Herkes işsiz, gençler daha işsiz

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye'de Temmuz ayında geniş tanımlı işsizlik %22,7 olarak izlenirken genç işsizliği %18 olarak kaydedildi. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde %15,2, kadınlarda ise %23,1 olarak tahmin edildi. Dünya genelinde de neredeyse her ülkede genç işsizliğinin, genel işsizlik rakamlarının çok üzerinde olduğu görülüyor.

Nedir? İşsiz insanlar, çalışmadıklarını, iş için hazır olduklarını ve son dört haftada iş bulmak için aktif adımlar attıklarını bildiren kişiler olarak tanımlanır. Genç işsizlik oranı ise, genç iş gücünün bir yüzdesi olarak hesaplanır.

• Bir ülke içindeki fırsatların bir göstergesi olmasının yanı sıra, genç işsizlik gelecekteki ekonomik perspektifler için de bir gösterge olabilir.
• Yüksek genç işsizlik oranları, aynı zamanda bir ülke içinde beyin göçüne anlamına gelebilir.
• İşsiz gençlerdeki büyük artışlar, hükümetlere tanımlamak ve izlemek için politik açıdan yüklü bir metrik oluşturur; çünkü bu tür artışlar tarihsel olarak bir sosyal huzursuzluk potansiyeli ortaya çıkarmıştır.

Ne yazık ki: Covid-19 durumu daha da kötüleştirdi. Genç yetişkinler, daha az iş deneyimine sahip olduğu için ekonomik durgunluklar sırasında özellikle savunmasız olma eğiliminde olan bir grup ve pandemi sebebiyle kariyerlerinin erken dönemlerininde giriş seviyesi pozisyonlardan uzak tutuldular. Bu, iş deneyimi kazanma olanaklarını ciddi oranda baltaladı ve uzun vadeli kazançlarını dolaylı yoldan etkilemiş oldu.

Şimdi: Pandeminin ilk kez vurmasının ardından neredeyse üç yıl geçtikten sonra, bazı ülkelerden gelen genç yetişkinler hâlâ iş bulmakta zorlanıyor.

Somutlaştırmak gerekirse: OECD verilerine bakıldığında İspanya, %27,4 ile OECD ülkeler arasında genç işsizliğin en yüksek olduğu ülke, neredeyse üç genç yetişkinden birinin iş bulamadığı görülüyor. Eğitim nitelikleri ile iş piyasası arasındaki uyuşmazlık İspanya'da 15-24 yaş arası yetişkinler arasındaki işsizlik sorununun önemli bir nedeni olarak gösteriliyor.

• İspanya'yı %27,1 ile Costa Rica, %24,9 ile İsveç, %23,6 ile Yunanistan ve %21,3 oranı ile Çin izliyor.
• Türkiye, %17 seviyesi ile OECD ülkeleri arasında 12. sırada yer alıyor.
• Genç işsizliğinin en düşük olduğu ülkeler ise %4,2 ile Japonya, %5,2 ile Meksika, %5,3 ile İsrail, %5,4 ile Kore ve %5,6 ile Slovenya.

Önemli detay: Çin'in Haziran ayında duyurduğu genç işsizlik oranı, Mayıs 2018'deki %10 seviyesinden yükselerek %21,3 seviyesine çıktı. Çin ekonomisi yavaşlama sürecinin yetkilileri yaşa özgü işsizlik verilerini askıya almaya ittiği söylenebilir. Söz konusu genç işsizlik rakamları yayınlandıktan sonra Çin hükümeti, -ülkenin yavaşlamasının önemli bir göstergesi olan verinin tarihî rekorunu kırmasının ardından- rakamları yayınlamayı durdurdu.

Öte yandan: Japonya'daki düşük genç işsizlik oranının ana nedenlerinden biri ise ülkenin daralan ve yaşlanan nüfusuyla sıkı bir iş piyasasına sahip olması olarak açıklanabilir.

İlginçtir ki: Çoğu OECD ülkesinde, genç erkeklerin genç kadınlara kıyasla daha yüksek bir işsizlik oranına sahip olduğu görülüyor. Bu, genel işsizlik verisi eğilimi ile –kadın işsizliği %6,3 ve erkek işsizliği %6– ters düşen bir veri.

• En yüksek farkların olduğu ilk üç ülke kadınlarda %14,4, erkeklerde %21,3 ile Slovakya; kadınlarda %12,5, erkeklerde %19,2 ile Finlandiya ve kadınlarda %8,3, erkeklerde %14,1 ile Birleşik Krallık.

Yorumlar: Goldman Sachs Research analizine göre, yüksek öğrenimden mezun olanların kazandığı beceriler ile işverenlerin talep ettiği beceriler arasındaki uyumsuzluklar, işsizlik oranının anormal derecede yüksek olmasına katkıda bulunması da muhtemel.

• Bu uyumsuzluk, bazı sektörlerde özellikle şiddetli bir şekilde hissediliyor. Örneğin, eğitim/spor alanlarında mezun olanların sayısı 2021 yılında 2018'e göre %20'den fazla artarken, aynı dönemde eğitim kurumları arasındaki işe alım talebi önemli ölçüde zayıfladı. Son yıllarda bilgi teknolojisi, eğitim ve emlak sektörlerini etkileyen düzenlemeler de gelecek yıllarda bu sektörlerdeki talebi zayıflatabilir.