PİYASALAR & EKONOMİ
İŞ DÜNYASI
TEKNOLOJİ
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
DÜNYA
TÜRKİYE
KÜLTÜR-SANAT
ALTERNATİF GÜNDEM
GÜNÜN ÖNERİLERİ

📮 Batan gemiler, Fransa'da protestolar

Rusya ve Ukrayna'nın İHA saldırılarının arttığı Karadeniz'de iki günde 3 Türk sahipli gemi vuruldu. Fransa'da eğitim protestolarında dün yüz binlerce kişi sokağa çıktı.
7 Ekim - Axess - Gündem
Axess ile birlikte

Ödeme alışkanlıklarımızın 25 yılı: Bir karttan dijital deneyime

Çipli karttan temassız ödemeye, cüzdandaki karttan mobil deneyime… Ödeme alışkanlıklarımız 25 yılda baştan aşağı değişti. Axess de bu hikâyenin tam kalbinde yer alıyor.

Daha fazlasını öğren →

AFP

AFP

7 Ekim Çarşamba sabahından herkese günaydın.

Rusya ve Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla saldırılarının artması Karadeniz'de güvenliği ciddi şekilde tehdit ediyor. Pazartesi günü Türk gemisi Royad Mammadov’un Romanya açıklarında batmasının ardından dün de iki Türk sahipli gemi İHA saldırısına uğradı. Bulgaristan Başbakanı Radev, küresel çatışma riskinin arttığı uyarısında bulundu.

Fransa'da bir süredir devam eden eğitim protestoları kapsamında dün öğrenciler, öğretmenler ve velilerden oluşan yüz binlerce kişi çok sayıda kentte sokağa çıktı. Eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle düzenlenen eylemler sırasında polis müdahaleleri, gözaltılar ve yaralanmalar da yaşandı.

Bugün ayrıca bültende:

✍️ Fon tasfiyesi için 10 maddelik kanun teklifi
🤝 Paramount, WBD'yi resmen satın aldı
💸 Milyarderler listesinin kazananı teknoloji
🗣️ Bahçeli'den Erdoğan'ın yeniden seçilmesi formülü
⚫️ Başakşehir'de okulda bıçaklı saldırı
👨‍🔬 Nobel Fizik Ödülü sahibi
🔎 Rusya'daki veba soruşturması

Günün çalma listesi | Feel Good Classical

İyi okumalar.

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

PİYASALAR & EKONOMİ

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

•  BIST 100 endeksi günü 107,1 milyar TL hacim ve %0,56 kayıpla 12.374 puan seviyesinden tamamladı.

  • Ayrıntılar: Güne yatay-negatif bir açılışla başlayan endeks, sabah saatlerinde karşılaştığı sert satışlarla 12.310 seviyelerine kadar geri çekildi ve erken saatlerde %1’in üzerinde kayıp yaşadı. Öğleden sonra gelen tepki alımlarıyla kayıpların bir kısmını telafi ederek toparlanmaya çalışan endeks, bir noktada 12.400’ü test etmiş olsa da tekrar geri çekildi ve günü kayıpla tamamladı. 
  • Kazanç-kayıp: Endekste haftalık kazanç %0,68 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kayıp %11,69, yılbaşından bu yana kazanç ise %9,88 seviyesinde.
  • Şirketler: BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %4,13 kazanç yaşayan Reysaş Taşımacılık (RYSAS), %3,69 kazanç yaşayan Vestel Elektronik (VESTL) ve %3,26 kazanç yaşayan Anadolu Efes (AEFES) payları oldu.
  • Sektörler: Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %1,63 kazanç ile BIST Gıda İçecek Endeksi (XGIDA) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %1,21 kayıp yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %0,50 değer kaybetti.

•  Fon tasfiyesi için 10 maddelik kanun teklifi hazırlanıyor: AK Parti, tasfiye kapsamındaki yatırım fonlarında bulunan varlıkların ödenmesi ve tasfiye sürecinin yürütülmesi için geçici nitelikte 10 maddelik bir kanun teklifi hazırlıyor; teklifin Cuma günü veya en geç 12 Ekim Pazartesi günü TBMM Başkanlığına sunulması planlanıyor.

