Herkese merhaba,
Daha önceki bültenlerimizde ilişkilerimiz içerisinde kendimiz gibi olabilmenin öneminden bahsetmiş ancak bu sayede gerçek yakınlığı kurabileceğimizi konuşmuştuk. Biz gerçek yakınlığı kurmak konusunda hevesli olsak da bu konuda bizi gerçek anlamda motive eden temel güç, partnerimiz tarafından anlaşıldığımızı ve önemsendiğimizi hissetmek oluyor. Biz ancak bunu algılayabildikçe içimizi açmaya cesaret edebiliyoruz. Algılayabilme kısmının altını çizmek istiyorum, zira partnerimiz ne kadar gayret sarf ederse etsin biz bunu bu şekilde algılamıyorsak, bizim ihtiyaçlarımıza bu gayret karşılık gelmiyorsa yine de bu cesareti kendimizde bulamıyoruz. Bu sebeple ilişkide birbirimizin ihtiyaçlarına dönük olmak, hangi davranışlar ve ipuçlarından nasıl besleniyoruz bunu fark etmek sağlıklı bir ilişkinin temel taşını oluşturuyor.
İhtiyaçlarınızın hızla anlaşıldığı ve şefkatle giderildiği ilişkiler yaşamanız dileğiyle,
Psikolog Dr. Gizem Sürenkök
Odak: Hissettiklerimi paylaşsam beni dinleyip anlar mı? Beni duygularımla birlikte kabul eder mi yoksa yargılar mı? Bu sorular bizi ilişkide önemli rol oynayan algılanan partner duyarlılığı kavramına götürüyor. Bu kavram ilişkide nasıl bir rol oynuyor, birlikte bakalım!
Doğru Bilinen Yanlışlar: Dinlemek, iyi tavsiye vermek midir? Partnerim beni çok iyi tanıdığına göre ne hissettiğimi benden iyi mi bilmesi gerekir? Gelin sevmeye ve destek olmaya dair yerleşmiş inanışların gerçekliğini birlikte sorgulayalım!
Nasıl Artırılır?: Niyetiniz ne kadar iyi olsa da partnerinize onu anladığınızı ve ona destek olmak istediğinizi göstermekte zorlanıyor olabilirsiniz. Size yardımcı olacak adımları listeledik.
Kapatırken: Partnerin ihtiyaçlarına duyarlı olma, onu önemsediğini gösterme ve iyi bir dinleyici olma… İlişkiler için elzem olan bu temaları ele alan keyifli önerileri bir araya getirdik!
İlişkilerin Kilit Noktası: Algılanan Partner Duyarlılığı
Algılanan partner duyarlılığı iyi oluş halinden uyku kalitesine, partnere duyguları anlatabilmekten cinsel tatmine kadar hem kişisel yaşamın hem ilişkinin kalitesini arttıran en önemli kriterlerden biri.

Hayatın akışı içerisinde farklı duyguları farklı yoğunluklarda hissediyoruz ve kimi zaman zor duygularla baş etmek zorunda kalıyoruz. Stresli, kaygılı veya üzgün olduğumuzda bu hislerin yansımalarını romantik ilişkimizde de görebiliyoruz. Böyle zamanlarda aklımızdan partnerimize dair “Acaba beni anlıyor mu, ona bir şeyler anlattığımda beni dinliyor mu, niye öyle tepki verdiğimi anlayabilir mi?” gibi birçok soru geçebiliyor. Peki partnerimize duygularımızı ifade edip etmeme kararını nasıl alıyoruz? Partnerimiz, yaşadığımız olumlu ya da olumsuz duygusal deneyimi ifade etmemizi kolaylaştırdığında kendimizi anlatmayı tercih ederken engelleme ile karşılaştığımızda anlatmaktan kaçınıyoruz. İşte bu noktada karşımıza algılanan partner duyarlılığı kavramı çıkıyor. Kendimizi ifade ederken partnerimizin tepkilerini ne kadar anlayışlı, empatik, onarıcı ve onaylayıcı gördüğümüz algılanan partner duyarlılığı olarak açıklanıyor. Önemsenmek ve değer görmek algılanan partner duyarlılığın önemli iki unsurunu oluşturuyor. Araştırmalar, bir ilişkide algılanan partner duyarlılığının mevcudiyetinin yakınlık kurulmasında, ilişkinin sürdürülmesi ve geliştirilmesinde belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor. Algılanan partner duyarlılığı, ilişkimizin yanı sıra bizim de duygusal ve fiziksel sağlığımıza iyi geliyor.
