17 Nisan Cuma sabahından herkese günaydın.&nbsp;Google’ın Gemini’ın Ocak ayında duyurulan “Kişisel Zeka” özelliğini&nbsp;Türkiye’de kullanıma sunması, bu hafta teknoloji gündeminin önemli başlıkları arasında yer aldı. Gemini’a Google hizmetlerindeki verilerin entegre edilmesini mümkün kılan özellik, sohbet robotunu gerçek bir kişisel asistana dönüştürmeye yönelik önemli bir kilometre taşı olarak kabul edildi.&nbsp;Anthropic’in Claude’a kimlik doğrulama özelliği&nbsp;geldiğini açıklaması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Şirket, sohbet robotunun yalnızca belirli kullanım senaryolarında doğrulama talep edeceğini açıkladı.&nbsp;Bu sayıda şunlar da var:🔍 AB’den Google’a veri paylaşımı önerisi ⏩ YouTube’a Shorts’u gizleme seçeneği 🚀 New Glenn’in üçüncü uçuşu 🧑‍💻 Anthropic’ten Lovable’a rakip kodlama aracı 🤖 OpenAI’ın GPT-5.4-Cyber modeli&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da:&nbsp;Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

<h1 dir="ltr" id="isPasted" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.kaft.com/series/fujifilm-series?acid=318&utm_campaign=aposto&utm_medium=cpc&utm_source=affiliate" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">KAFT ve FUJIFILM’den fotoğraf kültürüne selam: Xframe</a></h1> <a href="https://www.kaft.com/series/fujifilm-series?acid=318&utm_campaign=aposto&utm_medium=cpc&utm_source=affiliate" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/3/3/1776251596897.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> Giyilebilir formlar aracılığıyla hikayeler anlatan bir tasarım ürünleri markası olan KAFT, Japon kamera üreticisi FUJIFILM ile bir araya gelerek fotoğrafın kült ruhunu Xframe&nbsp;tasarımıyla sokağa taşıyor. İlhamını X100 fotoğraf makinesi serisinden alan bu tasarım; bir yüzünde vizörün odağına yerleşen dingin Fuji Dağı silüetini, diğer yüzünde ise sokağın ve hayatın durdurulamaz devinimini kadrajına alıyor.Tasarımın detaylarına <a href="https://www.kaft.com/series/fujifilm-series?utm_source=affiliate&utm_medium=cpc&utm_campaign=aposto&acid=318" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">buradan</a> ulaşabilirsiniz.

17 Nisan - Kaft - Quando

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Google, Gemini’ın “Kişisel Zeka” özelliğini Türkiye’de kullanıma sundu. Claude, belirli özelliklere erişmek isteyen kullanıcılardan kimlik doğrulaması talep etmeye başladı. OpenAI, siber güvenlik odaklı GPT-5.4-Cyber modelini tanıttı.

🤖 Gemini’ın kişisel zekası, Claude’da kimlik doğrulama

14 Nisan Salı sabahından herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji dünyası, bu hafta Artemis II mürettebatının 10 günlük Ay yolculuğunun ardından Dünya’ya dönüşünü konuştu. Üç NASA astronotu ve bir Kanadalı astronottan oluşan ekip, Cumartesi günü sabaha karşı Pasifik Okyanusu’na iniş yaptı. Görevdeki tüm aşamaları başarıyla tamamlayan ekibin dönüşü, haftanın en çok konuşulan gündem maddesini oluşturdu.&nbsp;X’in akışı tıklama tuzağı içeriklerle dolduran hesaplara yapılan ödemelerde kesintiye gideceğini açıklaması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Platform, bu hesapların önce %40, daha sonra ek bir %20 kesintiyle karşılaşacağını açıkladı.&nbsp;Bu sayıda ayrıca:🔍 AB’den ChatGPT için DSA değerlendirmesi 📱 Instagram’a yorum düzenleme özelliği 🌑 Ay toprağından solunabilir oksijen üretimi 👓 Apple’ın ilk akıllı gözlüğü için tasarım testleri 💰 Slate Auto’ya 650 milyon dolar yatırım<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da: Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa

<h1 dir="ltr" id="isPasted" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.loncagirisim.com/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">Lonca Girişimcilik Merkezi 12. dönem başvurularını açtı</a></h1> <a href="https://www.loncagirisim.com/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/3/1/1776096100977.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" ratio="1.85" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> Kuveyt Türk’ün teknoloji odaklı girişimlere büyüme yolculuklarında stratejik destek sunduğu&nbsp;Lonca Girişimcilik Merkezi, 11. dönem hızlandırma programını başarıyla tamamladı. Lonca’nın 11. döneminde fintek, yapay zekâ, SaaS, sürdürülebilirlik teknolojileri, üretken yapay zekâ, veri çözümleri ve sektörel dijitalleşme alanlarında faaliyet gösteren 12 girişim, yaklaşık 6 aylık yoğun hızlandırma programını tamamlayarak mezun olmaya hak kazandı.Lonca, 8-12 Haziran 2026 tarihlerinde Londra’da düzenlenecek London Tech Week için başvuru sürecini tamamladı ve seçili girişimleriyle hazırlık çalışmalarına başladı. 18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Helsinki’de düzenlenecek Slush için hazırlıklarına başlayan Lonca, yüksek potansiyele sahip mezun girişimlerini Avrupa’nın yatırımcı odaklı en etkili platformlarından birine taşımayı hedefliyor.Lonca Girişimcilik Merkezi’nin 12. dönem programına; ürünü hazır olan, aktif satış gerçekleştiren ve büyüme hedefi bulunan teknoloji girişimleri başvurabiliyor. Başvurmak için&nbsp;10 Mayıs 2026&nbsp;tarihine kadar<a href="https://www.loncagirisim.com" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">&nbsp;</a><a href="https://www.loncagirisim.com/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">burayı</a> ziyaret edebilirsiniz.

14 Nisan - Lonca - Quando

Artemis II’nin mürettebatı Dünya’ya döndü. X, akışı tıklama tuzağı içeriklerle dolduran hesaplara yapılan ödemelerde kesintiye gideceğini açıkladı. Apple’ın, ilk akıllı gözlüğünde dört farklı tasarımı test ettiği bildirildi.

🧑‍🚀 Artemis II’nin dönüşü, tık tuzağı tazminatı

10 Nisan Cuma sabahından herkese günaydın.&nbsp;ABD’de temyiz mahkemesinden çıkan bir Anthropic kararı,&nbsp;bu hafta teknoloji gündemine damgasını vurdu. Mahkeme, yargıç Rita F. Lin’in Anthropic’e yönelik kara liste kararını askıya alma hükmünü reddetti. Donald Trump yönetimi için bir zafer olarak kabul edilebilecek karar, haftanın en çok konuşulan gündem maddesini oluşturdu.&nbsp;Meta’nın geçen yıl kurduğu Superintelligence Labs birimi tarafından geliştirilen ilk büyük dil modeli Muse Spark’ı&nbsp;yayımlaması da haftanın öne çıkan gelişmelerinden biri oldu. Model, Meta AI’a muhakeme ve çok modlu algılama kabiliyetleri kazandırdı.&nbsp;Bu sayıda şunlar da var:🤝 Intel’in Terafab projesine katılması ▶️ YouTube’a iki yeni Premium özellik 💬 WhatsApp’ta kullanıcı adı dönemi 🚖 Volkswagen ve Uber’in ticari araçlı robotaksi testi 🌑 Artemis II’nin Ay yüzeyine en yakın geçişi<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da:&nbsp;Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

<h1 fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.instagram.com/fuckupnights_istanbul/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">Fuckup Nights İstanbul geri döndü</a></h1> <a href="https://www.instagram.com/fuckupnights_istanbul/" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/3/4/1775744691636.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" ratio="2.01" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> Girişimci, yatırımcı ya da profesyonel hepimizin bir adım geriye gelip insan olduğumuzu hatırlayarak hayatın en doğal parçası olan başarısızlıklar ve hatalarla bağ kurmaya ihtiyacı var. Sizi, girişimcilik dünyasının en samimi ve filtresiz etkinliği olan Fuckup Nights ile tanıştıralım.Nedir? Dünyanın 300'den fazla şehrinde düzenlenen Fuckup Nights’ta her gecenin konsepti aynı: sahneye çıkan konuşmacılar, kariyerlerindeki ya da girişimcilik yolculuklarındaki en büyük başarısızlıklarını anlatıyor. Amaç, hem bireylerin hem de kurumların başarısızlığı bir gelişim aracı olarak görmesini sağlamak.İçeceğinizi alın, yerinize geçin iş hayatının en derin çukurlarını, en maliyetli kararlarını ve "keşke bilseydim" dedirtecek filtresiz hikayeleri dinleyin. Çünkü başarı hikayeleri motivasyon verir, ama başarısızlık hikayeleri gerçekten öğretir.Nerede, ne zaman?&nbsp;17 Nisan Cuma günü 19.00'da, JUSTWork, Meydan İstanbul'da.Ayrıntılı bilgiye <a href="https://luma.com/xfb6hi43" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">buradan</a> erişebilir, Fuckup Nights’ta yerinizi ayırtabilirsiniz.

10 Nisan - Fun - Quando

ABD’de temyiz mahkemesi, Anthropic’e yönelik kara liste kararını askıya alma hükmünü reddetti. Meta, yeni büyük dil modeli Muse Spark’ı duyurdu. Chrome’a sekmeleri dikey sıralama seçeneği geldi. PhiTech, 2,4 milyon dolar yatırım aldı.

🧑‍⚖️ Anthropic’e temyiz engeli, Muse Spark modeli

7 Nisan Salı sabahından herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji ekosistemi, haftaya sosyal medya platformlarına getirilecek&nbsp;kimlik doğrulaması sistemini&nbsp;konuşarak giriş yaptı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, kimlikle giriş uygulamasının üç ay içinde başlatılacağını açıkladı. Sahte hesaplarla mücadele etmeyi amaçlayan uygulama, anonimliği ortadan kaldıracağı gerekçesiyle eleştirilirken haftanın en çok konuşulan gündem maddeleri arasında yer aldı.&nbsp;Artemis II mürettebatı&nbsp;tarafından kırılan yeni bir rekor da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Ekip, Ay geçişi sırasında 1970’te Apollo 13 göreviyle kırılan rekoru geride bırakarak insanlığın uzayda kat ettiği en uzak noktaya ulaştı.&nbsp;Bu sayıda ayrıca:🎒 15 yaş altına sosyal medya yasağına geçit 🧑‍⚖️ Perplexity AI’a gizlilik davası 🌏 Artemis II’den Dünya manzarası 🎶 ElevenLabs’den müzik uygulaması 🎙️ OpenAI’ın TBPN’i satın alması&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da: Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

<h1 dir="ltr" id="isPasted" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.instagram.com/reel/DWihPSvAl7v?igsh=aWs3Ym42dGV0MzUw" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">GoBeyond programının Türkiye’deki ilk kazananı belli oldu</a></h1> <a href="https://www.instagram.com/reel/DWihPSvAl7v?igsh=aWs3Ym42dGV0MzUw" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/3/1/1775481209490.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> Sisal tarafından hayata geçirilen açık inovasyon platformu GoBeyond, Flutter Güney Avrupa ve Afrika bölgesi bünyesinde yürütülen Türkiye’deki ilk Call for Startups programında kazanan girişimi belirledi. 25 Mart’ta İstanbul’da gerçekleştirilen Final Sunum Günü ve Ödül Töreni’nde, işitme engelli bireyler için yapay zekâ destekli işaret dili çeviri teknolojisi geliştiren holtzi girişimi birinciliğe layık görüldü. Girişim, 10.000 euro tutarındaki geri ödemesiz hibenin de sahibi oldu.Fazıl Altınel tarafından kurulan holtzi, kurumlara sunduğu yapay zekâ destekli platform sayesinde konuşma ve yazılı içerikleri gerçekçi 3D avatarlar aracılığıyla işaret diline çevirerek iletişim engellerini azaltmayı hedefliyor. Türk İşaret Dili dahil 12 farklı işaret dilini destekleyen platform, kamu kurumlarından hizmet noktalarına kadar birçok alanda erişilebilirliği artırmayı amaçlıyor.Programın Türkiye’deki ilk dönemine toplam 167 girişim başvururken, finale kalan sekiz girişim hızlandırma, mentorluk ve eğitim programlarına dahil edildi. Büyük Veri ve Yapay Zekâ alanındaki çözümler başvurularda öne çıkarken, sürdürülebilirlik odaklı projeler de önemli bir yer tuttu.GoBeyond programı hakkında detaylı bilgiye <a href="https://www.instagram.com/reel/DWihPSvAl7v/?igsh=aWs3Ym42dGV0MzUw" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">buradan</a> ulaşabilirsiniz.

7 Nisan - Sisal - Gündem

Adalet Bakanı Akın Gürlek, üç ay içinde sosyal medya platformlarına kimlikle giriş uygulamasının başlatılacağını duyurdu. Artemis II mürettebatı, insanlığın uzayda kat ettiği en uzak noktaya ulaştı. Anthropic, Coefficient Bio’yu satın aldı.

