Selda Tokat’la: Türkiye’de şarap üreticisi olmak üzerine

Alkollü içecekler sosyal ve kültürel sınıfsal ayrımın hem toplum hem de otoriteler nezdinde önemli temsili olarak görülüyor. Çıkan bir reklam dahi bir anda gündemin önemli bir kısmında kendine yer edinirken topraktan kadehe alkollü içecekler sektörünün paydaşlarının sıkıntıları ve çözümleri yüksek sesle konuşulmuyor. Bu durumdan rahatsızlığını dile getiren şarap üreticisi Selda Tokat'la bir araya gelip sektörün son durumunu gözden geçirirken seçim sonrası beklentilerini konuşuyoruz. 

Yaşam tarzına müdahalenin etkilerinin en çok hissedildiği sektörün bir parçası olarak Türkiye’de şaraba dair yaklaşım ve anlayışı hem toplum hem de otoriteler nezdinde nasıl değerlendiriyorsun?

Türkiye’de her şeyin politik olduğuna inanıyorum, içtiğimiz su bile. Bunun en acı örneğini depremden sonra afet bölgelerinde gördük ve görmeye de devam ediyoruz. Politik anlamda nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan Türkiye’de yıllar içinde aynı politik şiarla yönetildiğimizi de göz önünde bulundurduğumuzda en “politik” konuların başında maalesef şarap geliyor. Biz üreticiler olarak dünyaya şarabın anavatanı Anadolu diye kendimizi anlatırken ülke topraklarında bu ironik dilemmayla baş etmeye çalışıyoruz. 

Selda'nın röportaj öncesi attığı tweet

Son 20 yılda kanun ve düzenlemelerde yapılan değişikliklerin sektörel yansımaları oldu elbet. Üretimden satışa, süreci nasıl yönettiğinizden bahsedebilir misin?

Neredeyse tüm üreticilerin, özellikle de sektöre yeni katılanların en büyük problemi binbir emek, tutku ve sevgiyle yaptıkları şaraplarını şarap severlerle buluşturmalarının son 20 senede adım adım zorlaştırılması. Kırmızı bölgelere hapsedilmeye çalışılan restoranlarla devam eden bu politik bakış açısı üretimden servise birçok aşamasında imkansızlıklarla baş başa bırakıldı. 

Diğer önemli konuysa, bazen senede iki kere yapılan ÖTV düzenlemeleri en çok uygun fiyatlı şarapları etkilediği için şarap severler de bütçelerini elbette önce “soğan”a harcayacağından tüketim miktarının azalmasına sebep oldu. 

Uygun fiyatlı şarapların satışı bağcılıkla geçinen çiftçinin üzümünü satabilmesi için üreticinin tanklarını boşaltıp yeni üzüm almasına yer açmak demektir. Üzüm-çiftçi-şarapsever döngüsünde yaşadığımız tüm bu güçlükler bizi ihracat yapmak için motive ediyor. Fakat orada da yalnızlaştırıldığımız için diğer ülkelerde şarabımızı anlatmaya çalışırken ülkelerinin desteğini arkasına almış diğer yeni dünya şarap üreticisi ülkelere göre cılız ses çıkarabildiğimiz için maalesef istediğimiz yolu alamıyoruz.

Vaatler

Hem üretici hem de tüketici nezdinde şartların iyileştirilmesi için ivedilikle alınması gereken kararlar neler? 

Bağdan kadehe şarap üretimi tüm aşamalarıyla "yasaklı sektör" olarak görülüp devlet desteklerinden faydalanamıyor. Bu durumun aşılması bizim için en öncelikli halledilmesi gereken mesele. Şarap üreticileri olarak üretime ve ihracata verilen desteklerin içinde yer almak istiyoruz. Ülke bütçesinde önemli yeri olan ÖTV’nin kalkması gibi gerçekçi olmayan bir hayalim yok fakat bu durum yeniden düzenlenerek daha ekonomik bütçeli şaraplar lehine kararlar alınmalı.

Türkiye şaraplarının geleceği için Yunanistan, Gürcistan, Ermenistan gibi ülkelerin şaraplarını dünyayla tanıştırma süreçleri model alınabilir. Devletin öncelikle bağcılıktan başlayarak teşviklendireceği şarap üreticilerinin katma değeri çok yüksek şarap için zaten sevgi motivasyonlu kimlikleri mevcut. Daha donanımlı ve arkasında devlet gücünü hisseden üretici Türkiye’yi moderniteye ve demokrasiye bir adım daha yaklaştıracaktır.