3 Ekim Salı sabahından herkese günaydın.
Bakan Bayraktar, Mart ayından bu yana kapalı olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın bu hafta içinde faaliyete geçeceğini duyurdu. İmalat PMI, üst üste üçüncü ayında da eşik değer olan 50'nin altında kaldı. Nobel Tıp Ödülü’nün 2023 kazananları açıklandı. Borsa İstanbul, Girişim Sermayesi Pazarı’nı oluşturdu.
Günün hikayesi: 2023 Nobel Tıp Ödülü'nü mRNA teknolojisi alanındaki çalışmaları ile Katalin Kariko ve Drew Weissman kazandı. Önümüzdeki bir hafta boyunca diğer beş ödülün kazananlarını takip edeceğiz.
Tarihte bugün: 1932’de bugün Irak, İngiltere mandasından ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 1990 yılında ise Alman Demokratik Cumhuriyeti’nin varlığı sona erdi ve ülke, Federal Almanya Cumhuriyeti’ne katıldı.
Günün çalma listesi: close your eyes
Keyifli okumalar.
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 152,8 milyar TL’lik işlem hacmi ve %1,82 değer kazancıyla 8.486 puandan kapattı. Gün içinde gelen güçlü alımlarla 8.500 seviyesinin üstünü gören endeks, bu seviyede tutunamasa bile bir kez daha tüm zamanların en yüksek günlük kapanışı rekorunu kırmayı başardı.
- Endekste haftalık artış %2,19 düzeyinde olmakla birlikte; aylık kazanç %5,35, yılbaşından bu yana kazanç ise %54,05 seviyesinde yer alıyor.
Sektörler: Günün en çok değer kazanan sektörel endeksi %4,52 artış gösteren BIST Spor Endeksi (XSPOR) oldu. BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) günü %2,20 değer kazancıyla tamamlarken, BIST Sanayi Endeksi (XUSIN) ise %0,77 artış gösterdi.
Kazananlar: BIST 100’e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla Konya Çimento (KONYA), Akfen Yenilenebilir Enerji (AKFYE), Zorlu Enerji (ZOREN), Ege Endüstri (EGEEN) ve Borusan Yatırım (BRYAT) payları oldu.
İşlem görenler: BIST 100’e dahil şirket payları içinden günün en çok işlem hacmine sahip olanları sırasıyla Türk Hava Yolları (THYAO), Şişecam (SISE), Yapı Kredi (YKBNK), Tüpraş (TUPRS) ve Ereğli Demir Çelik (EREGL) payları oldu.
• ABD piyasaları günü karışık bir seyirle tamamladı. S&P 500 endeksi günü %0,007 kazançla 4.288 puandan kapatırken, Dow Jones Industrial Average %0,22 kayıpla 34.433 puandan, Nasdaq Composite ise %0,67 artışla 13.307 puandan kapattı.
Sektör: Tesla (NASDAQ:TSLA) dün yaptığı açıklamada, fabrika güçlendirmeleri için planlanan kapanmalar nedeniyle bir önceki çeyrekte 479.700 olan araç üretiminin üçüncü çeyrekte 430.488'e gerilediğini bildirdi. Ancak elektrikli araç üreticisi, yaklaşık 1,8 milyon olan tüm yıl üretim beklentisini değiştirmedi. Duyurunun ardından firma payları günü %0,55 artışla 251,60 dolar seviyesinden kapattı.
- NVIDIA (NASDAQ:NVDA) payları, Goldman Sachs'ın firmayı, bankanın daha iyi performans göstereceğine inandığı hisse senetlerini içeren "kanaat alım listesine" eklemesinin ardından günü %2,95 artışla 447,82 dolar seviyesinden tamamladı.
• İşsizlik Sigortası Fonu, Ağustos sonu itibarıyla 153 milyar lirayla rekor nominal büyüklüğe ulaştı. Fonun gelir-gider dengesi, pandemi dönemindeki kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği ödemeleri ile eksiye düşmüştü.
