Paul Klee’nin sanatın yaşamı bayağılıktan çıkarma gücüne dair sözlerinin izini sürüyor. Betonla çiçeği, kırılganlıkla sertliği biraraya getiren Soylu, karşıtlıkların izini sürerken hafıza, yıkım ve yaşam arasındaki ince çizgiyi görünür kılıyor.

Yazı: Nagehan Kara

Paul Klee, Modern Sanat Üzerine adlı kitabında, sanatçının kaynaklarını (düşler, fanteziler vb.), uygun yaratıcı araçlarla birleştirmesi sonucu ortaya çıkan tuhaf şeylerin, “yaşamı bayağılıktan çıkarıp yükselmesine yardım eden sanat”ın, gerçeklik hâline geldiğini yazar.

• Eda Soylu’nun 15 yılı aşkın sanat pratiğinde betona gömülen çiçeklerle oluşturduğu o tuhaf çiçek bahçeleri, manzaraları, etrafımızı saran duvar kağıtları, üzerinde yürüdüğümüz zemin örtüleri de birer gerçeklik olarak yaşama karışır. Karıştığı gibi de yaşamı bayağılıktan çıkarıp yükselmesine yardım eder.

Eda Soylu, Amerika’da resim eğitimi aldığı Rhode Island School of Design’da ürettiği ilk çizimlerden beri, betona gömdüğü krizantemler de dahil tüm işlerini ve sergilerini birer otoportre olarak, kendi hikayesinin, kişisel yolculuğunun durakları olarak gördüğünü söylüyor. Amerika’da başlayan hikayesinin ikinci durağı, 2012 yılında okulun Avrupa Onur programıyla gönderildiği Roma. Roma’da yaşadığı dönemde Arnavut kaldırımlı sokakları adımlarken tesadüfen karşılaştığı, Gunter Demnig’in Stolpersteine (Tökezleme Taşları) adlı yerleştirmesi sanatçının üzerinde büyük bir etki yaratıyor. Eda Soylu, “Benim sanat pratiğimin temeli o anda ve orada atıldı” diyecektir yıllar sonra bir röportajında.

Soylu’nun üzerinde bu denli iz bırakan çalışmada Demnig, İkinci Dünya Savaşı sırasında soykırıma uğrayan kurbanların, kendi isteğiyle yaşadığı son evlerinin önünden çıkardığı bir kaldırım taşının yerine, üzerinde pirinç kaplı bir levha olan beton bir blok yerleştirir. Yaşadığı yerden sürülen, toplama kampına gönderilen kişinin adı, yaşadığı yıllar ve hangi kampta öldüğü gibi bilgiler bu levha üzerine işlenmiştir.

Farkına varmadan her gün yürüdüğümüz zemine, üzerine basıp geçtiğimiz o taşların arasına insanı durduran, şaşırtan, günlük hayatın dışına çıkaran bir hatırlama nesnesi bırakır. Kamplarda yakılarak yok edilen kurbanları anmak için, evlerinin önüne bir çeşit mezar taşı, onların varlığını hatırlatan bir “iz” bırakır.

YAZININ DEVAMI

İspanyol şair ve oyun yazarı Federico García Lorca’nın daha önce bilinmeyen bir şiiri, yazıldıktan yaklaşık 93 yıl sonra ortaya çıkarıldı.

• Ayrıntılar: Lorca’nın el yazmalarından birinin arka yüzünde bulunan sekiz dizelik şiiri, memleketi Granada’nın Arap şairlerine bir saygı duruşu niteliğindeki Diván del Tamarit (Tamarit Divanı) üzerinde çalışırken 1933’te yazdığı düşünülüyor.