Herkese merhaba,Eylül ayını kapatmak üzere olduğumuz bu günlerde hem okullar hem de iş temposunu artırırken bir yandan kendimizi iyi hissetmeye bir yandan da motivasyonumuzu yüksek tutmaya çalışıyoruz. Sağlıklı kurulmuş ve bize iyi gelen ilişkiler ise bu konuda en büyük destekçimiz. Bu bültende, ilişkilerin mental sağlığımıza nasıl iyi geldiğinden bahsediyoruz. Aynı zamanda, mental sağlık konusunda desteğe ihtiyacı olan yakınlarımızın yanında olmanın yollarına da değiniyoruz. Hazırsanız hadi başlayalım.Çok güzel bir hafta dileklerimle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

İlişkilere bilimsel bir bakış açısı!

Romantik ilişkiler, kendimizle olan ilişkimiz, arkadaşlık ilişkileri, profesyonel ilişkiler…

Yakın İlişkiler

İlişkilerimiz ve mental sağlığımız birbiri üzerinde önemli etkilere sahip. Nasıl diye soruyorsanız gelin birlikte bakalım.

 🤯 Mental Sağlığım Bir İlişkiyi Sürdürebilecek Kadar Sağlıklı mı?

Herkese merhaba,Yıllardan 2003, mevsimlerden kış. İstanbul’a deli gibi kar yağıyor. Eve kapanmış, deli gibi Need For Speed oynuyorum. Muhtemelen arabalar hakkında bugün bildiğim ne varsa o kış o oyunun başında öğreniyorum. Yıllardan 2022, ben hâlâ ciddi bir sakinleşme, duygu düzenleme aracı olarak telefonumdaki oyunlardan faydalanıyorum. Düşüncelerimi kategorize etme, kaygımı ya da öfkemi yatıştırma, zihnimi dinlendirme gibi amaçlara en iyi hizmet eden yöntemlerden bir tanesi benim için dijital oyunlar. Eğer siz de oyun oynamayı seviyorsanız ya da oyunların bizim üzerimizdeki etkilerini düşündüyseniz bu sayımız tam size göre.Yazın bu son haftalarını gönlünüzce geçirmeniz dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Zihnin için taze bir başlangıç: Yakın İlişkiler ve diğer Aposto yayınlarını yenilenen Aposto mobil uygulamalarından da takip etmeyi unutmayın.<p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#bbfcd3" color="#843094" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#bbfcd3 !important;color:#090909 !important" href="https://apps.apple.com/tr/app/aposto/id1504328530" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(187, 252, 211) !important; color: rgb(9, 9, 9) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iOS uygulamasına git</a><p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#bbfcd3" color="#843094" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#bbfcd3 !important;color:#090909 !important" href="https://play.google.com/store/apps/details?id=com.aposto.android&hl=en&gl=US" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(187, 252, 211) !important; color: rgb(9, 9, 9) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Android uygulamasına git</a>

“Bu rakibimi de yenip oyunu kapatacağım.” cümlesini oyun oynarken kaç kez kuruyorsunuz? Bazı oyunlar o kadar sürükleyici oluyor ki oyun başında saatlerin nasıl geçtiğini anlamıyoruz.

🎮 Kendini Kaybedercesine Oyun Oynamak: Video Oyunları ile İlişkimiz

Herkese merhaba,Ağustos ayının son yayınında önemli bir psikolojik kaygı kaynağı olan “reddedilme hassasiyeti”ne değiniyoruz. Reddedilme hassasiyeti, geçmişte yaşadığımız ve zihnimize yerleşmiş reddedilme deneyimlerinden dolayı sonraki ilişkilerimizde de reddedileceğimize dair duyduğumuz derin inanç, kaygıyla reddedilmeyi bekleme ve bütün sinyalleri bu yönde değerlendirme olarak tanımlanabilir. Kişi, etrafındaki herkesi sürekli gözlemleyerek reddedileceği anı bekler; neredeyse bütün ilişkilerinde bunun sinyallerini kovalar. Kaygı seviyesini çok yükselten bu durum, genelde kişinin de nispeten önemsiz olaylara büyük tepkiler vermesiyle sonuçlanır. Bu yayında, reddedilme hassasiyetini bütün boyutlarıyla inceliyoruz.Kendinizi değerli ve kabul edilmiş hissettiğiniz ilişkiler yaşamanız dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök&nbsp;

En ufak bir reddedilme ihtimalinde kaygılandığını hissediyor musun? Bir anda zihninden “Kesin beni hiç sevmediler.” gibi düşünceler geçiyor mu? Bunlar sana tanıdık geliyorsa reddedilme hassasiyeti yaşıyor olabilirsin!

🙅‍♂️ Hassas Kalplerin Zor Döngüsü: Reddedilme Hassasiyeti

Herkese merhaba,Ağustos ayının bu bültenini okurken umarım sizi serinletecek bir şeyler yapabiliyorsunuzdur. Bu bültenimizin konusu eşyalarla kurduğumuz derin bağlar ve bu bağların aslında bizim için ne anlama gelebileceği. Size bu ön sözü yazarken gözüm masamdaki cam kaseye takılıyor. İçinde benim kendimi en güvende hissettiğim yerden topladığım kuru çiçekler var. O kaseye her baktığımda kendimi orada canlandırabiliyor ve orada yaşadığım mutlu anların hayalini kurabiliyorum. İçindeki çiçeklerin artık anlamı basit bir çiçek olmaktan çok öte.. Birçoğumuzun böyle nesneleri var ve bize çok iyi geliyorlar. Bakalım bu bültende siz kendinizle ilgili neleri keşfedeceksiniz…Ağustos ayının keyfini doyasıya sürmeniz dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Elimizdeki telefon, masamızdaki süsler, en sevdiğimiz kalemimiz… Sahip olduğumuz eşyaların her biriyle bir ilişki kuruyoruz.

📚 Eşyalar Bizim için Ne Anlama Geliyor?

Herkese merhaba,Bu Temmuz öğleninde hepimizin bir noktada ağına düştüğü bir durumdan bahsediyoruz: Kararsızlık. Her davranışımız, her duygumuz bir seçimin sonucu olarak ortaya çıkıyor. Hayat içerisinde irili ufaklı birçok karar alıyor, bu kararların sonuçlarıyla yüzleşiyoruz. Bazı kararları çok emin olarak alırken bazı kararlarda bocalıyor, nasıl davransak bilemiyoruz. Bu bültenimizde kararsızlık konusunu detaylarıyla ele alıyor, kararsızlığımızla nasıl savaşırız sorusuna cevap arıyoruz.Hangi yolu seçersek seçelim bize iyi gelmesi dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Şu anda bu bülteni okuyup okumayacağınıza nasıl karar veriyorsunuz? Bu bülten de dahil olmak üzere günlük hayatta karar vermemiz gereken birçok konu bulunuyor. Ah bir de şu kararsızlığımız olmasa…

🤔 Bu Bülteni Okusam mı Okumasam mı?

Herkese merhaba,İhtiyaçlarımız, beklentilerimiz, düşüncelerimiz ve duygularımız bizi biz yapıyor; özgün bir birey olarak başkalarından ayırıyor. Ancak özgünlüğümüzü korumak için belli sınırlar çizmemiz ve bu sınırları karşımızdaki kişilere net ve tutarlı bir şekilde aktarabilmemiz gerekiyor. Tam da bu noktada, toplumsal olarak birey olmak önüne koyulan engeller, sınır çizdiğimizde bencil olmakla suçlanabiliyor olmamız, kendimizi net bir şekilde ifade etmekte güçlük çekmemiz gibi durumlar bizi sınır koymaktan alıkoyabiliyor. Bu bültende sınırlar konusunu bütün yönleriyle ele alıyor; sınırlar ne demek, neden sınırlara ihtiyacımız var, farklı sınır tipleri var mı, nasıl sınır koyarız gibi sorulara cevap veriyoruz.İçinde kendinizi çok özgür ve iyi hissettiğiniz sağlıklı sınırlar çizebilmeniz dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Ailenize, arkadaşlarınıza, patronunuza veya romantik partnerinize ‘hayır’ demekte zorlandığınız zamanlar oluyor mu? Yalnız değilsiniz.