Algılanan Partner Duyarlılığının İyi Oluşa Etkisi
İçinde bulunduğumuz ilişkinin kalitesi iyi oluş halimizi etkiliyor. Araştırmalar, partnerimizin bizi anladığına, takdir ettiğine, değer verdiğine olan inancımız ile fiziksel sağlık ve iyi oluş halimiz arasında güçlü bir ilişki olduğunu gösteriyor. Birbirimize gösterdiğimiz ilgi ve anlayış, her ikimizin de kendimizi açtığında duyarlı bir yaklaşımla karşılaşma olasılığını artırıyor. Bu durumun ilişkide ortak bir tutum haline gelmesi, yakınlığın ve doyumun artmasını ve ilişkinin sürdürülmesini kolaylaştırıyor. Araştırmalar, duyarlı bir partnerle ilişki sürdürmenin iyi oluşu artırdığını gösteriyor.
Bağlanma teorisine göre, erken dönemde ihtiyaçlarımızın bakım verenimiz tarafından anlaşılıp doğru zamanda giderilmesi ile bakım verenimizle aramızda güven duygusu gelişiyor. Yetişkinlik döneminde de bu rolü genelde romantik partnerlerimizin devraldığını düşünebiliriz. Dolayısıyla, romantik partnerler olarak birbirimize gösterdiğimiz duyarlılık, kişisel refahımızın ya da iyi oluş halimizin kilit bir belirleyicisi oluyor. Örneğin, birimiz sıkıntılı bir durum içinde olduğunda ya da kötü bir şey yaşadığında diğerimizin bu ihtiyacı anlaması ve duyarlı bir tavır takınması yaşanan sıkıntının hafiflemesine yardımcı oluyor. Bu tavır ve duygusal destek aramızdaki güven duygusunun güçlenmesine katkı sağlıyor. Ayrıca araştırmalar, bu gibi durumlarda duyarlı bir partnerle kurulan temasın stresli deneyimlerin olumsuz etkisini hafifletmenin en etkili yollarından biri olduğunu gösteriyor.
Duyarlı bir partnere sahip olduğumuzu düşünmek, yalnızca olumsuz duyguların azalmasına ve olumlu duyguların artmasına yardımcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda yeni şeyler öğrenme konusunda motive olmamıza ve zorlukların üstesinden gelebilmemize de olanak tanıyor. Bu durumun olumlu deneyimlerimizi paylaşırken hissettiğimiz olumlu duygularla bir ilişkisinin olması mümkün. Örneğin, bir başarımızı paylaştığımızda partnerimiz de bizim kadar seviniyor. Kişisel hedeflerimizden partnerimize bahsettiğimizde onlara ulaşma olasılığımız artıyor. Çünkü hedefe ulaşma yolculuğunda bir şeylerin ters gitmesi durumunda partnerimizin duyarlı olacağı inancıyla kendimizi güvende hissediyoruz. Bu güven duygusu sayesinde keşfetmeye ve yeniliğe daha açık hale geliyoruz ve kendimizi geliştirme motivasyonumuz artıyor.
