Aposto

5 Ekim 2022, Çarşamba
5 Ekim 2022, Çarşamba
Odak
Haber
Kısaca
Dosya
Sözlük

Tipografi Bülteni — Ocak 2022

Herkese merhaba! 

Ocak bülteninde, yazı yasarımında kadının rolüne ilişkin araştırmalar, Monotype ile Adobe’nin ortaklığını açıklaması gibi geçtiğimiz ay boyunca yaşanan gelişmeler var. Ayrıca “Soyut Düşünce: Tasarım Sanatı” adlı ünlü Netflix belgeselinin yazı tasarımıyla ilgili bölümündeki terminoloji tutarsızlıklarına değindiğimiz yazının özetini bültenin sonunda bulabilirsin.

Bu ayın bülteni 1022 sözcükten oluşuyor ve yaklaşık okuma süresi 3 dakika.

İyi okumalar!

Odak

Yazı tasarımında kadınların rolüne ilişkin araştırmalarda artış var.


2019 yılında AIGA’nın (The American Institute of Graphic Arts) Dünya Kadınlar Günü onuruna tamamı kadın yazı tasarımcıları tarafından tasarlanmış on yazıyüzünü öne çıkarması; ardından Jan Tschichold ile yazı tasarımı, László Moholy-Nagy ve Herbert Bayer ile tasarım üzerine çalışan Bauhaus’un bilinen tek kadın tasarımcısı Söre Popitz (Irmgard Sörensen-Popitz) hakkında yayımladığı yazısı gibi gelişmeleri okurlarımıza duyurmuştuk. 

Daha sonra 2020 yılında Yulia Popova’nın “Kaç tane kadın yazı tasarımcısı tanıyorsunuz? (How many female type designers do you know?)” adlı kitabının yayımlanması somut bir gelişme olarak öne çıkmıştı. Yazı tasarımı alanında toplumsal cinsiyet konusu üzerine yapılan araştırmalara ilişkin genel bir bakış sunan kitapta, on dokuzuncu ve yirminci yüzyılın başlarında çalışan kadın yazı tasarımcıların biyografilerinin yanı sıra Veronika Burian, Louise Fili, Zuzana Licko ve Fiona Ross gibi öne çıkan birçok kadın yazı tasarımcılarıyla yapılan röportajlar yer aldı. Aynı yıl, İsveç’ten Carolina Laudon, ATypI’nin (Association Typographique Internationale) ilk kadın başkanı oldu.


2021 yılındaki gelişmeler, yazı sektöründe kadınların rolüne ilişkin daha kapsamlı araştırmalardan elde edilen bulguların açıklanmasıyla hız kazandı. Önce Prof. Fiona Ross koordinatörlüğünde, Dr. Alice Savoie ve Dr. Helena Lekka tarafından yürütülen Women in Type (Yazıdaki Kadınlar) araştırma projesinin ağ sayfasının açıldığı duyuruldu. Reading Üniversitesi Tipografi ve Grafik İletişim Bölümünde 2018–2021 yılları arasında yürütülen üç yıllık bir araştırmanın ürünü olan proje, 1910 ila 1990 yılları arasında Monotype Corporation ve Linotype Limited gibi iki büyük İngiliz firmasında çalışan kadınların yazı tasarımı ile üretimindeki rollerini ve sorumluluklarını inceledi. Daha sonra Bethany Qualls, San Francisco’daki Letterform Archive’ı kullanarak taşınabilir yazı döneminde kadın yazı tasarımcılarının geçmişlerini daha erişilebilir kılmak için yaptığı çalışmaları sundu. Qualls, proje kapsamında Letterform’un kataloğu için 688’den fazla ciltlenmiş yazı numunesini listeleyerek bu erken yazıları tasarlayan kadınlar hakkında bulabildiği tüm materyali incelemiş. İngilizce kaynaklarda tartışılmayan Rus kadın yazı tasarımcıları hakkında materyallerin ortaya çıkması, projenin ilgi çeken sonuçlarından birisi.