“Hayır” Dersem Bana Kırılırlar mı?

Herkese merhaba,Hayatımızda bir zamanlar çok önemli bir yere oturttuğumuz, içimizi açtığımız, kırılganlıklarımızı paylaştığımız arkadaşlarımız, gün geliyor kalbimizi çok kırıyor veya türlü sebeplerle hayatımızdaki önemlerini yitiriyorlar. Bu durum canımızı çok yaksa da bazı arkadaşlıkların bitmesi uzun vadede bizim için daha iyi bile olabiliyor. Yine de bu gerçek, onları özlemeye devam edebilme ihtimalimizin önüne geçmiyor. O noktada da aklımızda bir soru kalıyor: “Bir zamanlar biri tarafından anlaşılmış, sevilmiş ve önemsenmiş olma halini mi özlüyoruz, yoksa o kişinin kendisini mi?”Bültenimizde arkadaş ayrılığına dair kafanızda oluşan bütün sorulara cevap bulmanız ümidiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Bazen arkadaş ayrılıkları da partner ayrılıkları gibi canımızı acıtıyor. Bitmesini istemediğimiz arkadaşlıklarımız bir anda bitiveriyor!

❤️‍🩹 Sonsuza Kadar Süren Bir Arkadaşlık Mümkün mü?

Herkese merhaba,Sabah uyanıp da açtığımız bir müzik bütün günün modunu belirleyebiliyor. Zihnimizde dönüp duran o melodi, bazen adını koymakta güçlük çektiğimiz duyguların ruhumuzdan dışarı çıkmak için bulduğu o gizemli yol oluyor. Ağlamayı başaramadığımız günlerin sonunda çalan o şarkıya hazırlıksız yakalanıyor, kendimizi hiç hesapsız ağlarken bulabiliyoruz. Bu bültenimizde müzik bizi nasıl ve neden etkiliyor konusuna eğiliyor, bu sefer de müzikle ilişkimizi değerlendiriyoruz.En güzel melodilerin size eşlik etmesi dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

Hayatımızın çoğu zaman arka planında olan müzik, bazen en güzel bazen de en hüzünlü anlarımıza eşlik ediyor.

🎵 Müzik Dertlere Deva Olur mu?

Herkese merhaba,Yorgun bir günün sonunda bir fincan çayı yanında en sevdiğiniz çikolatayla birlikte getiren bir sevgili, işlerinizi nasıl yetiştireceğinizi bilmediğiniz bir anda sizin için bir şeylerin ucundan tutulması, masanızın üzerinde durması için hazırlanmış, gülümseyen gözleriyle size bakan sevdiğinizin çerçeve içerisindeki fotoğrafı, önemli bir iş görüşmesinden önce tüm sıcaklığıyla açılmış bir kucak… Bunların her biri sevildiğimizi ve önemsendiğimizi hissettiğimiz, içimizi sıcacık yapan davranışlar. Bu bültende sevgimizi nasıl gösteririz, sevildiğimizi nasıl anlarız gibi sorulara cevap arıyoruz. Bütün bu farklı yöntemlerin içerisinde kendimize en uyanı bulmak, sevgimizi ifade etmenin tadını çıkarabilmek umuduyla…Sevgiler,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

“Bana sarıldı! Buradan ne anlam çıkarmalıyım? Bugün eve en sevdiğim tatlıdan göndermiş. Bu ne anlama geliyor?” Sevildiğimizi nasıl anlarız?

🫂 Sevildiğimi Nasıl Anlar, Sevdiğimi Nasıl Gösteririm?

Herkese merhaba,Hiç gerçek dünyadaki hayal kırıklıklarından kaçıp filmlere, dizilere sığındınız mı? Bir ekran çiftinde yıllardır hayalini kurduğunuz ilişkiyi bulup sıkılmadan defalarca onların sahnelerini izlediniz mi? Sizin için her şeyi göze alan, sizi hep tutkuyla ve yüce bir aşkla sevecek “o kişi”nin varlığına, sonsuza dek kavgasız, gürültüsüz ve mutlu yaşanan o ilişkilerin yüceltilmiş huzuruna bu film ve diziler sayesinde inanmış olabilir misiniz? Bu haftaki bültenimizde izlediklerimizin zihnimizdeki aşk ve ilişki algılarını nasıl etkilediğine göz atıyor, gerçek bir ilişkiden neler beklemeliyiz sorusunu cevaplamaya çalışıyoruz.Sevgiyle, emekle, karşılıklı bir şekilde büyütülen ilişkiler içerisinde olmanız dileğiyle,Psikolog Dr. Gizem Sürenkök

İlk görüşte aşık olan, bir elmanın iki yarısı ruh eşleri; birbirine delicesine aşık ve aşkları için her şeyden, kendilerinden bile vazgeçmeye hazır çiftler… Bir saniye, bu bir film senaryosu mu yoksa gerçek bir aşk hikayesi mi?

 🎬 …ve Sonsuza Dek Mutlu Yaşadılar!

Bilim hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

Bilim

Sosyal farkındalık hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

Sosyal Farkındalık

Sağlık ve fitness hakkında yayımlanan makaleler ve yayınlar

Sağlık & Fitness

1. Mental rahatsızlıkları olan kişilerin sağlıklı ilişkiler kurması mümkün değildir.İlişkiler için mental sağlık yadsınamayacak derecede önem taşısa da mental hastalığa sahip bir bireyin sağlıklı ilişkiler kuramayacağına olan inanç gerçeği hiç yansıtmıyor. Her ne kadar semptomların sağlıklı ilişkiler kurmada zaman zaman zorlayıcı etkileri olsa da hiçbir zaman sağlıklı bir ilişki kuramayacağı düşüncesi bireyi yalnızlığa sürükleyebiliyor. Üstelik, toplumda mental sağlık problemleri olan bireylerin huzurlu ve stabil ilişkiler kuramayacaklarına yönelik bir algı da olabiliyor. Ancak araştırmalar, kurduğumuz sağlıklı ilişkilerin mental rahatsızlıkların daha iyi yönetilmesine katkı sağladığını gösteriyor. Alınan doğru profesyonel <a fr-original-style="" href="https://psycnet.apa.org/record/1994-98757-007" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">destek</a> de bu konuda ekstra önem taşıyor.2. Sadece arkadaşı olmayan insanların terapiye ihtiyacı vardır.Arkadaşlarımızın varlığı, sosyal yaşamımız için çok değerli olsa da arkadaşlarımızla konuşmak, bir terapistle konuşmaktan daha farklı oluyor. Her iki diyalog da mental sağlığımıza önemli katkılarda bulunsa da terapi seansında sorunlar daha sistematik ve derinlemesine ele alınıyor. Üstelik, arkadaşlarımız bizi çok iyi tanıdıkları için sorunlarımızla ilgili tarafsız bir bakış açısı takınamayabiliyorlar. Konuyu değiştirme ya da sorunun üstünü kapatma eğilimi de yine arkadaş diyalogları esnasında görülebiliyor. Ancak terapi esnasında tamamen bize ayrılmış bir süre boyunca sadece bizim duygularımız ve deneyimlerimiz hakkında daha tarafsız, daha şeffaf ve çok daha profesyonel bir diyalog kurabiliriz. Terapinin arkadaş sohbetinden farkının yanı sıra her birimizin arkadaşlarımıza kendimizi açma eğilimimiz de farklılık gösteriyor. Kimilerimiz ailelerine ve en yakın arkadaşlarına sorunlarını anlatabiliyorken kimilerimiz eleştirilme kaygısı ya da utanç sebebiyle kendini açmada güçlük çekebiliyor. Terapinin birey odaklılığının yanında gizli ve nesnel oluşu da kendini açmada güçlük çeken bireyler için oldukça iyileştirici oluyor.