Duygularını ve Kendini Açmak
Algılanan partner duyarlılığı, birbirimizin refahına özen göstermek olarak da açıklanıyor. İstemediğimiz tavsiyelerle veya önemsemeyen bir tutumla karşılaştığımıza bir başkasına açılmak konusunda isteksiz hissedebiliyoruz. Özellikle kendimizi başkasına açtığımız durumlarda destekleyici bir tavırla karşılaşıp karşılaşmayacağımızı bilmediğimizde duygularımızı ifade etmek konusunda kararsız kalabiliyoruz. Araştırmalar, eğer bir ilişkide partnerimiz tarafından duyulduğumuzu ve önemsendiğimizi hissediyorsak içinde bulunduğumuz duygusal durumu ifade etmekten kaçınmadığımızı gösteriyor. Algılanan partner duyarlılığının yüksek olması, duygusal anlamda kendimizi karşımızdaki kişiye açmak konusunda bizi motive ediyor çünkü partnerimizin bize destek olacağını biliyoruz. Partnerimiz tarafından kabul göreceğimizi hissetmek duygularımızı rahatlıkla ifade etmemize yardımcı oluyor.
Algılanan Partner Duyarlılığı ve Cinsellik
Cinsellik, birçok ilişkinin önemli bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Zira ilişki doyumuna aracılık eden faktörlerden biri de cinsel doyum. Cinsel doyum, cinsel ilişkimizin olumlu ve olumsuz yönlerine dair yaptığımız öznel değerlendirme sonucu ilişkimizdeki cinsellikten ne kadar tatmin olduğumuzu ve keyif aldığımızı gösteriyor. Araştırmalar, algılanan partner duyarlılığının hem cinsel doyumun sağlanmasında hem de cinsel isteğin oluşmasında rol oynadığını gösteriyor. Heteroseksüel ilişkilerde algılanan partner duyarlılığının erkeklere oranla kadınlardaki cinsel doyumu daha çok etkilediği bulgulanıyor. Bu durum; kadınların cinselliğe daha çok duygusal anlam atfetme, erkeklerin ise daha çok cinsel ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanma meyillerinin fazla olmasıyla açıklanıyor.
Partner Tarafından Anlaşıldığını Hissetmek Uykuyu Bile Etkileyebilir mi?
İyi ve onarıcı bir uykunun gerekli koşullarından biri de kendimizi duygusal ya da fiziksel bir tehdit altında hissetmemek çünkü tehdit altında hissederken sürekli tetikte oluyor, uyarılıyor ve uyanıyoruz. Bu uyarılma, beraberinde kaygılanmayı da getiriyor. Dolayısıyla, kaygımız yükseldiğinde uykularımız bölünüyor ve uyku kalitemiz de bu durumdan önemli ölçüde etkileniyor. Diğer taraftan, güvende olduğumuzu ve korunduğumuzu hissettiğimizde daha az uyarılıyor ve rahatlayıp sakin kalabiliyoruz. Partnerimizin duyarlı olduğunu düşündüğümüzde herhangi bir tehdit ile karşılaştığımızda yaşadığımız stresin partnerimiz tarafından görülüp anlaşılacağına ve yakınlık ve şefkat göreceğimize inanıyoruz. Bu durum, uyku kalitemizi de olumlu yönde etkiliyor.
Duygusal Tepkisellik ve Algılanan Partner Duyarlılığı
Duygusal tepkisellik, ilişkilerimizde meydana gelen olaylar karşısında hissettiğimiz duyguları, bu duyguların yoğunluğunu ve ortaya koyduğumuz tepkileri ifade ediyor. Duygusal tepkiselliğimiz yüksek olduğunda zorlu duygusal durumlarla başa çıkma ve duygu düzenleme konusunda zorluk yaşayabiliyoruz. Olumsuz uyaranlarla karşılaştıktan sonra tekrar iyi hissetmemiz daha çok zaman alabiliyor. Duygusal tepkiselliğin yüksek olması beraberinde kaygı, öfke ve kıskançlığı da getirebiliyor. Duygusal tepkiselliğin yüksek olması romantik ilişkiye de yansıyabiliyor ve bu durum ilişki kalitesini olumsuz yönde etkileyebiliyor. Duygusal tepkiselliğimiz yüksek olduğunda partnerimizin ihtiyaçlarına ve arzularına yanıt vermede daha az istekli olabiliyoruz. Algılanan partner duyarlılığı bu noktada iyileştirici bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Partnerimizle aramızdaki paylaşım arttıkça, kendimizi anlaşılmış hissettikçe ve ilişkide takdir gördükçe birbirimize daha duyarlı hale gelmemiz kolaylaşıyor. Böylece duygusal tepkiselliğimizi yönetebilmemiz de daha mümkün oluyor.