  • Ayrıntılar: Kamuya yansıyan ayrıntılara göre kanun ile 1 milyon TL’nin altında bakiyesi bulunan yaklaşık 350 bin yatırımcıya Ekim ayı içinde ana para ve enflasyon farkıyla ödeme yapılması, daha yüksek bakiyelerin ise tasfiye ilerledikçe kademeli biçimde karşılanması öngörülüyor.
  • Öte yandan: Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bugün TBMM Genel Kurulu’nda fon soruşturmasında gelinen aşama ve yürütülen süreç hakkında bilgi verecek.

•  "İsviçre'ye yapılan transferler takip ediliyor": Adalet Bakanı Akın Gürlek, kısa sürede fonlara girerek yüksek kârla çıkan kişilerin bir liste üzerinden incelendiğini, yurt dışına aktarılan paraların geri getirilmesi için de adli süreç başlatıldığını ve özellikle İsviçre’ye yapılan transferlerin takip edildiğini açıkladı.

  • Ayrıca: Gürlek, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindeki isteğe bağlı iade hesaplarına 5 kişinin ödeme yaptığını söyledi.
  • Öte yandan: Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’nın sermaye piyasası soruşturması kapsamında yaptığı başvurunun ardından, dilekçelerinde belirtilen hesaplarda bulunan paranın Birleşik Fon Bankası’na aktarılması için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 7 bankaya yazı gönderildi.

•  TL'nin reel değerinde artış: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre tüketici fiyat endeksi (TÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru Eylül ayında bir önceki aya kıyasla 0,45 puan artışla 105,45’e çıktı.

  • Ayrıca: Aynı dönemde yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı reel efektif kur da 0,51 puan artışla 101,62’ye yükseldi.

•  Doğu-Batı hattı tekrar çalışmaya başladı: Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdülaziz bin Selman, ülkenin doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline bağlayan Doğu-Batı Boru Hattı’nın operasyonel kapasitesinin 6 Ekim itibarıyla günlük 5,8 milyon varile ulaştığını açıkladı.

  • Arka plan: Toplam kapasitesi günlük 7 milyon varil seviyesinde olan hat, Eylül ayında Irak’tan gelen İHA saldırısıyla vurulmuş ve birkaç hafta boyunca devre dışı kalmıştı. Suudi Arabistan söz konusu boru hattı sayesinde Hürmüz krizinden daha az etkilenmiş ve ihracatının büyük kısmını hat üzerinden Kızıldeniz’e kaydırmıştı.

•  ABD'den yakıt krizini hafifletme adımı: ABD Başkanı Donald Trump, normalde tarım ve inşaat gibi karayolu dışı faaliyetlerde kullanılan kırmızı boyalı dizelin 31 Aralık’a kadar karayollarında kullanılabilmesini sağlayan kararnameyi imzaladı.

  • Cep bilgisi: Kırmızı dizel normal dizelle aynı yakıt olsa da karayolu dışında kullanıldığı için federal yakıt vergisinden muaf tutuluyor ve denetim sırasında vergisiz yakıtın ayırt edilebilmesi için kırmızıya boyanıyor.
  • Öte yandan: Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, petrol, doğalgaz ve kömür ihracatçılarının AB’nin metan düzenlemesindeki ithalat hükümlerine uyumu için bir yıl daha süre tanıyacaklarını açıkladı.

•  Citi 100 baz puan indirim bekliyor: Citigroup ekonomistleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Ekim ayı toplantısında politika faizini 100 baz puan azalışla %35’e indireceği tahmininde bulundu.

  • Ayrıntılar: Citi ayrıca yıl sonu manşet enflasyon tahminini de %30 olarak açıkladı. Ekonomistler, ekonomik faaliyetteki yavaşlamanın fiyat artışlarını beklenen ölçüde aşağı çekmediğini belirtirken, bu durumu, enflasyonun önemli bölümünün enerji ve diğer arz maliyetleri ile daha kalıcı fiyatlama sorunlarından kaynaklandığı şeklinde yorumladı.

•  Alman fabrika siparişlerinde sert kayıp: Almanya’da fabrika siparişleri Ağustos ayında yıllık bazda %2,7 artarken, aylık bazda %10,6 ile Ocak ayından bu yana en sert düşüşü yaşadı.

