adesso Turkey Kıdemli İç ve Kurumsal İletişim Uzmanı ve Sivil Toplum Konuşuyor Platformu Kurucusu Harun Demircioğlu’nun "Kurumsal Gönüllülük" üzerine kaleme aldığı yeni yazımız ile karşınızdayız.Keyifli okumalar...

Çöpsüz bir yaşama adım atmak ve “azalt-yeniden kullan-geri dönüştür” prensibini benimsemek için gereken tüm bilgileri burada bulabilirsiniz.

Dünyadaki çöp sorunun önüne geçmek için tüketim ve atık alışkanlıklarımızı nasıl iyileştirebiliriz?

Çöpüne Sahip Çık

Bu yazının konusu toplumla olan etkileşimimizi yeniden değerlendirmemizi sağlayacak bir soru etrafında şekillenecek: "Siz neden henüz kurumsal bir gönüllü değilsiniz?" 

"Siz Neden Henüz Kurumsal Bir Gönüllü Değilsiniz?"

Çöpüne Sahip Çık gönüllüsü Nevin Gökgöz'ün kaleme aldığı ve kendi gönüllülük yolculuğunu anlattığı "Dünya neden sadece bize ait olsun?" yazımız ile karşınızdayız.&nbsp;Keyifli okumalar...

Leo Buscaglia’nın dediği gibi "Gerçek sevgi kimin daha karlı çıkacağını düşünmeden bir canlıya gerekli değeri ve içtenliği vermektir." 

Dünya Neden Sadece Bize Ait Olsun?

Bu ay çevre konusundaki en önemli sorunlarımızdan birine, hepimizin geleceğini tehdit eden bir konuya değinen kısa bir öyküyle karşınızdayız. Keyifli okumalar…

Masmavi, üzerinde dalga dalga beyaz bulutların görüldüğü gezegene yaklaşan uzay gemisi yörüngede, gezegenden fark edilmeyecek bir uzaklıkta beklemeye başladı. 

Plastik Gezegeni (Ya da “Hidrokarbon Polimer Gezegeni”)

Yaz gelirken ve tatil planları yapmaya başlamışken sizleri kıyılarımız hakkında düşünmeye çağırdığımız yeni yazımız ile karşınızdayız. Herkesi çöpüne, doğaya, geleceğine sahip çıkmaya davet ediyoruz!Keyifli okumalar.

Yaza az kaldı. Bu yaz da Ege ve Akdeniz kıyıları şehirden kaçan tatilcilerle dolup taşacak, yerli-yabancı yazcılar denizin, kıyıların keyfini doya doya çıkaracaklar. Peki bu gidip keyfini çıkarttığımız kıyılar aslında kime ait?

Yaz Geliyor, Yine Kıyılara Koşacağız! Peki Kıyılara Ne Olacak?

---

Kendisine sahip çıkmadan önce çöpün ne olduğu ya da neyin çöp olduğu sorularına yanıt vermek gerek.

Çöpüne Sahip Çıkmak da Ne Demek?

Merhaba,Hepimizi derinden üzen bir afeti atlatmaya çalıştığımız ve zorlu günler geçirdiğimiz şu dönemde, insanlık olarak doğayla ilişkimizi, gezegenimize verdiğimiz zararı daha fazla sorgular olduk. Çöpün azaltılması, doğru yere atılması ve değerlendirilmesi konusunda toplumun hassasiyet ile davrandığı sürdürülebilir bir dünya yaratmak amacıyla çalışan Çöpüne Sahip Çık Vakfı olarak bizim de size söylemek istediklerimiz var. Bu kapsamda, bundan sonra bu platformda sizlerle her ay paylaşacağımız yazıların ilkini deprem sonrası atık yönetimi konusunda hazırladık. İlginizi çekeceğini umuyoruz.Sevgi ve saygılarımızla. Çöpüne Sahip Çık Vakfı

Deprem sonrası doğru atık yönetimi nasıl yapılmalı?