İlişkide Birbirine Destek Olmaya Dair Yanlış İnanışlar
Partnerinizin zihnini okuyabilir misiniz? Ondan sizinle aynı şeyleri düşünüp hissetmesini bekleyebilir misiniz? İlişkide sevgiyi gösterme ve destek olmaya dair yaygın yanlış inanışları sorguluyoruz!

Partnerim mutsuz olduğumu anlayıp ona göre hareket etmeli.
İlişkilerimiz içerisinde kimi zaman karşımızdaki kişinin biz hiçbir şey söylemeden ne düşündüğümüzü ya da hissettiğimizi bilmesini bekliyoruz. Hatta ne düşüneceğimizi kestiremediği için o kişiye “Beni hiç mi tanımıyorsun?” siteminde bulunuyoruz. Fakat ilişkimiz ne kadar uzun süreli olursa olsun birbirimizin zihnini okuyabilmemiz mümkün değil. Elbette zamanla karşımızdaki kişinin değerlerini, önceliklerini, onu nelerin kıracağını daha iyi öğreniyor ve ona göre hareket ediyoruz ancak spesifik durumlarda karşımızdaki kişinin ne hissedeceğini yüzde yüz bilmemiz imkansız. Bu sebeple hislerimizi paylaşmadan partnerimizin mutsuz olduğumuzu anlamasını, davranışlarını ona göre düzenlemesini beklemek pek gerçekçi değil.
Partnerim beni gerçekten anlasaydı bana hak verirdi.
Tıpkı birbirimizin hislerini konuşmadan bilemeyeceğimiz gibi her konuda aynı fikirde olmamız da mümkün değil. Neden mi? Çünkü aynı insanlar değiliz! Birbirimizi dinlemek, anlamaya çalışmak ve birbirimize destek olmak her zaman aynı fikirlerde olacağımız anlamına gelmiyor. Tabii ne kadar farklı görüşlerde olsak da birbirimizi saygılı bir şekilde dinleyebilmek ve gerektiğinde birbirimize destek olabilmek ilişki memnuniyetimiz açısından önem taşıyor. Ancak partnerinizin sonucunda üzüldüğünüz bir olayda size yüzde yüz hak vermiyor olması, sizi anlamadığı veya size destek olmadığı anlamına gelmiyor.
Partnerim benimle bir sorununu paylaştığında ona destek olabilmek için bir çözüm yolu bulmalıyım.
Biriyle derdinizi paylaştığınızda beklediğiniz şey ne olur? “Üzülme, geçer.” demesi mi size farkında olmadığınız bir sürü çözüm yolu sunması mı? Daha kendinizi anlatma fırsatı bile bulmadan “Neden şöyle yapmıyorsun ki?” diye dahiyane bir çözüm önerisi ile karşılaşsanız kendinizi nasıl hissedersiniz? Partnerinizin sorunuyla ilgili elinizden bir şey geliyorsa veya onun yoğun duygular altında gözden kaçırdığı bir şey varsa elbette dışarıdan bir göz olarak ona yardımcı olabilirsiniz. Ancak partneriniz bir sıkıntısını sizinle paylaştığında her zaman bir çözüm arayışında olmayabilir. Kimi zaman ihtiyacı olan tek şey, “Yaşadıklarının ne kadar zor olduğunu görüyorum. Bir ihtiyacın olursa ben buradayım.” cümlelerini duymaktır. Ne siz kendinizi “Hemen bir çözüm bulmam lazım!” beklentisiyle strese sokun ne de hemen bir çözüm bularak onun kendisini anlatmasına engel olun.
İkimiz de birbirimizi sevdiğimizi biliyoruz, bunu göstermek için uğraşmamıza gerek yok.