  • Ayrıntılar: Ağustos ayındaki düşüşün büyük bölümü uçak, gemi, tren ve askeri araçları kapsayan diğer ulaşım araçları sektöründen geldi. Bu sektörde siparişler Temmuz ayında büyük ölçekli sözleşmelerin etkisiyle %129,4 artmasına rağmen Ağustos’ta %61,5 geriledi. Büyük siparişler hesaba katılmadığında ise toplam siparişlerdeki aylık düşüş %0,1’de kaldı.
İŞ DÜNYASI

•  Paramount, WBD satın alımını resmen tamamladı: Paramount Skydance, Warner Bros. Discovery’yi (WBD) satın almak üzere yaptığı 110 milyar dolarlık anlaşmaya ilişkin işlemleri resmen tamamladı.

  • Ayrıntılar: İki şirketin birleşmesiyle oluşan yeni medya şirketi, Skydance adını aldı ve şirket hisseleri, New York Borsası’nda “SKYD” koduyla işlem görmeye başladı. Birleşmenin ardından Warner Bros., Paramount Pictures, HBO, CBS, CNN, HBO Max ve Paramount+ aynı çatı altında toplandı. David Ellison ve Ynon Kreiz’in eş CEO olarak yöneteceği Skydance, üç yıl içinde en az 6 milyar dolarlık maliyet tasarrufu sağlamayı hedefliyor. 
  • Editörün önerisi: Paramount'un Warner Bros. anlaşması: Gerçekten Netflix’ten daha 'makul' bir alıcı mı? | Pareto, Doğa Yurduneri

•  ASELSAN’dan 2,46 milyar avroluk yeni sözleşme: Yerli savunma sanayi şirketi ASELSAN, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ile hibrit hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 2,46 milyar avroyu bulan yeni sözleşmeler imzaladı.

•  TUSAŞ ve ROKETSAN’dan yeni imza: TUSAŞ ve ROKETSAN, seri üretilebilir uydu ailesi HÜRSAT'ın ikinci projesi için sözleşme imzaladı.

  • Neden önemli? HÜRSAT-2 projesi, uydu ağırlığını azaltmayı, üretim süresi ve maliyetleri düşürmeyi ve farklı kullanıcı ihtiyaçlarına ortak mimari üzerinden yanıt vermeyi hedefliyor. Projenin, takım uydu mimarisi sayesinde aynı bölgenin daha sık görüntülenmesine de olanak tanıyacağı ifade ediliyor.

•  UniCredit'in Rusya iştirakinin satışına onay: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İtalya merkezli bankacılık kuruluşu UniCredit'in Rusya'daki varlıklarının yeniden yapılandırılmasına ve oluşturulacak yeni birimin satılmasına izin verdi.

  • Arka plan: UniCredit, Rusya iştirakinin bir bölümünü Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki özel bir yatırımcıya satmak üzere bağlayıcı olmayan bir anlaşma yapmıştı. Fakat Rusya'daki yasal düzenlemeler, "dost olmayan ülke” olarak sınıflandırılan ülkelerden yatırımcılara ait varlıkların devri için Putin'in onayını gerektiriyor.

•  Citi, Mercedes için hedef fiyatı düşürdü: ABD merkezli bankacılık devi Citibank, Mercedes-Benz hissesi için belirlediği hedef fiyatı 51 avrodan 42 avroya indirdi.

  • Ayrıntılar: Bu yıl şirketin otomobil faaliyetlerindeki kâr marjının %3'ün altına gerileyebileceğini öngören banka, Çin pazarındaki zayıflama, artan maliyetler ve küresel fiyat rekabetini başlıca riskler arasında gösterdi. Ayrıca 2027 için beklenen toparlanmanın tahmin edilenden daha zayıf olabileceği belirtildi.

•  Renault’dan Fransa’ya 10 milyar avro yatırım: Renault Grubu’nun CEO’su François Provost, şirketin beş yıl içinde Fransa’da elektrikli araçlar ve uygun fiyatlı otomobillerin üretimine 10 milyar avrodan fazla yatırım yapacağını açıkladı.

  • Ek olarak: Son beş yılda Fransa’ya 13 milyar avro yatırım yaptıklarını vurgulayan Provost, 2025 yılında ülkede 500 bin otomobil ürettiklerini ve 2026’da bu üretimi %25 artırmayı hedeflediklerini de sözlerine ekledi.

•  Zara’dan Nazi geri adımı: Cadılar Bayramı için satışa sunduğu bir çocuk kostümünün Nazi toplama kamplarındaki mahkumların kıyafetlerini çağrıştırmasının ardından küresel çapta tepki gören Zara, kıyafetin tasarımının yol açmış olabileceği yanlış anlaşılmalardan üzüntü duyduğunu belirterek kostümü satıştan kaldırdı.