Deprem Sonrası Afet Bölgesinde Atık Yönetiminin Yürütülmesi

Sosyal farkındalık hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

Sosyal Farkındalık

Haber

Harun Demircioğlu-adesso Turkey Kıdemli İç ve Kurumsal İletişim Uzmanı ve Sivil Toplum Konuşuyor Platformu Kurucusu&nbsp;Bu yazının konusu toplumla olan etkileşimimizi yeniden değerlendirmemizi sağlayacak bir soru etrafında şekillenecek: "Siz neden henüz kurumsal bir gönüllü değilsiniz?" Bu, elbette bir eleştiri değil, fakat gezegende ve toplumda yer edinmiş fırsatları değerlendirebilmemiz, dünyanın ve toplumun meselelerinde çözümün bir parçası olabilmemiz için samimi bir çağrı.Size kahve molalarınızı, iş yemeklerinizi ve hatta ofiste geçirdiğiniz yoğun saatleri farklı bir perspektiften değerlendirmenizi sağlayacak bir konu hakkında yazıyorum: Kurumsal Gönüllülük. Evet, belki de ilk defa duyuyorsunuz bu terimi. Ama emin olun, iş tatmininizi, çalışma deneyiminizi ve belki de hayatınızın tamamını değiştirebilir. "Ben ne yapabilirim ki?" diyorsanız, bu yazı tam size göre!Şimdi gelin kurumsal gönüllülüğün temellerine birlikte bakalım:<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gönüllü Olma Bilinci: Çıkarılmayı Bekleyen Hazine</h2>Gönüllü olmak sadece "yardım etmek" değil, aynı zamanda “çözümün &amp; dönüşümün bir parçası olmak”, "öğrenmek" ve "gelişmek" anlamına da gelir. Çünkü gönüllü olma bilinci, bizi birçok yeni kapının anahtarını taşıyan etki odaklı bir seyahate çıkarır. Birey olarak sahip olduğumuz yetenekler, biriktirdiğimiz uzmanlıklar ve ilgi alanlarımız, sivil alan ve toplumsal meseleler için gerçek birer hazine olabilir. Mesela, bir grafik tasarımcısı olarak çocuklar için eğitici kartlar tasarlamak, bir pazarlamacı olarak küçük sivil toplum kuruluşlarının sosyal medya hesaplarını yönetmek, bir doktor olarak aşı kampanyalarına destek olmak gibi.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kişisel Farkındalık ve Gelişim</h3>Gönüllü olma bilinci, çalışanların kariyerlerinin yanı sıra, kişisel gelişimlerini de olumlu şekilde etkiler. Örneğin, bir çalışanın bir gıda yardım organizasyonunda gönüllü olarak çalışması, ona toplumdaki yoksulluk ve açlık konularında derinlemesine bir anlayış kazandırır. Bu, aynı zamanda, çalışanın empati yeteneklerini ve topluma olan duyarlılığını artırır.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İşveren Markası ve Sosyal İtibar</h3>Çalışanlarını gönüllü çalışmalara teşvik eden şirketler, sadece dünyaya ve topluma sorumluluğunu yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda markalarını da güçlendirirler. Toplumda ve sektörde olumlu bir itibar kazanmak, şirketin geleceği ve finansal sürdürülebilirliği için kritik öneme sahiptir.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İnovasyon ve Yaratıcılık</h3>Gönüllü çalışmalar genellikle rutin işlerin dışına çıkmayı gerektirir ve bu, çalışanların yaratıcılıklarını kullanmalarına olanak tanır. Örneğin, bir çalışan, şirketin bir çevre temizliği projesinde yer alabilir ve burada sürdürülebilir atık yönetimi gibi konular hakkında inovatif fikirler üretebilir.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Toplum ve Çevre İçin Sürdürülebilir Fayda</h3>Kurumsal gönüllülük, toplum ve çevreye olan etkisi ile de bir hazine gibidir. Çalışanların gönüllü olarak katıldığı projeler, yalnızca anlık yardımlar sağlamakla kalmaz, aynı zamanda uzun vadeli ve sürdürülebilir dönüşümlerin yolunu açar.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kurumsal Aidiyet: Birden Çok Yüzü Olan Bir Madalyon</h2>Kurumsal aidiyet, çalışanların iş yerlerinde kendilerini kurum vizyon ve misyonu doğrultusunda yapılan işlerin değerli ve anlamlı bir parçası olarak görmesidir. Bu duygu, sadece iş performansını artırmakla kalmaz, aynı zamanda çalışanların deneyimini iyileştirerek kuruma olan bağlılığını da güçlendirir. Peki, kurumsal gönüllülük bu aidiyet duygusunu nasıl etkiler?<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortak Amaç ve Değerler</h3>Gönüllülük faaliyetleri, çalışanların şirketin değerleri ve vizyonu doğrultusunda bir araya gelmelerini sağlar. Örneğin, şirketin temel değerlerinden biri "sürdürülebilirlik" ise, çalışanların bir araya gelip çevre için bir şeyler yapmaları, bu ortak değeri pekiştirir.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Takım Ruhu ve Kurumsal Birlik</h3>Gönüllü projelere katılan çalışanlar, farklı departmanlardan veya pozisyonlardan olabilirler. Bu tür etkinlikler, çalışanların bir takım olarak bir araya gelip bir şeyler başarmasına olanak sağlar. Bu süreçte, iş yerindeki iş ilişkisi temelli yapının ve iletişimin dışında bir arada olmak, çalışanların birbirlerini daha iyi tanımalarına ve iş yerinde daha uyumlu bir takım oluşturmalarına olanak sağlar.