• Türkiye İSO İmalat Sektörü PMI (satınalma yöneticileri endeksi) Eylül'de 49'dan 49,6 seviyesine yükseldi. Buna göre üst üste üçüncü ayında da eşik değer olan 50'nin altında kalan PMI, imalat sektörünün performansında ılımlı düzeyde bir yavaşlamaya işaret etti.
• OECD'nin Bölgesel Görünüm Raporu'na göre, 27 OECD ülkesinden 15'inde metropol ile kırsal arasındaki gelir eşitsizliği büyüdü. GSYH, metropollerde kırsala göre ortalama %32 daha yüksek seviyeye ulaşırken; eşitsizliğin artmasında şehirlerin büyümeye ve kalifiye çalışanları çekmeye devam etmesi etkili oldu.
• Avro Bölgesi imalat PMI, Eylül'de 0,1 puan gerileme ile 43,4 olarak kaydedildi. Böylece bölgedeki imalat PMI, eşik değerin altında kaldığı daralma serisini 15'inci ayına taşıdı.
- Bununla birlikte: Yunanistan hariç tüm üye ülkeler Eylül ayında gerileme kaydetti. En hızlı düşüş oranları Almanya ve Avusturya'da ölçülürken, bu ülkeleri Hollanda ve Fransa takip etti.
• S&P Global Kıdemli Direktörü Frank Gill; S&P’nin Türkiye'nin kredi notu kararının ardından katıldığı Bloomberg HT yayınında, Türkiye'nin enflasyon hedeflerinin daha gerçekçi hâle geldiğini vurguladı.
“Yeni gelen ekonomi yönetimi ‘yumuşak iniş’ senaryosu üzerine çalışıyor. Belki de dolar/TL kurunu stabilize etmeleri gerekiyor. Gerçekten de süreç zorlu olacak.”
• Eurostat verilerine göre işsizlik; Avro Bölgesi'nde %6,4, AB'de ise %5,9 olarak ölçüldü. Her iki bölgede de aylık 0,1 puan gerileme kaydedildi. Genç işsizlik oranı ise AB'de %14, Avro Bölgesi'nde de %13,8 olarak ölçüldü.

• Türkiye'nin yerli otomobili Togg satışlarında Eylül ayında 2 bin 204 adet T10X teslim edilirken, Mayıs'tan bu yana gerçekleştirilen teslimat sayısı 5 bin 604 oldu.
• Borsa İstanbul, büyümek için ihtiyaç duydukları finansmanı öz kaynakla sağlamak isteyen şirketlerin, sadece nitelikli ve kurumsal yatırımcılara sermaye artırımı yoluyla pay ihraç ederek kaynak temin etmelerini sağlamak amacıyla Girişim Sermayesi Pazarı’nı oluşturduğunu duyurdu.
- Ek olarak: Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Ergun, son üç yılda gerçekleşen 130 şirket halka arzında yaklaşık 93 milyar liralık, yine son üç yılda gerçekleşen yaklaşık 4 bin 500 borçlanma aracıyla da 950 milyar liralık kaynak sağlandığını açıkladı.
• Çin Varlık Yönetimi Derneği verilerine göre, Çin'de halka arz fonlarının yönetimi altındaki varlıkların toplam değeri Ağustos 2023 itibarıyla yaklaşık 4 trilyon dolara ulaştı. Toplam 11 bin 111 halka arz fonunun 144 fon yönetim şirketi tarafından işletildiği belirtildi.
• ASELSAN ve TUSAŞ arasında aviyonik modernizasyonuna yönelik olarak, toplam bedeli 14 milyon dolar olan bir sözleşme imzalandığı belirtildi.