  • Önemli ayrıntı: Mavi-beyaz dikey çizgili ceket ve pantolondan oluşan takımın eskitilmiş görünümü, dikenli teli andıran baskıları ve kolundaki yamalar, Nazi toplama kamplarında kullanılan kıyafetlere benzetilmişti.
TEKNOLOJİ

•  Milyarderler listesinin kazananı teknoloji oldu: Bloomberg Milyarderler Endeksi’ne göre dünyanın en zengin 500 kişisi arasındaki 100 teknoloji milyarderinin toplam serveti, yılın başından 30 Eylül’e kadar 845 milyar dolar arttı.

  • Ayrıntılar: Söz konusu artış, yılın ilk dokuz ayında bugüne dek kaydedilmiş en yüksek artış oldu. Teknoloji milyarderlerinin toplam serveti 4,6 trilyon dolara ulaşırken endeksteki milyarderlerin yaklaşık beşte birini oluşturan bu grubun, toplam servetin %36’sına sahip olduğu kaydedildi. Teknoloji dışındaki sektörlerden milyarderlerin serveti ise aynı dönemde 62 milyar dolar azaldı. Tesla ve SpaceX CEO’su Elon Musk, servetine 310 milyar dolar ekleyerek endeksteki toplam servet artışının yaklaşık %40’ını tek başına sağladı.

•  ASELSAN, GÖKBAĞ projesinin ilk uydusunu tanıttı: ASELSAN, Türkiye’nin bağımsız navigasyon ve haberleşme altyapısını güçlendirmek amacıyla geliştirdiği GÖKBAĞ takım uydu ağının ilk gerçek uydusunu Antalya’daki 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde sergiledi.

  • Ayrıntılar: Proje kapsamında toplam 198 uydunun alçak Dünya yörüngesinde birlikte görev yapması planlanıyor. Uyduların, 2028-2029 yıllarında uzaya fırlatılmaya başlanması hedefleniyor. ASELSAN, navigasyon ve haberleşme alanlarında kullanılacak GÖKBAĞ için uyduların yanı sıra frekans verimliliğini artıracak çipler ve uyduları mekanik hareket olmadan dijital olarak takip edebilen alıcılar da geliştiriyor.

•  Huawei ve Qualcomm’dan lisans anlaşması: Çin merkezli teknoloji şirketi Huawei, ABD merkezli çip üreticisi Qualcomm ile yapay zeka, 5G, bilgi işlem ve ağ teknolojilerini kapsayan bir patent lisanslama anlaşması imzaladı.

  • Ayrıntılar: Anlaşma, Huawei ve Qualcomm’un 5G teknolojilerini kapsayan ilk lisans anlaşması oldu. İşbirliği kapsamında Qualcomm, Huawei’nin bilgi işlem, yapay zeka ve ağ teknolojileriyle ilgili bazı ABD patentlerini satın alacak.

•  OpenAI, ChatGPT’ye görsel reklamlar ekliyor: OpenAI, yapay zeka destekli sohbet robotu ChatGPT için geliştirdiği yeni görsel reklam formatını duyurdu.

  • Ayrıntılar: İlk etapta yalnızca ABD’de kullanıma sunulacak yeni reklam formatı, kullanıcılar ChatGPT’de görsel oluştururken görülecek. Reklam görseli, oluşturulan görselden ayrı tutulacak ve açıkça işaretlenecek. Ayrıca reklamlar, ChatGPT’nin ürettiği sonucu ya da verdiği yanıtı etkilemeyecek.

•  TikTok’a AI destekli alışveriş asistanı geliyor: TikTok, kullanıcıların ürün bulmasına ve satın almasına yardımcı olan sohbet tabanlı yapay zeka asistanını ve doğrudan uygulamadan alışveriş yapılmasını sağlayan yeni ödeme özelliğini duyurdu.

  • Ayrıntılar: Alışveriş asistanı, sohbet boyunca kullanıcının tercihlerini ve ihtiyaçlarını hatırlayarak ürün özellikleri, beden, stok ve teslimat gibi konularda bilgi sunabilecek ve satın alma sürecinde kullanıcıya yardımcı olabilecek. Yeni ödeme özelliği ise kullanıcıların “Sizin İçin” akışındaki ürünleri tek tıkla doğrudan markadan satın almasına olanak tanıyacak.