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Özgüven ve Yeterlilik</h3>Gönüllü faaliyetler, çalışanlara farklı uzmanlıklarını, yeteneklerini veya becerilerini kullanma şansı verir. Bu da bireysel özgüvenin artmasını, uzmanlıkların derinleşmesini ve yeterlilik duygusunun pekişmesini sağlar. Bu yeterlilik ve özgüven, çalışanların iş yerinde de daha etkili olmalarının ve kurum kültürü ile daha kuvvetli bağlar kurmalarının önünü açar.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal Ağların Güçlenmesi</h3>Gönüllülük faaliyetleri, çalışanların kurum dışındaki topluluklar veya organizasyonlarla da bağlantı kurmalarına olanak sağlar. Bu, sadece bireysel olarak değil, kurumsal olarak da yeni etki odaklı iş birliklerin kapılarını açabilir.Gönüllülük faaliyetleri aracılığıyla oluşturulan kurumsal aidiyet, çalışanların hem kendileri ile hem de çalıştıkları kurumlar ile anlamlı bağlar kurmalarına olanak sağlar. Bu da hem bireysel hem de kurumsal anlamda sürdürülebilir bir başarıyı ve mutlu çalışan deneyimini beraberinde getirir. <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal Fayda ve Çevre Bilinci: Değişimin Öncüleri Olmak</h2>Bir kurumda çalışırken, çevre bilincini ve sosyal fayda odaklı çalışmaları teşvik etmek, aslında dünyaya ve topluma çok daha büyük bir etki yaratmanıza olanak sağlar. Kurumsal katılımla gerçekleştirilen bir ormanın korunması, su tasarrufu veya yerel toplulukların eğitilmesi gibi projeler, bir bireyin tek başına yapabileceğinden çok daha büyük bir etki yaratır.Sosyal fayda odaklı yaklaşım kurumsal gönüllülüğün de temel taşlarından biridir. Bu tür projelere yatırım yapmak kurumunuzu ve çalışanlarınızı değişimin öncüleri yapar. Hem kurumunuz hem de çalışanlarınız için "iyi" olanı yaparken, aynı zamanda daha "iyi" bir toplum ve daha "iyi" bir gelecek yaratmak mümkündür. <img src="https://images.aposto.com/2023/7/4/1693473955882.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.94" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> &nbsp;“Peki ben ne yapabilirim?” diyorsanız...Bir çalışan;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kurumun düzenlediği bir eğitim programına gönüllü eğitmen olarak katılırsa, bu süreçte öğretme ve iletişim yeteneklerini geliştirme fırsatı bulabilir. Bu tür bir deneyim, liderlik becerilerini keskinleştirebilir ve çalışanın kariyerinde olumlu etkiler yaratabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kurumun yerel bir topluluğa yönelik düzenlediği bir sağlık kampanyasında gönüllü olarak yer almak isterse, bu, çalışana toplum sağlığı ve yerel sorunlar hakkında farkındalık kazandırabilir. Bu tür bir gönüllülük, çalışanın toplumla daha yakından ilgilenmesini ve sosyal sorunlara daha duyarlı hale gelmesini sağlayabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kurumun yerel bir müze veya sanat galerisiyle iş birliği yapıyorsa ve bu tür etkinliklere gönüllü olarak katılırsa, sanat ve kültürel miras konularında bilgi sahibi olabilir. Bu tür bir etkinlik, çalışanın yaratıcılığını ve kültürel farkındalığını artırabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kurumun yeni bir teknoloji veya inovasyon projesinde gönüllü olarak yer alırsa, bu sürecin parçası olarak çeşitli teknolojik araçlar ve metotlar konusunda yetkinlik kazanabilir. Bu, çalışanın mevcut iş rolüne yeni bir boyut kazandırabilecek ve teknolojik yetkinliklerini artırabilecektir.</li></ul>Her biri farklı yetenekler ve ilgi alanlarını temsil eden bu örnekler, kurumsal gönüllülüğün çalışanlara sunduğu çeşitli faydalardan yalnızca birkaçını gösteriyor. Böyle bir katılım, çalışanların hem iş ve yaşam tatminleri hem profesyonel hem de kişisel gelişimleri için önemli bir adım olacaktır. <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kurumların Çalışanlarını Gönüllülüğe Teşvik Çalışmaları: “Win-Win” Durumu</h2>Kurumlar, çalışanlarını gönüllü çalışmalara yönlendirebilmek için esnek çalışma saatleri sunabilir, resmi olarak sosyal fayda izni tanımlayabilir, sosyal fayda projelerini kurumsal hedefler arasına alabilir veya çalışanların kendi gönüllü projelerini sunmaları için platformlar oluşturabilir.Sivil topluma gönüllü destek sağlamak ve sosyal bir faydanın parçası olmak, bir birey olarak sadece sizin değil, çalıştığınız kurumun da gelişmesine katkı sağlar. O zaman "Siz neden henüz kurumsal bir gönüllü değilsiniz?" sorusuna verilecek cevap, aslında bir eyleme dönüşmelidir, ne dersiniz? Çünkü gönüllü olmak, yalnızca dünyaya ve topluma değil, aynı zamanda sizin ve kurumunuzun geleceğine de yatırım yapmaktır. Sonuç olarak, kurumsal gönüllülük hem bireyler hem de kurumlar için çok yönlü faydalar sunan, keşfedilmeyi bekleyen bir hazine. Şirketler, bu değerli kaynağı çıkarmak için çalışan gönüllülüğünü teşvik ederek hem kendi gelecekleri hem de dünyanın ve toplumun geleceği için pozitif bir etki yaratabilir.

