Okuma Zamanı

• Okuma Alışkanlıklarım

Kısa bir süreliğine de olsa hayatın yavaşladığı bir dönemdeyiz. Bu süreç okuma alışkanlığı kazanmak ve ya uzun zamandır içinde bulunduğumuz stres ve koşuşturmacadan biraz sıyrılıp, kitap okumaya vakit ayırma zamanı. Tabii bu noktada en önemli adım: doğru kitap seçimi. “Bana bir kitap önerir misin?” sorusu, cevaplamaktan fazlasıyla kaçındığım soruların en başında gelir. Herkesin edebi zevki, okuduğu kitapta kendinden bulduğu şeyler o kadar farklı ki, istemeden de olsa birini yanlış bir yola sokup sonrasında okumaktan soğutmak, en büyük çekincelerimden biri. Okuduğunuz kitabın sizin için doğru kitap olduğunu hissettiğiniz an hem geçirdiğiniz zamandan hem de okuduklarınızdan keyif almaya başlıyorsunuz. İçinde bulunduğunuz duygu durumuna göre kitap seçmek her zaman sizi çok daha iyi hissettirecektir.

Benim okuma alışkanlığımı belirleyen etmenlerden biri okuma zamanlarım. Gün içinde kendime belirlediğim zaman dilimlerine göre okumalarımı planlıyorum. Kapanma süreci öncesi yol kitapları, çalışma kitapları ve akşam okumadan önce okuduğum romanlar olarak bir ayrım yapmıştım. Yol kitaplarımı daha çok, kısa sürede rahatça odaklanabileceğim, biraz daha ince kitaplardan seçiyorum. Can Yayınları’nın kısa klasikleri, İş Bankası’nın klasikleri sıkça çantamda taşıdıklarımdan. Yolda sohbet samimiyetinde hissettiren denemeleri de çok tercih ediyorum. Özellikle son dönemlerde kazandığım bir alışkanlık deneme okumak. Üzerine düşünecek, yazacak çok güzel konular edinebiliyorsunuz. Yeri gelmişken sevdiğim bir üçlüden bahsetmeden geçemeyeceğim. Haydar Ergülen’in "Meğer"i,  Albert Camus’nün "Başkaldıran İnsan"ı ve Gündüz Vassaf’ın "Cehenneme Övgü"sü listemin en başında yer alıyor.

Araştırma, inceleme kitapları okumayı da sıkça tercih ediyorum. Özellike edebiyat araştırmaları, eksik olduğum dönem ve ya yazarlar hakkında çok bilgilendirici oluyor. Bu konuda detaylı bir bülten en kısa zamanda gelecek. Bu tarz kitapları okumak benim için biraz daha ders çalışmak gibi. Sanat tarihi, sosyoloji ve iletişim kitaplarını da bu kategoriye koyuyorum, notlar çıkararak okumak istediklerimden . Bu yüzden gün içinde bir saat ayırıp ders çalışır gibi masa başında okumayı tercih ettiğim bir alan bu. Hafta sonlarını mutlaka bu tarz okumalara ayırıyorum. Bu konuda da bazı tavsiyelerim olacak; Hayalperest Yayınları’nın sanat kitapları hem konu hem anlatım tarzı bakımından mutlaka bakılması gerekenlerden!

Ve günün en sevdiğim anı akşam okumaları... Bu zaman dilimi gerçek anlamda bir alışkanlık benim için. Günün yorgunluğunu geride bırakıp kendimi satırların içine attığım anların toplamı... Akşam okumalarımı bir ritüele çevirdiğim için okumayı destekleyen ve beni rahatlatan bir müzik, fonda bir mum ve kahve tercihim oluyor. Emin olun, okumayı bir rahatlama seansına dönüştüren bu küçük dokunuşların, odaklanmanıza da çok faydası oluyor. Bu süreçte ise daha çok roman okumayı tercih ediyorum. Uyumadan önce kendime ayırdığım bu zaman dilimi yeni yazarlarla tanışma fırsatı yaratıyor bana, hem de tüm gün düşündüklerimi ve yaşadıklarımı okuduklarımla beraber farklı bir süzgeçten geçirebiliyorum. Eş zamanlı birden fazla kitap okurken karışmasını engellemenin en güzel yolu bu bence; farklı alanları farklı zaman dilimlerine yerleştirmek.

Herkese göre değişen bir diğer konu ise; kitapların içine not almak. Benim okuma alışkanlığımın değişmeyen parçalarından biri bu. Sonrasında kitapları hatırlamak için kitapların ön sayfasına okurken düşündüklerimi anahtar kelimeler şeklinde not alıyorum, ve o bir kelime bazen benim için yüzlerce sayfaya denk geliyor. Bunu tabii ki bir deftere de not alabilirsiniz ama sayfaların altını çizip, kitap içine not almak (benim için) kitapla çok daha yakın bir bağ kurmamı sağlıyor. Aramızda bir aidiyet duygusu filizleniyor ve karşılıklı paylaşım yapabiliyoruz; onun bana hissettirdiklerini ben ona kendi kelimelerimle yazıyorum...Geri dönüp baktığınızda kendi yaşamınızdan da bazı notlar görmek çok iyi hissettiriyor!