•  Instagram’da “salt okunur mod” testi: Instagram’ın, kullanıcıların platformda beğeni, yorum, mesaj veya takip gibi herhangi bir etkileşimde bulunmadan gezinmesini sağlayacak “salt okunur mod” adlı yeni bir özelliği dâhili olarak test ettiği bildirildi.

  • Ayrıntılar: Tersine mühendislik uzmanı Alessandro Paluzzi tarafından keşfedilen özellik, yalnızca Instagram Plus aboneleri tarafından kullanılabilecek. Platformda iz bırakmadan gezinmeye olanak tanıyan mod aktif hâle getirildiğinde kullanıcılar beğeni yapamayacak, yorum bırakamayacak, mesaj gönderemeyecek, hesap takip edemeyecek veya hikayeleri görüntüleyemeyecek.

•  Wikipedia’dan OpenAI açıklaması: Wikimedia Vakfı, OpenAI’ın izole test ortamından kendi inisiyatifiyle kaçan yapay zeka ajanlarının Mayıs ayında Wikidata Query Service’te yaşanan bir kısmi kesintiyle bağlantılı olabileceğini açıkladı.

  • Ayrıntılar: Wikimedia’ya göre ajanlar milyonlarca sayfayı ziyaret ederek yüz binlerce veri sorgusu yaptı ve çok yüksek olasılıkla hizmetteki kesintiyi bu yoğun trafik tetikledi. Ajanların ayrıca, Wikimedia’ya ait sitelerde izinsiz düzenlemeler yaptığı ve bu düzenlemeler arasında bir atıf aracını ele geçirmeyi amaçlayan, potansiyel olarak kötü niyetli işlemlerin de bulunduğu belirtildi.
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Ödeme alışkanlıklarımızın 25 yılı:
Bir karttan dijital deneyime



Çipli karttan temassız ödemeye, cüzdandaki karttan mobil deneyime… Ödeme alışkanlıklarımız 25 yılda baştan aşağı değişti. Axess de bu hikâyenin tam kalbinde yer alıyor. Bugün, 2001’de "kazançlı yaşam kartınız" mottosuyla çıktığı yolculuğunun 25. yılını kutluyor.

Axess’in ilk günden bu yana odağında yalnızca ödeme yapmak değil, alışverişi daha kazançlı ve kolay hale getirmek vardı. Kaybolmayan chip-para ile biriktirmeye, QR ile telefondan ödemeye, chip-para ile dönem içi harcamaları silme ile alışveriş sonrasına uzanan yeni alışkanlıklar hayatımıza girdi. Kartın kendisi değişirken, Axess’in müşterisine sunduğu değer de ödeme anının ötesine taşındı.

Axess şimdi yapay zekâ ve hiper kişiselleştirmenin şekillendirdiği yeni döneme, müşterilerinin ihtiyaçlarını daha iyi anlayan, doğru zamanda anlamlı fayda sunan ve ödeme deneyimini giderek daha görünmez hale getiren yeni nesil deneyimler geliştirmeye hazırlanıyor.

25 yıl boyunca değişen alışkanlıklara, yeni teknolojilere ve milyonlarca Axesslinin hayatına eşlik eden bir hikâye…

Nice 25 yıllara!

DÜNYA

•  Karadeniz'de iki günde üç Türk gemisi vuruldu: Karadeniz’de Pazartesi günü batan Türk gemisinin ardından dün de Türk sahipli iki ticari gemi, insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alındı.

  • Ayrıntılar: Togo bayraklı Alfa Watan yük gemisi batarken, kayıp mürettebatı için arama kurtarma çalışmaları sürüyor. Palau bayraklı Able gemisindeki 11 Türk ve yedi Hindistan vatandaşı kurtarıldı; iki kişi yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.
  • Açıklama: Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, saldırıları uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirerek savaşın yayılmasının daha geniş bir küresel çatışma riskini artırabileceği uyarısında bulundu. 
  • Geniş açı: Rusya ile Ukrayna'nın İHA saldırılarını yoğunlaştırmaları çatışmalarda ticari gemilerin de hedef alınmasını beraberinde getiriyor ve Karadeniz'in güvenliğini tehlikeye atıyor.