Kurumsal bir gönüllü olarak ben ne yapabilirim?

"Siz Neden Henüz Kurumsal Bir Gönüllü Değilsiniz?" 

Nevin Gökgöz - Çöpüne Sahip Çık GönüllüsüGönüllülük bence bir sorumluluk duygusudur. Bu sorumluluk duygusu; hiç maddi çıkar beklemeden topluma, doğaya, insanlığa fayda sağlayacak eylemleri içerir. Özünde insanın karşısındakini anlama ve ona faydalı olma isteğinden kaynaklanan gönüllülük bu özelliğiyle son derece değerli bir kavramdır. İnsanın karşısında bazen bir köpek olur, bir kuş olur, bir ağaç olur, bir insan olur veya doğa olur, bir sahil olur. Zamanınızı, emeğinizi ve yüreğinizi hiçbir çıkar beklemeden verdiğiniz bu eylemlerin doğanın, çevremizin, insanlığın iyileşmesine katkısı büyüktür. Bu iyileşmenin topyekûn olduğunu düşünüyorum. Bugüne kadar eğitim, sokak hayvanları, SMA1 tip hastası çocuklar ve çevre için birçok gönüllü çalışmalara katıldım ve bunların verdiği güzel duyguları maddi karşılıkla değerlendirmenin mümkün olmadığını hissettim. Gandhi’nin çok sevdiğim bir sözü vardır: "Kendini bulmanın en iyi yolu, kendini başkalarına hizmette kaybetmektir."Ben bir çevre gönüllüsü ve bilinçli bir insan olarak kendimi doğaya, doğadaki canlılara karşı çok sorumlu hissediyorum. Dünya neden sadece bize ait olsun? Neden bu dünyanın kaynaklarını tüketmeye hakkımız olsun? Bizim denizlere, nehirlere, kuşlara, ağaçlara, kedilere, köpeklere, yılanlara, tüm canlılara borcumuz var. Biz tüketirken maalesef onların yaşam alanlarını yok ederek, onlara zarar veriyoruz. Bu konuda en ufak bir çabayı çok değerli buluyorum. Leo Buscaglia’nın dediği gibi "Gerçek sevgi kimin daha karlı çıkacağını düşünmeden bir canlıya gerekli değeri ve içtenliği vermektir." Bana göre çevre için gösterilen her çaba, her eylem gerçek sevgiyi içinde barındırır.Evimize nasıl sahip çıkıyorsak, ona bakıyorsak, korumaya çalışıyorsak çevremize ve doğaya da aynı şekilde bakmalıyız, çünkü dünya bizim evimiz. Odamızı, ofisimizi nasıl temiz tutuyorsak; her gün geçtiğimiz sokağımızı, güneşlendiğimiz sahilimizi veya piknik yaptığımız yerleri de temiz tutmanın boynumuzun borcu olduğunu unutmamalıyız.Gönüllülük çalışmaları kişiyi geliştirir, onu pozitif olarak dönüştürür. Kendisine ve çevresine büyük katkılar sağlar. Gençlerin, öğrencilerin ve çocukların bu çalışmalara katılması onların empati yeteneğinin, iletişim becerilerinin artmasını sağladığı gibi onlara yeni çevreler, arkadaşlıklar kazandırır. Ekip çalışması, liderlik, organizasyon yapabilme gibi yetkinliklerin gelişmesini sağlar.Gönüllük toplumda dayanışma duygusunu, iş birliği içinde çalışmayı, yardımlaşmayı içerdiğinden toplumların gelişmesine ve iyileşmesine çok büyük katkı sağlar. Yaşamımı sürdürdüğüm Bolayır Köyünde, Çöpüne Sahip Çık Vakfı’nın gönüllüsü olarak sürdürdüğüm "Temiz Bolayır'ım" çalışmalarının köyümüzdeki insanların yaşadığımız yere sahip çıkma duygusunu arttırdığını bizzat gözlemliyorum. Köyümüzdeki esnafın, yazlıkçıların ve site çalışanlarının çevreye duyarlılığı arttığı gibi artık korumaya da daha fazla özen gösteriyorlar. Çok güncel bir örnek vermek gerekirse; daha bir yıl önce, tadilat yapılan evlerden çıkan molozlar sağa sola atıldığında kimse rahatsız olmazken şimdi site görevlileri buna duyarsız kalmıyorlar ve moloz atanları uyarıyorlar. Geri dönüşüm kutuları talebi de arttı.&nbsp;Bir önceki yıla göre geri dönüştürülen atıkların oranı da %30 artmış durumda.Çöpümüze sahip çıkmak, çöpümüzü azaltmak, geri dönüştürmek geleceğimize ve dünyamıza sahip çıkmanın en önemli adımı. Son 60-70 yılda hayatımıza giren plastikler Büyük Okyanus’ta, ABD’nin iki katı büyüklüğünde bir ada oluşturmuşsa ve artık yeni doğmuş bebeklerin kanında bile mikro plastik bulunuyorsa plastik kullanımını azaltmak ve atıkları dönüştürmek bir insanlık görevi olmuş demektir. Çöpüne Sahip Çık Vakfı'nın Millî Eğitim Bakanlığı iş birliği ile hazırladığı "Çöpüme Sahip Çıkıyorum" eğitim programı bu yüzden çok değerli. Bu yıl Gelibolu’da İlçe Milli Eğitim Müdürümüz Kadir Aydın’ın destekleri ile tüm sekizinci sınıflar bu eğitimi aldı. Yaklaşık 500 öğrencimiz çöpü azaltmayı ve doğru yere atmayı Çöpüne Sahip Çık Vakfı maskotu Atıkcan ile eğlenerek öğrendiler. Yine aynı dönemde Sosyal Dayanışma Vakfı ve Halk Eğitim Merkezinde de yaklaşık 500 kursiyer "Çöpüme Nasıl Sahip Çıkarım?" yetişkin eğitimini aldı. Bu eğitimler yıl içinde yapılan 9 farkındalık aktivitesi ile de desteklendi. Henüz emekleme aşamasında olan bu çalışmaların getirisini, faaliyetlerin sürekliliği ve idari kurumların desteği ile uzun vadede göreceğimize yürekten inanıyorum.<img src="https://images.aposto.com/2023/7/2/1690895419068.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.89" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çöpüne Sahip Çık Vakfı'nın maskotu AtıkcanÇevre için, sokak hayvanları için, doğa için gönüllü olarak çalışmanın bana verdiği mutluluğu yazar Halil Cibran’ın sözleri ile anlatayım: "Uyudum ve hayatın neşe olduğunu hayal ettim. Uyandım ve hayatın hizmet olduğunu gördüm. Hizmet ettim ve hizmetin neşe olduğunu gördüm."