• Sendika ve şirketten yapılan açıklamaya göre, Birleşik Otomobil İşçileri (UAW) tarafından temsil edilen yaklaşık 4 bin işçi, Volvo Group'a ait Mack Trucks ile Pazar günü bir anlaşmaya vardı. Geçici anlaşmanın UAW tarafından onaylanması bekleniyor.
Mutfaklar artık onlarsız olmaz: Thermomix® TM6 ve Cookidoo
Yemek deneyimini geliştirmek ve mutfağınızı daha üretken hâle getirmek için 1971’den bu yana en yeni teknolojilerle donatılan Thermomix®, geleneksel yemek kültürünü dijitalin mucizeleriyle birleştiriyor.
Elbette; 20’den fazla mutfak aletini tek bir yerde sunan, dilediğiniz pişirme tercihini mümkün kılan modlara sahip, aynı anda üç çeşit yemeği hem hazırlayıp hem de pişirebilen mucize ürün Thermomix® TM6’dan bahsediyoruz. Harikalar yaratan ürünün sizden sonra en yakın arkadaşı ise Cookidoo.
Cookidoo nedir? Thermomix® Rehberli Pişirme tariflerine erişmenizi sağlayan Cookidoo hem uygulama hem de bir online platform. Thermomix®'inizin içinde yer alan adım adım pişirebileceğiniz 154 tarife ek olarak Cookidoo sayesinde dünyadan binlerce tarifi rehberli pişirebilirsiniz.
Neler var?
Her ay yenileri eklenen, Türkçe dahil olmak üzere 12 farklı dilde; tüm dünyadan 90.000’den fazla tarife ulaşabilirsiniz.
Rehberli pişirme fonksiyonunun eşlikçisi Cookidoo, daha önce elinizin yanaşmadığı veya denemeye cesaret bile edemediğiniz bir yemeği işin ustasıymışsınız gibi pişirmenize yardımcı oluyor.
Kişisel tariflerinizi oluşturup kaydedebiliyor, platformda beğendiğiniz tarifleri favorilere ekleyebiliyorsunuz.
Dolapta ne varsa Cookidoo’ya girerek elinizdekilerle harikalar yaratabiliyorsunuz. Sürdürülebilir lezzetlerde başarı garantili.
Pişireceğiniz porsiyona göre alışveriş listenizi hazırlayabiliyor; hem israfı önleyip hem tasarruf edebiliyorsunuz.
Ayrıca Thermomix®’inizi satın aldığınızda 6 aylık ücretsiz Cookidoo üyeliği hediye!
Keyifli sofralar, sağlıklı ve lezzetli öğünler, en kolayından atıştırmalıklar ve içecekler hazırlayabilmeniz için gereken ikiliyle; Thermomix® TM6 ve Cookidoo ile artık tanıştınız. Cookidoo’yu buradan ücretsiz deneyebilir, siz de Thermomix’i keşfetmek için hemen ücretsiz tanıtım talep edebilirsiniz.

• Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları, ilk kez Ukrayna'nın başkenti Kiev'de bir araya geldi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell yaptığı açıklama, AB dışişleri bakanlarının ilk kez üye olmayan ülkelerden birinde topladığını bildirdi.
- Varoluşsal tehdit: Bir gazetecinin ABD'deki geçici bütçe tasarısında Ukrayna'ya yapılacak yeni askerî yardım paketinin yer almamasıyla ilgili sorusu üzerine Borrell, "Bu savaş, tüm dünya için derin sonuçlar doğuruyor. Dünyadaki herkes için öyle görülmeyebilir belki ama biz Avrupalılar için bu savaş, varoluşsal bir tehdit" dedi.
• Ermenistan Savunma Bakanlığı, Azerbaycan ordusunun sınır bölgesindeki Ermenistan birliklerine yiyecek taşıyan bir araca hafif silahlarla ateş açtığını açıkladı. Azerbaycan Savunma Bakanlığı ise "İddiayı kesin bir dille yalanlıyoruz" açıklamasında bulundu.
