Nar

Narı, M.S. 23-79 yıllarında yaşamış olan Romalı yazar Pliny Kartaca elması “malum punica” olarak adlandırmıştır.[1] Eski Romalılar, narın vatanının bir Fenike kolonisi olan kuzey Afrika’daki Kartaca olduğuna inandıkları için nara bu ismi vermişlerdir. Punica ismi narın Fenike’den gelmiş olduğuna işaret etmektedir. Romalıların ona başka adlar da verdiklerini görüyoruz: Punica granatum “çok çekirdekli (taneli) elma” veya pomum granatus “ çok çekirdekli (taneli) elma” gibi. Çünkü pomum hem elma hemde nar anlamına gelmektedir. Bu isimlerden narın Avrupaya Roma imparatorluğu zamanında, yani son devir klâsik dönemde ulaştığı anlaşılıyor. Pomum granatus adından hareketle İngilizcede pomegrante, Almancada Granat veya Granatapfel, Fransızcada grenade, İtalyancada granata, İspanyolcada granata adını almıştır. İspanya’daki Granada şehri ismini nardan almıştır. Araplar narı İspanyaya getirmişlerdir. Nar bahçeleri ile dolu olan şehir, iki tepe üstünde kurulmuş, kırmızı damlı evleriyle sanki ikiye bölünmüş bir nar gibi görünmektedir. Araplardan önce şehrin İlliberi veya Eliberri adını taşıdıgını Pliny bildirmektedir. Yahudiler M.S. 3. yy'da bu şehrin bir kısımında yerleşmişler ve şehrin bu bölümü Rimon diye adlandırılmıştır. Tevrat’ta Rimon adı Filistinlilere verilen bir ad olup nar anlamına gelir. Narın adı Yunanca rōa veya rothia’dır. İsrail’de “rmwn”rimon, Arapçada ruman, Farsçada enar, Türkçede nar adını taşımaktadır.[2] Esasen bu isim kaynağını hem Sumerin hem de, semitiklerin bereket-yağmur ve güneş tanrısı olan Adad’ın adlarından biridir. Çünkü Adad Baal, Ramman-Rimmon adlarıyla da bilinmektedir. 

Narın aslı vatanı Hazar denizinden Kafkaslar’a ve Anadolu’nun kuzey doğusuna uzanan topraklardır. Bu topraklarda bugün bile yabani nar ağaçlarına rastlanmaktadır.[3] Nar ağacı arkeolojik ve linguistik verilere göre en erken M.Ö. 4 bin ve 3 binlerde görülür. Meselâ Mesopotamya’da Uruk’da M.Ö. 4  binde bir vazoda, M.Ö. 3300 de Susa’da IV Uruk devrine ait nar şeklindeki seramik objelerde görülmektedir.[4] Ancak çok eski devirlere ait eldeki yazılı kaynakların çok fazla olmamasından ötürü, Mesopotamya’daki kutsal ağaçlar ve onlarla ilgili hayat ve ölüm hakkındaki mitik ve dinî anlamları çok açık olarak tespit etmek zordur. Ancak Uruk’da bulunan vazo üzerindeki resimlerin daha sonraki Edin-naú-sag-ga “Kırlıktaki ilk çıkan otlar” adlı şiirler gibi şiirler ve diğer metinler sayesinde, bitkiyle ve ağaçla ölen ve yeniden doğan bereket ve bitki tanrısı ile bir ilişki olduğunu anlaya biliyoruz.[5]