Neden bu dünyanın kaynaklarını tüketmeye hakkımız olsun?

Masmavi, üzerinde dalga dalga beyaz bulutların görüldüğü gezegene yaklaşan uzay gemisi yörüngede, gezegenden fark edilmeyecek bir uzaklıkta beklemeye başladı. Yıllar önce komşu bir yıldız sisteminden yola çıkan ve görevi yaşam barındıran yeni gezegenleri araştırmak olan araştırma ekibi gezegenin yaşam için uygun koşullara sahip olup olmadığını anlamak için önce uzaktan bir analiz yaptı. Sonuçlara göre gezegen yüzeyinin %71’i suyla kaplı, geri kalan bölgeler ise kara yüzeyiydi. Kara yüzeyinin bir bölümü bitki örtüsüyle kaplıyken geri kalan bölümü ise oldukça çorak görünüyordu. Atmosferin %78’i azot, %21’i oksijen, %1’i argon ve geri kalanı da başta karbon dioksit olmak üzere diğer gazlardan oluşuyor, ortalama 14 derece olan sıcaklık ekvatordan kutuplara gittikçe doğal olarak düşüyordu.Bu verilere göre gezegene iniş yapabileceğine karar veren ekip gezegen üzerindeki uygarlık belirtilerinin en az, dolayısıyla da fark edilme olasılığının en düşük olduğu bir bölge aradı. Bunun için gezegen yüzeyindeki en büyük okyanusun ortasında, en yakın kara parçasından 6 bin km uzaklıkta yer alan ıssız bir adayı seçerek detaylı analizler yapabilmek amacıyla buraya iniş yaptı.Birkaç kilometre en ve boyda olan ve üzerinde hiçbir uygarlık izi bulunmayan ada el değmemiş bir ormanla kaplıydı ve dört bir yanı beyaz kumlu kumsallarla çevriliydi. Buranın gezegenin doğası hakkında detaylı bilgi toplamak için çok uygun olduğunu düşünen araştırma ekibi hemen analizlere başladı. Gerçekleştirilen analizler sonucunda adada birçok bitki türü ile başta kuşlar olmak üzere bazı hayvanların yaşadığı, bu küçük kara parçasını çevreleyen ve sonsuzmuş gibi dört bir yana uzanan okyanusun ise kelimenin tam anlamıyla canlılarla kaynadığı sonucuna varıldı. Adanın iç kısımları oldukça verimli bir toprakla, kıyılar ise incecik, bembeyaz bir kumla kaplıydı. Bu özellikleri adayı yalnızca zengin bir yaşam alanı yapmakla kalmıyor, aynı zamanda son derece güzel bir manzara da oluşturuyordu. Bütün bu sonuçların arasında araştırma ekibinin bir türlü diğer bileşenlerle ilişkisini çözüp anlamlandıramadığı bir madde öne çıkıyordu. Özellikle kıyıdaki kumların içinde her boyutta, hatta gözle görülmeyecek kadar küçük parçacıklar olarak yer alan bu madde, okyanus suyunun içinde, deniz canlılarının, kuşların, hatta böceklerin bünyelerinde de bulunuyor, ancak ekosistem içindeki işlevi bir türlü anlaşılamıyordu.Araştırma ekibinin bu madde ilgili varabildiği sonuçlar maddenin hidrokarbonlardan, yani petrol ürünlerinden oluştuğu ve çevrede bulunan tüm katı maddelerden çok daha uzun ömürlü olduğundan ibaretti. Yapılan detaylı analizler bu maddenin çevredeki canlılara hiçbir faydası olmadığını, onlara zarar verdiğini, hatta bazı canlıların bu