- Arka plan: Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'a düzenlediği operasyonun ardından 100 bini aşkın Ermeni bölgeyi terk etmişti. Bölgedeki gerilimin hâlâ devam ettiği vurgulanıyor.
• Eski ABD Başkanı Donald Trump, "emlak sektöründe yıllarca çok sayıda kişi ve kurumu dolandırdığı" suçlamasıyla New York Eyalet Mahkemesi'nde hakkında görülen davanın ilk duruşması için hakim karşısına çıktı.
- Açıklama: Trump duruşma öncesinde yaptığı açıklamada davayı "aldatmaca ve düzmece" olarak nitelendirirken suçlamaları da "Tüm zamanların en büyük cadı avının devamı" diye tanımladı.
- Ne isteniyor? Başsavcı, Trump'ın, servetini 3,6 milyar dolar artırdığını belirttiği iddianamede, Trump ve çocuklarının New York'ta bir daha şirket kurmalarının yasaklanmasını ve 5 yıl boyunca ticari gayrimenkul satın alamamasını talep ediyor. Ayrıca 250 milyon dolar para cezası da isteniyor.

• Birleşik Krallık'ta Oxford kenti yakınlarında dün akşam saatlerinde meydana gelen patlamanın ardından gökyüzü sarı ve yuvarlak bir ışıkla aydınlandı. Patlamanın bir geri dönüşüm tesisinde meydana geldiği bildirilirken şirket açıklamasında "Bir çürütücü tankına yıldırım çarptı ve bu tank içindeki biyogazın tutuşmasına neden oldu. Zamanı gelince daha fazla açıklamada bulunacağız." dedi.
• Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Mart ayından bu yana kapalı olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın dün itibarıyla operasyona hazır hâle geldiğini ve bu hafta içinde faaliyete geçeceğini açıkladı. Bakan Bayraktar “Boru hattı faaliyete geçtikten sonra küresel petrol piyasalarına 500 bin varil petrol tedarik edilebilecek" dedi.
• Millî Savunma Bakanlığı, Kuzey Irak'taki hedeflere hava harekatı düzenlendiğini duyurdu. Konuya ilişkin açıklamada "Irak'ın kuzeyindeki Metina, Hakurk, Kandil ve Gara bölgelerinde bulunan terörist hedeflerine hava harekatları icra edilmiştir" ifadelerini kullandı.
- Neden önemli? Pazar günü İçişleri Bakanlığı önündeki bombalı saldırıyı, terör örgütü PKK’nın sözde askerî kanadı Halk Savunma Merkezi üstlenmişti.
- Bununla birlikte: İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bombalı saldırıyı düzenleyen iki kişiden birinin DNA incelemesi sonucunda, PKK üyesi Hasan Oğuz olduğunun tespit edildiği bildirildi.
• CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Yeşil Sol Parti Milletvekili Sezai Temelli, MHP Milletvekilleri İsmail Faruk Aksu ile Mehmet Taytak’ın dokunulmazlık fezlekeleri TBMM’ye sevk edildi. TBMM, tüm dosyaları Karma Komisyon’a sevk etti.
• İYİ Parti İstanbul İl Başkanı, İYİ Parti Kurucular Kurulu üyesi ve Teşkilat Başkan Yardımcısı Yücel Coşkun oldu.
• Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, "Covid-19, artık griple nasıl mücadele ediliyorsa tıpkı öyle mücadele edilecek bir hastalıktır. Toplu bir aşı kampanyası ya da kapanma benzeri tedbirler asla uygulanmayacak." açıklamasında bulundu.

• James Webb Uzay Teleskobu, Orion Nebulası'nda (M42) herhangi bir yıldıza bağlı olmayan; Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni Jüpiter büyüklüğünde gezegenler keşfetti. Jüpiter Kütleli İkili Cisimler (JuMBOs) olarak isimlendirilen nesnelerden yaklaşık 40 çift tespit edildiği bildirildi.