•  Fransa'da eğitim protestolarında yüz binler sokağa çıktı: Fransa’da lise öğrencileri, öğretmenler ve veliler, okullardaki personel ve finansman yetersizliğini protesto etmek için dün ülke genelinde sokaklara çıktı; İçişleri Bakanlığı gösterilere 250 binden fazla kişinin katıldığını bildirirken, organizatörler katılımı 450 bin olarak açıkladı.

  • Ayrıntılar: Polis, Paris, Strasbourg, Rennes ve Toulouse dahil bazı kentlerdeki eylemlere göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale etti. Başbakan Sébastien Lecornu, protestoların başından beri en az 215 genç ve 85 okul çalışanının yaralandığını söyledi. Başbakanlık, 700’den fazla polisin de yaralandığını bildirdi. Pazartesi günü bir genç elini kaybetti.

•  Almanya'da eski istihbarat şefine casusluk suçlamasıyla gözaltı: Almanya’da eski Federal İstihbarat Servisi (BND) Başkanı August Hanning ve eski ofis müdürü Manfred D., casusluk ve vatana ihanet kapsamındaki suçlamalarla gözaltına alındı. 

  • Ayrıntılar: Savcılık, 1998-2005 yıllarında BND’yi yöneten Hanning’in, özel danışmanlık faaliyetlerinde kullanmak üzere para karşılığında gizli bilgi temin etmek için Manfred D. ile anlaştığını öne sürdü. Hanning’in bu bilgilerle yabancı bir istihbarat servisi çalışanı için analiz hazırladığı bildirildi.

•  İngiltere'de terör soruşturmasında bir gözaltı daha: İngiltere polisi, ABD ordusunun da kullandığı Fairford Hava Üssü’ne yönelik terör saldırısı iddialarını araştıran soruşturma kapsamında 22 yaşındaki bir İngiliz vatandaşını Londra’nın Westminster bölgesinde gözaltına aldı.

  • Bir adım geriden: Soruşturma, 27 Eylül’de Gloucestershire’daki üs yakınlarında üç minibüsün patlayıcı taşıdığı şüphesiyle durdurulmasının ardından başlatıldı. Yakındaki Whelford köyünde 85 hane tahliye edildi. Minibüslerde gözaltına alınan beş kişi daha sonra kefaletle serbest bırakılırken, soruşturma kapsamında bir İran-İngiliz çifte vatandaşı da gözaltına alındı.

•  Trump eski binbaşı Hasan'ın kurşuna dizilmesine onay verdi: ABD Başkanı Donald Trump, 2009’da Fort Hood askerî üssünde 13 kişiyi öldüren ve 32 kişiyi yaralayan eski ordu psikiyatristi Nidal Malik Hasan’ın kurşuna dizilerek idam edilmesini onayladı.

  • Ayrıntılar: Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, kararın Savunma Bakanı Pete Hegseth’in önerisi üzerine alındığını, infazın zamanı ve yerinin daha sonra belirleneceğini açıkladı. Karar, ABD’de 1961’den bu yana ilk kez bir ordu mensubunun idam edilmesinin önünü açıyor.
TÜRKİYE

•  Bahçeli'den "Erdoğan" formülü: Partisinin grup toplantısında konuşan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi için TBMM’nin seçimleri yenileme kararı almasını istedi ve seçimlerin 2028 yılı içinde yapılmasını desteklediğini söyledi.

  • Geniş açı: Bahçeli’nin işaret ettiği Anayasa’nın 116’ncı maddesi, cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis’in en az 360 milletvekilinin oyuyla seçimleri yenilemesi hâlinde bir kez daha aday olmasına izin veriyor. Erdoğan, 2014, 2018 ve 2023 yıllarında cumhurbaşkanı seçildi.


•  Özel'den "fon soruşturması" listesi: Yeni yasama yılının ilk meclis grup toplantısında fon soruşturmasında adı geçenlere geniş yer ayıran ve bu isimlerin AK Parti'yle bağlantılarına değinen Yeni Parti lideri Özgür Özel, "Ey Erdoğan! Atayan AK Partili, atanan AK Partili, soyan AK Partili, soyulan da AK Partili, hakkını arayan da Yeni Partili! Hadi bakalım! Sen bu işin tam ortasındasın, tam ortasında" dedi.

