Sezon sona erdi ve bir yerlerde yeni sezon için hazırlıkların yapıldığını bilmek, yeni oyunlarla tanışmayı beklemek oldukça heyecan verici. Yaz sahnesi ise tamamen boş değil, bizi tiyatrosuz bırakmayan ekipler, turneye çıkan veya yurt dışından konuk oyunlarla Temmuz ayını da boş geçmiyoruz.
Sezonda izleme şansı bulamadıysanız Otelde, Leydi Bright'ın Deliliği ve Sıradan Karşılaşmalar'ı Temmuz'da yakalayabilirsiniz. Henüz çiçeği burnunda oyun Soğuklar, Beyoğlu'ndaki gözdelerimizden Fıccın'da lezzetli bir akşama davet ediyor.
Bu ayın öne çıkan oyunu ise Türkiye'de ilk kez izleyicilerle buluşacak Noh. Maskeli performans sanatçılarının sakin jestlerinin ön planda olduğu Japonya'nın bu geleneksel tiyatrosuna, Yamamato Noh tiyatro topluluğundan Bir Ruha Ağıt-Ruh Nereye Gider? Japonya'dan Dünya Barışına Bir Dilek gösterisiyle tanıklık edeceğiz.
Yaz için şehri terk edip Ege'ye kaçanlar veya kaçmayı planlayanlarıysa bağımsız tiyatroyu destekleyen ve bu yıl ikinci kez düzenlenen Gümüşlük Tiyatro Festivali ve Ercan Kesal'ın hikayeleriyle zamanın su gibi aktığı Ayazmanın Yılanı bekliyor.
Emrah Akbaş'ın Eylül oyununun hem yazar hem yönetmen hem de oyuncusu Uğur Kanbay'la söyleşisini okumayı da unutmayın.
İyi okumalar.
Seren
Aposto İstanbulİstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.
Bir Ruha Ağıt - Ruh Nereye Gider? Japonya'dan Dünya Barışına Bir Dilek
- Nedir? Oyun. Japon müzikal drama türü Noh ilk kez Türkiye'de sahnelenecek. Yamamato Noh tiyatro topluluğu tarafından sahnelenecek oyun, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları tarafından izleyicilerle ücretsiz olarak buluşturulacak.
- Nerede? Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi
- Ne zaman? 2 Temmuz
- Neden gitmeli? Noh, Japonya'nın kadim geleneklerini yansıtan ve köklerine uzanan mistik bir yolculuk gibi. Her zaman izlemenin mümkün olmayacağı bu gösteriyi mümkünse kaçırmayın.
- Not etmeli: Biletleri İstanbul Senin uygulamasından ücretsiz temin edebilirsiniz.
1. Mekana özgü: Soğuklar
- Nedir? Oyun. Prömiyerini 10 Haziran'da yapan oyun, Fikret'in üç ay sonra uğradığı meyhanesinde meze yaparken geçmişiyle yüzleşmesini anlatıyor ve aynı zamanda izleyiciye Fıccın'ın samimi atmosferinde farklı bir deneyim sunuyor.
- Nerede? Fıccın
- Ne zaman? 3 ve 31 Temmuz
- Neden gitmeli? Mekana özgü oyun bereketinin yaşandığı sezonda, bu sefer sevilen mekan Fıccın'da yemekler eşliğinde farklı bir oyun deneyimlemek için.
- Not etmeli: Ozan Ömer Akgül'ün yazıp yönettiği trajedi ve dram türündeki oyunda Ertürk Erkek'i izliyoruz. Tek perde ve 60 dakikalık oyunun biletleri burada.
Fotoğraf: Çağan Liznak
2. Leydi Bright'ın Deliliği
- Nedir? Oyun. Lanford Wilson’ın, gençliğiyle beraber umudunu kaybeden bir drag queen'in delirmesini anlatan oyununda, aynı zamanda rejisör koltuğuna da oturan Bora Çınar'ı izliyoruz.
- Nerede? Werkstatt Akademi
- Ne zaman? 6 Temmuz
- Neden gitmeli? ABD'de kuir tiyatronun öncülerinden kabul edilen oyun ülkemizde ilk kez sahneleniyor, meraklısı için kaçmaz.