- Dahası: JuMBO'ların uzayda serbestçe dolaşmasının nedeninin, Orion'da madde yoğunluğunun yıldız oluşumu için yetersiz olduğu bölgelerde büyümeleri olabileceği değerlendiriliyor. Bir başka olasılık ise gezegenlerin yıldız etrafında oluştuklarını ve çeşitli etkileşimler nedeniyle yıldızlararası uzaya fırlatıldıklarını savunan "fırlatma hipotezi"
• Ünlü oyuncu Tom Hanks, Instagram üzerinden yaptığı paylaşımla yapay zeka kullanılarak kendisini taklit eden (deepfake) bir reklam konusunda uyarıda bulundu. Hanks, paylaşımında "Benim yapay zeka versiyonumla bir diş planını tanıtan bir video var" diyerek reklamla herhangi bir ilgisi olmadığını belirtti.
- Geniş açı: Ünlü isimlerin deepfake görüntülerinin sahtekarlıklardaki kullanımı giderek artıyor. Daha önce finans uzmanı Martin Lewis'in deepfake görüntüsünün dolandırıcılık için kullanıldığı ortaya çıkmış; eski ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Papa Francis'in yapay zeka ile oluşturulan görüntüleri gerçek sanılarak viral olmuştu.
• Bitcoin, haftayı 28 bin 498 dolar ile açarak son iki ayın zirvesini gördü. Analistler Bitcoin temellerinin henüz spot fiyattaki artışı yansıtmadığı yorumunda bulunurken MNTrading CEO'su Michaël van de Poppe da "Bitcoin 28 bin dolara geri çekilebilir, ancak trend açıkça yukarı doğru" ifadelerini kullandı.
• Ankara merkezli yerli yapay zeka girişimi Ango.ai, ABD merkezli iMerit tarafından satın alındı. Anlaşma kapsamında iki şirketin, en iyi yapay zeka platformunu oluşturmak için birlikte çalışacağı aktarıldı.
- Kim? Ango, veri kümelerini hızlı ve güvenli bir şekilde işleyerek yapay zeka algoritmaları tarafından kullanılabilir hâle getiren veri etiketleme araçları ve çözümleri geliştiriyor. Girişimin, üç yıl önceki kuruluşundan bu yana toplam 720 bin dolar yatırım aldığı belirtiliyor.
• Yerli finansal teknoloji girişimi Papara, uygulama içi Sohbet özelliğini kullanıma sundu. Yeni özellik ile kullanıcılar, telefon rehberlerinde kayıtlı olan diğer Papara kullanıcıları ile Papara uygulaması üzerinden iletişim kurabilecek.
Nobel Tıp Ödülü sahiplerini buldu
Ödülü, mRNA içerikli Covid-19 aşısının geliştirilmesini sağlayan çalışmalara imza atan iki bilim insanı kazandı.

Fizyoloji veya Tıp alanındaki Nobel Ödülü, mRNA aşılarına öncülük eden teknolojiyi geliştiren iki bilim insanına verildi.
- Macar biyokimyager Katalin Kariko; Alman biyoteknoloji firması BioNTech'te Kıdemli Başkan Yardımcısı olarak görev yapmış ve şu an Macaristan'ın Szeged Üniversitesi'nde profesör, Pennsylvania Üniversitesi'nde ise misafir profesör olarak çalışmakta.
- ABD asıllı immünolojist Drew Weissman ise, 1997'de mRNA ve doğuştan gelen bağışıklık sistemi biyolojisini incelemek için Pennsylvania Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin akademik kadrosuna dahil oldu ve aşı araştırmaları üzerine görev yapmakta.
Kariko ve Weissman yaklaşık 1 milyon dolarlık (11 milyon İsveç kronu) para ödülünü paylaşacak. İsveç kronunun değer kaybetmesi nedeniyle ödül miktarı bu yıl 1 milyon kron artırılmıştı.