Her sabah uyandığımızda birbirimizi görüyoruz, birbirimize aşkla bakıyoruz, hayatımızdaki önemli olayları ilk olarak birbirimizle paylaşıyoruz… Bunca zaman sonra sevgimizi göstermek için uğraşmamıza gerek var mı? Zaman geçtikçe ilişkilerimizde belli davranışları cepte görmeye başlayabiliyor, onları yeterince takdir etmeme hatasına düşebiliyoruz. Sevgi gösterme davranışları, aranızdaki ilişkiyi canlı tutmanıza ve güçlendirmenize yardımcı olur. Sevginizi göstermek için her zaman birbirinize aşk sözleri söylemek zorunda değilsiniz. Partnerinizin zorlandığı bir işte ona yardımcı olarak, gün sonunda birbirinizi dinlemek için kısa bir zaman yaratarak veya “Bana seni hatırlattı.” düşüncesiyle aldığınız bir hediyeyle de sevginizi gösterebilirsiniz.
İletişimi Güçlendirerek Duyarlılığı Arttırma Yolları
Gün içinde partnerinizle birçok kez iletişime geçseniz de bu iletişimler esnasında birbirinizi ne kadar gerçekten dinliyorsunuz? İletişim becerilerinizi güçlendirerek daha mutlu ve sağlıklı ilişkiler kurabilirsiniz.

Partnerinizi önemsemenin yanı sıra onu aktif bir şekilde dinlemeli, anlamak için uğraşmalı ve gerçekten duyduğunuzu ona gösterebilmelisiniz. İşte iyi bir dinleyici olmak ve partnerinize anlaşılmış hissettirmek için sergileyebileceğiniz 5 davranış:
Açıklığa kavuşturun.
Karşınızdaki kişiyi tam olarak anlayabilmek için kendi varsayımlarınızı bir kenara bırakmalısınız. Partnerinizin söylediği her şeyi anlamayabilirsiniz veya partneriniz kendisini her zaman açık bir şekilde ifade edemeyebilir. Böyle durumlarda yapmanız gereken çok basit: sormak! Sorularınızla birlikte hem partnerinizi daha iyi anlayabilir hem de onun hislerini ve düşüncelerini daha açık bir şekilde görmesine yardımcı olabilirsiniz. “Böyle derken neyi kastettin? Şu konuda bir örnek verebilir misin? Seni üzen asıl nokta … mı?” gibi sorularla daha açık bir iletişim kurabilirsiniz.
Empati kurun.
Partnerinizin söylediklerinin arkasında sizin görmenizi umduğu bir duygusu yatıyor olabilir. Kimi zaman bu duygu “Takdir edilmediğimi hissediyorum.” gibi açık bir şekilde söylenirken kimi zaman “Yorgunum.” ifadesi gibi arkasında başka duyguları da barındırıyor olabilir. Hatta bazen kelimelere dökmese de partnerinizin omuzları çökmüş bir halde televizyon izlediğini veya stresli bir şekilde dizini salladığını görebilirsiniz. Böyle anlarda o dile getirmese de ona her şeyin yolunda olup olmadığını sorabilir, partnerinizin duygularının derinlerine inebilirsiniz. Anladığınız ölçüde onun duygularını isimlendirmeye çalışabilir, bu noktada kimi zaman yanılabilirsiniz de. Ancak önemli olan onu anlamak için uğraşmaya devam etmeniz çünkü söz konusu ilişki memnuniyeti olduğunda çabalamak her şeyden daha fazla önem taşıyor.
Bedenen de katılım gösterin.
İyi bir dinleyici olmak ne söylediğiniz kadar nasıl göründüğünüzle de ilgilidir. O anda, orada olduğunuzu partnerinize hissettirmek için sözel olmayan ifade biçimlerini de iyi kullanmalısınız. Bu sayede partneriniz sizin için önemli olduğunu ve bütün dikkatinizi ona verdiğinizi anlayabilir. İletişim sırasında partnerinize dönük oturabilir, örneğin, kollarınızı bağlamadığınız, açık bir duruş sergileyebilirsiniz. Telefona veya bilgisayara bakmak yerine partnerinizle göz teması kurabilirsiniz.