🪪 Sosyal ağlarda kimlik dönemi, Artemis II rekoru

3 Nisan Cuma sabahından&nbsp;herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji dünyası, bu hafta insanlığın 54 yıl sonra hayata geçirdiği ilk mürettebatlı Ay görevi Artemis II’yi&nbsp;konuştu. Şubat ayından bu yana birkaç kez ertelenen görev, dört astronottan oluşan mürettebatın Kennedy Uzay Merkezi'nden uzaya fırlatılmasıyla resmen başladı. 10 Nisan’da sona ermesi beklenen Artemis II, haftanın en çok konuşulan gündem maddesini oluşturdu.&nbsp;Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen bir törenle 5G’ye geçiş yapması&nbsp;da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Törende üç telekomünikasyon devi, 5G teknolojisiyle farklı şehirlerden canlı bağlantılar yaptı.Bu sayıda şunlar da var:👓 Meta’dan iki yeni Ray-Ban akıllı gözlük 💰 OpenAI’a 122 milyar dolar yatırım 🤖 Google’ın yeni Veo 3.1 Lite modeli 🧑‍⚖️ Penguin Random House’dan OpenAI’a dava 🍂 xAI’da yaprak dökümü<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da:&nbsp;Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa

NASA, insanlığı 50 yıldan uzun bir süre sonra ilk kez tekrar Ay’a götürecek Artemis programının ilk insanlı görevi Artemis II’yi başlattı. Türkiye, 5G’ye Ankara'da düzenlenen törenle geçiş yaptı. OpenAI, 122 milyar dolar yatırım aldı.

🚀 Artemis II görevi, 5G’ye geçiş 

31 Mart Salı sabahından herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji ekosistemi, haftayı Instagram’ın ücretli abonelik testleriyle açtı. Bir süredir sosyal ağları için standart kullanıcılara yönelik ücretli abonelik planları üzerinde çalışan Meta, bu hafta seçili ülkelerde Instagram Plus aboneliğini test etmeye başladı. Abonelere özel özelliklere erişim imkanı sunan ve aylık ücreti ülkelere göre değişiklik gösteren plan, haftanın en çok konuşulan gündem başlığını oluşturdu.&nbsp;Anthropic’in Pentagon’a karşı açtığı davada ABD’li yargıç Rita F. Lin’in şirketin ihtiyati tedbir talebini kabul etmesi de haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Tedbir, ABD Savunma Bakanlığı’nın Anthropic’i kara listeye alma kararını geçici olarak askıya aldı.&nbsp;Bu sayıda ayrıca:🧑‍⚖️ X’in reklamveren davasına ret 🤖 Siri’ye üçüncü parti sohbet robotu desteği 🧑‍🚀 NASA’nın Artemis II hazırlıkları 👓 Meta’da iki yeni akıllı gözlük hazırlığı 🚁 Doroni Aerospace’in yeni eVTOL konsepti&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da: Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

Meta, ücretli Instagram Plus aboneliğini seçili ülkelerde test etmeye başladı. ABD’li bir yargıç, Anthropic’in ihtiyati tedbir talebini kabul ederek kara liste kararını askıya aldı. Google, Search Live’ı dünya genelinde kullanıma açtı.

💸 Instagram Plus aboneliği, Anthropic zaferi

27 Mart Cuma sabahından herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji dünyası, bu hafta ABD mahkemelerinde dönüm noktası niteliğinde bir karara sahne oldu. California ve New Mexico’da platformlarını kasıtlı olarak bağımlılık yaratacak şekilde tasarladıkları gerekçesiyle sosyal medya şirketlerine açılan iki ayrı davada jüri, Meta ve Google’ı haksız buldu. Milyonlarca dolarlık tazminat kararlarının çıktığı duruşmalar, haftanın en çok konuşulan gündem maddelerini oluşturdu.&nbsp;OpenAI’ın yalnızca altı ay önce yayımladığı Sora uygulamasını kapatma kararı alması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. İlk haftalarında büyük bir kullanıcı ilgisiyle karşılaşan uygulamanın kapatılma nedeni merak konusu oldu.&nbsp;Bu sayıda şunlar da var:🇪🇺 AB’den Snapchat’e soruşturma 🤳 Instagram’a iki yeni özellik 🗺️ Apple Haritalar’da reklam dönemi 🚙 Sony ve Honda’nın elektrikli araç projesini iptal etmesi 🦾 Google’ın TurboQuant algoritması<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da: Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

<h1 dir="ltr" id="isPasted" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.refiturkiye.com/ai-for-good-innovation-factory-turkiye/?utm_source=aposto&utm_medium=cpm&utm_campaign=akbank_ai_for_good_innovation" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">AI For Good Innovation Factory bir kez daha Türkiye’de</a></h1> <a href="https://www.refiturkiye.com/ai-for-good-innovation-factory-turkiye/?utm_source=aposto&utm_medium=cpm&utm_campaign=akbank_ai_for_good_innovation" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/2/4/1773318813214.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> AI For Good Innovation Factory ile küresel girişimcilik kapıları Türkiye için yeniden aralanıyor. Platform, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'na yönelik yapay zeka çözümleri sunan girişimlere kendilerini dünyaya tanıtma fırsatı veriyor. Akbank LAB ve imece işbirliğiyle hayata geçirilen ReFi Türkiye, bu yıl da programın yerel partnerliğini üstleniyor.Yeni dönem başvuruları kabul ediliyor: Seçilecek girişim, hızlandırıcı programın bir parçası olarak uzman isimlerden mentorluk desteği görecek, programa dahil olan önceki girişimlerle bağlantı kurabilecek. Birleşmiş Milletler’in Cenevre’de gerçekleştireceği AI For Good Global Summit’te sahne alma ve stand açma imkanını da kapsayan bu süreç, dünyanın farklı yerlerinden yatırımcılar, sektör liderleri ve girişim sermayesi fonlarıyla tanışma anlamına geliyor.Not etmeli:&nbsp;Başvuru için son tarih 31 Mart.Ayrıntılı bilgi ve başvurular için <a href="https://www.refiturkiye.com/ai-for-good-innovation-factory-turkiye/?utm_source=aposto&utm_medium=cpm&utm_campaign=akbank_ai_for_good_innovation" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">burayı</a> ziyaret edebilirsiniz.

14 Mart - Akbank Lab - Gündem

ABD’de mahkeme jürisi, sosyal medya bağımlılığı yarattıkları gerekçesiyle açılan bir davada Meta ve Google’ı haksız buldu. OpenAI, Sora uygulamasını kapatma kararı aldı. Google, Lyria 3 Pro’yu yayımladı. Amazon, Fauna Robotics’i satın aldı.

🧑‍⚖️ Bağımlılık yenilgisi, Sora’ya veda 

24 Mart Salı sabahından&nbsp;herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji dünyasında “süper uygulama” geliştirme yarışı hızla devam ederken OpenAI, bu hafta yeni bir iddiayla gündeme damgasını vurdu. Şirketin, ChatGPT, Atlas ve Codex’i bünyesinde birleştiren yeni bir masaüstü uygulaması üzerinde çalıştığı öne sürüldü. Çok sayıda yapay zeka ajanı entegre edileceği bildirilen uygulama, haftanın en çok konuşulan gündem maddesini oluşturdu.&nbsp;Elon Musk’ın “Terafab” projesini duyurması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Proje kapsamında Tesla, SpaceX ve xAI’ın, bugüne kadarki en büyük çip üretim tesisini inşa edeceği açıklandı.&nbsp;Bu sayıda ayrıca:🤳 Instagram gönderilerine bağlantı ekleme özelliği 🧑‍⚖️ Britannica ve Merriam-Webster’den OpenAI’a dava 🛡️ Pentagon’dan Palantir’in teknolojisine resmî statü 📱 Amazon’dan akıllı telefon pazarına dönüş 💰 Bluesky’a 100 milyon dolar yatırım<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O sırada Aposto'da: Gündemin ötesine geçmek ve üyelere özel yayınlara ulaşabilmek için Aposto Premium üyeliğinizi <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/premium" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> başlatabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

OpenAI’ın, ChatGPT, Atlas ve Codex’i birleştiren bir masaüstü uygulaması üzerinde çalıştığı bildirildi. Elon Musk, “Terafab” adlı çip üretim projesini duyurdu. Amazon’un, yeniden akıllı telefon pazarına döneceği iddia edildi.

🤖 OpenAI’dan süper uygulama, Terafab projesi

13 Mart Cuma sabahından herkese günaydın.&nbsp;Dünya genelinde pek çok ülke, sosyal medya kullanımına yaş kısıtlaması getirmeye yönelik yasa tasarıları üzerinde çalışırken teknoloji dünyası, bu hafta WhatsApp’ın 13 yaş altı kullanıcılar için oluşturduğu yeni bir hesap türünü konuştu. Çok sayıda ebeveyn denetimi özelliğiyle gelen çocuk hesaplarının, yalnızca mesajlaşma ve arama işlevlerini destekleyeceği açıklandı. WhatsApp’ın yeni hamlesi, haftanın en çok konuşulan gündem maddeleri arasındaydı.&nbsp;Meta’nın&nbsp;yapay zeka ajanlarının etkileşim kurabildiği bir sosyal ağ olarak tasarlanan Moltbook’u satın alması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı. Platformun iki kurucu ortağı da Meta’ya katıldı.&nbsp;Bu sayıda şunlar da var:🤝 Google-Pentagon anlaşması 🤖 Perplexity’nin Personal Computer ajanı 🚖 Nissan, Uber ve Wayve’den robotaksi ortaklığı ♾️ Meta’dan dört yeni AI çipi 🎮 Intel’in yeni oyun bilgisayarı işlemcileri<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gürültüden uzak marka hikayelerinizi birlikte anlatalım: E-posta bülten rezervasyonları ve işbirliği çalışmalarımız için <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/sponsorship" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu formu</a> doldurabilir; ayrıntılı bilgi için bize sales@aposto.com üzerinden yazabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

WhatsApp, 13 yaş altı kullanıcılar için yeni bir hesap türü kullanıma sundu. Meta, Moltbook’u satın aldı. Google, Gemini destekli yapay zeka ajanlarını ABD Savunma Bakanlığı çalışanlarına sunmak üzere Pentagon ile anlaştı.

🚸 WhatsApp’ta çocuk hesapları, Moltbook satışı

10 Mart Salı sabahından herkese günaydın.&nbsp;Teknoloji dünyası, birkaç haftadır odağını Pentagon anlaşmalarına çevirirken bu hafta OpenAI’da ilk çatlak sesleri duyulmaya başladı. Şirketin donanım biriminin lideri Caitlin Kalinowski, ABD Savunma Bakanlığı ile yapılan anlaşmaya ilişkin endişelerini gerekçe göstererek istifasını verdi. Kalinowski’nin istifası, haftanın en çok konuşulan gündem maddelerinden biri oldu.&nbsp;NASA’nın DART uzay aracının asteroit Didymos ve uydusu Dimorphos’un yörüngesini değiştirmeyi başardığını açıklaması da haftanın öne çıkan gelişmeleri arasındaydı. Bu gelişmeyle birlikte ilk kez insan yapımı bir nesne, bir gök cisminin Güneş etrafındaki yörüngesini değiştirmiş oldu.&nbsp;Bu sayıda ayrıca:🧑‍⚖️ Anthropic’ten Pentagon’un kara liste kararına itiraz 🐦 X’te abonelere özel tweet dizileri 🤖 Meta’dan AB’ye özel sohbet robotu izni 🚀 Starship’in yeni versiyonunun ilk uçuşuna erteleme 💻 Apple’dan üst segmente üç yeni ürün<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gürültüden uzak marka hikayelerinizi birlikte anlatalım:&nbsp;E-posta bülten rezervasyonları ve işbirliği çalışmalarımız için <a fr-original-style="" href="https://about.aposto.com/sponsorship" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu formu</a> doldurabilir; ayrıntılı bilgi için bize sales@aposto.com üzerinden yazabilirsiniz.</li></ul>İyi okumalar. Doğa&nbsp;

<h1 id="isPasted" fr-original-style="" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a href="https://www.isbank.com.tr/is-ticari/girisimci-bankaciligi?utm_source=ApostoQuando&utm_medium=Bulten&utm_campaign=StartupKrediKarti" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">Türkiye İş Bankası, ekosistem iş birlikleriyle Startup’ların işini kolaylaştırıyor</a></h1> <a href="https://www.isbank.com.tr/is-ticari/girisimci-bankaciligi?utm_campaign=StartupKrediKarti&utm_medium=Bulten&utm_source=ApostoQuando" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);"><img src="https://images.aposto.com/2026/2/1/1773076071917.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; user-select: none; box-sizing: border-box;" ratio="2.01" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a> Girişimcilik ekosistemine değer katan çalışmalarıyla startup şube modelini ülkemize kazandıran Türkiye İş Bankası, Maximiles Business Startup Kredi Kartı’yla teknoloji girişimlerini desteklemeye devam ediyor. Bulut ve üretken yapay zekâ hibeleri sağlayan işbirlikleriyle öne çıkıyor.&nbsp;Neler var?<ul type="disc" fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box; margin-bottom: 10px;">Bulut hibeleri:&nbsp;Google, AWS ve Microsoft işbirlikleri sayesinde sunucu, veri depolama ve ölçeklenebilir sistem maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box; margin-bottom: 10px;">Üretken yapay zeka desteği: Eachlabs ve Fal.ai ortaklıklarıyla içerik üretimi, model eğitimi ve ürünlere yapay zekâ entegrasyonu avantajlı hale geliyor.</li></ul>Startuplar bu desteklerle sunucu, veri depolama, yapay zekâ servisleri ve ölçeklenebilir sistem ihtiyaçlarını ek yatırım yükü oluşturmadan karşılayabiliyor, ürünlerini daha hızlı geliştirerek küresel pazara hazırlayabiliyor.İş Bankası, yapmış olduğu iş birlikleriyle Startupların ihtiyaçlarına özel çözümler sunmaya devam ediyor. Kart sahibi olmak isteyen girişimciler Girişimcilik Şubeleri’ni ziyaret edebilir veya İşCep üzerinden “Startup Müşteri Olmak İstiyorum” menüsünden başvurularını gerçekleştirebilir. Söz konusu ekosistem hakkında ayrıntılı bilgiye <a href="https://www.isbank.com.tr/is-ticari/girisimci-bankaciligi?utm_campaign=StartupKrediKarti&utm_medium=Bulten&utm_source=ApostoQuando" target="_blank" rel="noopener noreferrer" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box; border-bottom: 2px solid rgb(255, 206, 20);">buradan</a> ulaşabilirsiniz.