İlerleyen günlerde kadınların rolüne ilişkin çalışmaların artacağını ve yeni yayınların ortaya çıkacağını düşünüyoruz. Prof. Elizabeth Resnick editörlüğünde grafik tasarımda kadınların rolüne ilişkin makalelerin yer alacağı ve kurucu üyemiz Ömer Durmaz’ın da bir makalesinin olacağı kitap, bunun işaretlerinden birisi. Türkçe Tipografi Topluluğu olarak bizler de, Sevimli Ay dergisinin dokuzuncu sayısında yer alan Mehmed Said’in yazdığı kadın hattatlarımız ile ilgili bölümün Türkçeye transkripsiyonu önümüzdeki günlerde yayımlayacağız. 


Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.
Haber

Aralık ayında tipografi dünyasında yaşananlar

Monotype ve Adobe’den yeni ortaklık

Monotype ve Adobe, markalar ve deneyimler tasarlamak için yaratıcı profesyonellerin ihtiyaç duydukları yazıyüzlerine daha kolay erişim sağlayabilmeleri için yeni bir ortaklığı duyurdu. Adobe’nin şirket içerisindeki yazı evi tarafından tasarlanan yazıyüzleri olan Adobe Originals, artık Monotype Fonts ve MyFonts üzerinden genişletilmiş lisanslama seçenekleri ile daha geniş bir topluluğa sunulacak. Uzaktan işbirliğinin giderek arttığı dünyada, rekabet etmek isteyen markalar için yaratıcılığın önündeki engellerin kaldırılması çok önemli. Bu genişletilmiş ortaklık ile markalar, Minion, Myriad, Acumin gibi popüler yazı tasarımları için çok daha fazla lisanslama seçeneğine sahip olacak. 🇬🇧




Google, 2021 yılı arama trendlerini açıkladı.

Her yıl aralık ayında yılın arama trendlerini açıklayan Google, 2021 trendlerini paylaştı. Küresel ve ülke bazında arama trendlerinde tipografiye ilgi zamana, konuma ve popülerliğe göre keşfedilebiliyor. Tüm kategorilerdeki arama trendlerine ülkemiz bazında bakıldığında, tipografi sözcüğüne ilişkin arama terimi ve görsel sanat formu olarak iki sonucun olduğu görülüyor. Tipografi sözcüğünün şubat-mart ve ekim-kasım aylarında çok sayıda arandığı, en çok arama yapılan illerin başında Erzurum, Konya ve Denizli’nin geldiği; Görsel Sanatlar Formu seçeneğine bakıldığında ise ocak, aralık ve nisan aylarında en çok aramanın yapıldığı, en çok arama yapılan illerin başında Trabzon, Edirne ve Bilecik’in geldiği görülüyor.


Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.
Kısaca

→ Victoria ve Albert Müzesinin “Nasıl Yapıldı?” serisinde, taşınabilir yazı ile bir kitabın üretim süreci anlatılmış.  🇬🇧 

→  Monotype ve Adobe, yeni ortaklığını duyurdu. Adobe’nin orijinal yazıyüzleri, Monotype Fonts ve MyFonts’ta genişletilmiş lisanslama seçenekleri ile yer alacak. 🇬🇧 

Google Fonts, tasarımcıların ve geliştiricilerin amaca uygun yazı seçip kullanmalarını sağlamak amacıyla kılavuzlardan oluşan kitaplığı kullanıma sundu. 🇬🇧

Indra Kupferschmid, bir yazıyüzünün kalitesini değerlendirebilmek için gereken özellikler üzerine yazmış. 🇬🇧

Aralık ayında tipografi dünyasındaki gelişmelerin tamamı için →

Dosya

“Soyut Düşünce: Tasarım Sanatı” Belgeseli ve Bizim Büyük Terminoloji Çaresizliğimiz



En İyi Grafik Tasarımı ve Sanat Yönetmenliği dalında Emmy’ye aday gösterilen Soyut Düşünce: Tasarım Sanatı (Abstract: The Art of Design) adlı Netflix belgeselinin ikinci sezonu yakın zaman önce yayımlandı. Belgeselin altıncı bölümünde ise yazı tasarımcısı Jonathan Hoefler ve Hoefler&Co ekibi yer alıyor. Yeni bir yazı ailesi için (Decimal) ilham almak üzere antika saatleri araştıran Jonathan Hoefler, tasarladığı ilk yazıyüzü Knockout’tan Obama’nın seçim kampanyasında kullanılmasıyla yıldızı parlayan Gotham’a kadar birçok tasarımına değiniyor.

