Bu sayımızda
Cosa Nostra: Sicilya Mafyasından Alabileceğimiz Dersler
Kaos Direktörü, Paracıklardan Sorumlu Müdür ve İlk İzlenim Sorumlusu
Su Hakkında Bilinmeyenler
Zaman öldürmenin faydaları
Bir Akıl Sağlığı İlacı Olarak Doğa
Depremler ve Ağaçlar Üzerindeki İnanılmaz Etkileri
Maskeler ve insanlar
Kapatırken...

NVNYH 18: Sicilya Mafyasından Alınacak Dersler ve Diğerleri

Ne Var Ne Yok Hocam? 18. Sayısıyla Karşınızda
Times Higher Education

Times Higher Education

Sevgili okuyucumuz,

Bu güzel bayram gününde, merhaba. Görüşmediğimiz on beş günde hayat yine hızla aktı, biz makaleler okuduk ve beğendiklerimizi sizin için derledik. İşte, karşınızdayız.

Bu sayımızda
  • Cosa Nostra: Sicilya Mafyasından Alabileceğimiz Dersler
  • Kaos Direktörü, Paracıklardan Sorumlu Müdür ve İlk İzlenim Sorumlusu
  • Su Hakkında Bilinmeyenler
  • Zaman Öldürmenin Faydaları
  • Bir Akıl Sağlığı İlacı Olarak Doğa
  • Depremler ve Ağaçlar Üzerindeki İnanılmaz Etkileri
  • Maskeler ve İnsanlar
  • “En İyi Atatürk Kitapları” Seçkisi
Cosa Nostra: Sicilya Mafyasından Alabileceğimiz Dersler

Bu hafta bültenimize “mafyaya öykünün” diyen bir makale ile başlıyoruz. Şaşırtıcı ve rahatsız edici, ama yine de detayları öğrenmeden karar vermemeli. Araştırmacılar kanunlara uyan kurumların mafyadan öğrenebilecekleri bir şey olduğunu söylüyorlar: belirsizliği rakiplere galip gelmek için bir koz olarak kullanmak.

Görsel: EkşiSözlük

Amerika’da “Cosa Nostra” olarak bilinen güçlü Sicilya mafyasına ait 1963-2018 yılları arasındaki bilgi ve belgeleri inceleyen çalışma mafyanın faydalandığı üç çeşit belirsizlik tespit etmiş:

  • Donukluk olarak belirsizlik: İnsanların kurum (mafya örgütü) hakkında ne söyleyeceklerini bilememelerine yol açan bilgi saklama durumu.
  • Kuşkulu bir durum olarak belirsizlik: Üçüncü kişilere kurum hakkında çok farklı şekillerde yorumlanabilecek bilgiler vermek ve kurumun aslında ne olduğu hakkında kuşku ve karmaşa yaratmak.
  • Saçmalık olarak belirsizlik: Kurum hakkında üçüncü kişileri ne düşüneceğini bilemez hale getirecek kadar saçma ve aptalca açıklamalar ve bilgiler sunmak.

Araştırma Sicilya mafyasının izleyicilere ve dinleyicilere göre bir belirsizlik çeşidinden diğerine geçtiğini, mafya örgütü hakkında tutarlı bir hikayeye ulaşılamaması için dinamik bir çaba gösterdiğini tespit etmiş. Bocconi Üniversite’sinden Dr. Cappellaro bu yöntemi şöyle açıklıyor: belirsizliğin aktif bir çabayla korunması ve devam ettirilmesi gerekir. Kurumlar kendilerini korumak için stratejik belirsizlik yaratmalı ve donukluk, kuşku ve saçmalık boyutlarını akıllıca kullanmalıdırlar. Ancak, elbette kanunlar çerçevesinde faaliyet gösteren kurumların korumaları gereken itibarları var ve “kasten yaratılmış belirsizlik” kurumun meşruiyetine gölge düşürebilir. Peki, itibarlı kurumlar bu yöntemi nasıl ve ne zaman kullanabilirler? Çevrede kurum hakkında bazı olumsuz değerlendirmeler oluştuğunda, zararı minimize etmek için.