Açıklamalar: Ödül, Stockholm'de Nobel Komitesi Başkanı Thomas Perlmann tarafından açıklandı. Nobel Ödül Komitesi tarafından yapılan açıklamada, "Ödül sahipleri, modern zamanlarda insan sağlığına yönelik en büyük tehditlerden birinin yaşandığı bir dönemde aşı geliştirilmesinde eşi benzeri görülmemiş bir hıza ulaşılmasına katkıda bulunmuşlardır" ifadeleri kullanıldı.
- Nedir? mRNA (messenger RNA veya kurye RNA) olarak bilinen yöntem, virüsün genetik kodunun bir bölümü alınıp yağ ile kaplanarak insanlara enjekte edilmesini kapsıyor. Kısaca, virüsten alınan genetik kod insan hücrelerine ulaştırılıyor ve hücrelerin koronavirüsün hücreye girmesini sağlayan dikensi proteinin kopyasını üretmesini sağlıyor. Böylece bağışıklık sisteminin ürettiği antikorlar ve T hücreleri de, vücudun zararlı olarak algıladığı yapılarla mücadele etmeye başlıyor.
- Ek bilgi: BioNTech Haziran ayında yaptığı açıklamada, Pfizer ile birlikte geliştirdiği mRNA aşısını dünya genelinde yaklaşık 1,5 milyar kişinin kullandığını söyledi. Böylece aşı, Batı'da en yaygın kullanılan aşı oldu.

- 2023 yılı Ekim ayında Fizik ödülü 3 Ekim Salı, Kimya ödülü 4 Ekim Çarşamba, Edebiyat ödülü 5 Ekim Perşembe, Barış çalışmaları ödülü 6 Ekim Cuma, Ekonomi bilimi ödülü ise 9 Ekim Pazartesi günü açıklanacak.
- Geçtiğimiz yılın kazananı insanın evrimi konusundaki çalışmaları ile Svante Paabo olmuştu.
- Geçmişteki diğer ödül sahipleri arasında penisilinin keşfiyle 1945 ödülünü paylaşan Alexander Fleming ve insan kan gruplarını keşfiyle 1930'da Karl Landsteiner yer alıyor.
🧐 Bugün neler okuduk?
- Pareto | Hastalığı kanıtlanana kadar hasta değil: Çalışanların çoğu hastalık izni alırken utanıyor
- Alaattin Aktaş | Aylık enflasyonu düşürüp yüzde 5'e bağlıyoruz!
- İsmail Saymaz | Gezi’ye beraat veren hakime sürgün isteniyor
- Barış Terkoğlu | Döve döve alınan karar
- Deniz Zeyrek | Yeni Anayasa ne için?
- Murat Sabuncu | ‘Neverland hükümet sistemi’ nasıl iyileşir: Esas amaç yüzde 50 artı 1’i aşağı çekmek mi?
🗣 Sosyal medyada neler konuşuldu?
ÖNERİYORUZ
📌 Konuşmamız Gereken Şeyler: Hayatı anlamlandırmayı, birbirimizi dinlemeyi ve daha derin ilişkiler kurmayı günümüzün farklı öncelikleri nedeniyle ikinci plana atıyoruz. Şimdi gerçekten konuşma ve bağ kurma zamanı: "Konuşmamız Gereken Şeyler" hepimizin konuşma ihtiyacından yola çıkan, merkezine bireylerin hikâyelerini alarak empatiyi, farkındalığı ve bağ kurmayı destekleyen bir girişim. Bu girişimin ilk ürünü ve yöntemi olarak ortaya çıkan "Konuşmamız Gereken Şeyler" kartları, farklı arkadaş çevreleri, aile ve partnerlerle anlamlı bağlar kurmamızı kolaylaştıran, hayalleri, değerleri ve daha fazlasını keşfetmek için sorulardan oluşan bir kart oyunu. Buradan tanışabilirsiniz.