madde yüzünden ölmekte olduğunu ortaya koydu. Bu öyle bir maddeydi ki tuzlu suda, kızgın güneş altında, hatta toprağa gömüldüğünde bile bozulmuyor, yüzlerce yıl olduğu gibi kalmaya devam edebiliyordu.Araştırma ekibi bu maddeyle ilgili daha da çarpıcı bir keşif yaptı: Madde çürümediği için doğada kalmaya devam etmekle kalmıyor, miktarı da her geçen gün artmaya devam ediyordu. Bu artışa bakılırsa bu maddenin bir kaynağı olmalıydı. Okyanus akıntıları ve rüzgarları günlerce izleyen araştırma ekibi bu maddenin akıntılar ve dalgalarla uçsuz bucaksız görünen okyanusta her yönden adaya gelmeye devam ettiğini gördü. Madde bu bölgede oluşmuyor, anlaşılan o ki çok uzak mesafelerden akıntı ve rüzgarlarla buraya taşınıyordu.Yapılan tüm araştırmaların kesin olarak ortaya koyduğu tek şey bu maddenin ada ve çevresindeki okyanustaki doğal hayata ciddi zarar verdiği, başta da deniz canlıları ve kuşların ölümüne neden olduğuydu. Bu nedenle geminin kaptanı tüm ekibe bu maddeyi özellikle besinlerinden uzak tutma ve asla gemiye getirmeme emrini verdi.Araştırma gemisinin mavi gezegende geçirebileceği zamanın sonu gelmişti. Programlarında başka gezegenleri de ziyaret etmek olduğu için gezegendeki çalışmalarını tamamlayarak kalkış için hazırlıklarını sonlandırdılar. Araştırma ekibi yaptıkları çalışmalara dair çok detaylı bir rapor hazırladı. Bu raporda gezegenin atmosferi, okyanuslar, toprak, indikleri ada ve çevresindeki ekosistemin özellikleri, bitki ve hayvan türleri hakkında çok detaylı bilgiler yer alıyordu. Rapor ayrıca gezegendeki yaşam biçimlerinin birbiriyle ilişkisi, ölüm ve yaşam arasındaki kusursuz denge, besin zinciri ve etkileşimden oluşan, hiçbir şeyin yararsız ya da işlevsiz olmadığı süreçleri de tüm detayıyla anlatıyordu.Raporun son kısmına ise “açıklanamayan tehlikeli olgular” başlığıyla bir not düşülmüştü. Bu notta kusursuz bir uyum içinde var olan süreç ve canlılardan tamamen bağımsız, bunların hiçbiri tarafından üretilmeyip uzaklardan akıntılarla bu bölgeye gelen son derece dayanıklı bir maddeden bahsediliyordu. Bu madde tüm çevredeki en dayanıklı madde olmasına rağmen çevredeki yaşam için bir faydası olmak bir yana, tüm canlılara büyük zarar veriyor, ölümlere neden oluyor ve sürekli artmaya devam ediyordu. Madde o kadar çoktu ve araştırma ekibinin kafasını o kadar kurcalamıştı ki kendi aralarında gezegeni bu isimle anmaya başlamışlardı. Araştırma ekibinin gezegendeki en yaygın ve dayanıklı madde olduğu sonucuna vardıkları bu maddeye verdikleri isim raporda hidrokarbon polimer [1] olarak kaydedilmişti. <a fr-original-style="" href="#_ftn1" name="_ftnref1" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank" title=""> </a><hr align="left" size="1" width="33%" fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">&nbsp;[1] Plastik