  • Ayrıca: Muhalefetin seçilmiş belediye başkanlarının baskı, tehdit ve şantajla parti değiştirmeye zorlandığını söyleyen Özel, "Bu baskılara boyun eğmeyip de içeride aslanlar gibi yatıp arkadaşlarını ve partisini satmayanlar ölene kadar kardeşimizdir. Satıp gidenler haindir, hain oğlu haindir. Onu satın alan da milli irade hırsızıdır" ifadelerini kullandı.

•  Mersin'de üç belediye başkanı tutuklandı: Mersin'de "yolsuzluk" suçlamasıyla yürütülen soruşturmada CHP'li Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ile Yenişehir Belediye Başkanı Abdullah Özyiğit ve Mezitli Belediye Başkanı Ahmet Serkan Tuncer tutuklandı. 

  • Öte yandan: Mezitli Belediye Başkanı Tuncer hakkında husumetlisi olduğu kişilerin işyerlerine silahlı saldırı düzenlettirdiği gerekçesiyle "silahlı suç örgütü yöneticiliği" kapsamında ayrı bir soruşturma da yürütüldü. CHP'den Eylül ayında ihraç edilen Tuncer'in emriyle silahlı saldırı düzenlenen yerler arasında Yeni Parti Mersin İl Başkanlığı binası ve bir medya grubunun işyerinin olduğu öne sürülmüştü.

•  Bekir Bozdağ istifa etti: AK Parti Şanlıurfa Milletvekili Bekir Bozdağ, sağlık sorunları nedeniyle 4-5 ay boyunca Genel Kurulu yönetemeyeceği için TBMM Başkanvekilliği görevinden istifa etti.

  • Ayrıntılar: AK Parti grubu, Bozdağ'dan boşalan koltuk için seçim yapacak. Şu anda TBMM Başkanvekilliği görevlerinde DEM Parti adına Pervin Buldan, MHP adına Celal Adan ve Yeni Parti adına Tekin Bingöl bulunuyor.

•  Başakşehir'de okulda bıçaklı saldırı: İstanbul Başakşehir'de başka bir okulda eğitim gören 15 yaşındaki F.M., Kayaşehir Şeyh Şamil İmam Hatip Ortaokulu'na girerek 8 öğrenciyi bıçaklayarak yaraladı, öğrencilerden biri hayatını kaybetti.

  • Ayrıntılar: Saldırgan gözaltına alınırken okulda eğitimin iki gün boyunca durdurulduğu açıklandı.
KÜLTÜR-SANAT

•  Rainbow45 Records'tan 15. yıl derlemesi: 15 yıl önce Kadıköy’de kurulan bağımsız müzik oluşumu Rainbow45 Records, farklı kuşaklardan 10 müzisyeni biraraya getiren Siyaha Giderken derlemesini Kasım'ın ilk haftasında plak ve CD formatlarında yayımlayacak.

  • Ayrıntılar: Güler Özince, Demirhan Baylan, Melisa Karakurt, Genç Osman Yavaş, Taner Öngür, Arda Umurhan, Selin Sümbültepe, Cenk Taner, Nilipek ve Beliz’in yer aldığı albümün lansman konseri 25 Kasım’da Babylon’da düzenlenecek; derlemede yeni bestelerin yanı sıra akustik ve canlı kayıtlar da bulunacak.

•  Çekya, Eurovision 2027’den çekildi: Çekya Televizyonu (ČT), bütçe kısıtlamaları nedeniyle 2027 Eurovision Şarkı Yarışması’na katılmayacağını ve yarışmayı yayınlamayacağını açıkladı.

  • Ayrıntılar: ČT, kararın yalnızca 2027 edisyonu için geçerli olduğunu ve yarışmaya ne zaman döneceği konusunda şimdilik bir öngörüde bulunmadığını belirtti.

•  Emmy, Prime Video'ya geçiyor: Televizyon Sanatları ve Bilimleri Akademisi ile Amazon’un Prime Video platformu, Primetime Emmy Ödülleri’nin 2027’den itibaren altı yıl boyunca Prime Video’da yayımlanması için anlaşmaya vardı.

  • Ayrıntılar: Yaklaşık yıllık 15 milyon dolar değerinde olduğu belirtilen anlaşma kapsamında Emmy töreni, ABD’nin yanı sıra Prime Video’nun bulunduğu 240’tan fazla ülke ve bölgede ücretsiz izlenebilecek.