Mental sağlığın ilişkilerimize olan etkisi ile ilgili genellikle gerçekmiş gibi lanse edilen birçok düşünce mevcut. Peki bu düşünceler ne kadar doğru?

Mental sağlık hakkında bildiklerimiz gerçeği ne kadar yansıtıyor?

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal Bağlar ve Mental Sağlık</h3>Mental sağlık ve ilişkiler karşılıklı olarak birbirlerini etkiliyor. Psikolojik olarak kendisini daha iyi hisseden bireylerin ilişki kurabilme ihtimalinin daha yüksek olduğu görülüyor. Ayrıca, bireylerin ilişkilerini geliştirmek için çaba göstermeleri psikolojik iyilik hâllerinde de iyileşmelere yol açıyor. Öte yandan, mental sağlığı iyileştirmek her zaman ilişkileri güvenilir bir şekilde iyileştirmeyebiliyor.Gerek sahip olduğumuz sosyal <a fr-original-style="" href="https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0022146510383501" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilişkilerin</a> niteliği, gerek bu sosyal ilişki ağının boyutu zihinsel sağlığımızı, fiziksel sağlığımızı ve hatta ölüm riskimizi etkileyebiliyor. İlişkinin kalitesini belirleyen olumlu faktörlerden biri, bireyin ilişki içinde olduğu kişiden gördüğü destek oluyor. Öte yandan çatışma ve stres içeren durumlar ilişkilerin özenle ele alınması gereken, hassas bir noktası olarak karşımıza çıkıyor. Sosyal ilişki ağı ise bireyi çevreleyen ilişkilerden oluşuyor. Bu sosyal ilişkilerin türleri ve güçleri farklı yapısal özelliklere sahip oluyor. Dolayısıyla, sosyal ilişkilerin her bir birleşeni kişinin sağlığını etkileyebiliyor.Sosyal bağlar, sağlığımız için gösterdiğimiz davranışları etkileyebiliyor. Örneğin, evli bireylerde eşler birbirlerinin sağlıklarıyla ilgili davranışlarını takip edebilme, gerekirse olumsuz davranışları engelleyebilme, olumlu davranışları düzenleyebilme veya kolaylaştırabilme yoluyla sağlığı etkileyecek durumlardaki kararlarda ya da eylemlerde aracı olabiliyorlar. Yapılan çalışmalar, kişilerin evlilik geçmişinin kardiyovasküler hastalık, kronik hastalıklar, hareket kısıtlılıkları, kendi kendine sağlık değerlendirmesi ve depresif belirtiler dahil olmak üzere bir dizi sağlık sonucunu şekillendirdiğini gösteriyor.Ayrıca, daha küçük bir sosyal çevreye, daha az yakın ilişkiye sahip olmak ya da düşük sosyal destek algısı gibi faktörlerin depresyon semptomları ile bağlantılı olduğu görülüyor. Erken çocukluk döneminde bakım verenlerle kurulan bağ da psikolojik gelişim için kritik öneme sahip oluyor. Yaşamın ilerleyen yıllarında, sosyal izolasyon ve kayıp, yaşlılarda depresif belirtilerin en güçlü nedenlerinden olarak görülüyor. Hatta yaşlı bireylerin <a fr-original-style="" href="https://link.springer.com/article/10.1093/jurban/78.3.458" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bilişsel</a> işlevlerini yerine getirebilmelerinde sahip oldukları sosyal ilişkiler olumlu bir etkiye sahip oluyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Arkadaşlık İlişkilerinin Önemi ve Zihinsel Sağlığa Etkisi</h3>Bir ilişki kurmak ve onu sürdürmek özellikle de ergenlik dönemindeki bireylerin gelişimlerinde önemli bir yere sahip oluyor. Destekleyici ve kaliteli arkadaşlıklar, bireylerin hem kısa vadede yaşam kalitelerini hem de uzun vadede gelişimlerini ve mental sağlıklarını olumlu etkiliyor.Bireylerin sağlıklı bir arkadaşlık ilişkisine sahip olması, akran zorbalığı gibi deneyimlerde ortaya çıkan olumsuz etkilere karşı koruma sağlayabiliyor. Arkadaşlık ilişkileri; daha fazla refah, daha düşük depresyon belirtileri, daha az suç ve risk içeren davranışlarda bulunma, akademik başarının yükselmesi, sosyal çevreye uyum sağlama gibi olumlu sonuçlar doğuruyor. Öyle ki <a fr-original-style="" href="https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1475-6811.2010.01248.x?saml_referrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmalar</a>, arkadaşlık ilişkilerinde destek gören bireylerin daha düşük ölüm oranına sahip olduklarını ve ortalama yaşam sürelerinin daha uzun olduğunu ortaya koyuyor.Gelişim psikologları, istikrarlı devam eden arkadaşlık ilişkilerinin önemini vurguluyor. Erken çocukluk dönemindeki arkadaşlıklar daha çok eğlenceye yönelik olurken ergenlik dönemindeki arkadaşlıklar güven, yakınlık, bağlanma ve duygusal destek ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik oluyor. Arkadaşlığın kalitesinin artmasıyla bireylerin arkadaşlığa yönelik olumlu sosyal davranışlarında da artma görülüyor. Ayrıca, ergenler yaşları ilerledikçe arkadaşlarına giderek daha fazla değer verme, paylaşma, güvenme davranışları sergiliyorlar. Bu durum, kişinin yakın arkadaşlarını, sevmediği ya da tanımadığı akranlarından ayırmasına da neden oluyor. Arkadaşlarla kurulan ilişkiler olumlu etkileşimlerle devam ettiğinde sosyal dışlanma gibi olumsuz durumlarda <a fr-original-style="" href="https://srcd.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/cdep.12450" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">beyin</a> bu bölgede gerçekleşen aktivasyonu azaltarak zihinsel sağlığı koruyabiliyor. Dolayısıyla, sosyal ilişkilerden gelen destek psikolojik açıdan bize destek oluyor.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Romantik İlişkiler, Evlilik ve Mental Sağlık</h3>Uzun süreli ilişkiler ve mental sağlığımız arasında gerçekten de güçlü bir ilişki bulunuyor. Burada önemli iki soru sormamız gerekiyor: 1. Daha iyi bir mental sağlık kişiyi ilişki kurmaya daha yatkın hâle getiriyor mu? 2. Evlilik, daha iyi bir mental sağlık ile mi ilişkili yoksa zihinsel olarak sağlıklı insanlar mı evliliği seçiyor? Zira bazı araştırmalar, evli bireylerin evli olmayan akranlarına göre mental sağlıklarının daha iyi olduğunu ortaya koyuyor.Ancak, <a fr-original-style="" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352250X16300252" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">evliliğin</a> mental sağlık ile evlilik arasındaki ilişkide bir neden mi ya da sonuç mu olduğu net olarak anlaşılamıyor. Bunu inceleyen araştırmacılar, daha iyi mental sağlığa sahip bireylerin evliliğe daha kolay adım attıklarını belirtiyorlar. Üstelik evliliğini uzun süre devam ettiren kişilerin evlenmeden önce de ortalamanın üzerinde bir mutluluk seviyesine sahip olduklarını belirtiyorlar. Bununla birlikte, araştırmalar sağlıklı, tatmin edici, güvende olduğunu hissettiren bir ilişki içinde olan bireylerin ruhsal sağlığının çok daha iyi olduğunu da ortaya koyuyor. Ayrıca, ilişki kalitesinin iyileştirilmesi de mental sağlığı olumlu yönde etkiliyor.Evliliğin koruyucu etkisi üzerine yapılan araştırmalar, evlilik ve iyilik hâli arasındaki ilişkiyi açıklamada seleksiyon, sosyal destek ve davranışsal düzenleme gibi faktörlerin etkili olduğunu gösteriyor. Seleksiyon; psikolojik ve fiziksel sağlığı daha iyi olanların evlenme ve evli kalabilme olasılığının daha yüksek olabileceği olarak açıklanıyor. Böylelikle, evliliğe yüklenen faydalar fiilen evli olmaktan ziyade seleksiyonun etkilerini yansıtabiliyor. Sosyal destek; evliliğin hem duygusal doyum arttırıcı hem de stres azaltıcı etkisini tanımlıyor. Yani, evli olmak bireylerin sosyal destek sahibi olabilmesini sağlıyor. Davranış düzenleme ise evli bireylerin birbirilerini riskli davranışlardan koruyan ve sağlıklı olana teşvik eden davranışlarını ifade ediyor. Bu sayede evli bireylerin sağlıklı davranışlar sergileme ihtimalleri artıyor.Bireyler bir ilişki içindeyken mental sağlıkları doğal olarak bu ilişkiden etkileniyor. Bu noktada ilişkinin türü önemli oluyor. Örneğin; evli olmak, uzun süreli ilişkiye sahip olmak ya da bireylerin birlikte yaşadığı bir ilişki içinde olmak, belirsizliklerle dolu bir ilişkiden daha faydalı olabiliyor. Örneğin, evli meslektaşlarıyla karşılaştırıldığında bekar kişiler iş yerinde, daha yüksek düzeyde depresyon, kaygı bozuklukları ya da uyum sorunlarına sahip olabiliyor. Ancak bu noktada yorum yaparken dikkatli olmalıyız. Çünkü araştırmalara göre evli kişilerin ruh sağlıkları evli olmayanlara göre genel olarak daha iyi olsa da mutsuz bir evliliğe sahip kişilerin ruh sağlıkları evli olmayanlara göre daha kötü oluyor. Evli bireylerin ilişkilerindeki uyumsuzluklar ve yoğun çatışmalar; kaygı bozukluklarına, madde kullanımına ve yeme bozukluklarına yol açabiliyor.<a fr-original-style="" href="https://yakiniliskiler.com/author.php?author=77" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Fatmanur Etili</a>