Görsel: GZT

Sicilya Mafyasında kullanılan çok etkin ve yaygın bir başka stratejik araç ise sessizlik, bilinçli, derin ve büyük bir dikkatle korunan sessizlik. Dr. Cappellaro yasal kurumların bu sessizlik stratejisini yeni bir fikir, ürün ya da inovatif bir yöntem söz konusu olduğunda kullanabileceklerini söylüyor. Bu aynı zamanda rekabetçi avantajı korumak için de çok etkin bir yöntem. Cappellaro çalışmanın sonunda bu mafya stratejilerinin en çok askeri kurumlar, startup’lar, teknoloji firmalari ve ar-ge kurumlarına faydalı olacağını ekliyor.

Bu bültende mafya gibi davranmayı öneren bir yazı yazdığımıza inanamıyoruz, ama bilim öyle diyorsa…

Kaos Direktörü, Paracıklardan Sorumlu Müdür ve İlk İzlenim Sorumlusu

Sırada eğlenceli bir makale var. Stanford Üniversite’sinden Dr. Berg kurumların çalışanlarına kendi unvanlarını belirleme hakkı verdiklerinde neler olduğunu anlatıyor. Unvanların çok kuvvetli araçlar olduğunu ve çalışan kendisini yansıtan bir secim yapma özgürlüğüne sahip olduğunda bunun iş stresini ve tükenmişliği azalttığını belirtiyor. Çünkü unvanlar çalışanların iş kimliklerinde son derece temel bir unsur: kişinin tecrübe, bilgi, beceri ve yeteneklerini gösteriyorlar. Unvan bir insan hakkında ilk edindiğimiz bilgilerden. Çalışanın unvanını benimsemediğini, ondan memnun olmadığını düşünün, bu durumun iş kimliğiyle ilgili sorunlar yaratması sürpriz olmayacaktır.

Görsel: Education First

Çalışma, kişinin kendi belirlediği bir unvanı kullanmasının iş stresi ve tükenmişliği % 85 oranında azaltabildiğini gösteriyor. Unvanını kendi belirlemekten kastımız elbette ki kurumda otuz tane CEO olması değil, insan kaynakları sorumlusu pozisyonundaki kişinin bu pozisyona ait unvanı özgürce belirleyebilmesi: “aile fertleri mutluluk sorumlusu” gibi. Böylesi kişiye özel unvanların kurum kültürüne dair olumlu bir gösterge olduğunu da eklemek lazım, kurumun çalışana verdiği değeri ifade ediyor.

Fikir bizim çok hoşumuza gitti, örnekleri varsa bize yazar mısınız?


Su Hakkında Bilinmeyenler

Görsel: Nature

Su evrende en çok bulunan üçüncü molekül. Ama hakkında o kadar az şey biliyoruz ki: örneğin buz. Buzun bilinen 17 formu var ama bunlardan sadece birisi laboratuvar ortamı dışında görülebiliyor. Diğer formlar sadece laboratuvarda gözlemlenebiliyor. Suyun sıvı hali de iki değişik formda bulunabiliyor, birisi bildiğimiz düşük yoğunluklu su, diğeri ise kompakt yüksek yoğunluklu su. Bilim insanları suyun sıvı formları, suyun buharlaşması, suyun asidik mi bazik mi olduğu gibi konularda henüz cevaplanmayı bekleyen sorular olduğunu belirtiyorlar. Kaliforniya Üniversitesinden Dr. Saykally’nin yazısını okuduğumuzda bizim için bu kadar hayati olan su hakkında dahi bildiklerimizin bunca az oluşu bizi şaşırttı. Suyu tanımıyoruz. Akıllıca kullanamadığımız da bir gerçek. Değerini bilemememizin nedeni iyi tanımamamız olabilir mi?

Zaman öldürmenin faydaları

Zamanımızı etkin kullanmak, zaman yönetimi, verimli olmak, üretken olmak. Sanayi Devriminden bugüne modern insanın zihnini meşgul eden başlıca konular olageldiler. Bu zamana dek “zaman öldürün” tavsiyesini veren bir uzmanla karşılaşmamıştık. Bu makaleyi okuyana kadar. Melbourne Üniversitesi’nden Dr. Coker uygun şekilde “zaman öldürmenin” daha yaratıcı olmanızı sağlayacağını söylüyor. Yani Youtube’da kedi videoları izlemek gibi manasız aktiviteler matematikte daha iyi olmanızı sağlayabilir.

