Gastronomi filmleri iştah kabartmakla yetinmiyor; yemeği arzu, iktidar, suçluluk ve kayıp üzerinden yeniden kuruyor. Ratatouille’dan La Grande Bouffe’a, Tampopo’dan The Menu’ye uzanan bir seçkide sinemada sofraların anlattığı hikayelerin, yemeği nasıl bir karaktere ve dile dönüştürdüğünü inceliyoruz.

Portakal kabuğu, karamel, is ve baharat… Bir viskide algıladığımız hiçbir aroma tesadüf değil. Her biri tahılın seçildiği andan fıçıdan şişeye kadarki uzun üretim sürecinde alınan bilinçli kararların sonucu olarak uzanan ve yıllar süren bir süreçte şekilleniyor. Distile içkiler uzmanı Barış Mercan, tadım notlarının ardındaki teknik kararları ve üretim sürecinin aromaya nasıl yön verdiğini mercek altına alıyor.

Bir masaya davet edilmek çoğu zaman sandığımızdan daha büyük bir anlam taşır. Bazen birini ciddiye aldığımızı, bazen onu "bizden" saydığımızı, bazen de aramızdaki mesafeyi kaldırmaya hazır olduğumuzu gösterir. Kimi sofralar yalnızca yemek yenilen yerler değildir; statüleri, ilişkileri ve aidiyetleri yeniden kurar. Birlikte yemek yemenin tarihine baktığımızda da bu basit gibi görünen eylemin insan hayatında nasıl dönüştürücü bir güç taşıdığını görmek zor değil.

2025’te yeme-içme dünyasında trendlerle gerçek ihtiyaçlar arasındaki gerilim hiç bu kadar görünür olmamıştı. Bir gün matcha, ertesi gün salatalık krizine tanık olduk. Uzayan Dubai çikolatası kuyrukları, Dua Lipa’nın zeytinyağlı dondurması… Geçici heyecanlarla kalıcı dönüşümlerin birbirine karıştığı bu yılda moda, teknoloji, sosyal medya ve mutfak aynı masada.

Yemek çoğu zaman bir sonuç gibi görünür: Pişer, servis edilir, yenir. Oysa 2025 boyunca apéro'da yemeğin kendisinden çok neye vesile olduğunun peşine düştük. Yıl sonuna yaklaşırken geriye dönüyor; yılın özetine hazırladığımız yazılar merceğinden bakıyoruz.

Sinop’ta bölgenin yerel tariflerini titizlikle yaşatan Esra’nın Mutfağı’nın işletmecisi Esra Çakır, Karadeniz mutfağının mevsimsel ve sade karakterini yansıtan cevizli palamut tarifini paylaşıyor. Yerel mutfak bilgisi palamutla yeniden yorumlanıyor.

Balıkçılık çoğu zaman teknelerde balığın tutulduğu anlar üzerinden konuşuluyor. Oysa kıyıda, mutfakta ve aile içinde aktarılan bir bilgi ve emek alanı daha var. Kadın Balıkçılar Derneği fikrini ortaya atan akademisyen Dr. Huriye Göncüoğlu Bodur, mavi ekonomi, aile balıkçılığı, yerel gastronomi, kültürel miras ve kadın emeğinin sürdürülebilirlikle kurduğu ilişkiyi anlattı.

Kadın Balıkçılar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Sevinç Üsküplü ile derneğin kuruluşundan bu yana sahada yaşanan dönüşümü, kadın balıkçıların örgütlenme sürecini, karşılaşılan yapısal engelleri ve önümüzdeki döneme dair hedefleri konuştuk. Üsküplü, balıkçılığın erkek egemen bir alan olarak kodlandığı yapılarda dayanışmanın nasıl somut kazanımlara dönüştüğünü anlatıyor.

Bugün "muhallebi" deyince akla hep aynı tarif gelse de tarih boyunca bu ismin altına çok daha fazla yemek girmişti. Saray mutfağında etli ve etsiz çeşitleri bulunur; çarşılarda yazın su muhallebisi, kışın koyu kıvamlı sütlü tatlılar satılırdı. Süt, nişasta ve şeker gibi temel malzemeler zaman içinde farklı bağlayıcılarla, yerel damak alışkanlıklarıyla, dönemin ekonomik koşullarla biçim değiştirdi. Bu sade tatlı, geçmişle nasıl bir kültürel bağ kuruyor, hafızamızda neden hâlâ bu kadar yer tutuyor?

Bu yıl Vino Locale, Michelin yıldızı sayısını 2’ye yükseltirken tek Michelin yıldızı, Nevşehir'deki Revithia'ya, İstanbul'da Araf İstanbul'a ve Muğla'da Mezra Yalıkavak'a verildi. Geçen yılın listesindeki restoranlar yıldızlarını korudu.