Ve bu konuda son bir notum daha var; hızlı okuma meselesi!Bazen okuduğumuz tüm kitaplar bizde aynı güzel hissi uyandırmıyor, yazarın dili ve anlatım tarzı bize çok uzak geliyor ve o kitap gözümüzde büyümeye devam ediyor. Maalesef kitap yarım bırakmaktan hiç hoşlanmıyorum, son sayfaya kadar bir şans vermek istiyorum ama olmadıkça olmuyor bazen!

O zaman zorlamamak gerek; iki çözümümüz var. Ya o kitabı doğru zamanda okumuyoruz, sonraki bir dönem için rafa kaldırarak bir şans daha vereceğiz. Ya da yanlış bir kitap seçimi yaptık, kendimizi okumadan soğutmamak için hızlı okuma yapabiliriz. En azından ben gözden çıkardığım kitaplarda bu tekniği uyguluyorum. Sayfaları ve ya bölümleri hızlı bir göz taramasıyla okuyorum. Ve sonuna geldiğimde kaybettiğim zamana üzülmek yerine o yazar hakkında bir fikrim olarak bitirmiş oluyorum. Bu tarz durumlarda o kitap için beklentim yüksekse ve bu şekilde olumsuz bir süreç geçirdiysem hakkında yazılan tez ve ya makaleleri okuyup gözden kaçırdığım bir nokta olup olmadığını kontrol ediyorum. Bazen de aslında ne kadar farklı bir gözle değerlendirmem gerektiğini anlayıp ikinci bir şans daha veriyorum.

Ve kapanışı aslında benim için en önemli kural ile yapıyorum; bir kitaba başladığımda en az ilk 50 sayfayı bölmeden okumak!

• Okuma Listelerim

Bence okumak kadar önemli bir konu okuyabileceğiniz doğru kitabı seçmek. Bu konuda hepimiz kendi araştırmalarımızdan çok, başkalarının yönlendirmesine ve ya önerisine öncelik vermeyi tercih ediyoruz. İşte bu ince nokta aslında kitaplarla olan bağımızın da zayıflamasına neden oluyor aslında...

Aylık kitap listeleri hazırlayarak okuma yapmaktan çok keyif alıyorum. O dönemki yoğunluğuma, duygu iniş-çıkışlarıma göre kitap tercihi yapmak daha rahat odaklanmamı sağlıyor, kitap sayılarını da tamamen kendime göre seçiyorum. Aylık en az 5 kitap okuma hedefim oluyor. Bu kitapları seçerken de farklı alanlara ve edebiyatlara yönelmeye çalışıyorum. Aylık listeme mutlaka bir türk yazar, bir yabancı yazar, bir araştırma kitabı ekliyorum, sonrası da tamamen tercihlerime kalıyor. Böylelikle aynı yazarlara ve ya türlere takılıp kalmayı engellemiş oluyorum. ( Çok beğendiğim bir yazarın aralıksız tüm kitaplarını okumak gibi bir alışkanlığım olduğu için bu önlemi alıyorum) Kitap seçimlerimi yaparken yeni çıkanların yanı sıra edebiyat ödüllerini takip etmeyi seviyorum. Nobel Edebiyat Ödülü, Pulitzer Ödülü, Man Booker Ödülü, Notre Dame De Sion Ödülü (keşfettiğim çoğu iyi yazarı bu ödüle borçluyum) ve Yunus Nadi Ödülleri güncel olarak takip ettiğim kısa bir liste. Her aya mutlaka bir tane ödüllü yazar sığdırıyorum.

Peki bu kitapları nasıl seçiyorum?

İşte anlatmaktan en çok keyif aldığım bölüme geldik: kitap alışverişi yapmak! Pandemi sürecinden önce kitapçılarda saatlerimi geçirip tek tek tüm kitapları incelerdim. Önce yeni çıkanlara ve çok satılanlara göz gezdirip sonrasında rafların arasında, alanlarına göre bakarak gezinmeye başlıyorum. Kitaplarla kurduğum o güçlü bağ tam bu noktada başlıyor... Önce ismi, sonra arka yazısı ve konusu, bazen içinden bir cümle hatta çoğunlukla ilk cümlesi bizi birbirimize bağlamaya yetiyor. Kitapları kurcalayarak zaman geçirdiğinizde bir sürü yeni yazarla da o an okumasanız da tanışmış oluyorsunuz. Kitapçıda zaman geçirmek gerçekten size iyi hissettirecek aktivitelerden biri, hayatınızın bir anında zaman ayırıp bunu deneyin! Kitap almasanız bile elinize alın, karıştırın sonrasında çekim hissedip aldığınız kitabı okumak için inanın çok daha fazla motivasyonunuz oluyor.

Kitabı seçme sürecini etkileyen noktalardan biri de rafların düzeni, önerilen kitaplar ve tabii içinde bulunduğunuz kitapçı. Ben her bir kitapçının ruhu olduğuna inanırım ve bu yüzden butik kitabevlerinden kitap alışverişi yapmayı çok severim. Orada kısa bir sohbetin içine doldurabileceğiniz dolu dolu bilgilerle de karşılaşabiliyorsunuz ve çok iyi geliyor. Tanımadığınız biriyle ortak zevkiniz, kitaplar üzerine paylaşımda bulunmak! Minoa Books& Coffee, Homer Kitabevi, Gergedan Kitabevi, Patika Kitabevi, İmge Kitabevi ve Robinson Crusoe 389 keyifle ziyaret ettiklerimin başında geliyor. Bir de Remzi Kitabevi Suadiye’nin yeri bambaşka benim için... Anılarınızda yer eden mekanlar en güzel alışkanlılarınızdan biri haline gelebiliyor. Her pazar Remzi Kitabevi Suadiye’de kitaplara bakıp ( raf dizimi ve kitap seçkisini çok beğeniyorum) sonrasında yanındaki kafesinde aldıklarımı detaylı inceleyip, kahve içmek en sevdiğim pazar rutini. Pandemiyle bu süreç maalesef daha çok dijitale döndü. Orada aynı hissiyatı yakalayamasam da yayınevlerinin kendi sitelerinden yeni çıkan kitapları takip ediyorum. Edebiyat ödülü listelerinden seçtiğim yazarları araştırıp, yakın hissettiğim bir tane kitabını sipariş vererek başlıyorum. Tam olarak bunu yaparak bulduğum Julian Barnes’ın “Bir Son Duygusu” adlı kitabı fazlasıyla doğru bir seçim oldu, yeni bitti ve çok güzel bir tat bıraktı!

• Kütüphanemi Nasıl Düzenliyorum?

Kütüphanemi oluşturma süreci benim için çok değerli; kendi seçimlerimin yer aldığı, her geçen gün benimle gelişen bir alan burası, her şeyden önce bana ait. Bence kendi kütüphanenizi oluşturmanın en heyecan verici yanı bu: kendinizi karşınızdakilere kitap seçimlerimizle anlatabilmek! Ben kütüphanemi (sağlık açısından pek uygun olmadığını biliyorum) odama yerleştirdim. Şahsi kütüphane yerleştirmenin bir kuralı olmadığını düşünüyorum, okuduklarınızla sizin aranızda olan bir bağ bu çünkü. Ben kütüphanemi iki farklı ana alana ayırdım. Bir taraf araştırma kitaplarım diğer taraf romanlarım ve öykülerim. Araştırma, inceleme kitaplarımı konularına göre sıraladım. Tarih, sanat tarihi, edebiyat araştırmaları, sosyoloji ,iletişim ve kişisel gelişim olmak üzere raflara böldüm. Kütüphanemin diğer tarafı ise tamamen göz zevkime ve kitapları bulabilmem için bana en kolay gelen düzene göre yerleştirdim. Yayınevlerine göre ayırıp kitapları da kendi içinde yerli-yabancı yazarlar olarak düzenleyip alfabetik sıraya göre diziyorum. Serileri bozmamak için, bütünlük oluşturabilmek için ve hepsinden de öte böyle bir düzeni benimsediğim için bu şekilde yerleştirmekten çok keyif alıyorum. Kütüphane düzeni önce kendinizle sonra kitaplarla kurduğunuz bir bağa dayanıyor bence. Konularına göre, yazar isimlerini alfabetik sıraya göre, renklerine göre farklı düzenleme fikirleri de var tabii.

Kendime kitap hediye almayı sevdiğim için bazı koleksiyon kitaplarını ya da coffee table book dediğimiz, resim içeren, daha çok özel bir ilgi alanına ait kitapları edinmeyi tercih ediyorum. Bu kitapları da odamın çeşitli köşelerine yerleştiriyorum, baktığım her köşede kitap görmeyi seviyorum. Alfa Yayınları’ndan yeni aldığım “Yazarlar- Yaşamları ve Eserleri” , Umberto Eco’nun “Efsanevi Yerlerin Tarihi” ve  Jane Mount’un “Bibliophile” adlı kitapları , bakarak zaman geçirmeyi en çok sevdiklerimden. Bir de başucumdakiler var; bana söylediklerini hep duymak istediklerim... Okumakta olduğum kitaplar dışında, nefes almak için sayfalarını karıştırdığım birkaç kitap her zaman yanı başımda. Calvino’nun “Görünmez Kentler”i, Aruoba’nın “İle”si ve Erich Fromm’un “Sevme Sanatı”.

Başkalarının hayat görüşünde, duygularında, yaşanmışlıklarında ve deneyimlerinde kendinizden bir şeyler bulduğunuzda başlıyor işte okuma yolculuğu...Kendi içimizdekilerden çoğalarak çıkabildiğimiz, koyulan sınırları kaldırabildiğimiz yeni bir özgürlük alanı yaratıyoruz kendimize; okuyarak!