Görsel:ToonPool

 Dr. Coker ve ekibi yaptıkları araştırmada, iş yerinde günün bir kısmında internette gezinip işle alakasız şeylerle meşgul olan çalışanların diğerlerinden % 9 daha üretken olduklarını bulmuşlar. Kaliforniya Üniversitesi’nden Dr. Schooler da bu tezi destekliyor: zihninizin özgürce gezinmesini sağlayan alakasız işlerle ilgilenmek yaratıcı problem çözme becerilerinizi geliştiriyor. Hiçbir şey yapmayıp dinlendiğimizde daha üretken ve yaratıcı olacağımızı düşünürüz öyle değil mi? Bu çalışmalar aksine, işle ilgisiz bambaşka konularla ilgilendiğimizde üretkenlik ve yaratıcılığımızın arttığını söylüyor. Çünkü boş işlerle meşgul olduğumuzda iş hayatındaki sorunları kafamızda döndürüp durmaktan vazgeçiyoruz. Zihnimiz kendisini kedilere ya da dedikodu programlarındaki sonsuz boşluğa bırakıyor.

Evet, mesaj alındı, artık hiç vicdan azabı çekmeden tatil ya da alış veriş sitelerinde gezinebilir, Youtube’daki amaçsız videoları izleyebiliriz. Ama gereksiz alışveriş yapma tuzağına düşmeyelim olur mu? Malum, biz tükettikçe kaynaklarımız da tükeniyor.

Bir Akıl Sağlığı İlacı Olarak Doğa

Doğada bulunmak tüm duyularınıza hitap eden bir deneyim. Üstelik sadece bir deneyim de değil, bir tedavi yöntemi. Japonya başta olmak üzere pek çok ülkede, fiziki ya da psikolojik rahatsızlığı olan pek çok hastaya geleneksel tıbbi ilaçlara ek olarak “orman banyosu” veriliyor. Ormanda, ağaçlarla, onlara sarılarak, ormanın seslerini dinleyip, kokusunu soluyarak zaman geçirmek. Araştırmalar doğada geçirilen kaliteli zamanın tansiyon, nabız ve stres üzerinde çok olumlu etkileri olduğunu, ruhsal durumu iyileştirip bağışıklık sistemini güçlendirdiğini, uyku kalitesini arttırıp yaratıcılığı geliştirdiğini gösteriyor. Öyle ki orman banyosu sonucu tansiyonu dengelenen hastalar bu faydayı bir haftadan daha uzun süre görmeye devam ediyorlar. İki saatlik bir orman banyosu sağlığınıza bir hafta boyunca olumlu etki ediyor.

Görsel: EcoParent

Bir başka araştırma ise hastanede yatan hastalardan penceresinden ağaç görünen odalarda kalanların, pencereden başka binaları gören odalarda kalanlara oranla daha hızlı iyileştiklerini ispatlıyor. Evde ya da iş yerinde kuş sesleri dinlemenin de akıl sağlığı üzerinde son derece olumlu etkileri var. Tüm bu olumlu etkilerin açıklaması ise çok basit, doğadan geliyoruz ve duyularımız ve bedenimizin ritmine en uygun ortam, doğa.

Michigan Üniversitesi’nden Dr. Kaplan bu durumu “yumuşak büyülenme” olarak adlandırmış: doğa bizi zihnimizi meşgul etmeden öylesine büyülüyor ki, yenileniyoruz.

Görsel: ABC News

Gelelim doktorumuzun bize yazdığı reçeteye: ayda beş saatten az olmamak üzere doğada zaman geçirilecek; yılda iki kez ve üç günden az olmamak üzere doğada kalınacak, ev ve iş yerinde bitkilerle yaşanacak, her fırsatta doğada yürüyüş yapılacak.