10 Mart - TİB - Quando

OpenAI’ın donanım biriminin lideri, Pentagon ile yapılan anlaşmaya dair endişelerini gerekçe göstererek istifa etti. İlk kez insan yapımı bir nesne, bir gök cisminin Güneş etrafındaki yörüngesini değiştirdi. Oura, Doublepoint’i satın aldı.

✍️ OpenAI’da Pentagon istifası, yörünge savunması 

İş dünyası hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

İş Dünyası

Bilim hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

Bilim

Teknoloji hakkında yayımlanmış makaleler ve yayınlar

Teknoloji

Yazı: Dr. Serhan YılmazGeride bıraktığım 20 yılı aşkın teknoloji serüveninde sayısız kırılmaya tanıklık ettim. Ancak bugün yaşadığımız yapay zeka devrimi, yepyeni bir "veri merkezi" mimarisine ve geniş fiziksel altyapılara ihtiyaç duyuyor. Ürettiğimiz bu otonom zekayı yaşatmanın tek yolu, veri merkezlerini geleneksel depolar olmaktan çıkarıp "Yapay Zeka Fabrikaları"na dönüştürmekten geçiyor. Dijital dönüşümün donanımla en çok bütünleştiği bu aşamada teknoloji, soyut bir kavram olma vasfını yitiriyor ve bizzat veri merkezleri üzerinde yükselen işin ta kendisine dönüşüyor.Geleceğin iş dünyasını insan zekası, yazılımsal ajanlar ve fiziksel robotların birlikte çalıştığı hibrit bir ekosistem olarak tanımlıyoruz. Tüm bu otonom zekanın hayatta kalması, sürdürülebilir şekilde çalışabilmesi ve saniyenin binde biri hızında tepki verebilmesi veri merkezlerinin sahip olduğu fiziksel kapasiteyle ilişkili.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsan, stratejik yönü belirleyen lider rolünü üstlenirken, yapay zeka ajanları anlık kararlar veren operasyonel güç olarak öne çıkıyor.&nbsp;</li></ul>Bugün cevabını aradığımız asıl soru&nbsp;ise sınırlarını her gün genişlettiğimiz bu otonom zekayı nerede, hangi fiziksel altyapı üzerinde ve nasıl bir enerji stratejisiyle sürdürülebilir biçimde çalıştıracağımız. <h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Veri merkezleri, yapay zeka fabrikaları olarak tanımlanacak&nbsp;</h2>Küresel teknoloji altyapısı, son birkaç yıldır tarihindeki en radikal yapısal dönüşümlerden birine sahne oluyor. Üretken yapay zeka teknolojilerinin endüstriyel ölçekte benimsenmesiyle bu ekosistem adeta bir hiper-büyüme evresine girmiş durumda. Yapay zekanın bir yazılım katmanı olmaktan öte büyük hesaplama gücü gerektiren endüstriyel bir üretim altyapısı hâline gelmesi bu dönüşümün temel itici gücü.Bu da veri merkezlerini verinin depolandığı pasif tesisler olmaktan çıkarıp küresel ekonominin kalbinde yer alan ulusal güvenlik stratejilerini şekillendiren ve enerji piyasalarını doğrudan etkileyen dijital üretim komplekslerine dönüştürmeye başlıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başka bir ifadeyle veri merkezlerinin misyonu, dijital dünyanın depoları olmanın da ötesine geçerek yapay zekanın üretildiği ve çalıştırıldığı endüstriyel tesisler hâline geliyor.&nbsp;</li></ul>Makro ekonomik göstergeler, sermaye akışının yönünü ve ölçeğini oldukça net biçimde ortaya koyuyor. Birleşmiş Milletler raporlarını incelediğimizde veri merkezlerinin 270 milyar doları aşan doğrudan yabancı yatırımla&nbsp;küresel ekonominin en büyük cazibe merkezleri arasına girdiğini görüyoruz. Yaşanan bu ivme, gayrimenkul, enerji ve tedarik zinciri lojistiğinin kesişiminde muazzam bir altyapı süper döngüsü yaratıyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Pazara geniş bir perspektiften baktığımızda ise 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 386 milyar dolar seviyesinde değerlenen küresel veri merkezi pazarının 2035 yılında 1 trilyon doları aşacağı görülüyor.</li></ul>Alphabet, Microsoft, Amazon ve Meta gibi teknoloji devlerinin yalnızca yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla yaptıkları donanım tabanlı yatırımların önümüzdeki yıllarda yükselen bir ivmeyle artması bekleniyor. Bu tablo bize teknoloji rekabetinin doğasının değiştiğini açıkça gösteriyor. Rekabet artık yalnızca algoritmalar veya yazılım kabiliyetleri üzerinden değil; hesaplama gücü, enerji erişimi ve veri merkezi altyapısı üzerinden şekilleniyor.&nbsp;Tam da bu nedenle veri merkezleri, verinin uyuduğu pasif depolar olmaktan çıkıyor. Artık küresel ekonominin üretim altyapısını oluşturan, enerji piyasalarına yön veren ve ülkelerin teknolojik egemenliğini belirleyen “Yapay Zeka Fabrikaları”na dönüşüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Veri merkezi donanımlarında fiziksel devrimler gerekiyor</h2>Donanım dünyasında da kurallar baştan yazılıyor. Geçen 10 yılda veri merkezleri, sunuculardan oluşan ve verilerin depolandığı nispeten sakin tesislerdi. Ancak günümüzde yapay zeka iş yüklerinin güç gereksinimleri, fiziksel altyapının her hücresine nüfuz ediyor. Büyük dil modellerinin milyarlarca parametre üzerinden eğitildiği o ilk dev dalgayı artık yavaş yavaş geride bırakıyoruz.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şimdi karşımızda zorlu bir sınav var. Otonom araçlara, endüstriyel robotlara veya akıllı asistanlara saniyenin binde biri hızında kusursuz yanıtlar üretmek zorundayız. Inference adını verdiğimiz bu anlık karar mekanizmaları düşük gecikme süreleri gerektiriyor.</li></ul>Bu hız ihtiyacı, büyük hacimli yatırımları farklı merkezlerden alıp kullanıcıya yakın bir lokasyonda işlenmesini ve analiz edilmesinin önemini artırıyor. Küresel “sınır veri merkezi” pazarının 2035 yılına kadar 71 milyar doları aşması, tam olarak bu anlık hız tutkusundan ve otonom tepki ihtiyacından kaynaklanıyor.&nbsp;Donanım kabinlerinde yaşanan evrim de buna paralel olarak gelişti. Eskiden standart bir kabin en fazla 7 kW güç çekerken, yeni nesil yapay zeka çipleriyle donatılmış kabinlerde bu rakamın 140 kW seviyelerine çıkacağını görüyoruz. Endüstri yakın gelecekte tek bir kabinde 1 Megawatt sınırını test etmeye hazırlanıyor. Bu denli büyük veri akışını yönetmek için ağ sistemleri de 800 voltluk akımlarla ve ışık hızında anahtarlama teknolojileriyle kapsamlı bir şekilde yenileniyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enerji stratejileri ve döngüsel ekosistem</h2>Karşımızdaki en çetin duvar, bu büyük yapının enerji ihtiyacını karşılamak. Büyüyen taleple beraber meydana gelen en büyük risk, küresel enerji şebekelerinin bu üstel genişleme hızına ayak uydurmakta zorlanmasından kaynaklanıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bugün küresel veri merkezi sektörü yüzde 97 doluluk oranına ulaşarak neredeyse tam kapasite sınırlarında operasyon yürütüyor.&nbsp;</li></ul>Uluslararası Enerji Ajansı raporlarına göre veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2030 yılına kadar iki katına çıkarak 945 TWh seviyeye ulaşacağını görüyoruz. Şebeke bağlantı sürelerinin giderek uzaması, kurumsal kiracılar ve operatörler için saha seçimindeki en kritik kriteri doğrudan "Kısa Sürede Erişilebilir Yüksek Elektrik Kapasitesi" olarak güncelliyor.&nbsp;Sektör artık şebeke bağlantısı beklemek yerine kendi çözümünü üretiyor. Güneş enerjisi tarlaları, rüzgar türbinleri, yüksek hacimli batarya enerji depolama sistemleri ve hatta küçük modüler nükleer reaktörler gibi sayaç arkası üretim modellerine milyarlarca dolarlık yatırımlar yapılıyor.Küresel veri trafiğinin Asya, Avrupa ve Ortadoğu eksenindeki ana geçiş kavşağında yer alan Türkiye, Asya ile Avrupa arasındaki en kritik dijital köprü görevini üstleniyor. Ülkemizin veri merkezi kapasitesinin&nbsp;istikrarlı bir şekilde 500 Megawatt sınırını aşmasını bekliyoruz.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Doğuş Teknoloji olarak biz de bu küresel dönüşümün tam merkezinde yer alıyoruz. Altyapı felsefemizi tek bir cümleyle özetleyebilirim: “En kusursuz altyapı, varlığı hiç hissedilmeyen ve görünmez olan altyapıdır.” Sistemin sorunsuz çalışması, ekiplerin donanımla uğraşmak yerine tamamen müşteri deneyimine ve yeni fikirler üretmeye odaklanmasını sağlıyor.</li></ul>Dijital altyapı felsefemizi&nbsp;de net bir temele oturtuyoruz. Doğru kurgulanan altyapı görünmez olur. Böylece ekipleriniz operasyonel sorunlarla vakit kaybetmek yerine doğrudan müşteri deneyimine ve sürdürülebilir büyüme hedeflerine odaklanabiliyor. Unity Data Center’ı bu operasyonel görünmezliği sağlamak için tamamen AI-native prensiplerle tasarladık.&nbsp;Peki biz Unity Data Center’da neler yapıyoruz?<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüksek güç yoğunluğu ile yapay zeka iş yükleri için özel optimizasyon sağlayan AI-Native mimari kullanıyoruz.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Altyapının karmaşıklığını üstlenen profesyonel ekipler sayesinde kurumların kriz anlarında refleks gösterebilme kabiliyetini artıran yönetilebilir hizmet modeli sunuyoruz.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mevcut kapasiteye eklenen 250 kabinlik yeni yatırım ile geleceğin veri ihtiyacına bugünden hazır bir ekosistem yaratıyoruz.</li></ul>Ayrıca sürdürülebilirlik vizyonumuzu "Çeviklik ve Güvenilirlik” boyutlarında ele alıyoruz. Unity Data Center bünyesindeki güneş panelleriyle üretilen yenilenebilir enerji, dijital dönüşümün sadece hızlı olmasını aşarak yeşil ve sürdürülebilir kalmasını sağlıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kaynakların sürdürülebilir kullanılmasına odaklanmamız gerekecek</h2>Yapay zekanın ihtiyaç duyduğu hesaplama gücü, su ve enerji tüketimi paradoksunu beraberinde getiriyor. Veri merkezlerinin başarısı, depolama büyüklüğü ve saniyedeki işlem sayısının da ötesinde tükettiği her bir watt enerjinin karbon ayak izi ve soğutma için harcadığı her bir damla suyun sürdürülebilirliği ile ölçülmeli.Özellikle üretken yapay zeka modellerinin soğutulması için gereken milyonlarca litrelik su sarfiyatı, veri merkezlerini yerel ekosistemlerle ve regülasyonlarla karşı karşıya getiren stratejik bir risk. Yapay Zeka Fabrikaları olarak nitelendireceğimiz veri merkezleri için sürdürülebilirlik, Su Kullanım Etkinliği (WUE) ve Karbonsuz Enerji (CFE) odaklı bir operasyonel dayanıklılık stratejisine dönüşmek zorunda.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bundan sonraki adım kuantum çağına hazırlık olacak</h2>Yapay zekanın kendi kodunu yazabildiği, sistemlerin otonom kararlar aldığı bu baş döndürücü çağda teknoloji şirketlerini birbirinden ayıracak asıl güç "sektörel derinlik" olacak. Teknolojiyi sadece kurmak yetersiz bir hamle. Onu bir finansçı, bir perakendeci veya bir enerji mühendisi gibi konuşturabilmek gerekiyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanların birikimi ve dokunuşuyla yapay zekanın işlem gücünün birleşimi ortaya rakiplerin kopyalayamayacağı stratejik bir güç çıkıyor. Teknoloji dünyasında ufku göremeyen kurumlar, değişim kapıyı çaldığında maalesef oyundan düşüyor. </li></ul>Gelecek sadece günümüzün işlemcileriyle yazılmayacak. Kuantum sonrası dönemin bambaşka mantığına bugünden hazırlanmak amacıyla üniversitelerle güçlü bağlar kuruyor, mühendislerimizi bu yeni evrenin matematiğiyle kesintisiz eğitiyoruz.Önümüzdeki yıllarda küresel çapta on binlerce yeni veri merkezinin inşa edileceği bir döneme gireceğimizi öngörüyorum. Bu işlem gücünü ve enerjiyi yönetmek kurumların kaderini belirleyecek. Değişim kaçınılmaz bir nehir gibi akarken dönüşüm tamamen kendi elimizde olan vizyoner bir tercihi temsil ediyor. Doğuş Teknoloji olarak biz bu akıntıya kapılmayı reddediyor, geleceğin yapay zeka fabrikalarını bizzat tasarlamayı ve ekosisteme yön vermeyi seçiyoruz.

Küresel teknoloji altyapısı, son birkaç yıldır tarihindeki en radikal yapısal dönüşümlerden birine sahne oluyor. Üretken yapay zeka teknolojilerinin endüstriyel ölçekte benimsenmesiyle bu ekosistem adeta bir hiper-büyüme evresine girmiş durumda. Sorulması gereken asıl soru ise sınırlarını her gün genişlettiğimiz bu otonom zekayı nerede, hangi fiziksel altyapı üzerinde ve nasıl bir enerji stratejisiyle sürdürülebilir biçimde çalıştıracağımız.

Yapay zeka çağında görünmez altyapılar: 'Küresel yapay zeka fabrikaları rekabetin yeni alanı olacak'

Dünyanın en çok tanınan CEO’larından birine suikast&nbsp;girişiminde bulunulması her dönemde haberlerde geniş yer bulur; manşetlere, ana haber bültenlerine ve köşe yazısına konu olurdu. OpenAI CEO’su Sam Altman bir hafta içinde iki suikast girişimiyle karşı karşıya kaldığında ise durum bu şekilde olmadı. Altman’a karşı yıllardır biriken antipatinin de art arda yapılan suikast girişimlerinin neredeyse sıradan bir gelişme gibi ele alınmasında etkili olduğu düşünülüyor.Ayrıntılar:&nbsp;10 Nisan Cuma günü 20 yaşındaki bir saldırgan, Altman’ın evine molotof kokteyli attıktan sonra San Francisco Polis Departmanı tarafından gözaltına alındı. Saldırgan, Altman'ın evinin dış kapısında bir yangın çıkmasına neden olup yaya olarak kaçtıktan bir saat sonra, OpenAI’ın merkez ofisini yakmakla tehdit ederken polis tarafından yakalandı.Saldırganın, olaydan aylar önce katıldığı bir podcast yayınında “bazı teknoloji CEO’larını Luigi gibi ortadan kaldırmayı” önerdiği tespit edildi. Teksaslı üniversite öğrencisi, UnitedHealthcare CEO’sunu silahla vuran Luigi Mangione’ye atıfta bulunuyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OpenAI davasında soruşturmayı yürüten dedektifler, saldırgana ait olduğu belirtilen ve yapay zekanın insanlığı yok edeceğine dair uyarıda bulunan bir manifesto metni buldu. Bu manifestoda Altman’a yönelik “Eğer mucize eseri hayatta kalırsan bunu kendini kurtarman için ilahi bir işaret olarak kabul edeceğim” ifadeleri yer alıyordu. Ayrıca saldırganın 2024’te güçlü yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesini durdurmayı hedefleyen PauseAI topluluğuna katıldığı da öğrenildi.</li></ul>Açıklama:&nbsp;Saldırıdan hemen sonra Altman, oldukça uzun bir açıklama yayımladı. Açıklamada aile fotoğrafına yer veren Altman, “Hakkımda ne düşünürlerse düşünsünler, bir sonraki kişiyi evimize molotof kokteyli atmaktan vazgeçirebileceği umuduyla bir fotoğraf paylaşıyorum” ifadelerini kullandı. The New Yorker’ın yayımladığı makaleye de atıfta bulunan Altman, “Dün biri bana bunun, yapay zeka konusunda büyük bir endişenin yaşandığı bir dönemde çıktığını ve benim için işleri daha tehlikeli hâle getirdiğini söyledi” dedi. OpenAI CEO’su, bu uyarıyı dikkate almadığını, fakat alması gerektiğini anladığını da sözlerine ekledi.OpenAI’daki kariyeri boyunca birçok hata yaptığını kabul eden Altman, son derece karmaşık bir durumun merkezinde yer alan, her yıl biraz daha iyi olmaya uğraşan ve her zaman bir amaç uğruna çalışan “kusurlu bir insan” olduğunu vurguladıktan sonra 2023 yılında yönetim kurulunda yaşanan krize atıfta bulunarak sözlerine şu şekilde devam etti:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Bu işe girerken yapay zekanın ne kadar büyük riskler taşıdığını ve önemsediğim iyi niyetli insanlar arasındaki kişisel anlaşmazlıkların büyük ölçüde artacağını biliyorduk. Ancak bu acı çatışmaları yaşamak ve çoğu zaman bunlara arabuluculuk yapmak başka bir şey ve bunun bedeli ağır oldu. Yaraladığım insanlardan özür diliyorum ve bazı şeyleri daha hızlı öğrenmiş olmayı dilerdim.”</blockquote>İkinci saldırı: Fakat ilk saldırıdan yalnızca iki gün sonra 20’li yaşlarında bir erkek ve bir kadın Altman’ın evine ateş açtı. Silahlı saldırının ardından kaçan aracın plakası bir kamera sayesinde tespit edildi ve şüpheliler tutuklandı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">The New Yorker makalesi fitili ateşledi mi?</h2>Bazı sektör analistlerine göre Nisan ayı başlarında <a fr-original-style="" href="https://www.newyorker.com/magazine/2026/04/13/sam-altman-may-control-our-future-can-he-be-trusted" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The New Yorker’da yayımlanan bir makale</a>, saldırıların fitilini ateşleyen faktörler arasındaydı. Altman’ın da açıklamasında atıfta bulunduğu makale, yüzlerce belge incelenerek, 100’den fazla kişiyle görüşülerek ve şirket içi yazışmalar değerlendirilerek hazırlanmıştı. Çalışma, Altman ile ilgili oldukça negatif bir tablo&nbsp;çiziyordu.&nbsp;İddialar:&nbsp;Makale, 2024 yılında olaylı bir biçimde OpenAI’dan ayrılan kurucu ortak Ilya Sutskever’ın hazırladığı belgelere dayanarak Altman’ın üst düzey yöneticilere ve yönetim kuruluna karşı sık sık gerçekleri çarpıttığını, sistematik şekilde yanıltıcı bilgiler verdiğini ve manipülatif liderlik yöntemlerini benimsediğini iddia etti. Bu durumun şirket içinde ciddi bir güven krizine yol açtığını vurgulayan çalışma, Altman’ın şirket içindeki itirazlara rağmen askerî alanda fırsatlar kolladığına ve çalışan itirazlarını bastırdığına da dikkat çekti.&nbsp;GPT-4’ün&nbsp;gerekli güvenlik testlerinden geçmeden yayımlandığı ve Microsoft ile yürütülen bazı lansman süreçlerinin yönetim kurulundan gizlendiği de paylaşılan iddialar arasındaydı. Makale ayrıca, Altman’ın geçmişte Y Combinator döneminde yüzlerce şirkete yatırım yaptığına ve bu yatırımlarla OpenAI’daki rolü arasında çıkar çatışmaları bulunduğuna işaret etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Altman’ın siyasi destekleri arasındaki çelişkiler de makalede dikkat çekilen başlıklar arasında yer aldı. The New Yorker, Altman’ın ABD Kongresi’ndeki yapay zeka düzenlemelerini desteklediğini, fakat perde arkasında Avrupa ve California’daki düzenlemelerin yürürlüğe girmesini önlemek üzere lobi çalışmaları yürüttüğünü öne sürdü.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıca CEO’nun Ortadoğu’daki güçlü isimlerle yakın ilişkiler kurduğu ve bölgede büyük veri merkezleri kurma planları yaptığı, fakat bu durumun ulusal güvenlik açısından risk teşkil ettiği belirtildi.&nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu antipatinin nedeni ne?&nbsp;</h2>Tüm bu gelişmeler, Altman’ın kamuoyu nezdinde hâlâ sempatik bir figüre dönüşemediğini, hatta özellikle bazı radikal kesimler için bir nefret objesi hâline geldiğini gözler önüne serdi. Sektör analistleri, Altman’a yönelik yaygın antipatinin ardında üç temel neden olabileceğine dikkat çekiyor:&nbsp;1. AI arenasındaki kutuplaştırıcı iklim:&nbsp;Yapay zeka, devasa enerji ihtiyacı nedeniyle çevreye zarar verdiği, istihdam kaybına yol açtığı ve varoluş için tehdit oluşturduğuna yönelik argümanlarla son birkaç yılda oldukça tartışmalı bir konu hâline geldi. Kullanımı yaygınlaştıkça yapay zeka, kutuplaştırıcı bir iklim yarattı. Giderek daha fazla sayıda insan yapay zeka kullanırken yapay zekanın yaygınlaşmasına karşı kamuoyu tepkisi de arttı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Editörün önerisi: <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/yapay-zekadan-nefret-etmek-bir-akima-donustu-never-ai" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">'Yapay zekadan nefret etmek' bir akıma dönüştü: ‘Never AI’ hareketini desteklemeli miyiz?</a> | Ümit Alan, Quando</li></ul>Son üç yıldır sektöre ilişkin gelişmelerin medyada sürekli olarak ele alınması da kamuoyunda bir “aşırı doz” etkisi yarattı. Yapay zeka çağının en kritik aktörlerinden Altman ise bu denklemde “yapay zeka teknolojisinin koruyucusu” olarak öne çıktı. Çok güçlü yapay zeka modellerinin kontrolünü elinde tutan, devasa miktarda veriye erişimi olan ve politikacılarla doğrudan temas kurabilen Altman, “Yapay zeka insanları işsiz bırakacak mı?” ve “İnsanlık kontrolü kaybedecek mi?” gibi soruların altında yatan endişelerin bağlandığı kişi hâline geldi.&nbsp;Dahası:&nbsp;Yapay zekanın kullanımı yaygınlaştıkça ve işgücü piyasasına etkisi gözle görülür hâle geldikçe Altman, bu dönüşümün sembolü olarak doğrudan hedef hâline geldi. Yapay zekaya ilişkin kaygılar, Altman’a yönelik duyguyu rasyonel bir zeminden çok, duygusal ve varoluşsal bir zemine taşıdı.&nbsp;2. Çelişkili söylemler:&nbsp;Altman’ın çelişkili söylemleri de CEO’nun ilk vaatleri ile mevcut eylemlerinin birbiriyle örtüşmediğine dair bir kamuoyu algısına yol açtı. OpenAI’ı kâr amacı gütmeyen bir araştırma laboratuvarı olarak kuran ve “insanlık yararına yapay zeka geliştirme” misyonunu öne çıkaran Altman, geçen yıl şirketin girdiği yeniden yapılanma süreci kapsamında kâr odaklı bir iştirak kurdu. Kapalı model yaklaşımı, milyarlarca dolarlık yatırım anlaşmaları ve kâr odağının artması, Altman’ın çelişkili yaklaşımına yönelik negatif algıyı büyüttü.&nbsp;CEO’nun söylemleri, çoğu zaman iki uç arasında gidip geldi. Sürekli olarak yapay genel zekanın (AGI) insanlığa büyük bir fayda sağlayacağını vurgulayan Altman, 2015’teki bir açıklamasında “Yapay zeka muhtemelen dünyanın sonunu getirecek, fakat bu sırada makine öğrenimiyle büyük şirketler kurulacak” demişti.Altman’ın açıklamalarındaki çelişkiler, CEO’nun bilinçli olarak korkuyu büyüttüğünün&nbsp;ve&nbsp;bu sırada çözümü sattığının düşünülmesine neden oldu.&nbsp;3. Askerî tercihler:&nbsp;Bu yılın başlarında Pentagon; OpenAI, Google, xAI ve Anthropic’in de aralarında bulunduğu yapay zeka şirketlerine teknolojilerini ABD ordusunun kullanmasına izin vermeleri yönünde baskı yaptı. Anthropic, ABD Savunma Bakanlığı’nın Claude'u kitlesel gözetim ve tam otonom silahların geliştirilmesi de dahil olmak üzere "tüm yasal amaçlar" için kullanma talebini reddederken OpenAI, aynı anlaşmanın kendisine de geldiğini ve Pentagon ile anlaşmaya vardığını açıkladı.&nbsp;Altman’ın, şirket içindeki yaygın itiraz ve endişelere rağmen Pentagon ile anlaşma yoluna gittiği bildirildi. Bu tip bir anlaşma, savunma sistemlerinde insan kontrolü faktörünü denklemden çıkarma potansiyeli taşıdığı ve varoluşsal bir risk teşkil ettiği için Altman’ın bu tercihi, geniş çapta tepki topladı ve yapay zekanın eline silah alması imgesini besleyen CEO’ya yönelik antipatinin büyümesine yol açtı. Birçok analist, Altman'ın “tarihin yanlış tarafında” durduğuna işaret etti.&nbsp;Perspektif: Üç neden de Altman’a yönelik antipatinin, bir liderlik tartışması ya da kurumsal strateji eleştirisinin ötesine uzandığını ortaya koyuyor. Esasında bu tepki, çok daha geniş bir güvensizlik duygusu ve kontrol kaybı hissinin dışa vurumu olarak da yorumlanıyor.&nbsp;Tam da bu nedenle analistler, Altman’dan nefret eden insanlar olmadığına, Altman’dan korkan insanlar olduğuna işaret ediyor. Nefret, korkunun en hızlı büyüyen formu olduğu için bu duygu çoğu zaman doğrudan teknolojiye değil, onu temsil eden en görünür figüre yöneliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Editörün önerisi:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/pentagonla-yapay-zeka-tartismalari-aiin-etik-sinirlari-yeniden" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Pentagon’da yapay zeka tartışmaları: AI’ın etik sınırları yeniden belirleniyor</a> | Quando, Doğa Yurduneri&nbsp;</li></ul>

OpenAI CEO’su Sam Altman, bir hafta içinde iki suikast girişimiyle gündeme geldi. Öte yandan art arda gelen iki saldırı, medyada neredeyse sıradan bir gelişme gibi ele alındı. Bunun Altman’a yönelik yıllardır biriken antipatinin bir sonucu olduğu düşünülüyor. Peki neden insanlar Sam Altman'dan bu derece nefret ediyor?

Bir haftada iki suikast girişimi: Sam Altman'dan neden bu kadar nefret ediliyor?

Büyük Buhran zamanında, Steinbeck'in "Gazap Üzümleri"nin tohumlarının atıldığı günlerde, dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, New Deal (Yeni Uzlaşma) politikasını ortaya atar. Ondan 93 yıl sonra bugünlerde yine bir belgede New Deal’in adı geçiyor. Belgenin sahibi OpenAI. Peki sosyalistlerin bile itiraz edemeyeceği kışkırtıcı önerilerle dolu bu belgenin samimiyetine inanabilir miyiz?

Dijital bağlarda Gazap Üzümleri: Sam Altman’ın ‘sosyalist’ çıkışı ne kadar samimi?

Teknoloji dünyası, son haftalarda elektronik mağazalarının bilgisayarların içindeki RAM çiplerini hırsızların çalmaması için çıkarmaya başladığına ve RAM taşıyan kamyonların yağmalandığına yönelik haberlere sahne oldu. Alışılagelmişin dışındaki bu gelişmeler, hemen hemen her elektronik cihazda kullanılan RAM bileşeninde bir süredir yaşanan kıtlıktan kaynaklanıyordu.&nbsp;Söz konusu kriz, cihazın aktif görevleri yerine getirmesi için ihtiyaç duyduğu verileri depolayan ve&nbsp;kısa süreli bellek&nbsp;olarak da bilinen bu bileşenin fiyatlarında da ciddi artışlara yol açtı. <a fr-original-style="" href="https://www.theatlantic.com/technology/2026/03/laptop-electronics-ram-ai-tax/686628/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Atlantic’e göre</a> Eylül ayından Şubat ayına kadar 64 GB’lık RAM modüllerinin ortalama fiyatı, 250 dolardan 1000 doların üzerine çıktı.&nbsp;Öte yandan: RAM krizine ilişkin emareleri ilk hisseden kullanıcılar, kendi donanımlarını oluşturan oyuncular oldu. Sonbahar aylarında bu türden bir donanım için RAM çipi temin etmek o kadar zor hâle geldi ki video oyunu tutkunları, bu krize “RAMageddon” adını verdi. Başka bir deyişle sektörde bu kıtlık, adeta bir kıyamet gibi hissediliyordu.&nbsp;Süreç ilerledikçe RAM sorunu, hızla çok daha geniş ölçekli bir problem hâline geldi. Aralık ayında Dell, bazı bilgisayarlarının fiyatlarında yüzlerce dolarlık artışlar yapmak zorunda kalırken Lenovo da ThinkPad dahil olmak üzere pek çok popüler ürününde fiyat artışına gitti.&nbsp;Üstelik uzmanlara göre bu, yalnızca başlangıçtı.&nbsp;Pek çok analist, son tüketicilere yakın vadede bir elektronik cihaz satın almayı planlıyorlarsa model seçimiyle vakit kaybetmeden derhal herhangi birini almalarını tavsiye ederek fiyatların hızlı bir yükseliş ivmesine girdiğini vurguladı.&nbsp;Arka plan:&nbsp;Uzmanlara göre mevcut RAM kıyametinin ardında yapay zeka patlaması yatıyor. Şirketler, ardı ardına yapay zeka yatırımlarını ve yapay zeka ürünlerine güç verecek veri merkezlerinin sayısını artırırken devasa bir RAM talebi de yaratıyor. Zira bu veri merkezleri, özellikle çıkarım süreçlerinde yüksek miktarda RAM’e ihtiyaç duyuyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çıkarım, büyük dil modellerini eğitmek yerine, bu modellerin güç verdiği ChatGPT ve Claude gibi araçları çalıştırmak için gereken hesaplama sürecini ifade ediyor. Bu süreç, eğitimden çok daha yüksek bellek gerektiriyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Modeller çok daha karmaşık görevleri yapabilir hâle geldikçe ihtiyaç duyulan bellek miktarı da artıyor.&nbsp;</li></ul>Bu yıl Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft ve Oracle, kendi yapay zeka altyapılarına toplamda 500 milyar dolardan fazla yatırım yapmayı planlıyor. Yarıiletken pazarına yönelik araştırmalar yapan SemiAnalysis'in kurucusu Dylan Patel, bu yatırımın yaklaşık üçte birinin yalnızca RAM’e harcanacağını söylüyor.&nbsp;Madalyonun öteki yüzü:&nbsp;Kullanıcılar, yapay zeka araçlarını giderek artan oranda günlük hayatlarına ve profesyonel yaşamlarına entegre ederken dolaylı yoldan ödeyeceği “yapay zeka vergisini” de artırıyor. Pazar araştırması şirketi Counterpoint Research'te analist olarak görev alan Yang Wang’e göre yapay zeka geliştiricisi şirketlerin bitmek bilmeyen RAM talebi, tüketici elektroniği pazarındaki arzı da baltalıyor.&nbsp;Büyük RAM üreticileri, üretim hatlarını yapay zeka odaklı veri merkezlerine tedarik sağlayacak şekilde optimize ederken analistler, bu yıl üretilecek tüm RAM çiplerinin %70’inin yapay zeka odaklı veri merkezlerine gideceğini tahmin ediyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünyanın en büyük iki RAM üreticisinin genel merkezinin bulunduğu Güney Kore’de Silikon Vadisi’ndeki yöneticiler tarafından yapılan otel rezervasyonlarının artış gösterdiği bildiriliyor. Bu yöneticiler, ülkedeki stoğu güvence altına almak için Güney Kore’nin en gelişmiş teknoloji merkezlerini ziyaret ediyor ve bu bölgelerde konaklama yapıyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ülkenin yerel basını, bu yöneticileri “RAM dilencileri” olarak nitelendiriyor.&nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neden daha fazla RAM üretemiyoruz?</h2>Pratikte RAM krizinin çok daha fazla RAM üreterek çözülmesi gerekiyor. Fakat var olan üretim kapasitesi,&nbsp;mevcut talebi karşılamaya yetmiyor. Bu yüzden bazı şirketler, üretim kapasitesini artırmaya yönelik hamleler yapıyor.&nbsp;Örneğin:&nbsp;Dünyanın en büyük RAM üreticilerinden Micron, eyalet tarihinin en büyük yatırımını yaparak ABD’nin New York eyaletinde yeni bir fabrika inşa ediyor. Tesla CEO’su Elon Musk’ın da yakın zamanda şirketin kendi RAM fabrikalarını kurmayı planladığını açıkladığı biliniyor. Elektrikli otomobil üreticisi, bu RAM çiplerini insansı robotlar ve robotaksilerde kullanmayı planlıyor. &nbsp;Fakat RAM üretiminin karmaşıklığı nedeniyle dünyanın en büyük RAM üreticileri bile yeni bir fabrikayı en erken 2-5 yıl içinde faaliyete geçirebiliyor. Uzmanlar, bu süre içinde RAM arzının yetersiz kalmaya devam edeceğinin altını çiziyor. Bu da “RAM kıyameti” sırasında tüm elektronik cihazların bir tür yapay zeka vergisine tâbi tutulacağı anlamına geliyor.&nbsp;Geniş açı:&nbsp;On yıllardır küresel arenada teknolojinin zamanla daha ucuz, daha hızlı ve daha iyi hâle geleceği varsayılıyor. Fakat sektördeki mevcut konjonktür, RAM krizinin de etkisiyle cihazların birkaç yıl içinde çok daha yavaş, çok daha kötü ve çok daha pahalı hâle geleceğine işaret ediyor.&nbsp;Pek çok kullanıcı, şu ana kadar ürünlerde gözle görülür bir değişim olmadığını savunuyor. Geçen ay Apple’ın MacBook serisine eklediği uygun fiyatlı model MacBook Neo’nun, iPhone’lara güç veren bir çiple çalıştığı ve 599 dolarlık bir başlangıç fiyatıyla piyasaya sürüldüğü biliniyor. Şirketin uzun zamandır lansman listesinde olan bu model, ürün fiyatlarının akıbetine dair olumlu bir tablo çizse de fiyat artışlarının hissedilmeye başladığı örnekler de bulunuyor.&nbsp;Örneğin: Samsung’un amiral gemisi yeni Galaxy telefonları, geçen yılki modellerden yaklaşık 100 dolar daha fazla fiyata satışa sunuluyor. Şirket yöneticileri, bu artışın büyük ölçüde RAM kıtlığından kaynaklandığını söylüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Samsung, dünyanın en büyük üç RAM üreticisinden biri olmasına rağmen RAM krizinin etkilerini şimdiden hissediyor.</li></ul>Counterpoint Research analisti Yang Wang de bu yıl piyasaya sürülen Android telefonların önceki yıllardan daha kötü kameralar, daha düşük depolama alanı ve daha yavaş işlemcilerle geldiğine, fakat yine de çok daha yüksek bir fiyattan piyasaya sürüldüğüne dikkat çekiyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sektörü neler bekliyor?</h2>Uzmanlar, ilk etapta RAM krizinden doğan maliyetleri karşılayabilmiş olan cihaz üreticilerinin uzun vadede bu maliyeti tüketicilere yansıtmak zorunda kalacağını öngörüyor. Sony’nin, yakın zamanda PlayStation 5 oyun konsolunun fiyatında 100 dolarlık bir zam yaptığı biliniyor. Bu zamdan önce konsol içindeki bellek çiplerinin fiyatının konsolun kendisinden daha yüksek hâle geldiği ifade ediliyor.&nbsp;Ayrıca Sony rakibi birçok konsol üreticisi,&nbsp;RAM krizi nedeniyle ardı ardına yeni nesil konsollarının çıkış tarihini ertelemek veya tamamen lansmanı iptal etmek zorunda kalıyor.&nbsp;Bununla birlikte:&nbsp;Şirketlerin artan RAM maliyetlerini kompanse etmek için yazılım fiyatlarında da artışa gitmesi bekleniyor. Sony, RAM krizini “kurulu donanımı paraya çevirerek” atlatmayı hedeflediğini söylüyor. Bu strateji, mevcut PlayStation kullanıcılarının abonelik veya reklam gibi metotlarla sürdürülebilir bir gelir kalemine dönüştürülmesi anlamına geliyor.&nbsp;Ayrıca teknoloji şirketlerinin,&nbsp;“akıllı” adı altında piyasaya sürdükleri ürün ve özelliklerin&nbsp;de sayısını azaltması bekleniyor. Zira akıllı hoparlör, akıllı gözlük ve akıllı aydınlatma gibi ürünlerin tamamında RAM kullanılıyor.&nbsp;Tahminler:&nbsp;Araştırma şirketi TrendForce, birkaç yıl içinde dizüstü bilgisayarların fiyatlarının üçte bir oranında artacağını <a fr-original-style="" href="https://www.trendforce.com/presscenter/news/20260310-12959.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">öngörüyor</a>. Gartner’ın bir raporu ise 2028 yılına kadar 500 doların altında bilgisayar kalmayacağına <a fr-original-style="" href="https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2026-02-26-gartner-says-surging-memory-costs-will-reduce-global-pc-and-smartphone-shipments-in-2026" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">işaret ediyor</a>.&nbsp;Başka bir deyişle uygun fiyatlı tüketici elektroniği ürünleri, yavaş yavaş piyasadan siliniyor. 300 dolarlık Chromebook bilgisayarlar ve 150 dolarlık Android telefonlar, artık geçmişten günümüze göz kırpan ürünler hâline geliyor. Arz için aynı ölçekte rekabet eden başka bir pazar olmaması nedeniyle RAM’in ucuz olduğu dönem resmen sona eriyor.&nbsp;Perspektif: Fakat analistler, bu durumun çok daha küresel sonuçları olabileceğine dikkat çekiyor. Tüketici elektroniğinin giderek daha pahalı hâle gelmesi, teknolojinin demokratikleştirildiği ideal dünya hayalinden de sektörü uzaklaştırıyor. Zira bu artışların, 150 doların altındaki akıllı telefonların popüler olduğu yoksul ülkelerde daha şiddetli hissedilmesi bekleniyor. Bu ülkelerdeki pek çok kullanıcının, tuşlu telefonlara dönmekten başka seçeneği kalmayacağı ve bu nedenle ana akım uygulama ve hizmetlerden mahrum kalacağı ifade ediliyor.Yapay zeka için harcanan maliyet,&nbsp;şimdiden sektörü yeniden şekillendiriyor. Sayıları hızla artan veri merkezleri, hâlihazırda bulundukları bölgelerdeki elektrik faturalarında yaşanan artıştan sorumluyken artık Claude’u hiç duymamış veya ChatGPT’ye bir kez bile komut göndermemiş kişiler dahi bu veri merkezlerinin yarattığı RAM krizinin etkilerini hissediyor.&nbsp;Uzmanlar, krizin etkilerinin sağlık ve eğitim gibi alanlarda da hissedilmeye başlanacağına ve yakın vadede hiç kimsenin yapay zeka vergisinden kaçamayacağına işaret ediyor.&nbsp;

Hemen hemen her elektronik cihazda kullanılan RAM çiplerinde bir süredir yaşanan kıtlık, tüketici elektroniği ürünlerinin fiyatlarında devasa artışlara yol açıyor. Yapay zeka araçlarının popülaritesinin hızla arttığı bu çağda bu araçlara güç veren veri merkezleri, mevcut arzın karşılayamayacağı miktarda bir RAM talebi yaratırken bu talep, tüketiciye “yapay zeka vergisi” olarak geri dönüyor. 

Daha yavaş, daha pahalı: Teknoloji ürünlerinde AI vergisi mi ödüyoruz? 

X’e merkeziyetsiz bir rakip olarak 2024 yılında kullanıma açılan Bluesky, iki yıllık kısa ömründe iki büyük kullanıcı göçüne sahne oldu. Bir dönemler X’in tahtını devralacağı düşünülen platformun yıldızı göç dönemlerinde kısa bir süreliğine parlamış olsa da hiçbir zaman rakipleri kadar geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşamadı. Peki neden?

Sosyal medya ‘sosyal’ olmalı: Bluesky neden yükselişini sürdüremedi?

Ouroboros'u duymuş olabilirsiniz. Şu meşhur kendi kuyruğunu yiyen yılan miti. “Ouro” Yunanca kuyruk demek. Yeme fiilindeki “boros” ile birleşiminden de bu yeni sözcük türer. İsmi Yunanca olsa da bir form olarak kökeni Eski Mısır’a kadar gidiyor. Özünde yeniden doğuşu ve sonsuz döngüyü simgeliyor ama popüler kültürde genellikle kısırdöngüleri anlatmak için kullanılıyor. &nbsp;Bana kalırsa, yapay zeka ile gazetecilik arasındaki ilişki&nbsp;için de bugünlerde en uygun bir metafor bu. Üstelik her iki anlamıyla da… Tabii bazı çekincelerim de var.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Medyanın Matrix ânı’&nbsp;</h2>Hatırlayanlar olacaktır, Eylül ayında “Yapay zeka devleriyle anlaşmak haberciliği nereye götürür?” sorusu çerçevesinde <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/medyanin-matrix-ani-yapay-zeka-devleriyle-anlasmak-haberciligi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir yazı</a> yazmış ve bu ilişkiyi “medyanın Matrix ânı” diye tanımlamıştım. Çünkü nasıl Matrix filminde enerjisiz kalan robotlar insan vücudunu batarya olarak kullanıyorsa, yapay zeka da gazeteciliği hem eğitim verisi hem de güncel bilgi kaynağı olarak öyle kullanıyordu.&nbsp;Bu ilişkinin gazeteciliğin zaten sosyal medya ile birlikte büyük darbe almış ekonomik varlığına indirilen son darbe olma ihtimali vardı. O yüzden medya devleriyle yapay zeka devleri arasında alelacele bol sıfırlı lisanslama anlaşmaları yapılıyor veya New York Times örneğinde olduğu gibi yeni davalar açılıyordu.&nbsp;Şimdi elimizde bu ilişkiyle ilgili yeni ve etkileyici veriler var. Bir fikr-i takip sorumluluğuyla, üzerine biraz daha düşünelim isterim.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yapay zeka çıktılarının dörtte biri gazetecilikten</h2>PR veri tabanı Muckrack’in 15 milyon bağlantıyı baz alarak yaptığı <a fr-original-style="" href="https://the-decoder.com/one-in-four-quotes-in-ai-chatbot-responses-comes-from-journalism-muckrack-study-finds/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">son araştırmaya göre</a> yapay zeka yanıtlarında alıntıların dörtte biri gazetecilikten&nbsp;geliyor. Hatta yine Muckrack’in daha eski <a fr-original-style="" href="https://generativepulse.ai/press/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verilerine göre</a> daha güncel haberler söz konusu olduğunda bu oran %49’a kadar çıkıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Burada kestirmeden söylenecek bir şey var: Üretken yapay zeka devrimi dediğimiz şey önemli oranda gazetecilik içeriği üzerinde yükseliyor. Buna karşılık gazeteciliğin varoluş krizi&nbsp;derinleşmeye devam ediyor. Nihayetinde bu döngüye göre bir taraf diğerini besliyor ancak aynı zamanda ekonomik temelini de oyuyor.&nbsp;</li></ul>Kuşkusuz yapay zeka araçları haber odalarını verimlilikle besliyor ama gazetecilik de bu aracın akıl yürütme yeteneklerini temel bir hammaddeyle ve çoğunlukla doğrulanmış veriyle besliyor. Yine aynı araştırmada görülen şu ki, yapay zeka modelleri en çok Reuters, Forbes ve The Guardian gibi nesnellik ve veri odaklılık kriterlerini karşılayan kurumları referans alıyor. Haliyle modellerin güncelliğini koruması için de gazetecilik en güçlü dayanak olarak karşımıza çıkıyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Haber kuruluşları yan sanayiye dönüşmemeli</h2>Her şeyden önce şu gerçeği bilmek gerek: Yapay zeka bilgi üretmiyor. Adı üzerinde bunlar birer dil modeli. Yaptıkları iş, var olan bilgiyi yeniden düzenlemek. Bu yüzden, <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/medyanin-matrix-ani-yapay-zeka-devleriyle-anlasmak-haberciligi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">önceki yazıda</a> “Gazetecilik yapay zeka devlerine hammadde üreten bir yan sanayiye dönüştürmeden önce medya kuruluşlarının atması gereken bazı adımlar var”&nbsp;demiş ama ayrıntısına tam olarak girmemiştim.&nbsp;Bu adımlardan biri gazetecilik kurumlarının kendilerini yapay zeka aracına dönüştürmenin yollarını aramasıydı. Burada söz ettiğim, gazetecilerin haber süreçlerinde AI araçlarını kullanmaları değil. Bahsettiğim, öncelikli olarak okuyucu etkileşiminde bir AI arayüzü sağlamaları.&nbsp;Bununla ilgili ilk aklıma gelen örnek The Washington Post’un "<a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/ask-the-post-ai/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ask the post AI</a>" özelliği. Bu sekmede, tıpkı yapay zeka sohbet botlarıyla sohbet eder gibi gazetenize gelişmeler hakkında sorular sorabiliyorsunuz. Bu özellik 2024 yılında sadece iklim değişikliği üzerine sohbet edebileceğiniz bir chatbot olarak başlamıştı ama şu anda tüm haber kategorilerini kapsayacak şekilde genişletildi. 2026 yılı itibarıyla bu aracın “on milyonlarca” sorgu aldığı ve okuyucuların haber tüketim biçimini değiştirdiği biliniyor.&nbsp;Bunun şöyle bir avantajı var: Sadece gazetenin kendi verilerini ve arşivini kullandığı için halüsinasyon riski azalıyor. Dahası, eğer arşivinde yeterli bilgi yoksa “Bu konuda yeterli bilgi sahibi değilim”&nbsp;demesini biliyor. Oysa yapay zeka dil modellerinin bu konuda hayli sorunlu olduğunu sık sık deneyimliyoruz. Bilmiyorum demek yerine uydurmayı tercih ettikleri örnek çok.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Haber kuruluşları bir AI aracına dönüşmeli</h2>Yine Washington Post AI entegrasyonu yoluyla okuyucunun ilgi alanına göre kişiselleştirilmiş podcastler oluşturarak sesli hizmet de verebiliyor. Kuşkusuz bu tarz uygulamaları deneyen başka yayınlar da var ama tüm örneklere yerimiz yetmez.&nbsp;Bu yazıyı okuduğunuz Aposto’nun web sayfasında makalelerin girişine getirdiği özetleme özelliği de iyi bir başlangıç. Bunun Aposto için geliştirilen Merkhet AI uygulamasıyla yapıldığını öğrendim.&nbsp;Tüm bu örnekler gidilen yönü netleştiriyor. Sık tekrarladığım üzere, haber kuruluşlarının birer yapay zeka aracına dönüşmekten başka bir kurtuluşu yok. Yoksa okur ya da izleyici, nasıl şimdi sosyal medyadan haber alır hâle geldiyse, çok yakın gelecekte de yapay zeka sohbet botlarından haber almaya başlayacak. Gazetecilik sosyal medya karşısında önceden kaybettiği bu yarışı, üretken yapay zeka karşısında da kaybetmek istemiyorsa hızlı ve kararlı adımlar atmak zorunda.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gazetecilik yapay zeka karşısındaki gücünü hafife almamalı</h2>Bu noktada kim, kime daha fazla muhtaç diye sorulabilir. Yapay zeka bir altyapı teknolojisi olduğu için medya kuruluşları artık ona elektriğe ya da internete ihtiyaç duyduğu kadar muhtaç. Bu konuda bir tartışma yok.&nbsp;Fakat yapay zeka modellerinin medyaya muhtaçlığını hiç hafife almayalım. Yapay zeka modelleri, her şey bizim olsun mantığı ve sıfır tık ekonomisiyle gazeteciliği öldürmeye karar verirse bu işten çok daha zararlı çıkabilirler.&nbsp;Çünkü internetteki insan yapımı içerik (bunun önemli ve doğrulanmış bölümünü gazetecilik içeriği oluşturuyor) ne kadar azalırsa, modeller o kadar sentetik veriye mahkum oluyor. Bu da kalitenin hızla bozulmasına yol açıyor. Hatalar pekiştiriliyor, nadir bilgi giderek azalıyor ve sistem kendi çıktılarıyla beslenen akraba evliliği ürünü bir mutanta dönüşüyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Habsburg AI fenomeni</h2>"The Machine Kills" podcast serisinin yapımcısı Jathan Sadowski önceden “Model Çöküşü” diye tanılanan bu sendrom için isabetli bir şekilde “Habsburg AI” tabirini kullanıyor. Göndermenin kaynağı Habsburg Hanedanı ve onların aile arasında yaptıkları evliliklerdi. Nitekim genetik havuz dışarıya kapalı olduğu için aile üyelerinde “Habsburg dudağı” gibi belirgin fiziksel bozukluklar ortaya çıkmıştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yapay zeka dünyasında da "dışarıdan" (yani gerçek insanlardan) taze veri gelmediğinde, yapay zeka kendi içinde "akraba evliliği" yapmış oluyordu ve dijital genetik kaçınılmaz olarak bozuluyordu.&nbsp;</li></ul>Dolayısıyla gazeteciliğin burada yapay zekanın kendisine ne kadar muhtaç olduğunu iyi anlaması ve anlaşmalarını da buna göre yapması şart. Şu ekonomik ortamda, "Sıcak para gelsin de ne olursa olsun"&nbsp;diye yapılan acele lisanslama anlaşmaları varoluşsal bir krize dönüşebilir. Özellikle arşivi uzun yıllara dayanan ve bu arşivi çoktan yapay zeka devlerine eğitim verisi olarak kaybetmiş olan basın kuruluşlarının (New York Times gibi) dava yoluna gitmesi daha akla yatkın görünüyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sadece kurumları değil gazetecileri de korumalı</h2>Bu ilişkide erken fark edilmesi gereken asıl hakikat şu: Yapay zeka ve gazetecilik arasındaki bu döngü, tarafların birbirini yok ettiği sıfır toplamlı bir oyun olmak zorunda değil. Burada her iki tarafın da varoluşsal olarak birbirine muhtaç olduğu&nbsp;kırılgan bir simbiyoz var. Önceki yazıda atılması gereken bir başka adımın gazeteleri var eden gerçek gazetecileri ve yazarları koruması olduğunu belirtmiştim. Bu konuda Le Monde’un yaklaşımı&nbsp;çok iyi &nbsp;bir örnekti. Yapay zeka lisans anlaşmasından elde edilen gelirin %25’inin doğrudan gazetecilere dağıtılacağını açıklamıştı.&nbsp;Bana kalırsa, bunu patronların insafına bırakmayan&nbsp;yasal yaptırımların da sağlanması şart. Gazeteci sendikalarının da bu konuda hazırlıkları olmalı.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu döngü ne üretiyor, neye dönüşmeli?&nbsp;</h2>Bugünden bakılınca bu döngünün üç sonuç&nbsp;ürettiğini görüyoruz. Haber üretiminde verimlilik, sıfır tık ekonomisi nedeniyle haber kuruluşları için kırılganlık ve yapay zeka modelleri için sentetik veriye muhtaç kalma riski.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Önümüzdeki dönem bunu değiştirmek için bir fırsat olabilir. Taraflar bu ilişkiyi bir sömürü modeli olarak mı görecek, yoksa sürdürülebilir bir ortaklık olarak mı?&nbsp;</li></ul>Bu sorunun cevabı yazının girişinde bahsettiğim kendi kuyruğunu yiyen yılan mitinde saklı. Bu yılan yeniden doğuşu da simgeleyebilir, bir yok oluşu yani kısırdöngüye de. Gazeteciliğe düşen daha çok saha haberciliği, orijinal soruşturmalar ve gerçek insanı odağına alan hikayelerle kendini dönüştürmek.&nbsp;Yapay zeka devlerine düşense, kendilerini besleyen bu ekosistemi göstermelik, geçici çözümlerle değil, gerçekten desteklemenin yollarını bulmak. Ezcümle, bu döngü ancak ortak hareket edilirse sağlıklı bir varoluşa yol açabilir.&nbsp;

Yapay zeka ile gazetecilik arasındaki döngü, tarafların birbirini yok ettiği sıfır toplamlı bir oyun, başka bir deyişle kendi kuyruğunu yiyen bir yılan olmak zorunda değil. Burada her iki tarafın da varoluşsal olarak birbirine muhtaç olduğu kırılgan bir simbiyoz var. Peki bu döngü ne üretiyor, neye dönüşmeli? 

Kendi kuyruğunu yiyen yılan: Gazetecilik mi yapay zekadan, yapay zeka mı gazetecilikten çıkar? 

Sürdürülebilirlik etrafında dönen anlamlı ve anlamsız konuşmalardan biraz içimiz bayıldı. Konuya şöyle bir giriş yapayım: Sürdürülebilirlik, kavramsal olarak belirlenmemiş bir süre boyunca, bir sürecin devam edebilme kapasitesini ifade eder. Ekonomik, çevresel ve sosyal olarak üç boyuta sahiptir. Bu boyutları, insan (sosyal), dünya (çevre) ve kazanç (ekonomi) olarak da tanımlayabiliriz. Hepsi de aynı kapıya çıkıyor.&nbsp;Sürdürülebilirliğin bu üçlü dengesini ifade eden "The Triple Bottom Line" teorisi, John Elkington tarafından tanımlandı ve en yaygın kabul gören yaklaşım bu. Temel olarak konu, bir faaliyetin ne kadar süre ve nasıl devam edeceğinin formülünü sürekliliği sağlayacak şekilde tutturabilmek. Sürdürülebilirlik, bu formülü sağlayarak bir denge kurmayı amaçlıyor.&nbsp;Peki neden?&nbsp;Bugünün ihtiyaçlarını, gelecek kuşakların ihtiyaçlarını hiçe saymadan, dünyanın kaynaklarını tehlikeye atmadan karşılayabilmek için… Yani esasında sürdürülebilirlik, gelecek kuşakları da hesaba katarak, ama insanları bugünün ihtiyaçlarından mahrum bırakmadan doğayı korumak için yürütülen tüm çabaların bütünüdür.Tanım bu ama sürdürülebilirliğin gerçek yüzü biraz farklı. Sürdürülebilirlik çalışmalarında ekonomik boyut&nbsp;olmayınca sürekliliği sağlayamıyoruz. Ekonomik sürdürülebilirlik de kâr, tasarruf ve ekonomik büyüme kapasitesiyle ilgili. Bu düzlemde sürdürülebilirlik, kurum ve kuruluşların varlığının korunmasını hedefliyor.&nbsp;İçinde bulunduğumuz zamanda bir süreç, ekonomik kaynakların sürekliliğini sağlayamıyorsa, hatta sürekli büyüme getirmiyorsa—ki buna kapitalizm diyoruz—sürdürülebilir olmuyor. Anlık gerçek bu. Çünkü ekonomik süreklilik yoksa doğayı korumak veya insanların temel sosyal ihtiyaçlarını kapsayacak çalışmalara kaynak ayırmak da mümkün olmuyor ve süreklilik sağlanamıyor.&nbsp;“Neden doğa ya da insan öncelikli değil?” sorusunun cevabı ise net: Sürdürülebilirlik, kapitalizme ait bir kavram ve kapitalizmin önceliği sermaye. Yani sürdürülebilirlik, esasında ekonomik sürdürülebilirliğe bağlı. Hırslarımızın, bitmeyen arzularımızın, kendimizce uydurduğumuz başarı kriterlerimizin ötesine geçmeyi başarabilirsek bu durumun ne kadar saçma olduğunu da görebiliriz.&nbsp;Bu üçlü içindeki en geçici, en baskın ve doğal olmayan kavram da bu. Maalesef bu gerçeği kabullenmek, değer ve başarı kriterlerinin bu olmadığını kabullenerek yaşamak, ben dahil, birçok insan için zor ve uygulanabilir değil.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Doğa yoksa hiçbir şey yok</h2>Buraya kadar her şey, bir şekilde kabul edilebilir ya da bilindik bir çerçeveye sahip. Ama bir sorunumuz var:&nbsp;Doğa yoksa hiçbir şey yok. En azından doğa yoksa insanlık da yok. Dünya biz insanlar olmadan yaklaşık 4,5 milyar yıldır var. Yani Dünya'nın var olmak için bize hiç ihtiyacı yok; bizim var olmak için Dünya'ya ihtiyacımız var.&nbsp;Dünya bir mülkiyet konusu ise biz insanlar mülk sahibi değiliz. Bunun en güzel ispatı da Antarktika kıtası. Kıta, üzerinde insan yaşamadığı için gerçek anlamda kimsenin mülkiyeti altında değil; yalnızca Dünya'nın mülkiyetinde…&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sürdürülebilirlik ve yapay zeka&nbsp;</h2>Yapay zeka teknolojilerinin her türlü etkisini enine boyuna tartışıyoruz. Ama en kilit konu yapay zekanın ortaya çıkarmaya başladığı çevre etkisi.&nbsp;Yapay zeka, dünya kaynaklarını kullanıyor ve varoluşu tamamen bu enerji kaynaklarına bağlı. İster “Küresel ısınma var” deyin, ister “Yok, o zaten son küçük Buzul Çağı sonrası beklenen durum” deyin; iki temel gerçek değişmiyor: Dünya hızla ısınıyor ve türler hızla yok oluyor. Yapay zeka ise kullanılmaya başladığı günden bu yana bu iki gerçeği negatif etkiliyor. Üstelik varoluşu da doğanın kaynaklarına bağlı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şimdilik yapay zeka,&nbsp;bu çevresel kötü gidişata yalnızca tuz-biber oluyor ama bu hızla giderse çevre açısından başlı başına bir bela olmaya aday.</li></ul>Öte yandan: “Yapay zeka teknolojilerinin çevresel etkileri tartışılmıyor” diyemem. Yapay zekanın ekolojik etkileri izleniyor, bir şekilde ölçümleniyor, enerji verimliliği ve tasarrufu konusunda çalışmalar yapılıyor. Çevre tasarrufu, kaynakların geleceğini güvence altına almayı ve korumayı, verimlilik ise kaynakları doğru kullanarak verimi artırmayı ifade ediyor.&nbsp;Bu çalışmalar yapılıyor çünkü şimdiden yapay zekanın çevreye negatif etkisi gözle görülüyor. Öyle örnekler var ki bu teknolojinin gerçekten tam kapasiteye ulaştığı durumda kaynakların yeterli olup olmayacağından endişe ediyoruz. Nihayetinde yapay zeka diye tartıştığımız teknoloji, Dünya'nın ve doğanın enerjilerine bağlı olarak çalışıyor. Sadece insan değil, insanın icat ettiği yapay zekanın varoluş şartı da dönüp dolaşıp yine Dünya'ya, doğaya bağlanıyor. Ve esasında doğa yoksa biz insanlar da yokuz. Tartıştığımız konu, doğanın korunması konusu değil. Konuyu bu şekilde ele almak, bizi konunun öneminden saptırıyor. Konu, insanoğlunun varoluşu&nbsp;ve geleceği. Ve tekrar ediyorum; 4,5 milyar yaşındaki Dünya'nın ve doğanın kaynakları, aslında kimseye ait değil, kendine ait.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tek bir ChatGPT sorgusu 0,3 Wh enerji tüketiyor</h2>Yapay zekanın hızlı gelişimi, şimdiden enerji tüketiminde önemli artışlara yol açtı. Fakat esasında konu, yapay zekayla değil, kullandığımız elektronik aletlerle, makinelerle ve internetle bağlantılı.&nbsp;Rakamlar:&nbsp;Yapay zeka, her bir adımında inanılmaz miktarda enerji tüketiyor. Uzmanlık alanım değil ama çok kabaca bir hesaplama yapmak isterim. ChatGPT’de yapılan tek bir sorgu, yaklaşık 0,3 Wh enerji tüketiyor. Bu, bir fırının 2 saniye çalışmasına karşılık gelen bir tüketim. ChatGPT’de günde 200 milyon sorgu yapılıyor. Bu da gün başına yaklaşık 500 bin kWh’ten fazla bir elektrik tüketimi anlamına geliyor. Bu miktar, 3,3 milyar saniyelik bir tüketime tekabül ediyor. Yani ChatGPT üzerinden bir günde tüketilen elektrik, bir fırının 100 yıldan uzun süre aralıksız çalışması sonucunda tükettiği enerjiyle aynı.&nbsp;Veri merkezleri, yapılan sorguların işlendiği ve bu sorgulara yanıt üretilen alanlar. Bu merkezler, yapay zeka kullanımıyla birlikte emisyon salınımı açısından küresel olarak en hızlı büyüyen emisyon alanı hâline geldi. Bir veri merkezi—şimdilik—her gün bir kasabaya eşdeğer bir elektrik tüketimine neden oluyor.&nbsp;Su tüketimi:&nbsp;Fakat elektrik tüketiminden bağımsız olarak yapay zeka, çok ciddi bir su tüketimine de sahip. Veri merkezleri, tıpkı bilgisayarlar gibi ısınıyor ama bilgisayarlardan farklı olarak su ile soğutuluyor. Çok ciddi bir ısınma sorunu olduğu için soğutma ihtiyacı doğuyor ve veri merkezlerinin düzenli olarak su kullanması gerekiyor.&nbsp;Veri merkezleri, kurulduğu yeri çöle çevirme potansiyeline sahip. Su kaynaklarının 8,5 milyar nüfusa ulaşan dünyada insanlar arasında bile nasıl adil şekilde paylaştırılabileceği tartışılırken insanın en temel ihtiyacı olan su, veri merkezlerine mi tahsis edilecek? Durum, konuşulandan çok daha ciddi ve çok daha önemli.Bu sırada: Yapay zekanın çevre dostu kullanımları için de çalışmalar yapılıyor. Bazı kaynaklar, yapay zekanın en iyi senaryoda 2030 yılına kadar küresel sera gazı emisyonlarının %5-10'unu azaltmaya yardımcı olabileceğini savunuyor. Elbette olabilir ama bu, kesin bir senaryo değil. Ve ne kadarını riske etmeye hazırız?<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çözüm önerileri</h2>“Çözüm yok mu? diye sorabilirsiniz; aslında var. İlk çözüm, veri merkezlerini yenilenebilir enerji kaynaklarıyla beraber geliştirmek. Beraber derken “Şimdi beş yıllık enerjiyi ve su kaynaklarını önden tüketelim; sonra fazlasıyla geri koyarız”&nbsp;tarzı bir yaklaşımdan bahsetmiyorum. Veri merkezlerinin gelişiminin tamamen yenilenebilir enerji kazanımlarıyla birebir aynı hızda ilerlediği bir yaklaşımdan bahsediyorum.&nbsp;Peki bu mümkün mü? Teoride mümkün&nbsp;ama insanın hırsıyla pratikte asla mümkün değil. Fakat en azından akıllı elektrik şebekeleriyle yapay zeka sistemlerinin elektrik üretimi ve talebi arasındaki dengeyi gerçek zamanlı kurarak şebekelerde enerji kaybını azaltmak ve yenilenebilir kaynak entegrasyonunu kolaylaştırmak mümkün. Doğru tasarlanmış bir enerji tüketim sistemi, sadece veri merkezlerinin değil, tüm enerji tüketiminin dengelenmesinde önemli bir rol oynayabilir.&nbsp;Yine bu kapsamda model boyutu yerine, verimliliği optimize eden algoritmalar da teşvik edilebilir. Daha küçük modeller tasarlanabilir ve veri depolamayı hafifletecek çalışmalar yapılabilir. Bu kadar çaba, elektronik atıkların geri kazandırılması ve genel olarak atık yönetimi için de verilebilir. Enerji ve karbon metrikleri için standartlar oluşturulabilir ve uygulamalara enerji, gaz ve emisyon etkisi açısından yükümlülükler getirilebilir. Yani bugün pek yapılmayan ama yapılması mümkün olan tedbirler elbette şimdiden alınabilir.&nbsp;Kilit konu şu: Doğanın şimdiden korunması lazım, sonra değil. Çünkü bize verecek kredisi kalmadı. “Şimdi alalım; sonra fazlasıyla geri öderiz” diye bir yaklaşım benimsemek artık mümkün değil. Zaten yapay zeka sistemlerinin çevresel zararlarını tersine çevirememe olasılığı da gayet yüksek. Doğadan aldığımız krediyi geri ödeyemeyebiliriz ve bu gelecekte insanoğlunun varoluştan vazgeçmesine bile neden olabilir.&nbsp;

Yapay zekanın çevreye negatif etkisi şimdiden gözle görülüyor. Öyle örnekler var ki bu teknoloji tam kapasiteye ulaştığında kaynakların yeterli olup olmayacağından endişe ediyoruz. Nihayetinde yapay zeka diye tartıştığımız teknoloji, Dünya'nın ve doğanın enerjilerine bağlı olarak çalışıyor. Sadece insan değil, insanın icat ettiği yapay zekanın varoluş şartı da dönüp dolaşıp yine Dünya'ya, doğaya bağlanıyor. Ve esasında doğa yoksa biz insanlar da yokuz.

Yapay zeka ve doğa: AI’ın gezegenimize bedeli insanlığın varoluşu olabilir mi? 

Türkiye’de yakın zamanda sosyal medya kullanımına ilişkin iki yeni düzenleme gündemde. 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına kısıtlama getiren yasa taslağı, TBMM Komisyonu’ndan geçerken Adalet Bakanı Akın Gürlek de sosyal medyaya kimlikle giriş uygulamasını başlatacak bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını duyurdu. Uzmanlar, her iki düzenlemenin de çeşitli riskler ve belirsizlikleri beraberinde getireceğini vurguladı.

Sosyal medyaya kimlikle giriş dönemi geliyor: Riskler ve belirsizlikler neler?

Yazı: Alper Sarıkan (Karel Endüstriyel Operasyonlar Genel Müdür Yardımcısı)Türkiye, 1 Nisan 2026 itibarıyla 5G’ye ticari olarak geçti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın açıklamalarına göre süreç, 2025 sonundaki yetkilendirme adımlarının ardından ülke genelinde operatörlerin 5G hizmet sunmaya başlamasıyla yeni bir evrim geçirmeye başlıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mevcut &nbsp;durumda 400 MHz’lik kaynak, 700 MHz ve 3,5 GHz bantlarında 11 paket hâlinde dağıtıldı. Bu dağılımla Türkiye’de 5G başlangıcında hem kapsama alanı hem de kapasite birlikte artıyor. 700 MHz daha geniş kapsama ve bina içi nüfuziyet için kritik olacak; 3,5 GHz ise yüksek kapasite ve daha akıcı veri için temel olacak.&nbsp;</li></ul>5G’yi yalnızca “daha hızlı mobil internet” diye yorumlamak eksik olur. Tüketici tarafında daha yüksek veri hızı, daha düşük gecikme ve daha yoğun kullanıcı trafiğini taşıma kapasitesi göreceğiz. Fakat asıl kırılma, üretim sahalarında, limanlarda, kampüslerde, lojistik merkezlerinde, kritik üretim tesislerinde ve makine-insan-veri etkileşiminin yoğun olduğu ortamlarda yaşanacak.&nbsp;Çünkü 5G’nin gerçek değeri, bir akıllı telefondan çok bir fabrikanın, bir otonom aracın, bir kalite kontrol hattının ya da bir saha bakım operasyonunun ağ davranışını değiştirmesinde yatıyor. 5G yüksek hız, düşük gecikme ve güvenilir bağlantıyı aynı anda sunarak yalnızca kullanıcı deneyimini değil, iş süreçlerini de dönüştüren bir altyapı katmanı olacak.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Private 5G nedir?</h2>5G’de en kritik başlıklardan biri private 5G. En yalın tanımıyla private 5G, belirli bir coğrafi alan içinde yalnızca o kurumun ihtiyaçlarına göre çalışan, adanmış bir hücresel ağdır. Yani kamuya açık mobil şebekeden farklı olarak, fabrika, kampüs, maden, enerji tesisi ya da liman gibi alanlarda kuruma özel kapsama, güvenlik ve performans politikalarıyla çalışır. 3GPP terminolojisinde bu yapılar “non-public network” olarak geçmekte.&nbsp;Private 5G’nin yükselmesinin nedeni basitçe şu: Birçok kurum artık yalnızca bağlantı istemiyor; ölçülebilir, güvenli, düşük gecikmeli ve işletme süreçlerine entegre bir bağlantı istiyor. Özellikle endüstriyel otomasyon, mobil robotlar, artırılmış gerçeklik destekli bakım, yüksek çözünürlüklü video analitiği, uç noktada yapay zeka ve kritik sensör ağları gibi kullanım senaryolarında bu ihtiyaç daha da görünür hâle gelecek.&nbsp;Türkiye’de 5G’nin ilk ticari fazı, aslında iki ayrı hikayeyi aynı anda başlatacak: Bunlardan ilki, operatörlerin tüketiciye dönük ulusal 5G yayılımı; ikincisi ise sanayi ve kritik altyapılarda private 5G kullanımının olgunlaşması. İkinci başlık uzun vadede çok daha dönüştürücü olacak. Çünkü bir işletme için önemli olan “çekim gücü”nden ziyade; ağın üretim çevrimine, bakım planına, kalite kontrol akışına ve saha güvenliğine nasıl entegre edildiği.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">5G'nin kurulum boyutu</h2>Tam bu noktada 5G’nin kurulum boyutuna bakmak gerekiyor. Türkiye’de kamuoyunda 5G çoğu zaman spektrum ve hız üzerinden tartışılıyor; oysa sahadaki asıl zorluklar çok daha fizikseldir. Bir 5G yayılımı demek, yeni radyo ekipmanları, anten yerleşimi, enerji altyapısı, fiber bağlantı, zaman senkronizasyonu, yazılım konfigürasyonu, kabul testleri ve uçtan uca entegrasyon demek.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Özellikle 3,5 GHz gibi daha yüksek frekanslı katmanlarda, kapsama alanı ile kapasite arasındaki dengeyi kurmak için daha dikkatli radyo planlaması gerekiyor. Bu da daha sık saha tasarımı, daha yoğun optimizasyon, dinamik ağ yönetimi ve çoğu durumda daha fazla baz istasyonu ya da daha akıllı hücre yerleşimi anlamına geliyor.&nbsp;</li></ul>İkinci kritik konu ise, bakım ve işletme tarafında. 5G’de kurulum kadar önemli olan şey, kurulu yapının nasıl sürdürüleceği. 4.5G döneminde ağ yönetimi çoğu zaman “arıza olduğunda müdahale” refleksiyle ilerleyebiliyordu. 5G’de bu yaklaşım yeterli olmayacak. Çünkü ağ artık yalnızca insan iletişimini değil, üretim süreçlerini, kritik veri akışlarını ve zaman duyarlı operasyonları da taşıyacak.&nbsp;Dolayısıyla bakım yaklaşımı reaktiften çok proaktife evrilmek zorunda. Uzaktan izleme, performans sapmalarını erken algılama, yazılım güncelleme disiplini, enerji ve çevresel koşulların takibi, saha kabul kriterlerinin standartlaştırılması ve yedek parça-planlı bakım kurgusu yeni dönemin temel başlıkları olacak.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başka bir bakış açısıyla 5G, telekom mühendisliğini biraz daha fazla operasyon, optimizasyon, dinamik yönetim ve işletme mühendisliğine dönüştürmeye başlayacak.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye açısından 5G</h2>Türkiye açısından önemli bir başka unsur da yerlilik. 5G ekosisteminin yerli firmalarla büyütülmesi ve yerli/millî haberleşme ürünlerinin kullanımının yaygınlaşması bekleniyor. Bu yaklaşım, bir tedarik politikasının ötesine geçerek 5G etrafında güçlü bir üretim ve mühendislik ekosistemi kurma fırsatı sunuyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece Türkiye, 5G’yi kullanan bir pazar olmanın ötesine geçip belirli alt sistemlerde üretim yapan, uyarlayan, kuran ve bakımını üstlenen bir yapıya evrilebilecek. Özellikle saha ekipmanları, entegrasyon, operasyon yazılımları, test altyapıları ve özel kullanım senaryolarına yönelik ürünler bu alanda önemli fırsatlar barındırıyor.&nbsp;</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">5G'nin devreye alınmasından sonraki adımda bizi ne bekliyor?&nbsp;</h2>İlk olarak, 5G’nin başarı ölçütü yalnızca kapsama haritası olmayacak; gerçek kullanıcı deneyimi ve kurumsal kullanım senaryolarındaki süreklilik olacak.&nbsp;İkinci olarak, private 5G kullanım senaryoları ve uygulama alanları için çalışmalar hız kazanacak. Özellikle üretim, savunma, lojistik, liman, enerji ve kampüs ağları tarafında “kuruma özel 5G” daha sık konuşulacak.&nbsp;Üçüncü olarak, kurulum ve bakım kapasitesi&nbsp;başlı başına önemli bir noktaya gelecek, çünkü 5G, yalnızca lisans ve spektrum bağlamında değil; binlerce saha noktasında sürdürülebilir kaliteli hizmetler üretebilme boyutunda altyapı sağlayacak.&nbsp;Dördüncü olarak ise bugün gündemimize henüz girmemiş olan, daha yüksek frekans katmanları ve daha ileri 5G yetenekleri zamanla yeni kullanım senaryolarının çıkması ile devreye alınabilecek. Şu anda gördüğümüz başlangıç, aslında son mimari değil; ilk iletişim katmanı tabanını oluşturuyor.&nbsp;Kısacası, Türkiye’de 5G’nin ticari başlangıcını bir “nesil değişimi”nden ibaret görmek yanlış olur. Bu, aynı anda bir frekans politikası, bir sanayi politikası, bir saha mühendisliği programı ve bir sürdürülebilir operasyon mimarisi olacak. Önümüzdeki dönemde gerçek farklılaşmayı yaratanlar, 5G sinyalini doğru mimariyle, doğru bakım modeliyle ve gerçek ekonomik değer üretecek şekilde kullananlar olacak.&nbsp;5G’nin Türkiye’deki ilk günü önemli, ancak asıl hikaye, ertesi gün başladı.

Türkiye’de 5G’nin ticari başlangıcını bir “nesil değişimi”nden ibaret görmek yanlış olur. Bu, aynı anda bir frekans politikası, bir sanayi politikası, bir saha mühendisliği programı ve bir sürdürülebilir operasyon mimarisi olacak. Önümüzdeki dönemde gerçek farklılaşmayı yaratanlar, 5G sinyalini doğru mimariyle, doğru bakım modeliyle ve gerçek ekonomik değer üretecek şekilde kullananlar olacak.

5G Türkiye’ye geldi: Asıl mesele hız değil, altyapının nasıl kurulacağı olacak

Yapay zeka endüstrisi sihir evresinden bilançoların ve fizik yasalarının konuşulduğu soğuk gerçeklik evresine sert iniş yaptı. OpenAI’ın büyük sükse yaratan Sora aracını aniden kapatması bunun ilk işaretlerinden. Ama durum, ne bundan ne de finansal bir krizden ibaret. İşin yutturmaca kısmından çıkıp gerçekliğe, yani endüstriyel verimlilik kısmına geçişin sancılarıyla karşı karşıyayız.