- Not etmeli: Tek perde ve 50 dakikalık oyunun biletleri burada.
3. Prömiyer: Anlatmadan Yapamam
- Nedir? Film Gösterimi. ENKA Sanat, yapımını üstlendiği yeni belgeseli Anlatmadan Yapamam'ın ilk gösterimini gerçekleştiriyor. Tiyatromuzun duayen yönetmenlerinden Işıl Kasapoğlu'nun hayatını anlatan belgeselin yapımcılığını Porte Film, yönetmenliğini Selçuk Metin üstleniyor.
- Nerede? Enka Sanat
- Ne zaman? 10 Temmuz
- Neden gitmeli? Tiyatronun yaşayan hafızası, Anadolu'ya Shakespeare'i götüren, çalışmadan duramayan Işıl Kasapoğlu'nun Paris'e uzanıp gelen tiyatro yolculuğu, tiyatroya adadığı ömründen kesitler, kurduğu nice topluluk, yönettiği nice oyunun hikayesini izlemek için.
- Not etmeli: Açık havada gösterilecek belgeselin biletleri burada.
Fotoğraf: Ozan Kozan
4. Oyunla gerçek iç içe: Otelde
- Nedir? Oyun. Yıldırım Fikret Urağ'ın hem yazıp hem oynadığı, oyuncu kadrosunda Okan Bayülgen ve Ebru Unurtan'ın da yer aldığı Otelde, bir erkek ve bir kadının otel odasında başlayan hikayesini anlatıyor.
- Nerede? Trump Sahne ve Kadıköy Özgürlük Parkı
- Ne zaman? 18, 19 Temmuz
- Neden gitmeli? Ebru Unurtan ve Okan Bayülgen'in Richard'dan aşina olduğumuz sahne birlikteliğini bu defa gizemli bir modern zaman hikayesinde izlemek için.
- Not almalı: Yıldırım Fikret Urağ oyun metnine Okan Bayülgen ile beraber çalışarak son halini verdi ve Okan Bayülgen'e ithaf etti. İki perde ve 100 dakikalık oyun 16 yaş ve üzeri için uygun, biletler burada.
5. Gerçek-kurmaca ikilemi: Sıradan Karşılaşmalar
- Nedir? Oyun. Yusuf Onur Aydın'ın hem yazıp hem yönettiği trajedi ve dram türündeki oyun iki yabancının karşılaşmasıyla hayatlarına birbirlerinin gözünden bakma hikayesini gerçek ile kurmacayı iç içe geçirerek anlatıyor. Oyun aynı zamanda Karşılaşmalar üçlemesinin ilk oyunu.
- Nerede? Moda Sahnesi
- Ne zaman? 23 Temmuz
- Neden gitmeli? Sinematik sahne tasarımı, seyircide yarattığı ikilem ve Elif Arman ile Onur Gürçay'ın muhteşem oyunculuklarıyla iyi bir oyun izlemek için. Elif Arman'ın oyundaki performansıyla 2023'te Direklerarası Küçük Salon Kadın Oyunu Ödülü aldığını da ekleyelim.
- Not etmeli: Üçlemenin ikinci oyunu Gölge Otobanı aynı gün, Sıradan Karşılaşmalar'ın hemen ardından sahnede olacak. Tek perde ve 80 dakikalık oyunun biletleri burada. Art arda izlemek isteyenler için Gölge Otobanı biletleri de burada.
Fotoğraf: Arno Declair. Kaynak: İKSV
Festival programından iki sürpriz: III. Richard ve Utsushi
- Nedir? Oyun. Bu yıl 22 Ekim-19 Kasım arasında düzenlenecek 28. İstanbul Tiyatro Festivali'nin programından iki sürpriz oyun açıklandı. Thomas Ostermeier yönetiminde, dünyada büyük ses getiren III. Richard ve Sankai Juki dans topluluğundan butoh dansının en çarpıcı örneklerinden biri, Utsushi, festival kapsamında tiyatroseverlerle buluşacak.