Sosyal bağlarımız, hayat kalitemizin artmasına ve yaşamdan keyif almamıza önemli ölçüde katkı sağlıyor.

Sağlıklı İlişkiler Mental Sağlığıma Nasıl İyi Geliyor?

Hem çocuklar hem ergenler hem de yetişkinler için oldukça çekici olan video oyunları ile geçirilen süre her geçen gün artıyor. Neredeyse her yaş grubuna ve her ilgi alanına hitap eden oyunlar üretiliyor. Bazıları için oyun oynamak hayatlarının en önemli parçası. Saatlerin nasıl geçtiğinin anlaşılmadığı, birçok duygunun kısa sürede yaşandığı oyun oynama süreci bazen uzadıkça uzayabiliyor. Bu noktada da insanlar oyunla kurdukları ilişkiyi sorgulayarak oyun oynamaya bağımlı olup olmadıklarını düşünebiliyorlar.Her gün uzun saatler oyun başında durmak, oynayamadığında yoksunluk hissetmek, oynarken kontrolü kaybetmek ve aşırı oyun oynamanın olumsuz etkilerini deneyimlemeye başlamak bağımlılığın ilk göstergelerinden olabiliyor. Araştırmalar, oyun oynamaya bağımlı olma meylinin bazı kişilik özellikleriyle ilişkili olduğunu buluyor. Düşük öz saygı ve öz yeterlilik, yüksek kaygı ve agresyon bu özelliklerden bazıları. Peki aşırı kullanımında böyle zararları olan bir davranışı neden sergiliyor, oyun oynamayı neden istiyoruz? Yapılan araştırmalara göre kişiler günlük hayattaki olumsuz deneyimlerinden kaçınmak ya da sanal dünyadaki sosyal hayatlarında keyifli vakit geçirmek için oyun oynamak istiyorlar. Oyun türü tercihlerinde ise farklı durumlar etkili oluyor. Örneğin, erkekler daha çok aksiyon ve strateji oyunlarını tercih ederken kadınlar beceri oyunlarını tercih ediyorlar. Daha genç kişiler strateji oyunlarını tercih ederken daha yaşlı kişiler beceri oyunları oynamayı tercih ediyorlar.Farklı sebeplerle tercih ettiğimiz oyunları oynama seviyemiz zararlı bir düzeye ulaştığında psikolojik işlevselliğimizi olumsuz yönde etkiliyor. Uzun vadede daha utangaç ve daha yalnız hissedebiliyoruz. Üstelik aşırı seviyede oyun oynama, düşük okul performansı ile de <a fr-original-style="" href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6676913/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilişkilendiriliyor.</a>&nbsp;Özellikle konu şiddet içeren oyunlar olduğunda endişe ediyoruz. Zihnimizde çocukların bu oyunlardan olumsuz etkilenip şiddete yönelebilme ihtimalleri canlanıyor. Ya da oyunların yetişkinlerin öfke düzeyini ve şiddet eğilimini artırıp artırmayacağını sorguluyoruz. Benzer bir düşünceyle bilişsel becerilerimizin zayıflamasından da endişe edebiliyoruz. Bu konuda yapılan birçok araştırmaya göre oyun oynamanın oyun bağımlılığı, depresyon, agresyon gibi olumsuz etkileri olabiliyor. Öte yandan bazı araştırmalar ise video oyunlarının uzamsal algı, sebep- sonuç ilişkisi kurma ve hafıza gibi bilişsel becerilerimizin gelişimini desteklediğini gösteriyor. Yani video oyunu oynamanın zararlı yanları bulunsa da olumlu yanlarının da var olduğunu biliyoruz.Hatta ruh sağlığı açısından şaşırtıcı sonuçları olabiliyor. “Angry Birds” gibi erişilmesi ve oynaması kolay olan bazı oyunlar kişilerin modunu yükseltebiliyor, rahatlamalarını sağlayabiliyor ve kaygı seviyelerini düşürebiliyor. Oyunlarda başarısızlıklarla karşılaşmak ve onlarla mücadele etmek de psikolojik dayanıklılık geliştirilmesine katkı <a fr-original-style="" href="https://www.apa.org/monitor/2014/02/video-game" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sağlayabiliyor.</a><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Oyun Avatarları Kişiliğimizi Yansıtıyor Olabilir mi?</h3>Toplumsal olaylarla ve deneyimlerimizle şekillenen benliğimiz artık dijital dünyada da kendisine yer buluyor. Dijital oyunlar kimlik edinim sürecimizin bir parçası oluyor. Oyunumuzdaki avatar da, oyun dünyasındaki bir temsilimizi oluşturuyor. Karakterleri kendi imaj ve beklentilerimize göre <a fr-original-style="" href="https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1842648" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">şekillendiriyoruz.</a> Örneğin, vücut kitle indeksi yüksek olan birinin fiziksel olarak idealize edilmiş boyutlara sahip bir karakteri daha çok tercih ettiğini görüyoruz. Benzer şekilde öz saygısı düşük olan ve daha depresif olan kişiler daha sevecen, sıcakkanlı ve çalışkan karakterleri tercih <a fr-original-style="" href="https://www.psychologyofgames.com/2013/11/the-psychology-of-video-game-avatars/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ediyorlar.</a> Ne kadar ideal benliğimize benzeyen bir karakter yaratırsak oyundan o kadar keyif alıyor, oyuna o kadar bağlı hissediyoruz. Zamanla o karakter ile duygusal bir bağ da oluşturuyoruz.&nbsp;Oyunlarda kurabildiğimiz avatarların gerçek hayatta olmayan birçok özelliğini oyun sırasında seçebiliyoruz. Böylece sanal dünyada istediğimiz her türlü benliği çizebiliyor ve farklı kimlikleri görebiliyoruz. Peki kişisel özelliklerimiz sanal kimliğimize nasıl yansıyor? Yapılan araştırmalara göre sanal dünyada kendimizi daha özgür ve güçlü tanımlamak istiyoruz. Bunun sebebi, sanal dünyada gerçek dünyada olduğu gibi yaptırımların bulunmaması oluyor. Genellikle gerçek dünyada sahip olmadığımız özelliklere sahip karakterler oluşturuyoruz. Bu karakterler çoklu kimliklere sahip oluyor ve bu durum bizi çok heyecanlandırıyor. Zamanla sanal dünyada var olmak o kadar çekici geliyor ki bu dünyayı gerçekliğimiz hâline getirmek istiyoruz. Hem oyunlardan zevk alıyor hem de sanal dünyayı çok <a fr-original-style="" href="https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1842648" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ciddiye alıyoruz.</a><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Espor Oyuncularının Kişilik Özellikleri Klasik Oyunculardan Farklı mıdır?</h3>Video oyunları son dönemlerde öyle yaygınlaştı ki artık bu alanda profesyonelleşen bazı kişiler kariyer seçeneklerine sahip olabiliyor. Oluşan bu yeni kariyer alanına ise espor deniyor. Espor oyuncularının klasik oyunculardan belli farkları bulunuyor. Espor oyuncuları eğlenmek ya da rahatlamak için oynamıyor. Rekabet için oynuyorlar ve oyun dünyasında kendilerini geliştirmeyi amaçlıyorlar. Yaptıkları aktivite gerçek dünyadaki spora alternatif bir spor türü olarak ortaya çıkıyor.&nbsp;Bu kişilerin oyun oynama motivasyonları 3 farklı boyut ile şekilleniyor. İlki başarı elde etme oluyor. Kazanmayı ve rekabeti deneyimlemeyi istiyorlar. İkincisi&nbsp;sosyal motivasyon oluyor. Oyun ile sosyalleşmek, takım çalışması yapmak ve ilişkiler kurmak istiyorlar. Üçüncüsü ise bu dünyanın içine girme ve derinleşme isteği oluyor. Oyun dünyasını keşfetmek, gerçek dünyadan kaçmak ve orayı bireyselleştirmek istiyorlar.&nbsp;Peki espor oyuncularının nasıl kişilik özellikleri oluyor? Bu kişiler genellikle bu alanda çok fazla bilgiye sahip olan, stratejik düşünebilen, hızlı ve akıllıca kararlar alabilen, geçmişi düşünmeden gelecek için motive olabilen, günlük hayatı sanal dünyadan kolaylıkla ayırabilen ve uzun süre odaklanabilen kişiler oluyor. Kendi becerilerine güvenen ve takım arkadaşlarıyla iyi iletişim kurabilen kişiler bu alanda daha başarılı oluyorlar. Fakat elbette başarılarının önünde duran bazı engeller de bulunuyor. Kişinin kendine az güvenmesi, kaygıyla baş etme becerilerinin düşük olması, oyunda yapmış olduğu geçmiş hataların varlığıyla baş edememesi ve takım arkadaşlarıyla olan iletişimdeki eksiklik, başarının önündeki bariyerler olarak <a fr-original-style="" href="https://link.springer.com/article/10.1007/s10899-018-9763-1" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ortaya çıkıyor.</a><a fr-original-style="" href="https://yakiniliskiler.com/author.php?author=25" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gökçenay Kaplan</a>