Yazının tasarlanma ve pazarlanma serüvenini, Hoefler gibi başarılı bir yazı tasarımcısının gözünden, Netflix’in izleyicilere aktaracağı haberini alınca, grafik tasarım ve tipografiyle ilgili her izleyici gibi heyecanla belgeselin yayımlanacağı günü bekledik. 44 dakika süren belgeseli izler izlemez tercümesindeki tutarsızlıklar dikkatimizi çekti. Ülkemizde 1,5 milyon ücretli tekil üyesi bulunan bir içerik sağlayıcının, yayımladığı belgeselin erişebileceği kitle düşünüldüğünde yanlış veya tutarsız tercümelerin, daha önceki yazılarımızda da sıkça üzerine durduğumuz hâlihazırdaki terminoloji sorununu derinleştirebileceğini düşündük.

makalenin tamamı burada →

Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.
Sözlük

Bağ (Ligature)

Tipografik Anatomi’den bağ örnekleri.

Bağ, bazı karakterlerin yan yana geldiklerinde, yapıları gereği birbirleriyle olan rahatsız edici etkileşimini azaltmak ya da görsel zenginlik katmak amacıyla bağlanarak tasarlanmış ve bir glif olmuş hâllerine verilen addır. 1  Ligatür şeklinde İngilizce okunuşuyla kullanıldığı da görülen bağlar, Sümer çivi, Brahmi ve Runik yazıları başta olmak üzere el yazması dönemde sıklıkla kullanılmışlardır. Latin alfabesindeki kullanımı ise yazı kısaltmalarında kullanımı ile yazım hızını artırması sonucu sıklaşmıştır. Taşınabilir yazı ile basımcılık döneminde birçok bağ ve dolayısıyla glif yazıya dahil edilmiş, fotodizgi döneminde bu kullanım artmış, masaüstü yayıncılık ve dijital tipografiyle birlikte bağ kullanımı oldukça genişlemiştir.2

Taşınabilir yazı döneminde el ile ayarlandığı gibi yazı tasarımı programlarında da bağın kendisinin ve uyumlamasının ayrıca programlanması gereken, tarihsel ve dilbilimsel nedenlerden dolayı da tasarlanabilen bağlar, iki türe ayrılır: 

1. Genelgeçer Bağlar: fl, fi, ff, ffl, ffi, ft —ve bazen tasarımın yapısına göre Th, TT, fb, fh, fk— gibi karakterler arasında sıklıkla görülen, ardışık kullanıldıkları zaman, anatomik ve matematiksel problemler oluşturan karakterlerin oluşturdukları bağlardır.

2. Seçmeli Bağlar: st, ct, sp, fs gibi ardışık kullanıldıkları zaman, anatomik ve matematiksel problemler oluşturmasalar da yazı tasarımcısının isteğine bağlı olarak tasarım setine ilave ettiği, görsel zenginlik amacıyla tasarlanan bağlardır.


[1] Felici James, The Complete Manual of Typography, s. 63, 314 ↑
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Typographic_ligature ↑


Herkese iyi yıllar!
Şubat ayında görüşmek üzere!

Hikâyeyi beğendiniz mi? Paylaşın.

Bülteni beğendiniz mi?

Arşive Ekle

Okuma listesine ekle

Paylaş

Tipografi Bülteni Yayınını Takip Et

Türkiye’deki yazı tasarımı kültürü ile tipografik farkındalığın arttırılmasına yönelik ortak bir dil amaçlayan aylık bülten.

0%

;