- Nerede? Zorlu PSM
- Ne zaman? 24, 25 Ekim ve 18, 19 Kasım
- Neden gitmeli? Hamlet ile çok sevdiğimiz Lars Eidinger'i ise bu defa III. Richard rolünde; Japonya'nın dünyaya armağanı butoh dansını usta bir dans topluluğundan izlemek için.
- Not etmeli: Thomas Ostermeier ile topluluğu Schaubühne Berlin 10 yılın ardından yeniden, Japon dans topluluğu Sankai Juku ise ilk kez festivale konuk oluyor. Biletler 2 Temmuz'da genel satışa çıkıyor, buradan.
Garanti BBVA’nın destekleriyle yeniden gururla ve keyifle: 31. İstanbul Caz Festivali
Garanti BBVA'nın festival sponsoru olmaktan mutluluk duyduğu İstanbul Caz Festivali; İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından 3 - 18 Temmuz tarihlerinde İstanbul'un en sevilen mekânlarında ve parklarında İstanbulluları cazla buluşturacak. Festival, Avusturya Konsolosluğu Avusturya Kültür Ofisi Bahçesi’nde Avusturyalı grup Saint Privat’nın bizi Fransa’nın güney sahillerine götüreceği konserle başlıyor.
Kimler var kimler? 40’a yakın konserde müzik sahnesinin ustalarından radarınıza girmeyi bekleyen yeni keşiflere kadar 200’ü aşkın sanatçıyla buluşacağımız festivalde; Gregory Porter, Chris Isaak, YolanDa Brown, Joshua Redman, Baptiste Trotignon, Arlo Parks, Kornél Fekete-Kovács yönetimindeki Macaristan’ın yenilikçi orkestralarından Modern Art Orchestra ve heyecan verici daha pek çok isim 16 günlük festival maratonu boyunca sahnede alacak.
Nerelerdeyiz? Cazın tadına varacağımız festival mekânları ve parkları şu şekilde: Avusturya Konsolosluğu Avusturya Kültür Ofisi Bahçesi, Rahmi M. Koç Müzesi, Fransız Sarayı, Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu, Sultan Park – Swissôtel the Bosphorus ve Esma Sultan Yalısı; Beylikdüzü Yaşam Vadisi, Beyoğlu Hasköy Parkı, Küçükçekmece Göl Kenarı Amfi Tiyatro, Şişli Habitat Parkı ve ilk defa programı taçlandıracak olan Minoa Pera ve Pera 77.
Bu tarihlere dikkat:
- Caz Vapuru kalkıyor | 14 Temmuz: Gün ışığında caz ve swing dalgasına kapılmak üzere Kabataş İskelesi’nden Anadolu Kavağı’na kadar müzikli bir yolculuğa çıkıyoruz. Güvertenin konukları arasında Brassist, Karambola ve The Big Rhythm olacak.
- Pera’da Bir Caz Akşamı | 17 Temmuz: Festivalin yelpazesine bu yıl katılan etkinlikte müzikseverler, gecenin caz durakları Salon İKSV, Minoa Pera ve Pera 77’ye uğrayacak ve Kristjan Randalu Absence Trio, Can Çankaya Trio ve Dilek Sert Erdoğan’a kulak verecek.
- Yine, yeniden +1’li Gece Gezmesi | 18 Temmuz: Caz keyfine +1 Kadıköy gecesi eklemeye ve neşenize neşe katmaya hazırsanız Moda Sahnesi, Dorock XL, Kadıköy Sineması ve Kadıköy Sahne’de gerçekleşecek Thomas Azier, Baby’s Berserk, Gevende ve Korhan Futacı konserlerinde buluşacağız.
31. İstanbul Caz Festivali’nin detaylı programına ve biletlere bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Biletler tüm Garanti BBVA kredi kartlarına %10 indirimli!
Eylül: Hepimizin bildiği ama görmezden geldiği hikaye
Eylül Cansın ve Hande Kader başta olmak üzere birçok transın başına gelen olaylardan esinle, kurmaca hikayeler eklenerek yazılan "Eylül" oyununu, oyuncusu Uğur Kanbay’la konuştuk.
“Hepiniz bu hikayeyi biliyorsunuz ama görmezden geliyorsunuz.”
Böyle yazıyor Eylül’ün tanıtım metninde. Bu hikaye toplumun büyük bir kısmı tarafından dışlanan, ötekileştirilen, önemsenmeyen transların hikayesi. Eylül Cansın ve Hande Kader’in hayatlarından, başına gelen olaylardan esinlenerek kaleme alınan Eylül oyununu hem yazarı hem yönetmeni hem de oyuncusu olan Uğur Kanbay’la konuştuk.
Eylül sahnelendiği tarihten itibaren herkes tarafından sevilen bir oyun oldu. Biraz yolculuğundan bahsedelim. Bu metnin, oyunun çıkış noktası neresi oldu? Seni bu oyuna yönlendiren sebepler neydi? Biraz bahseder misin?
Ben, Eylül Cansın ve Hande Kader cinayetlerinden—Eylül’ünki de intihardan öte bir toplumsal cinayet gibi geliyor bana—etkilendiğim ve bir sorumluluk hissettiğim için bir gün böyle bir hikaye anlatmak istedim.
Ne anlatıyor Eylül?
Eylül görünmemenin, göründüğünde itilmenin sancısını ve bir toplumun ikiyüzlülüğünü anlatıyor aslında.
Nasıl bir hazırlık süreci geçirdin? Nelerden yararlandın, kimlerden fikir aldın?
Benim hazırlık sürecim Periscope’ta yayın seyrederek ve araştırma yaparak geçti. Arabesk dünyaya da ailemden gelen müzikhol kültüründen hâkimdim ve provalarda gözüne güvendiğim arkadaşlarımın desteğiyle Eylül çıktı.
Sahnede iki saat trans bir bireyi canlandırıyorsun. Kostüm, kıyafet ve ayakkabılarla iki saat başka bir kimliğe bürünüyorsun. Yaptığın araştırmalar doğrultusunda nasıl bir hayatları var?
Araştırmalardan ziyade gözlemlerim sonucunda kendimce şu kanıya vardım: Trans kavramı benim için gerçek bir görünürlük demek. Tamamen yok sayıldığın bir coğrafyada var olmaya çalışmak. Bu yüzden öfkeleri diri, aşkları gerçek ve güçlü oldukları kadar çıplaklıklarından ötürü—buradaki çıplaklıktan kastım insan olarak bir çıplaklık—savunmasız bir hayatın içinde transeksüel bireyler.
Fotoğraf: Sumru Uçak
Araştırma esnasında şaşırdığın sende farklı duygular uyandıran şeyler oldu mu? Seni sahnede en çok zorlayan neydi?
Beni sahnede zorlayan tek şey, bu karakter gerçek bir insan gibi görünmezse korkusuydu. Cambazlık gibi Eylül’ü oynamak… İpin üstünden düşüp yere de çakılabilirdim. Çünkü karakter kanlı canlı olmazsa bir skeç tipine dönüşebilirdi.
Altı yıldır oynuyorsun. O dönemde bahsettiğin trans cinayetleri, mobbing, tacizler günümüzde hâlâ devam ediyor. Transların toplumdaki konumunu nasıl değerlendiriyorsun?
6 yıldır bu klişelerle dolu metnim maalesef ki güncelliğini koruyor. Trans bireylerin toplumdaki konumu maalesef ki çok can acıtıcı bir noktada. Gece onları arzulayan insanlar, gündüz öldürebiliyorlar. Çünkü toplum için geceleri mübah olan şey gündüzleri günah.
Tiyatro sahnesinde çok aşina olmadığımız bir durum aslında. Herkesin bildiği ancak dile getirmediği bir konuyu sahneye taşıdın. Tiyatroda son yılları saymazsak bu tarz etkili metinler ya da oyunculukları neden görmüyoruz? Ya da görüyor muyuz?
Çok fazla iyi metin ve başarılı performans var bence tiyatro sahnesinde. Biz bu açıdan zenginiz. Şartlarımıza, alamadığımız desteklere, yetersiz imkanlara bakılırsa mükemmel işler seyrediyoruz her sene.
Sahnelerin en çok sevilen oyunu arasında. Yıllardır da kapalı gişe oynuyor. Neden sevildi Eylül, bu kadar ilgi bekliyor muydun?
Eylül’ün bu kadar sevileceğini öngörememiştim. Evet, oyuna, hikayeye hep inandım ama geldiği nokta hem hayallerim arasında hem hayallerim ötesinde. Bu kadar sevilmesinin sebebi, Eylül’ü insan olarak kusurlarıyla hatalarıyla görüyor seyirci ve herkes kendi içindeki dayanma gücünü de görüyor Eylül’de. Çünkü Eylül’ün yaşadığı duyguları yaşıyor seyirci de. Cinsiyet kimliği ne olursa olsun. Aşk, nefret, korku, sevinç, üzüntü, şaşkınlık, idrak… Eylül de anlattığı hikayesinde bunları yaşıyor.
Transları canlandıran oyuncuların trans olması gerektiğiyle ilgili dünya genelinde bir tartışma var. Bununla ilgili ne düşünüyorsun?
Transları canlandıran oyuncu trans olmalı görüşünü savunmuyorum. Bir metinde de “Kadın oyuncu tarafından oynanmalı” yazıyordu. Bu zaten transların yıllardır verdiği mücadelenin mantığına ters gibi geliyor bana. Kim oynamak istiyorsa ve iyi oynuyorsa oynayabilir bence problem yok. Sadece temsil edilen şeyin ağırlığını unutmamalı oynayan kişi.
Son olarak 30 Haziran’da Onur Yürüyüşü yapılacak. Bir tiyatrocu olarak LGBTİ bireyler için ne söylemek istersin?
Yürüyün, kim tutar sizi. Umarım her LGBTİ+ bir gün haklarını aramak için eylemler yapmak zorunda kalmadığı bir dünyada, kiminle istiyorsa onunla el ele yürür.
Eylül
Yazan/Yöneten/Oynayan: Uğur Kanbay
Yardımcı Yönetmen: Ali Bal, Yunus Eski
Müzik: Bahadır Gülşen
Koreograf: Deniz Akarslan
Işık Tasarım: Yasin Gültepe
Kostüm Tasarım: Duygu Kutluca
Asistan: Buse Tahirağaoğlu
Yapım: Sfrpztf
Dansöz
Bodrum'da, birarada: Gümüşlük Tiyatro Festivali
- Nedir? Festival. Gümüşlük Akademisi'nin bağımsız tiyatroları desteklemek ve bağımsız tiyatro emekçilerine karşılaşma alanı yaratmak için hayata geçirdiği festival bu yıl ikinci kez düzenleniyor.
- Nerede? Bodrum Gümüşlük Akademisi
- Ne zaman? 1-6 Temmuz
- Neden gitmeli? Festival neler neler anlatmıyor ki: Mücadeleci Dirmit'i, Ayten'i ve Meryem'i, 8 karaktere birden ruh üfleyen Berfin Ertan'ı, Tolstoy'un Kreutzer Sonat'ına harika bir dokunuşu, Ahmet ile Ayşe'nin bir şeyler hissetme çabasını.
- Not etmeli: Her oyun sonrası ekiplerle söyleşi yapılacak festivalin biletleri burada.
Bir Anadolu masalı: Ayazmanın Yılanı
- Nedir? Oyun. On parmağında on marifet, nerede izlediysek ya da okuduysak orayı sevdiğimiz Ercan Kesal bu kez tiyatro sahnesinde, kendi metniyle karşımızda. Prömiyerini 27. İstanbul Tiyatro Festivali'nde yapan oyun, Ercan Kesal'ın anlatılarından oluşuyor.
- Nerede? Urladam
- Ne zaman? 3 Temmuz
- Neden gitmeli? Kesal'ın şenlikli ve usta hikaye anlatıcılığına tanık olmak, anılarda ve hikayelerde kendinizi bulmak için.
- Not etmeli: Tek perde ve 75 dakikalık oyunun biletleri burada.