Renkli dünyaları ile ilgimizi çeken video oyunlarını kısa bir süreliğine de olsa oynamamak mümkün mü? Peki ya başladıktan sonra bırakmak? Oyunlar bu kadar sürükleyiciyken bu pek mümkün görünmüyor.

Seçtiğimiz Video Oyunları Kişiliğimizi Yansıtıyor Olabilir Mi?

1 - Şiddet öğeleri içeren video oyunları oynamak şiddete eğilimi artırıyor.Yaygın olarak benimsenen bu düşünce, aslında video oyunlarına olan ön yargımızı da artırıyor. Ancak <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/games/2019/apr/06/five-damaging-myths-about-video-games-lets-shoot-em-up" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmalar</a>, agresyon ile video oyunları arasında anlamlı bir ilişki olmadığını gösteriyor. Hatta diğer oyuncularla işbirliği yapmayı gerektiren bazı oyunların başkalarına yardım etmek gibi olumlu sosyal davranışları artırdığı <a fr-original-style="" href="https://gamequitters.com/positive-effects-of-video-games/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">biliniyor</a>.&nbsp;2 - Video oyunu oynamak toplumdan soyutlanmaya ve yalnızlaşmaya <a fr-original-style="" href="https://www.theguardian.com/games/2019/apr/06/five-damaging-myths-about-video-games-lets-shoot-em-up" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yol açıyor</a>.Artık video oyunları, başkalarıyla da iletişim kurabildiğimiz platformlara dönüştü. Sanal ortamda edindiğimiz arkadaşlarımızla oyun aralarında sohbet edebiliyoruz. Beraber veya karşılıklı oyun oynayabiliyoruz. Bu da bize gösteriyor ki video oyunları insanları yalnızlaştırmaktan ziyade başkalarıyla iletişim kurabilmemize imkan sağlıyor.&nbsp;3 - Sadece erkekler, çocuklar ve gençler video oyunları <a fr-original-style="" href="https://glassyeyewear.com/blogs/article/the-most-common-misconceptions-about-gamers" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oynar</a>.Video oyunu oynayan birini düşündüğümüzde yüksek ihtimalle ilk aklımıza gelen bilgisayar veya televizyon karşısında oturmuş, odasından dışarı çıkmayı reddeden bir genç erkek veya çocuk oluyor. Akla ilk gelen bu imgelemenin <a fr-original-style="" href="https://glassyeyewear.com/blogs/article/the-most-common-misconceptions-about-gamers" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sebebi</a>, video oyunları piyasasının aslında genç erkekleri hedef alması ve çoğu oyun karakterinin erkek olması. Buna rağmen, son dönemlerde kadınların ve erişkinlerin de video oyunları oynayışında bir artış gözlemleniyor.&nbsp;4 - Video oyunları oynamak sağlığa zararlı.Uzun süre video oyunu oynamanın zararları bulunuyor. Ancak uygun zaman aralığında olduğu zaman video oyunları oynamanın zararından çok faydası bulunuyor. <a fr-original-style="" href="https://www.understood.org/en/articles/surprising-benefits-of-video-gamesvideo-games/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Araştırmalar</a>, video oyunları oynayan kişilerin karar verme gibi bilişsel süreçlerinin, görsel-uzamsal becerilerinin ve yaratıcılığının geliştiğini gösteriyor. Bu gibi bulgular, aslında video oyunlarına karşı ön yargılı olduğumuzu gösteriyor.

Video oyunları ile ilgili varsaydığımız ve belki de bize dayatılan bir sürü düşünce var. Peki, bunların kaç tanesi doğru ve bilimsel?

Video oyunları hakkında bildiklerimiz ne kadar doğru?