Bu ay çevre konusundaki en önemli sorunlarımızdan birine, hepimizin geleceğini tehdit eden bir konuya değinen kısa bir öyküyle karşınızdayız.


Yaza az kaldı. Bu yaz da Ege ve Akdeniz kıyıları şehirden kaçan tatilcilerle dolup taşacak; yerli-yabancı tatilciler denizin, kıyıların keyfini doya doya çıkaracaklar. Peki bu gidip keyfini çıkarttığımız kıyılar aslında kime ait? Buralar bizim dilediğimiz gibi kullanabileceğimiz, tesisler yapabileceğimiz eğlence mekânları mı? Rekreasyon alanları mı? Bir bakalım…Kıyı, suyla karanın buluştuğu daracık bir alanın adı. Böyle tanımlayınca alelade bir yerin adı gibi görünmekle beraber, aslında kıyılar çok özel, çok önemli doğa parçaları: Dünyada kara yüzeyinin %20’si kıyı bölgesi olarak tanımlanır. Okyanuslar, denizler, göller ve akarsular bu dar ama biyolojik çeşitlilik ve çevre sağlığı açısından çok önemli alanda birbirine temas eder. Kıyı, suyla karanın buluştuğu yer olmasına rağmen aslında ne sudur ne de kara. Birbirinden çok farklı iki ekosistemin bir araya gelmesi her ikisinden de bambaşka, ikisinden de zengin ve dinamik, farklı bir ekosistem, farklı bir dünya oluşmasına neden olur. Her iki ekosistemin etkilerine açık olan bu alanlar tamamen kendine has bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yaparak dünyanın en zengin biyolojik çeşitliliğine sahip ve genellikle de en güzel doğal alanlarını oluştururlar. Kıyıların bu benzersiz özellikleri ve zenginlikleri nedeniyle kıyı ekosistemleri dünyanın en hassas ve en kolay bozulabilen doğal alanları olarak kabul edilirler. Kısacası kıyıyı tahrip etmek çok kolay, kıza zamanda eski haline getirmek, geri kazanmak ise imkânsıza yakındır.İnsanlar bugün olduğu gibi tarih boyunca da kıyılarda yaşamaya çalışmış, besin, ulaşım ve ticaret olanakları nedeniyle büyük medeniyetlerin çoğu kıyılarda kurulup gelişmiştir. Dünya kara yüzeyinin %20’sini oluşturan kıyı bölgeleri, insan nüfusunun %40’ına ev sahipliği yapar. Nüfusun kıyılarda yoğunlaşması zaten hassas ekosistemleri barındıran bu bölgelerin baskı altında kalması, hatta çoğu zaman tahrip edilmesiyle sonuçlanmaktadır. Dünyanın en büyük 17 metropolünün 14’ü kıyılarda bulunmakta, milyonlarca insan bu alanlarda yaşamakta, bu alanların nimetlerinden yararlanmaktadır. Bu devasa nüfusun, yapılaşmanın, sanayi, ticaret ve turizm gibi insan etkinliklerinin kıyılar üzerinde oluşturduğu baskı ve tahribat son yıllarda katlanarak artmış ve dünyanın kıyılarının önemli bölümü ya tahrip edilmiş ya da doğal özelliklerini kaybetmişlerdir.Kıyılar, aynı zamanda karada oluşturduğumuz tüm atıkların eninde sonunda denizlere karıştığı, denize attığımız atıkların da iklim olayları nedeniyle yeniden karaya vurduğu alanlardır. Bu nedenle dünyanın çöp sorunu ile genellikle en çok kıyılarda karşılaşılır. Ya da çöp sorunumuz en açık şekilde kıyılarda yüzümüze çarpar. Okyanuslardan, kıyılardan binlerce km uzaktaki yerlerde çevreye atılan çöplerin kıyı ve okyanuslarda bulunması bir tesadüf değil, doğadaki milyarlarca yıllık birikimin sonucudur.Gelelim insanın kıyıya duyduğu yakınlığın diğer bir boyutuna: Yaz tatili…Dünyanın her yerinde, özellikle sıcak ve ılıman kıyı bölgelerinde her yıl milyonlarca insan birkaç günlüğüne de olsa kıyılara, kumsallara, buralarda bulunan tesislere koşup denizin, güneşin ve bu bölgelerdeki diğer aktivitelerin tadını çıkarıyor. Bunu yaparken de çoğunlukla kıyıların, denizin tadını kaçırıyor.Ne kadar hassas olduklarından özellikle bahsettiğimiz bu doğal alanlar artık dev bir endüstriye dönüşmüş olan yaz turizmi nedeniyle otellerle, eğlence merkezleriyle ve güya doğayla uyumlu günübirlik tesislerle dolduruluyor. Bu kıyılar, buralara gelen insanların “ihtiyaçları” göz önünde bulundurularak tüketim kültürünün her türlü nimeti ve bunun sonucunda da atıklarıyla donatılarak kirleniyor, doğallıklarını tamamen kaybediyorlar. Buralarda yaşayan, üreyen hayvan ve bitki türleri bir daha dönmemek üzere buraları terk ediyorlar.Oysa kıyı alanlarının tadını kaçırmak yerine tadını çıkarmak, bu alanlarda doğayla barışık olarak bulunmak mümkün. Bunun için bu alanlarda yalnızca ziyaretçi olduğumuzu unutmamak, buraların asıl sahiplerinin yaşam hakkına saygı duyacak şekilde davranmak yeterli. Elbette devasa turizm endüstrisinin, kitle turizminin bu alanlara verdiği zararı bireysel olarak bir çırpıda değiştirmemiz mümkün değil. Ancak en azından bu alanlara gittiğimizde beklenti ve taleplerimizi sınırlayarak buralardaki tüketimi ve buna bağlı atık oluşumunu azaltmamız, her güzel kıyı parçasını “tesislerle” donatmak yerine doğal haliyle keyfine varmamız, bu alanlardaki tüketimi ve dolayısıyla da atık üretimini azaltacak alışkanlıklar edinmemiz gayet kolay.Yapmamız gereken en temel şey doğanın, kıyıların bizim eğlence ve tatil mekânımız olmaktan ibaret olmadığını, milyonlarca canlının yaşam alanı olduğunu unutmamak. Buralara gittiğimizde amacımızın sadece ziyaretçi olmak, yapmamız gerekenin de geriye bir şey bırakmadan getirdiğimizi yanımızda geri götürmek olduğunu unutmamalı.Sadece kıyılar değil, tüm dünya her geçen gün daha çok çöple doluyor, zamanımız giderek daralıyor. Umutsuzluğa kapılmanın bir anlamı yok, çünkü sorunun kaynağı gibi çözümün kaynağı da biziz. Hepimiz…

Kıyıyı tahrip etmek çok kolay, kıza zamanda eski haline getirmek, geri kazanmak ise imkânsıza yakındır.

Yazar:&nbsp;Emrah Bilge<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">İnsan üretmeye, ürettiklerini tüketmeye başladığından beri kaçınılmaz olarak çöp de üretiyor.
Bu da avcı-toplayıcı hayattan yerleşik geçerek, tarım üretimi yapmaya başladığımız 12 bin yıl
öncesine dayanıyor. Binlerce yıl boyunca doğadan topladıklarımızı, avladıklarımızı, ekip
biçtiklerimizi tükettiğimiz ve doğadan aldıklarımızı, çöp bile olsalar doğaya geri verebildiğimiz
bir düzende yaşadık. Ancak bundan yaklaşık 200 yıl önce her şeyi değiştiren bir şey oldu: Sanayi
devrimi. Sanayi devrimi öncesinde az sayıda ve el emeği ile üretilebilen ürünleri elde etmek
zor olduğu için bunları kaldırıp atmak da zordu. Daha önce sadece belirli bir azınlık tarafından
elde edilebilen bu ürünler, sanayi devrimi ile birlikte milyonlarca adet üretilebilir hale gelince,
bunların atılmasıyla ortaya çıkan “çöpün” miktarı da aynı oranda artmış oldu. Önceki 11 bin
800 yılda ürettiğimiz çöpün binlerce katını son 200 yılda dünyaya saçtık. Artık en çok çöp
üretiyoruz.Çöpün tanımı da son yüzyılda değişiklik gösterdi. Modası geçen, artık istenmeyen, göz
önünden uzaklaştırılmak istenen her şey artık çöp sayılıyor. Günümüzde farklı kültürel yapılara
sahip olsalar da dünya toplumlarının tümünü kapsayan tek bir “üst kültürden” bahsetmek
mümkün: Bunun adı tüketim kültürü, hatta “kullan at” kültürü. Artık ihtiyacımız olanı,
ihtiyacımız kadar tüketmiyor; “yeni çıkan”, “hayatımızı kolaylaştıran” milyarlarca ürünü
kullanıp çöpe atıyoruz. Peki, çöp çıkmasın diye ne yapacağız? Alışveriş yapmayacak,
ihtiyaçlarımızı almayacak, mağarada mı yaşayacağız?Bunun yanıtı için başlıktaki soruya dönelim: Çöpüne sahip çıkmak ne demek? Çöp üretimi
aslında bir şeyi attığımızda değil, bir ürünü satın aldığımızda başlayan bir süreç. Yani çöpü
azaltmanın en iyi yolu daha oluşmadan, yani satın alırken harekete geçmek. Gerçekten
ihtiyacımız olan şeyleri, ihtiyacımız kadar tüketmek.Her şeyden önce tek kullanımlık ürünlerden olabildiğince uzak duracağız. Meşrubat pipetleri,
plastik poşetler, plastik/kâğıt bardaklar gibi şeylere gerçekten ihtiyacımız hiç yok. Bunlar
dünyada üretilen çöpün çok büyük bölümünü oluşturarak en büyük kirlilik kaynağı oluyorlar.
Ayrıca satın almak zorunda olduğumuz ürünlerin ambalajlarının, geri dönüştürülür olup
olmadıklarına dikkat ederek de çöpümüze daha çöp olmadan sahip çıkabiliriz.Peki, israftan, tüketim çılgınlığından uzak durarak çöpümüzü azalttık ama gene de bazı şeyleri
atmamız gerekiyor. Şimdi ne yapacağız? Bundan sonra yapılacak olan aslında kolay olmakla
beraber biraz kafaları karıştıran bir süreç gibi görünüyor. Oysaki süreç oldukça basit: Geri
dönüştürülebilir atıklarımızı ayırarak bunları geri dönüşüm kutularına atmamız ya da
belediyeye ayrıca vermemiz yeterli. Kâğıt, cam, metal, plastik atıkları -ki bunların büyük
bölümünü ambalaj atıkları oluşturuyor- mutfak, yemek atıkları gibi “kirli” atıklardan ayırdıktan
sonra zaten ortada bir sorun da kalmıyor. Ayrıştırdığımız bu atıklarımızı, onlara sahip çıkarak
ambalaj atıkları ve cam kutularına atarak, ya da bağlı olduğumuz ilçe belediyesi ayrı olarak
topluyorsa ayrı poşetlerde vererek soruna son noktayı koymuş olacağız.Çöpü azaltma ve geri dönüşüm konularının önceliklerimiz arasında yer alması için doğaya özel
bir ilgimizin olması, çevre konusunda çalışıyor olmamız ya da popüler deyişle bir “çevreci”
olmamız gerekmiyor. Yapılan araştırmalar gelişigüzel çevreye atılan plastiklerin gözle
görülmeyecek kadar küçük parçacıklar olan mikro plastiklere dönüşerek içtiğimiz suya,
yediğimiz balığa hatta anne sütüne bile karıştığını gösteriyor. Issız dağ doruklarından toplanan
yağmur örneklerinde bile bu mikro plastikler bulunuyor. Bu, artık dünya üzerinde yaşayan 8
milyar insanın ortak sorunu.Dünyada yılda 2.01 milyar ton, Türkiye’de ise 32 milyon ton çöp atılıyor. Bu da ülkemizde kişi
başı yıllık 400 kg atık ürettiğimiz anlamına geliyor. Türkiye’de ürettiğimiz bu atığın yalnızca
%11,8’ini geri dönüştürüyoruz. (2020 yılı TÜİK verilerine göre) Kalan kısmı ise ya çevreye
atılıyor ya da belediyeler tarafından depolama alanlarında bertaraf ediliyor, yani sistemli bir
şekilde toprağa gömülüyor. Ortalama geri dönüşüm oranı dünyada %20, OECD ülkelerinde ise
%30 civarında. Dünyayı yakalamak için evlerimizde ayrıştırmayı alışkanlık haline getirmemiz ve
geri dönüşüm oranını artırmamız önemli hedeflerimiz olmalı.Dünya her geçen gün daha çok çöple doluyor, zamanımız giderek daralıyor. Umutsuzluğa
kapılmanın bir anlamı yok, çünkü sorunun kaynağı gibi çözümün kaynağı da biziz. Hepimiz…

Kendisine sahip çıkmadan önce çöpün ne olduğu ya da neyin çöp olduğu sorularına yanıt vermek gerek. Neyin çöp olduğunu anlamak için de çöpü kimin ve nasıl ürettiğini düşünmek, biraz geçmişe bakmak…