Depremler ve Ağaçlar Üzerindeki İnanılmaz Etkileri

Görsel: Discovery

Depremler modern insanın yaşamında temel rol oynayan binaları ve diğer yapıları saniyeler içinde yerle bir etme gücüne sahip. Aynı zamanda ağaçların yaşamında da iz bırakan etkileri var. Çok yeni tarihli bir çalışma depremlerin ağaç köklerine normalden çok daha büyük miktarda su gitmesine imkan yarattığını gösteriyor. Yaklaşık iki hafta kadar süren bu etki ağaçların yapılarında iz bırakan “büyüme” dönemine girmelerine neden oluyor. Öyle ki ağaçların hücre yapılarını inceleyerek geçmişte yaşadıkları depremleri görmek ve tarihlendirmek mümkün. Bu, bilim insanlarının antik çağlarda gerçekleşmiş depremler hakkında dahi bilgi edinmelerini sağlayabilir.

Doğanın insan aklının kavramakta zorlandığı, müthiş bir dengesi var.

Maskeler ve insanlar

İki yıl öncesine kadar maskelerle ne kadar mesafeli bir ilişkimiz vardı. Kim derdi ki onlarsız yaşayamayacağız. Madem hayatımızın vazgeçilmez parçaları oldular, o zaman tarihlerini öğrenelim dedik ve bu makaleyi sizinle paylaşmaya karar verdik.

Görsel: PAC Blog

Makalemiz insanların maskeleri tarih boyunca altı farklı amaçla kullandıklarını söylüyor:

  • Dini ritüel: ilk ve antik çağlarda insanlar maskeleri ölülerle ve tanrılarla iletişim kurabilmek için kullanmışlar.
  • Avcılık: Avlanarak yaşamını sürdüren insanlar maskeleri kamuflaj amacıyla takıyorlarmış, ayrıca hayvan maskeleri taktıklarında öldürdükleri hayvanların ruhlarının intikam için gelmesini önlediklerini düşünüyorlarmış.
  • Savaş ve Spor: İnsanlar tarih boyunca savaşta ve sporda maske kullanmışlar: korunma ve karşı tarafı korkutma, caydırma amaçlı.
  • Sanat: Maskelerin tiyatro, resim ve heykel gibi sanat alanlarında ve ilgili performanslarda kullanımı da bir hayli eskiye dayanıyor.
  • Kutlamalar: İnsanların festivallerde maske kullanımı da tarih boyunca görülmüş. Amaçları bazen ilgi çekmek, bazen düşmanlardan saklanmak, bazen ölülerin ruhlarından kaçınmak bazen de dini ilahları saygı sunmakmış.
  • Hastalıktan korunmak: Bu maddeyi yaşayarak öğrendiğimizi düşünüyoruz
Kapatırken...


Görsel: BirGün

Bugün 29 Ekim, en büyük bayramımız, Cumhuriyet Bayramı’mız.

Bu vesileyle Ata’mız Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, silah arkadaşlarını ve cumhuriyetimizin kurucuları saygıyla anmak isteriz. Sevgili okurlarımıza bayram hediyesi olarak “En iyi Atatürk kitapları” seçkisi hazırladık.

-       Çankaya- Falih Rıfkı Atay

-       Tek Adam- Şevket Süreyya Aydemir

-       Atatürk- Modern Türkiye’nin Kurucusu- Andrew Mango

-       Atatürk- Yakup Kadri Karaosmanoğlu

-       Hangi Atatürk- Atilla İlhan

-       Devrim Tarihi ve Toplum Bilinci Açısından Atatürk - Emre Kongar

-       Atatürk, Bir Milletin Yeniden Doğuşu- Lord Kinross

-       Gazi Mustafa Kemal Atatürk- İlber Ortaylı

-       Atatürk - Klaus Kreiser

15 gün sonra görüşene dek şen ve esen kalın. Bizi görüşlerinizden mahrum bırakmayın.

Dr. Ela Burcu Uçel-Dr. Mert Günerergin

Instagram: @nevarneyokhocam

E-Posta: [email protected]

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Jurnal

Jurnal

İki hocanın kaleminden ve sesinden, başka hocaların da katılımıyla sosyal bilimlerde sıcak konular.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir