Türkiye Cumhuriyeti’nde gazetecilere verilen basın kartı, devletin tüm kurumları tarafından tanınırken günümüzde İletişim Başkanlığı tarafından veriliyor. Sürekli çalışan gazetecilere verilen bu kart, gazetecilere birçok alanda kolaylık sağlarken serbest gazeteciler dahil birçok grubun bu karta sahip olması mümkün değil. Öyle ki internet medyası çalışanlarına bu karta sahip olma hakkı ancak 10 Nisan 2023 tarihinde yenilenen <a fr-original-style="" href="https://www.iletisim.gov.tr/turkce/duyurular/detay/basin-karti-yonetmeligi-10-04-2023" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Basın Kartı Yönetmeliği’nden</a> sonra tanındı.İnternet medyasının dahil olduğu sistemde de kadın gazetecilerin erkek gazetecilere oranı oldukça düşük kaldı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İletişim Başkanlığı’nın Aposto’ya açıkladığı verilere göre, basın kartına sahip gazeteci sayısı 19.924. Bu rakamın sadece %27’si yani 5.424’ü kadınlar, %73’ü, yani 14.500’ü erkek gazeteciler tarafından temsil ediyor.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uluslararası Basın Kartı'nda da eşitlik yok</h2>Türkiye’de, Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ve Gazeteciler Cemiyeti (GC) aracılığıyla başvurulan Uluslararası Basın Kartı'nda da durum pek farklı değil. Serbest gazetecilerin de alabildiği bu kartı Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ) veriyor.&nbsp;Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS)’nin Aposto ile paylaştığı Ocak 2022-Ağustos 2023 verilerine göre, 2022 yılında 111 erkek gazeteci, 54 kadın gazeteci TGS aracılığıyla Uluslararası Basın Kartı aldı. 2023 yılının ilk 8 ayında ise bu rakam 58 erkek, 41 kadın oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362704049.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.81" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünyada durum ne?&nbsp;</h2>Avrupa Birliği Basın Planlama ve Koordinasyon Asistanı&nbsp;Inita Saveljeva, Avrupa Birliği’nde basın kartına sahip olan 59 farklı milliyetten gazetecinin verisini açıkladı.Verilerde Avrupa, Asya, Güney Amerika gibi birçok farklı kıtadan 59 farklı ülkeden toplam 868 gazetecinin basın kartına sahip olduğu görülüyor. 868 gazetecinin 501’ini erkek, 367’sini kadın gazeteciler oluştuyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">16 ülkede kadın gazeteci yokken, 4 ülkede de erkek temsilci bulunmuyor. </li></ul>66 kadın gazeteciyle Belçika en çok kadın gazetecinin basın kartına sahip olduğu ülke olurken, 80 erkek gazeteciyle bu alanda da liderlik Belçika’ya ait. Ayrıca sadece 12 ülkede basın kartına sahip kadın gazeteci sayısı, erkekleri geçebiliyor.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

SAHNE projesi işbirliğiyle nefret söylemi ve sahte haberlere karşı veri gazeteciliği ve teyit haberciliği bülteni.

Yankı Raporu

Türkiye’de basın kartı olan gazetecilerin cinsiyetleri incelendiğinde erkeklerin sayısının, kadınların neredeyse 3 katı olduğu görülüyor. Durum, Uluslararası Basın Kartı'nda da farklı değil. Avrupa Birliği'ne bağlı gazetecilerdeyse %58’e %42’lik erkek üstünlüğü bulunuyor.

Basın kartına sahip erkek sayısı, kadınların üç katı 

Göç İdaresi Başkanlığı 2023 yılı verilerine göre Türkiye, 2023 yılında 1 milyon 107 bin 32 kişiye oturma izni verdi. Bu rakam bir önceki sene 1 milyon 354 bin 94’tü. 2024 yılının ilk 9 ayında ise oturma iznine sahip kişi sayısında bir düşüş göründü. 2024 yılının ilk 9 ayında oturma iznine sahip kişi sayısı 1 milyon 89 bin 596 oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727559363447.png" width="550" height="336" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.64" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aktif oturma iznine sahip 1 milyon 89 bin 596 kişinin yüzde 50,83’ü kısa dönem oturma iznine sahipken, yüzde 15,21’i öğrenci ikamet izni, yüzde 12,30’u aile ikamet izni, yüzde 21,64’üyse diğer kategorisinde izne sahip.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Oturma iznine sahip 500 bin kişi İstanbul’da</h2>Oturma iznine sahip 1 milyon 89 bin 596 kişinin 530 bin 802’si İstanbul’da yaşıyor. İstanbul bu alanda listedeki birinciliğini koruyor. İstanbul’u sırasıyla Antalya, Ankara, Bursa ve Mersin takip ediyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727559363288.png" width="550" height="336" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.64" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En çok izin Türkmenistanlılara verildi</h2>Eylül 2024 itibarıyla Türkiye’de oturma iznine sahip yabancıların uyrukları incelendiğinde Türkmenistan listede ilk sırayı aldı. Türkmenistan’ı, Rusya Federasyonu, Irak, İran, Suriye ve Azerbaycan takip etti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727559363253.png" width="550" height="336" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.64" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Türkiye’de geçici koruma altında bulunan kişiler incelendiğinde 2023 yılında 3 milyon 214 bin 780 Suriyeli geçici koruma kapsamına alındı. Bu rakam 5 Eylül 2024 itibarıyla 3 milyon 95 bin 39’a düştü. Uluslararası koruma kapsamında bulunan kişilerin sayısıysa 19 bin 17 oldu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’den göç de artıyor</h2>Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) <a fr-original-style="" href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Uluslararasi-Goc-Istatistikleri-2023-53544#:~:text=T%C3%9C%C4%B0K%20Kurumsal&text=Yurt%20d%C4%B1%C5%9F%C4%B1ndan%20T%C3%BCrkiye%27ye%20g%C3%B6%C3%A7,unu%20ise%20yabanc%C4%B1%20uyruklular%20olu%C5%9Fturdu." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Uluslararası Göç İstatistikleri, 2023</a> raporuna göre yurt dışından Türkiye’ye 316 bin 456, Türkiye’den yurt dışına 714 bin 579 kişi göç etti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727559363477.png" width="550" height="336" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.64" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">2023 yılında Türkiye’ye göç edenlerin sayısı bir önceki yıla göre yüzde 35,9 azalırken, Türkiye’den yurt dışına göç eden kişi sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 53 arttı. 2023 yılında yurt dışından Türkiye’ye 316 bin 456 kişi, Türkiye’den yurt dışına ise 714 bin 579 kişi göç etti.&nbsp;Türkiye'ye göç edenlerin yaş grupları incelendiğinde, en fazla göç edenlerin yüzde 12,7 ile 20-24 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 10,8 ile 25-29 ve yüzde 10,3 ile 15-19 yaş grubu takip etti. Türkiye'den göç eden nüfusun yaş gruplarına bakıldığındaysa göç edenlerin yüzde 15’inin 25-29 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 12,9 ile 30-34 ve yüzde 12,5 ile 20-24 yaş grubu izledi.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Göç İdaresi Başkanlığı 2023 yılı verilerine göre Türkiye 2023 yılında 1 milyon 107 bin 32 kişiye oturma izni verdi. Oturma iznine sahip yabancıların 530 bin 802’si İstanbul’da ikamet ediyor.

Burak Altınok

Basın kartına sahip erkek sayısı, kadınların üç katı