•  4. Sanat Dünyamız Günleri: 8-11 Ekim tarihleri arasında Yapı Kredi Kültür Sanat Loca’da düzenlenecek 4. Sanat Dünyamız Günleri, “Çatlak Koza” başlığıyla sergi, performans, atölye ve konuşmaları biraraya getiriyor.

  • Ayrıntılar: Rutinlerin ve alışkanlıkların gündelik hayatta oluşturduğu hareket alanını ve bu alanın insanı nasıl bir düzene taşıdığını sorgulayan etkinlik Burak Ata’nın En Olağan Hislerimi Şeyleştirdiğimde Olanlar başlıklı kişisel sergisiyle başlayacak. Program, Sanat Dünyamız dergisi editörü Fisun Yalçınkaya ve Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık Etkinlikler Yöneticisi Ahsen Erdoğan tarafından hazırlandı.
ALTERNATİF GÜNDEM

•  Nobel Fizik Ödülü Francis Halzen’e verildi: Belçikalı fizikçi Francis Halzen, uzaydan gelen nötrinoları tespit eden Güney Kutbu’ndaki IceCube Nötrino Gözlemevi’nin geliştirilmesine yaptığı kritik katkılar nedeniyle 2026 Nobel Fizik Ödülü’ne layık görüldü.

  • Ayrıntılar: Halzen, 1988’de Güney Kutbu’nda nötrinoları tespit etme fikrini ortaya attı ve IceCube’un kurulmasına öncülük etti; bir kilometreküplük Antarktika buzuna yerleştirilen ışık sensörleriyle çalışan gözlemevi, evrendeki yüksek enerjili süreçler hakkında bilgi sağlayan nötrinoları tespit ediyor. Halzen’e 12 milyon İsveç kronu (1,2 milyon dolar) para ödülü verilecek. Ödüller 10 Aralık’ta Stockholm’de düzenlenecek törenle sahiplerine takdim edilecek.

•  Rusya’daki veba soruşturması sürüyor: Sibirya’daki veba araştırma merkezinde çalışan bir laboratuvar teknisyeninin ölümünün ardından Rus yetkililer incelemelerini sürdürürken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Rusya’da daha geniş çaplı bir salgın belirtisi bulunmadığını açıkladı.

  • Ayrıntılar: Rus yetkililer ölüm nedenini “nedeni belirlenemeyen zatürre” olarak açıklarken, çalışanın veba bakterisine maruz kalıp kalmadığı henüz doğrulanmadı; yaklaşık 200 kişinin tedbir amacıyla tıbbi gözlem altında tutulduğu bildirildi.
  • Ayrıca: DSÖ, temaslıların belirlendiğini ve şu ana kadar hiçbirinde hastalık belirtisi görülmediğini açıkladı; veba araştırma merkezinde inceleme yapan biyolojik güvenlik ekibi de acil bir durum tespit etmedi. Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu akciğer vebası insandan insana bulaşabiliyor ve erken tedavi edilmediğinde ölümcül olabiliyor.

•  Katı atık tesislerinde yüksek miktarda metan sızıntısı: UCLA araştırmacılarının Carbon Mapper uydu verileriyle yaptığı analiz, İstanbul Silivri’deki katı atık tesisinin saatte ortalama 7,4 ton (1,5 milyon benzinli SUV aracın emisyonuna denk) metan saldığını ortaya koydu.

  • Ayrıca: Guardian'ın Antalya'da düzenlenecek COP31 öncesinde yayımladığı analizde Şile’deki tesiste ise saatte 4 ton metan sızıntısı tespit edildi. İzmir, Ankara ve Antalya’daki tesislerde de benzer sızıntılar görüldü.
GÜNÜN ÖNERİLERİ

SPONSORLU:

📌 Bir gece, bir şehir, kayıp bir manken: Kozmopolitan Tiyatro'nun ilk yapımı Bay Samir, ekim ayında İstanbul'da iki kez sahneleniyor. Alper Kurbaloğlu'nun yazdığı oyun, vergi denetmeni Bay Samir'in Taksim ile Şişli arasında geçen bir gecede kaybolan plastik bir mankenin izini sürerken girdiği iç hesaplaşmayı anlatıyor. Gökhan Gürün ve Kerim Ürün'ün rol aldığı oyun, sezonlar boyunca beş ödül aldı. Bay Samir, 14 Ekim'de Alan Kadıköy'de, 30 Ekim'de Caddebostan Kültür Merkezi'nde izlenebilecek.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir