31 Mayıs Cuma sabahından herkese günaydın.
ABD'de seçim gündemi ısınırken Cumhuriyetçi aday Donald Trump'ın milyarder Elon Musk'ı danışmanlığına getirmeyi planladığı öne sürülüyor. Daha önce Biden ve Trump karşısında tarafsız kalan Musk, son yıllarda sağa doğru keskin bir dönüş yapmıştı.
Bugün ayrıca bültende Trump'ın yargılandığı "sus payı" davasında suçlu bulunması, İsrail'in Refah operasyonundaki son gelişmeleri, asgari ücrete fark atan açlık sınırını, Güney Afrika'daki genel seçimlerde ANC'nin 30 yıl sonra yüzde 50'nin altında kalmasını, Keşan'daki tiny house önlemini bulabilirsiniz. Son olarak ölümüyle sevenlerini üzen usta oyuncu Ahmet Uğurlu da bültende.
Günün çalma listesi: Good Morning Jazz
İyi okumalar.
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 86,1 milyar TL hacim ve %0,02 kazançla 10.481 puandan tamamladı. Güne hızlı bir açılışla başlayan ve sabah saatlerinde 10.527 puan seviyesine kadar yükselen endeks, günün geri kalan bölümünde oldukça karışık bir seyir izledi ve günü yatay bir seviyeden tamamladı. Analistler, endeksin 10.380 seviyelerine kadar gerilemesi durumunda tepki alımlarının gelebileceğini tahmin ediyor.
• TÜRK-İŞ verilerine göre, Mayıs ayında açlık sınırı 18 bin 969 liraya, yoksulluk sınırı ise 61 bin 788 liraya yükselirken; bekar bir çalışanın yaşama maliyeti de 24 bin 609 lira oldu.
- Perspektif: Böylelikle 17.002 liralık asgari ücret Mayıs ayında açlık sınırının 1.967 lira gerisinde kalmış oldu.
• TÜİK verilerine göre, dış ticaret açığı Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %12,9 artışla 8,74 milyar dolardan 9,86 milyar dolara yükseldi. Böylece son dokuz ayın en yüksek dış ticaret açığı kaydedildi. İhracat Nisan 2024'te yıllık bazda %0,1 artışla 19,25 milyar dolar olurken ithalat ise %4,0 artışla 29,11 milyar dolar seviyesine yükseldi.
- Yılın ilk 4 ayı: Ocak-Nisan döneminde dış ticaret açığı %30,5 gerileyerek 30,24 milyar dolar oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı da aynı dönemde bir önceki yıla göre artışla %73,3'e yükseldi. Yine aynı dönemde ihracat %2,7 artarken ithalat %9,0 azaldı.
- Bakan yorumu: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Nisan’da yıllık dış ticaret açığının geçici olarak arttığını ve bu durumun da cari açığa yansıyacağını, ancak Mayıs’ta yıllık dış ticaret açığı ve cari açıkta tekrar düşüş beklediklerini söyledi.
• TÜİK verilerine göre, ekonomik güven Mayıs'ta 0,8 puan gerileyerek 98,2 olurken; tüketici güveniyse 80,5 seviyesinde sabit kaldı. Endeksin 100'den küçük değer alması genel ekonomik duruma ilişkin kötümserliği gösteriyor.
- Ayrıntılar: Reel kesim güveni 102,4'e yükselirken, hizmet sektörü güveni 117,1, inşaat sektörü güveniyse 88,3 ile aynı düzeyde kaldı, perakende ticaret sektörü güveni de 111,7'ye geriledi.
• Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, Türkiye'nin G-20 ülkeleri arasında yurt dışına en fazla doğrudan yatırım yapan üçüncü ülke olduğunu belirtti. Ardıç, "Yabancı yatırımları ülkemize çekmeye çalışırken mevcut yatırımlarımızın yurt dışına çıkması endişe verici" şeklinde konuştu.
• BDDK verilerine göre, bankacılık sektörünün yılın ilk 4 ayındaki kârı bir önceki yılın aynı dönemine göre %31 artışla 144,7 milyar liradan 190,7 milyar liraya yükseldi. Sektörün aktif büyüklüğü ise Nisan'da bir önceki yıla göre %37,4'lük artışla 26,2 trilyon liraya yükseldi.
• Google, Malezya'daki ilk veri merkezini ve Google Cloud bölgesini geliştirmek için 2 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı. 26 bin 500 kişiye iş imkanı sağlayacak yatırımın toplam ekonomik etkisinin 3,2 milyar dolar değerinde olacağı değerlendiriliyor.
• AB Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), yatırım kararlarında yapay zekadan faydalanacak banka ve finans kuruluşlarının, müşterilerine karşı tam sorumlu olacağını bildirdi.
- Dahası: AI destekli yatırım stratejilerinin sunduğu fırsatlar kadar riskler de barındırdığının altını çizen kurum, şirketlerin yapay zeka araçları kullanarak verilen kararlardan da sorumlu tutulacağını vurguladı.
• OpenAI, The Atlantic ve Vox Media ile içerik ve ürün ortaklıkları anlaşması imzaladığını duyurdu. Böylece OpenAl, içeriklerinin yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılmasına ve ChatGPT içinde paylaşılmasına izin vermiş oldu.
- Bir adım geriden: Şirket The Wall Street Journal, New York Post ve The Daily Telegraph yayıncısı News Corp, Business Insider ve Politico yayıncısı Axel Springer, People, Investopedia, Food & Wine ve InStyle yayıncısı DotDash Meredith'in yanı sıra Financial Times ve Associated Press ile de anlaşmalar yapmıştı.
• Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Bütçe ve Plan Komisyonu’nda kabul edildi. 19 maddeden oluşan tasarı, kripto hizmet sağlayıcılarına Türkiye’de faaliyete başlayabilmeleri için Sermaye Piyasası Kurumu’ndan (SPK) lisans alma zorunluluğu getiriyor.
Önemli ayrıntı: Yasa tasarısında, beklentilerin aksine kripto yatırımcılarına vergi yükümlülüğü getirilmesine yönelik herhangi bir hüküm yer almıyor.
• Eski ABD Başkanı Donald Trump, 2016 seçimlerinden kısa bir süre önce, yetişkin filmleri oyuncusu Stormy Daniels'a yaptığı ödemeyi örtbas etmek için kayıtlarda tahrifat yapma suçlamasıyla yargılandığı “sus payı” davasında suçlu bulundu.
- Neden önemli? Kararla birlikte ilk kez bir ABD Başkanı, herhangi bir suçtan hüküm giymiş oldu. Trump'ın ne kadar ceza alacağı 11 Temmuz'daki duruşmada kesinleşecek. Eski başkanın yüksek olasılıkla para cezası alacağı düşünülüyor, ancak hapis cezası da ihtimaller arasında.
- Perspektif: ABD yasaları, hüküm giymiş adayların başkan adayı olmasını engellemiyor. Ayrıca hapishanede bulunan kişiler de başkan adayı olabiliyor.
• İsrail ordusu, Refah'a düzenlediği tam ölçekli kara harekatı kapsamında Gazze'nin Mısır ile olan sınırının tamamını kontrol altına alarak iki ülke arasında tampon bölge oluşturdu. Ordu Sözcüsü Daniel Hagari, İsrail ordusunun 14 kilometrelik "Philadelphi" koridorunun tam operasyonel kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu.
- Bir adım geriden: İsrail, Uluslararası Adalet Mahkemesi'nin (ICJ) "saldırıları durdurun" talimatına rağmen 2,3 milyon Gazzelinin yaklaşık yarısının sığındığı Refah'a operasyon başlatmış; Birleşmiş Milletler'e bağlı UNRWA, İsrail'in bölgedeki bir sığınmacı kampına ABD mühimmatı kullanarak düzenlediği hava saldırısında aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 200'ü aşkın kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.
• İran Genelkurmay Başkanlığı, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin hayatını kaybettiği helikopter kazasına ilişkin ikinci ön inceleme raporunu yayımladı.
- Ayrıntılar: Raporda, elektronik harp müdahalesi veya sabotaj bulgusuna rastlanmadığı ancak kazanın asıl nedeni bulununcaya kadar incelemelerin sürdürüleceği ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılacağı kaydedildi.
• 2014 ve 2017 yıllarında yasa dışı bağımsızlık referandumları düzenleyen Katalonya'daki ayrılıkçı siyasetçiler ve sivil toplum kuruluşlarının liderlerine af getiren yasa tasarısı, Kongre ve Senato'da yaklaşık 5 ay süren sert tartışmaların ardından İspanya Meclisi'nde kabul edildi.
- Geniş açı: 372 siyasetçi ve STK liderinin yararlanabileceği düşünülen yasa ile şu aşamada genel bir af gelmiyor ancak ayrılıkçılara yargılandıkları davalarda mahkemeye itiraz yolu açılıyor. Ana muhalefetteki popülist Halk Partisi (PP) ise yasanın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuracağını açıkladı.
• Güney Afrika'daki genel seçimlerde, iktidardaki Afrika Ulusal Kongresi'nin (ANC) sandıktan birinci çıkacağı ancak tek başına iktidara gelecek oy oranına ulaşamayacağı tahmin ediliyor. Seçimin resmî sonuçları 2 Haziran'da açıklanacak.
- Neden önemli? Nelson Mandela'nın kurduğu ve apartheid rejiminin sona ermesinden beri 30 yıldır tek başına iktidarda bulunan ANC'nin oy oranı, ilk sonuçlara göre ilk kez %50'nin altına düştü.
• Slovenya hükümeti Filistin devletini tanıma kararı aldı. Hükümet önergeyi onaylayarak parlamentoya gönderdi. 28 Mayıs'ta İrlanda, Norveç ve İspanya da Filistin'i resmen tanımıştı.
- Bir adım sonrası: Slovenya'nın Filistin'i tanımasıyla Filistin devletini tanıyan ülkelerin sayısı 147'ye yükselmiş olacak.
Calve ile evde var bi’ gurme: Calve Gurme Mayonez ailesi

Gurme tatların peşinde koşarken yolumuz bazen keşfedilecek sokaklardan, tavsiye sohbetlerinden, bazense şehrin en gözde restoranlarından geçiyor; ama bir türlü evimize düşmüyor, değil mi? Yolu evine düşenlerin düşmeyenler için bir haberi var ki oldukça nefis bir haber: Calve Gurme Mayonez ailesi damağınızdaki o gurme lezzet arayışını evinize taşıyor.
Neler var? 3 ayrı özel tadı tek bir ailede bir araya getiren Calve, farklı mayonez seçenekleriyle her masaya gurmelik için de bir servis ekliyor.
- Hamburgerini trüf mayonezli severler için Calve Trüflü Mayonez iki ekmek arasında yerini almaya ve rüya gibi bir lezzet sunmaya hazır. Aman diyelim, yanındaki patatesi bu şölenden mahrum bırakmayın.
- Tam kıvamında Calve Mayonezi pestonun taze güzelliğiyle birleştiren Calve Pesto Mayonez sandviçlerden makarnalara, salatalardan atıştırmalıklara dilediğiniz yemeğe gurme bir dokunuş katıyor.
- Acı ve dengenin ondan sorulduğu Calve Sriracha Acı Mayonez, hafif sarımsak aromasıyla acı mayonez severlerin yeni favorisi olmaya aday. Acı severler bilirler ki bu dengeli lezzet çıtır tavukla süper gidiyor.
Evde geçirilecek gurme akşamların yeni mimarı Calve Gurme Mayonezler’e şuradan ulaşabilir, bu yeni lezzetlerle neler hazırlayabileceğinizi buradan keşfedebilirsiniz.

X
• Macaristan'ın Ankara Büyükelçiliği, sadece 8 günlük Schengen vizesi verdiği vatandaşın pasaportuna uyarı notu koyarak, vizenin amacına uygun kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesi için döndükten sonra 1 hafta içinde konsolosluğa başvurulmasını talep etti.
- Öte yandan: "Visa shopping" yapanlara ret vermek zorunda olduklarını belirten Macaristan Büyükelçisi, sosyal medyadan yaptığı açıklamada "Bize sadece Macaristan'a gitmek istiyorsanız başvurunuz" diyerek "Bu kağıdı alanların sadece üçte birinin bize yalan söylemediğini teyit edebildik" ifadelerini kullandı.
• HÜDA PAR, sokak hayvanlarının sahiplenilene kadar barınakta tutulmasını ve bu hayvanları salan kişilere verilecek hapis cezasının 6 aydan 4 yıla çıkarılmasını öngören bir yasa teklifi önerisi sundu. Teklif, iktidarın tartışmalı sokak hayvanları yasası teklifi ile aynı dönemde geldi.
- Ayrıca: Teklifte maddeye “Hayvan bakım evlerinde bulunan sahipsiz hayvanları serbest bırakan veya başıboş sokak hayvanlarının toplanmasında ihmali olan kamu görevlisi hakkında 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur” ifadesinin eklenmesi önerildi.
• Önümüzdeki yıl yapay zeka, dijitalleşme ve büyük veri alanlarında 21’i lisans olmak üzere 71 yeni program ve bölüm açılacağını bildiren YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, yeni bölümlerin yerleştirme kılavuzunda yer alacağını kaydetti.
• ODTÜ öğrencileri, rektörlük tarafından yasaklanan geleneksel Bahar Şenliği’nin 35’incisini kendi imkanlarıyla düzenledi. Üniversite öğrencileri, Devrim Stadyumu’nda yürüyüş düzenledi.
- Bir adım geriden: ODTÜ öğrencileri, bahar şenliği etkinlik ve konserlerinin rektörlük tarafından yasaklanmasını protesto etmiş, rektörlük binası önünde günler süren oturma eylemi yapmıştı.
• İçişleri Bakanlığı, Ayhan Bora Kaplan suç örgütü davası kapsamında kırmızı bültenle aranan davanın gizli tanığı ve sanığı Serdar Sertçelik'in yakalandığını duyurdu.
- Bir adım geriden: Sertçelik'in yurt dışına çıkması ve daha sonra yaptığı açıklamalarda Ankara Emniyet Müdürlüğü'nün AK Parti'ye darbe girişiminde bulunduğunu iddia etmesi Ankara'da krize neden olmuştu.
Elon Musk, Donald Trump'ın danışmanı mı olacak?
Wall Street Journal, ABD'de başkanlık için yarışan Donald Trump'ın yeniden seçilmesi hâlinde Elon Musk'ı danışmanı olarak atamayı düşündüğünü yazdı.

ABD merkezli Wall Street Journal, Cumhuriyetçi Parti adayı Donald Trump'ın Beyaz Saray'a geri dönmesi durumunda Tesla ile X'in sahibi ve SpaceX'in de kurucusu olan Elon Musk'ı danışman olarak atamayı düşündüğünü iddia etti.
Wall Street Journal'a konuşan kaynaklar, Trump ve Musk'ın Mart ayından bu yana ayda birkaç kez telefonla görüştüğünü öne sürdü. Görüşmelerde, ABD Uzay Kuvvetleri de dahil olmak üzere göç, teknoloji ve bilim konuları tartışıldı.
Kaynaklara göre Musk, bu sayede sınır güvenliği ve ekonomi politikalarına ilişkin fikirlerini hayata geçirmeyi, Trump ise Musk sayesinde güçlü bağışçılara ulaşmayı hedefliyor.
- Ayrıntılar: Habere göre Musk ile Trump, Mart ayında milyarder Nelson Peltz'in aracılığıyla bağlantı kurdu. Ayrıca ikilinin etkili iş insanlarıyla ABD Başkanı Joe Biden karşıtı buluşmalar organize ettiğine yer verildi. Geçmişte iki adaya da bağış yapmayacağını açıklayan Musk, iddiaya göre Trump'a, zengin ve güçlü müttefiklerini Biden'a oy vermemeleri için ikna etmeye çalışacağı toplantılar düzenleyeceğini söyledi.
- Öte yandan: Kaynaklar, görüşmenin ileri aşamada olmadığını, eski ABD Başkanı Trump'ın yeniden seçilmesi durumunda bile Musk için resmî bir pozisyon açılamayabileceğini belirtti.
- Bir adım geriden: Mart ayında konuşan Elon Musk, ABD'deki seçimlerde her iki başkana da eşit mesafede durduğunu söylemişti. Musk, X hesabından yaptığı paylaşımda "Çok açık konuşayım, ABD başkan adaylarından herhangi birine para bağışlamıyorum" ifadelerini kullanmıştı.
- Trump, 2022'de Musk'ın 2016 seçimlerinde kendisine oy verdiğini söylediğini belirtmiş; Musk ise Trump'ı yalanlamıştı. Musk başka bir açıklamasında, "Bu adamdan nefret etmiyorum ama Trump'ın emekli olmasının zamanı geldi" ifadelerine de yer vermişti.
- Genel olarak, olası bir Trump başkanlığındaki yeni kabinenin öncekinden belirgin biçimde farklı olacağı ve Trump'ın yönetimini kendisine sadık kişilerden oluşturmayı planladığı iddia ediliyor. Eski başkan yardımcısı Mike Pence de 2024'te başkanlık için Trump'ı desteklemeyeceğini söylemişti.
- Musk'ın son yıllarda sağa doğru keskin bir dönüş yaptığı biliniyor. Son aylarda düzensiz göçle ilgili sıkça paylaşım yapan Musk, bu paylaşımlardan birinde, "Amerika dünyayı içine almaya devam ederse düşecek" demişti.
- Yine Mayıs ayında yaptığı bir açıklamada Musk, 2024'te seçilecek başkanın, "ABD vatandaşları tarafından belirlenen son başkan" olacağını öne sürmüş; çok sayıda belgesiz göçmenin ulusal seçimlere katıldığını iddia etmişti.
- Musk, önümüzdeki günlerde başkanlık yarışına bağımsız olarak devam eden Robert F. Kennedy Jr. ile münazara yapacağını açıklamıştı. Bu münazaraya Trump'ın ya da rakibi Biden'ın katılması pek olası görünmüyor.

Tabutta Rövaşata filminden
• Tiyatro ve sinema oyuncusu Ahmet Uğurlu, 71 yaşında hayatını kaybetti. 2 Ağustos 1952 Konya doğumlu Uğurlu, 13 yıl boyunca Devlet Tiyatroları'nda çeşitli oyunlarda rol almıştı.
- Kimdir? Derviş Zaim'in yönettiği Tabutta Rövaşata filminde "Mahsun" karakteriyle çok sayıda ödüle layık görüle oyuncu, ayrıca Faint Sound, Avcı, Memleket Meselesi, Döngel Kârhanesi, Yol Ayrımı ve Behzat Ç. gibi birçok yapımda da rol almıştı.
• Ahbap Derneği'nin depremin etkilediği 11 ilde eğitime destek vermek amacıyla yürüttüğü faaliyetler kapsamındaki "İlham Atölyesi" projesinin ilk etabı Adıyaman Gölbaşı Fen Lisesi'nde başladı. Proje kapsamında 27-29 Mayıs tarihleri arasında lise öğrencilerine yönelik fotoğraf, resim ve seramik atölyeleri düzenlendi.
• Bu yıl ilk kez Türkiye Kültür Yolu Festivali rotasına dahil olan Bursa, 1-9 Haziran'da konser, sergi ve söyleşilere ev sahipliği yapacak. Bursa Kültür Yolu Festivali kapsamında yaklaşık 40 ayrı noktada 9 gün süresince 300'den fazla etkinlik, sanatseverlerle buluşacak.
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, İstanbul Rumeli Hisarı restorasyonu sırasında hisarın altında bulunan gizli geçitlerin ilk görüntülerini paylaştı. Polat, restorasyon tamamlandığında geçitlerin ziyarete açılacağını bildirdi.
- Bir adım geriden: Rumeli Hisarı’nın altındaki gizli geçitler ilk defa İBB Miras ekiplerinin yaptığı restorasyon çalışmaları sırasında ortaya çıkarılmıştı.
• Edirne'de Valilik, Saros Körfezi'ne kıyısı bulunan Keşan ilçesinde tarım arazisi niteliğindeki tarla vasıflı taşınmazlarda tarımsal nitelik bozularak izinsiz kurulan "tiny house" adlı mobil evleri kaldırmaya başladı.
- Ayrıntılar: Mahkeme; elektrik, su ve tuvalet bağlantılarının yapıldığı belirlenen evlerin mobil olmadığına ve inşa edilen ilavelerle konut niteliği kazandığına hükmederek ev sahiplerinin yürütmeyi durdurma talebini reddetti.
- Bir adım geriden: Geçen hafta evlerin sahipleri ile yıkıma gelen ekipler arasında gerginlik yaşanmıştı. Valilik, "yanıltıcı bilgiyi alenen yayma ve kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engelleme" iddiasıyla ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulundu.
• Hindistan'ın kuzey ve orta bölümlerindeki bazı bölgeler, şiddetli sıcak hava dalgalarıyla mücadele ediyor. İlk belirlemelere göre Delhi'de 52,3 derecelik sıcaklık kaydedildi. Doğrulanması hâlinde bu Hindistan'da şimdiye kadar kaydedilen en yüksek sıcaklık olacak.
- Dahası: Ülkede 37'den fazla şehirde bu hafta 45 derecenin üzerinde sıcaklık kaydedildi. Şu ana kadar en az üç kişi sıcağa bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetti.
🎭 Ne okuyoruz? Çarpışma oyunuyla ödül alarak İstanbul'da Devlet Tiyatrosu olduğunu bize hatırlatan Müge Oskay söyleşisini. Emrah Akbaş, Oskay'la Aposto İstanbul için konuştu.
💶 Neyi bekliyoruz? Dört büyük merkez bankasından üçü 2024 yılına "Haziran ayında faiz indirimi" beklentisiyle başladı ancak şu an sadece Avrupa Merkez Bankası'nın bu beklentiyi karşılama ihtimalinden bahsediliyor. Emircan Yaman, Exante için yazdı.
📈Ne öğreniyoruz? Aposto FinTech'ten Avrupa'nın en hızlı büyüyen fintech şirketleri listesinin zirvesindeki Türk şirketini.
ÖNERİYORUZ
📌 KRE-AKT (Kreatif Aktivizm): İklim krizinin yarattığı problemlere karşı cevabınız yaratıcı aktivizm ile harekete geçmek ise KRE-AKT destek programı sizin için başlıyor. Özgürlük için Friedrich Naumann Vakfı Türkiye Ofisi desteği, Impact Hub İstanbul’un yürütücülüğünde bu yıl üçüncü kez gerçekleşecek olan KRE-AKT destek programı, yeni döneminde, iklim krizini iklim adaleti kapsamında ele alan ve yaratıcı aktivizm yöntemleri benimseyen mevcut veya yeni projelerin anlamlı bir değişim yaratması için sosyal etki odaklı modeller geliştirilmesine destek oluyor. İklim adaletine yaratıcı bir dokunuş için başvurularınızı bekleyen KRE-AKT hakkında detaylı bilgi ve başvuru için burayı ziyaret edebilirsiniz. Son başvuru tarihi: 14 Haziran.






