Sinema mı narsisizmi, narsisizm mi sinemayı taklit eder?

Yaratmak için acı çekmek, toplumlarca ve kuşaklarca fetişize edilen bir kavram olmuştur. Oysa Alman Romantizm’inden yadigâr ve artık kalıtsal olan bu yaklaşım, yaratıcı mecra profesyonellerinin pek çok ruhsal bozukluğunu da meşru kılmıştır. Sanatı tarafından tüketilen sanatçı, bu tükenişi bir onur nişanı gibi taşımakta, muafiyetini bir deha kılığına gizlenmiş deliliğine saydırmaktadır. 19. yüzyıldan kalma bu deli-dâhi ikileminde kendine yer edinmiş onca ‘yüce yaratıcı’ da narsisizmin romantize edilmesi için kusursuz birer örnek teşkil etmektedir. Belki de zihinsel acılar içinde kıvranan, psikotik bozukluklara sahip bu bireylerin sergiledikleri patolojik tablodan çok daha ilginçtir filmlerindeki sanrılar dünyası… Veya bu dünyanın sihriyle avutularak yetişmiş kitlelerin kendilerini bir selfie çılgınlığı içinde bulmaları, yansımalarına, imgelerine duydukları sonsuz hayranlık, aslında ne yadsınacak bir durum ne de bir tesadüftür. Rönesans döneminde yaşamış olan sanat eleştirmeni Leon Battista Alberti “Resmin mucidi Narcissus’tu.” demiş, “Resim, havuzun yüzeyini sanat vesilesiyle kucaklamak değildir de nedir?” diye sormuştur. Gerçekliğin kusursuz bir temsilini yaratma sanatı olarak ele aldığımız vakit, sinemayı resmin ötesine ulaşmış, duyuları ve duygulanım hallerini bütünsel ve kapsamlı bir biçimde etkileşime sokan bir mecra olarak ele almak kaçınılmaz olacaktır. Dolayısıyla bu mecranın yaratıcılarının yoğun bir tanrı kompleksinden mustarip olmaları da şaşılacak bir durum değildir. Bizleri zihinsel olarak yarattıkları çeşitli gerçekliklere ışınlayan bu kişiler her ne kadar popüler kültüre, tarihe, temsiliyetlerin bütününe şekil veren yedinci ve en kapsayıcı sanat dalı sinemanın en yetkin isimleri arasında yer alsalar da, büyük ve hiyerarşik bir düzenin parçaları olduklarını unutmamak gerekir.
Kitlesel gösteri formatında düzenlenen ödül törenleri, dünya çapında üne kavuşmuş ve ulaşılamayan gök cisimleri misali film ‘yıldızları’ olarak adlandırılan oyuncuları, onları kırmızı halıda poz verip kendilerini sunmaya hazırlayan medya koçları, görünümlerini popüler şablonlara uyarlayan moda sektörü ve kitlelerin bilinçaltını bu ihtişam ile büyüleyen popüler medya… Kendi içindeki idealleri metalaştırarak çürüten her alan gibi, tezat bir ikilemde sinema dünyası… Sunduğu hayalin ardında yaşanan gerçeklikler, yarattığı ihtişam algısını da dönüştürüyor. Skandallar, sıra dışı, abartı tavırlar ve polemik de böylelikle gösterinin vazgeçilmez bir parçası haline geliyor. Filmin öykü dünyasının oldukça dışında kalan fakat bir o kadar ilgi çeken bu baskın ancak ikincil anlatı katmanı vesilesiyle de “yönetmenin yatağı” tabirinin kullanıldığı yegâne sektör olan sinema sektörü, narsisizmin patolojik bir bozukluktan ziyade bir meslek hastalığı olarak kabul gördüğü sektörlerin başında yerini alıyor. Sanatçının başarı oranının sanatı tarafından ne denli yıkıma uğradığı ile ölçülmesi kitlelerce meşruluk kazanmış durumda. “Sonuçta bu unvanın getirdiği sorumluluktan muaf olmak da bir yönetmenin hakkı değil midir?’’ diye sorarken dahi bulabiliriz kendimizi. Peki, sergiledikleri karakter özellikleri bu yaratıcı insanların yapıtlarını ne yönde etkilemektedir?