Kendi kelimelerinizle ifade edin.
İletişimin önemli öğelerinden biri de karşınızdaki kişiye onu anladığınızı göstermektir. Bunu yapabilmenin en iyi yollarından biri ise partnerinizin söylediklerini kendi cümlelerinizle ifade etmek. “Söylediklerinden anladığım …” gibi ifadelerle ne anladığınızı partnerinize söyleyebilir, onu ne kadar doğru anladığınızı kontrol edebilirsiniz.
Soru sorun.
Partnerinizi duygu ve düşünceleri üzerinde konuşması için daha çok cesaretlendirmek amacıyla ona sorular sorabilirsiniz. Bu soruların mümkün olduğunca sadece evet/hayır sorusu olmamasına veya soruları belli bir cevabı almak için sormadığınıza emin olun. Örneğin, “Üzüldün mü?” demek yerinde “Neler hissettin?” demeyi tercih edin. Aşağıdaki sorular size açık uçlu sorular sormak konusunda fikir verebilir:
Bu kararı almana ne sebep oldu?
Bu sonuca nasıl vardın?
Bunları duyduğunda nasıl hissettin?
Algılanan partner duyarlılığının ilişkideki varlığı, ilişkinin kurulmasında ve sağlıklı ve mutlu bir şekilde sürdürülmesinde kritik bir rol oynuyor. Bülteni sonlandırmadan önce bu konuda farklı kaynaklara da ulaşabilmeniz için size birkaç öneri daha sunmak istiyoruz:
İlişkilerimizde hem içimizi açıp dertlerimizi anlatmak hem de anlaşılmak önemli. Partneri anlamaya çalışmak, ihtiyaçlarını önemsemek, söylediklerini gerçekten dinleyip onlara bir tepki vermek bizi duyarlılık kavramına götürüyor, duyarlılık kavramı da bu podcast’e. Dr. Gizem Sürenkök, bu podcast’te ilişkide duyarlı ve hassas olmanın ne demek olduğuna ve ilişkiyi sürdürmek için neden önemli olduğuna değiniyor.
“Seni seviyorum.” demek için her zaman kelimelere ihtiyacınız olmadığından bahsetmiştik. Bu çalma listesi, sevgiyi göstermenin farklı yollarını konu edinen birçok keyifli parçanın bir araya gelmesiyle oluşturulmuş. Acaba siz bu listede duygularınıza tercüman olan parçayı bulabilecek misiniz?
Ne kadar iyi bir dinleyicisiniz? İyi bir dinleyici olmanın önünde ne gibi engeller var ve bu engeller nasıl aşılabilir? İyi bir dinleyici olmak hayatınıza ne katar? Dr. Michael P. Nichols, Dinleme Sanatı kitabında bu sorulara ve çok daha fazlasına yanıt veriyor. Dinleme üzerine okumak isterseniz bu kitaba bir şans verebilirsiniz.
“Ben okuyarak öğrenemem, uygulamam lazım!” derseniz Relate uygulamasında bulunan “İyi Bir Dinleyici Olma” yolculuğunu deneyebilir, aktif dinleme becerinizi güçlendirecek bilimsel ve pratik önerilere kolayca ulaşabilirsiniz.
Bu bültende ilişkilerimizde bize sözlerimizin bir karşılık bulduğunu ve bir anlamı olduğunu, karşımızdakinin bizi gerçekten duyduğunu hissettiren şeyin, algılanan partner duyarlılığının, derinlerine indik. Umarız açıklama ve önerilerimizden keyif almışsınızdır. Bültenlerimizi sizin için daha keyifli bir hale getirmek amacıyla bir anket hazırladık. Ankete buradan ulaşabilir, görüşlerinizi bizimle paylaşabilirsiniz. Önümüzdeki hafta “eko-anksiyete” konusuyla karşınızda olacağız. Görüşmek üzere, hoşçakalın!