Birçoğumuz reddedilmekten ya da çevremiz tarafından dışlandığımızı hissetmekten hoşlanmıyoruz. Ancak bazılarımız bu durumu çok daha yoğun bir şekilde tecrübe edebiliyor. <a fr-original-style="" href="https://www.verywellmind.com/what-is-rejection-sensitivity-4682652" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reddedilme hassasiyeti</a> yüksek olan kişiler reddedildiklerini işaret edebilecek herhangi bir sinyale karşı aşırı derecede duyarlı oluyorlar. Bunun sonucunda yaşadıkları kaygı ise günlük hayatlarını olumsuz yönde etkileyebiliyor.Öyle ki reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişiler ilişkilerinde reddedilme beklentisi içinde oldukları için bunu gösteren işaretleri arayabiliyorlar. Örneğin, kendileri bir konu hakkında konuşurken telefonuna bakan insanları ya da birisinin göz devirme hareketini daha hızlı bir şekilde fark edebiliyorlar çünkü bu sinyallere karşı daha duyarlı oluyorlar. Sonrasında ise bu sinyallere karşı yoğun tepkiler verebiliyor ve bu sebeple de insanları <a fr-original-style="" href="https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037/0022-3514.70.6.1327" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kendilerinden uzaklaştırabiliyorlar</a>. Bu durum kendi içinde bir döngü oluşturabiliyor.&nbsp;Reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişiler genellikle gerçekleri daha farklı algılayabiliyor ya da yanlış yorumlayabiliyorlar. Örneğin, bir konu hakkında konuşurken telefonuna gözü kayan bir arkadaşının karşısında “Beni artık sevmiyor, onun ilgisini o kadar çekemiyorum ki gözü hep telefonda” diye düşünebiliyorlar. Oysa reddedilme hassasiyeti o kadar yüksek olmayan bir kişi, bu durumu kendi değeri üzerinden değerlendirmek yerine arkadaşının önemli bir haber beklemesi ya da zihninin başka bir konuda olması gibi ihtimalleri de göz önünde bulundurabiliyor.&nbsp;Bu durum <a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/basics/rejection-sensitivity" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">romantik ilişkileri</a>&nbsp;de olumsuz etkiliyor. Çünkü reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişiler partnerlerinin kendileriyle bir önceki güne kıyasla daha az ilgilendiğini hissettiklerinde, mesajlarına geç cevap geldiğinde ya da partnerlerinin ses tonlarında bir soğukluk sezdiklerinde saldırgan bir tutum içine girebiliyorlar. Bu durum aslında kendilerinden bağımsız sebepleri olabilecek bu davranışları, partnerlerinin azalan sevgisine bağlamalarından kaynaklanıyor.Yapılan bir araştırmada katılımcılar; partnerin soğuk ve mesafeli olması ya da partner ile eskisinden daha az zaman geçirmek gibi durumlar karşısında ne düşündüklerini ifade ediyorlar. Sonuçlara göre, reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişiler bu durumları kendileri üzerinden değerlendirmeye ve partnerin kendilerini incitmeye çalıştığını düşünmeye daha <a fr-original-style="" href="https://yakiniliskiler.com/8084-Reddedilme-Hassasiyeti-Nedir-" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">eğilimli oluyorlar</a>. Bu yorumlama şekli ilişkiye büyük zarar veriyor çünkü partnerler ilişki içinde anlaşılmak istiyor. Ancak en ufak bir mesafeli tavırda karşı tarafın ilişkiye bağlı olmadığını ya da değer vermediğini iddia etmek, partnerlerin anlaşılmamış hissetmesine ve gerçekten de zamanla ilişkiden uzaklaşmasına yol açabiliyor.Reddedilme hassasiyetinin, kendimizi&nbsp;değersiz ve başarısız görme durumumuzla yüksek oranda ilişkili olduğu biliniyor. Kendisini değersiz gören bir kişi, ya sevilebilmek için olduğundan farklı davranmak zorunda hissediyor ya da karşısındaki insanın her an onu sevmekten vazgeçebileceği beklentisiyle ilişkilerini sürdürüyor. Durum böyle olunca gerçekten reddedileceklerini bekleyerek gelen bütün işaretleri buna yoruyor, bu yorumlama ile de zaten reddedildiğini hissederek büyük tepkiler veriyorlar. O yüzden de reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişilerin daha agresif oldukları düşünülüyor. Buna ek olarak, reddedilmekten çok endişelendikleri için sırf reddedilmemek için yalnız kalmayı tercih ettikleri de oluyor.Reddedilme hassasiyeti devamlı olarak beğenilme ve anlamlı ilişkiler kurma konusunda zorlanmayı beraberinde getiriyor. Devamlı beğenilme ihtiyacı bu kişilerin hem maddi hem manevi birçok fedakarlık yapmasına yol açabiliyor. Örneğin, kendilerini beğendirmek ve bir gruptan ya da partnerlerinden kabul almak için yüklü miktarda para harcayabiliyorlar. Bunun yanı sıra, reddedilme hassasiyeti sosyal kaygı ve güvensiz bağlanma stilleri ile de ilişkili <a fr-original-style="" href="https://www.effectiveliving.com.au/why-am-i-so-rejection-sensitive/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bulunuyor</a>.Peki neden bazılarımız reddedilmeye karşı daha hassas? Bu durumun bazı sebeplerini sizin için listeledik!1 – Erken çocukluk dönemi deneyimleri:&nbsp;Erken çocukluk döneminde yaşanan reddedilme, ihmal ya da istismar deneyimleri reddedilme hassasiyetini besleyebiliyor. Özellikle ebeveynler tarafından duygusal ya da fiziksel olarak reddedildiğini hissetmek yetişkinlik döneminde reddedilmeye karşı aşırı duyarlı olmaya yol açabiliyor. Bunu hissetmek için ise ebeveynin direkt ve açık bir şekilde reddettiğini göstermesine gerek olmuyor. Örneğin, ebeveynin duygusal olarak erişilemez olması çocuğun kendisini reddedilmiş hissetmesine sebep olabiliyor. Bu durum ebeveynin mizacından, kendi geçmiş deneyimlerinden ya da psikolojik rahatsızlıklarından kaynaklanabiliyor. Bunun yanı sıra aşırı eleştirel bir ebeveyne sahip olmak da reddedilme hassasiyeti ile ilişkili bulunuyor. Çünkü eleştirel ebeveynlerin karşısında kişinin kendisini kabul edilmiş hissetmesi pek mümkün olmuyor, tam tersine ne yapsa reddedilecekmiş gibi hissedebiliyor.&nbsp;Kardeşlik ilişkileri de reddedilme hassasiyetine zemin hazırlayabiliyor. Evin içinde kardeş tarafından dışlandığını, ebeveynlerin kardeşi daha fazla sevdiğini ya da önemsediğini hissetmek reddedilme hassasiyetinin artmasına sebep olabiliyor. Bunun dışında, ebeveynlerin birbirleriyle kurdukları ilişki ve çocuğa oluşturdukları model de önemli bir yer tutuyor. Bir ebeveynin diğeri tarafından dışlandığını ya da reddedildiğini gözlemlemek bu konuda hassasiyet <a fr-original-style="" href="https://www.effectiveliving.com.au/why-am-i-so-rejection-sensitive/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaratabiliyor</a>.&nbsp;Bunun yanı sıra, erken çocukluk döneminde akran zorbalığına ya da dışlanmaya maruz kalma gibi deneyimler de reddedilmeye karşı hassas olmaya yol açabiliyor. Özetle, erken çocuklukta maruz kalınan farklı reddedilme deneyimleri ileride bu konuda daha hassas olunmasına neden olabiliyor. Çünkü bu gibi deneyimler kişinin benlik algısını olumsuz etkileyerek öz saygının düşmesine <a fr-original-style="" href="https://www.healthline.com/health/mental-health/rejection-sensitive-dysphoria#causes" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yol açabiliyor</a>.2 – Biyolojik Eğilimler: Hepimiz aynı mizaç ile dünyaya gelmiyoruz. Bazılarımız daha hassas bir kişilikle hayata başlıyoruz. Hassas ve duyarlı bir mizaçla dünyaya gelen çocuklar çevrelerindeki sözlü ya da sözsüz sinyalleri daha fazla algılayabiliyorlar. Bu durum bazı sinyallerin kendilerine ağır gelmesine yol açabiliyor ve kendilerini kontrol etmelerini engelleyebiliyor. Örneğin, biyolojik olarak hassas bir mizaca sahip bir çocuk birçok sinyal gibi reddedilme ile ilişkili sinyalleri daha fazla algılayabiliyor ve bu sinyaller ağır geldiğinde kontrolsüz davranışlar sergileyebiliyor.Biyolojik sebepler ve erken çocukluk dönemi deneyimleri birbiri ile etkileşime geçerek reddedilme hassasiyeti geliştirip geliştirmeyeceğimiz üzerinde büyük bir etkiye sahip oluyor. Hassas bir mizaçla dünyaya gelsek de ebeveynlerimizle güvenli bir bağlanma oluşturarak reddedilmeye karşı hassas olmamamız da mümkün!

Reddedilme hassasiyeti reddedilme ile ilişkilendirilen durumlarda yoğun kaygı hissetmek ve buna bağlı dürtüsel davranışlar sergilemek olarak karşımıza çıkıyor.

Reddedilmekten Ne Kadar Korkuyorsun?

Reddedilmek ve reddedilmenin getirdikleri ile ilgili birçok doğru bilinen yanlış var.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-squeaky-wheel/201307/10-surprising-facts-about-rejection" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Psychology Today’de</a> listelenmiş olan bu yanlışları biz de sizin için derledik:&nbsp;1 – "Reddedilmek fiziksel acı kadar yoğun duygular uyandırmaz."Yanlış! Reddedildiğimiz ya da dışlandığımız zamanlarda&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0963721411429455" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duygusal olarak acı</a> çekiyoruz. Duygusal acı ve fiziksel acı beynin aynı bölgelerini aktif hale getiriyor. Bu da gösteriyor ki duygusal acı da fiziksel acı kadar gerçek.2 – "Reddedilme hassasiyetinin herhangi bir işlevsel yanı yok."Aslında reddedilme hassasiyetini sadece olumsuz bir perspektiften incelemek doğru değil. Çünkü evrimsel açıdan baktığımızda reddedilme hassasiyeti hayati bir rol oynuyor. Geçmişte bir grubun içinde kalmak aynı zamanda hayatta kalmak anlamına geliyordu çünkü yalnız kalanların diğer insanlar ya da hayvanlar tarafından avlanması çok daha kolaydı. Reddedilme hassasiyeti yüksek olan kişiler ise gruptan dışlanma ihtimallerini daha hızlı bir şekilde algılayabiliyor ve bu sayede davranışlarını düzeltme şansı bularak grupta kalmaya devam edebiliyorlardı. Şimdi de benzer şekilde reddedilme hassasiyeti ile sağlıklı bir şekilde baş edebildiğimiz takdirde bunu kendi faydamıza kullanabilmemiz mümkün.3 – "Reddedilme hassasiyeti yüksek kişiler sinyalleri her zaman doğru algılar."Tam tersine reddedilmeye karşı hassas olmak çevremizden aldığımız sinyalleri çoğu zaman abartılı bir şekilde yorumlamamıza yol açabiliyor. Hatta çalışmalar, reddedilme hassasiyeti yüksek kişilerin reddedilme anlarında bir süreliğine de olsa kısa süreli bellek ve karar alma fonksiyonlarını yeterince iyi yerine getiremediklerini gösteriyor. Bu durum da aslında bu kişilerin reddedilme sinyalleri karşısında objektif kalmakta ve sağlıklı bir değerlendirme yapmakta ne kadar zorlandıklarının bir göstergesi olabiliyor.

Reddedilmek gibi herkesin en az bir kere tecrübe etmiş olduğu bir durumla ilgili elbette belli fikirlerimiz var. Ancak bu fikirler her zaman bilimsel olmayabiliyor.

Reddedilmek İle İlgili Bildiklerimiz Gerçeği Ne Kadar Yansıtıyor?

Bir kıyafet, kitap, oyuncak, araba ya da battaniye… Objelerle olan ilişkimiz bebeklik döneminden başlayıp biz hayata veda edene kadar devam ediyor. Bir bebek için battaniyesi, bir çocuk için oyuncağı, bir ergen için telefonu, bir yetişkin için ise evi çoğu zaman sahip olduğu bir nesne olmaktan çok daha fazla anlam içeriyor.Kimi nesneler bizim için bir hatıranın simgesi olurlarken kimileri sadece iyi hissetmemizi sağlıyorlar. Kimi nesneler söz konusu olduğunda sadece onlara sahip olmamız bile bizim için önem taşıyor. Hatta bazı zamanlarda sahip olduğumuz eşyalar işlevlerini yerine getiremeseler de çeşitli sebeplerle onları saklamaya devam ediyoruz. Sahip olduğumuz bu şeyler artık bir nesne olmaktan çıkıp kimliğimizin, benliğimizin bir uzantısı haline gelebiliyorlar. Giymeyi tercih ettiğimiz bir giysiyi, okumak için seçtiğimiz bir kitabı, bindiğimiz arabayı ya da saklayarak evimizde sergilediğimiz nesneleri kendimize ve başkalarına kim olduğumuzu, nereye ait olmak istediğimizi belirtmek için birer araç olarak kullanabiliyoruz.&nbsp;Sahiplik Algımız Erken Yaşlarda BaşlıyorYapılan bir araştırma, <a fr-original-style="" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352250X20301329?via%3Dihub" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bebeklerin</a> dahi kendilerine ait olarak algıladıkları nesnelerden yoksun bırakılmaları durumunda öfke ve üzüntü hissettiklerini gösteriyor. Buna göre, eşyalarla olan ilişkimiz çok erken yaşta başlıyor. Bir şeye sahip olma ve ona kendimizin bir parçası ya da uzantısıymış gibi muamele etme davranışı iki yaş civarında oluşmaya başlıyor. Çocuklar altı yaşına geldiklerinde ise bir eşyanın yalnızca kendilerine ait olabilmesi duygusuyla sahip oldukları objeye daha da fazla değer veriyorlar.Ergenlik dönemine geldiğimizde sahip olduğumuz eşyalar, kim olduğumuzu ve olmadığımızı başkalarına gösterebilmek için çok önemli hale geliyor. Bir araştırmaya göre, ergenler sahip oldukları şeylerin sayısı ve kıymeti arttıkça benlik saygılarının arttığını ifade ediyorlar. Öte yandan, eşyalara olan bu düşkünlüğün öz saygıyla bir ilişkisinin olduğu düşünülüyor. İçsel kaynaklarla öz saygılarını beslemeyi başaramayan bazı ergenler, nesneleri kullanarak kendilerini daha değerli hissedebiliyorlar. Bununla ilişkili olarak akranlarından gurur verici geri bildirimler alan - yani içsel kaynaklarıyla kendilerini yeterli hissedebilen - ergenlerin materyalizme olan düşkünlüklerinde azalma gözlemleniyor. <a fr-original-style="" href="https://www.bps.org.uk/psychologist/psychology-stuff-and-things" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ergenlik</a> dönemi boyunca sahip olunan şeyler, kişilerin kim olduğunu veya en azından kendilerini nasıl görmek istediklerini giderek daha fazla yansıtmaya başlıyor.Yetişkinlik dönemine baktığımızda artık nesnelerle kurulan derin bir duygusal bağ görüyoruz. Hatta kimi zaman insanların benlik algısı eşyalarına o kadar bağlı oluyor ki bu nesnelerin kaybolması ya da yok olması zaman zaman onlarda kişisel bir yaralanma olarak deneyimlenebiliyor. Kişiler eşya edinmekten ya da var olan eşyalarıyla etkileşimde olmaktan ve bağ kurmaktan hoşlansalar da eşyalara aşırı derecede değer verilmesi, kişinin psikolojik sağlığının uzun vadede olumsuz etkilenmesine neden olabiliyor. Bu noktada, kişilerin eşyalarıyla kurduğu bağın altında yatan motivasyonların anlaşılması önem taşıyor.Bu motivasyonlardan en önemlisi “sahiplik etkisi”. Bir nesneye sahip olduğumuz anda artık sadece bize ait olduğu için gerekenden fazla değer verebiliyoruz. Buna en güzel örneklerden biri bir araştırmadan geliyor. Bu araştırmada, deneye katılan öğrencilerden ödül olarak kahve bardağı ya da çikolata ödülü arasında seçim yapmaları isteniyor. Öğrenciler seçim yaptıktan sonra tersi ödülle değiştirebilecekleri söylenmesine rağmen yalnızca on öğrenciden biri tercihini değiştiriyor. Bu durum, öğrencilerin sahip oldukları ilk ödüle verdikleri değeri işaret ediyor. Sahiplik etkisinin altında bize ait olan şeylerle kendiliğimiz arasındaki kurduğumuz güçlü bağlantı da yatıyor. Yapılan bir <a fr-original-style="" href="https://www.flextalk.org/why-are-we-so-attached-to-our-things/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmada</a>, sinirbilimciler beyin görüntüleme tekniği ile katılımcıların beyninde aktive olan bölgeleri inceliyorlar. Bu esnada katılımcılar üzerlerinde “benim” ve “başkasının” yazan objelerin resimlerine bakıyorlar. Üzerinde “benim” yazan objeleri gören kişilerin beyinlerinde aktif hale gelen bölgelerinin kendileri hakkında düşünmeye başladıklarında etkinleşen bölgeyle aynı olması bu çalışmanın en enteresan sonucu! Eşyalarımıza bu kadar kıymet vermemizin, onlara bu kadar düşkün olmamızın bir diğer sebebi ise onların eşsiz özellikleri olduğuna inanmamız da olabiliyor. Her ne kadar aynı olsalar da bir çocuk oyuncağını benzer ya da tıpatıp aynı olan diğer bir oyuncakla değiştirmek istemiyor. Bize ait olan, ait olmaya devam etsin istiyoruz.&nbsp;Güvenli Bağlanma, Kaygılı Bağlanma, Kaçıngan Bağlanma… Nesneyle Bağlanma?Kimi zaman, bazı nesnelerle tıpkı arkadaşlarımızla ya da yakın hissettiğimiz kişilerle olduğu gibi bir <a fr-original-style="" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022103112000194?via%3Dihub" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bağ</a> kuruyoruz. Ancak, kurulan bu bağın aşırı ya da uç boyutlarda olmasının sebebi kişilerarası ilişki ya da bağ kurmadaki sorunlarımız olabiliyor. Kimi zaman bu sorunların telafisini eşyalarda arayabiliyoruz. Eşyalara bağlanma, bir kişinin cansız bir nesneye duygusal bir bağlılık hissettiğinde yaşadığı deneyim olarak tanımlanıyor ve kişi nesneden ayrıldığında kayıp hissi ile karşı karşıya kalabiliyor. Nesneler tamamen kontrol edilebilir, gerektiğinde alınabilir ya da atılabilir olduklarından kimi zaman kişiler tarafından son derece güvenilir olarak algılanabiliyor. Ayrıca, bireylerin özellikle yakın çevresiyle olan ilişkisinde güven sorunu yaşaması nesnelere olan bağlılığının daha çok artmasına sebep olabiliyor.Bir eşyaya bağlanma kişilerin güvenlik ihtiyacına ek olarak sahip oldukları başka ihtiyaçları da gidermeye olanak sağlayabiliyor. Örneğin, bireylerin telefon gibi eşyaları birden fazla amaca hizmet edebiliyor. Sosyal bağlantıların kurulması ve sürdürülmesine yardımcı oluyor. Kimi zaman o eşyanın sadece sunmuş olduğu konfor da o eşyaya bağlanmanın bir sebebi olabiliyor.Peki ya Eşyalarımızı Atmaya Kıyamayıp Onları Sürekli Olarak Biriktiriyorsak?&nbsp;Bazen eşyalarla olan bağımız uç noktalarda olabiliyor. Kişilerin sahip oldukları eşyaları elden çıkarırken derin bir sıkıntı ve güçlük çekmeleri <a fr-original-style="" href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010440X20300213" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">istifçilik</a> sendromu olarak adlandırılıyor. Bu sendroma sahip kişiler sahip oldukları nesnelerle yoğun bir duygusal bağ kuruyorlar. Bunun sebeplerinden birinin kişinin sahip olduklarına karşı abartılı bir sorumluluk ve korumacılık hissi duyması olarak gösteriliyor. İstifçi olarak adlandırılan bireylere bu yüzden bir şeyleri atmak çok zor gelebiliyor. Bu kişiler için objeler özel bir anlam taşıyor, insana benzer niteliklere sahip olabiliyor. Bu objelerin varlığı duygusal olarak onları rahatlıyor ve güven veriyor. Bazen de bu eşyalar benliğin ve kimliğin bir uzantısı olabiliyor veya bireylerin yaşantılarındaki önemli olay ya da kişilerin birer yansıtıcısı konumunda olabiliyorlar. Ancak, istifçilik sendromu deneyimleyen kişiler eşyalarını kaybettiklerinde aşırı duygusal tepkiler veriyorlar. Bununla birlikte biriktirme davranışı bu kişiler için hem olumlu hem de olumsuz duyguların kaynağı oluyor. Bu özellikler, istifçilik sendromuna sahip kişileri koleksiyonerlerden ayırıyor. Ayrıca, bu olumsuz duyguların kaynağı sahip olunan şeylerden ziyade kişilerarası ilişkiler olarak tespit ediliyor. Örneğin, aile üyelerinden biri bir eşya attığında kişi kişisel sınırları ihlal edilmiş ve kendi kontrolü dışında bir kayıp yaşamış hissediyor.<a fr-original-style="" href="https://yakiniliskiler.com/author.php?author=77" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Fatmanur Etili</a>

Atmaya kıyamadığımız bebeklik kıyafetimiz, artık çalışmasa da bize çocukluğumuzu hatırlatan kol saatimiz ya da belki ilk telefonumuz… Bazı eşyalarımız, bir objeden çok daha fazla anlam ifade ediyor.

Bu Eşyaları Nerelerde Saklasam?

<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mutlu olmak için bu eşyaya ihtiyacım var.</li></ul>Bir eşya ile bağ kurduğumuzda o eşyanın <a fr-original-style="" href="https://www.theplainsimplelife.com/how-to-let-go-of-attachment-to-material-things/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerini</a> biz belirliyoruz ve bu değeri ona biz atfediyoruz. Genellikle bizim verdiğimiz değer olmasa o eşya o kadar da anlamlı olmuyor. Bu sebeple mutlu hissetmek için bir eşyaya ihtiyaç duymuyoruz. Elbette bazı eşyalar bize daha iyi hissettiriyor, olumsuz duygularla baş ederken destek olabiliyor. Fakat mutlu olmanın tek yolu bu eşyalara sahip olmak değil.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu eşyaya sahip olmak beni diğerlerinden daha özel biri yapıyor.</li></ul>Her bireyin deneyimleri ve sahip olduğu değer biricik oluyor. Deneyimler veya değerler diğer kişilerle kıyaslanabilen özellikler olmuyor. Bu sebeple bir kişinin diğer kişiden daha özel olduğunu söylemek mümkün olmuyor. Üstelik, bu değer sahip olunan eşyalara bağlı olarak belirlenmiyor. Bir eşyanın kişiye değer yüklemesi tam da bu sebeple pek de mümkün görünmüyor.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bazı eşyalarım insanların aksine beni hiç terk etmeyeceği için onları çok seviyorum.</li></ul>Bir şeyin sonsuza kadar kalıcı olduğuna inandığımızda o şeye daha çok bağlanıyoruz. Fakat ne yazık ki hiçbir güzel şey sonsuza kadar bizimle kalmıyor. Bazı eşyaları kaybediyoruz, bazıları bozuluyor veya kırılıyor. Bazılarını ise gün geliyor sevdiğimiz birine veriyoruz.

Gün içinde sürekli temas halinde bulunduğumuz eşyalarla bir şekilde bağ kuruyoruz. Kurduğumuz bağlar, doğru olduğuna inandığımız bazı düşüncelerden nasıl etkileniyor?

Sahip Olduğumuz Eşyalara Yüklediğimiz Anlamlar

Arkadaşlarınızla buluştuğunuzda nerede yemek yiyeceğinize karar veremeyip topu birbirinize attığınız oluyor mu? Ya da partnerinizle yapacağınız tatil için yer seçimini tamamen ona bıraktığınız?&nbsp;“Küçük ölçekli” planlarda kararı bir başkasına bırakmanın sizi karar verme yükünden kurtardığını ve hayatınızı kolaylaştırdığını daha önce deneyimlemiş olabilirsiniz. Peki ya daha “büyük” sonuçlara yol açacak kararlar vermeniz gerektiğinde?Karar vermek bazen çok zor bir hale gelebiliyor. Hatta “Keşke benim yerime başka biri bu kararı alıyor olsaydı” gibi düşüncelerin ortaya çıkmasına sebep olabiliyor. Fakat ne yazık ki kendi kararlarımızı vermeden yaşayacağımız bir hayat mümkün gözükmüyor. Hayatın her noktasında, küçük ya da büyük seçimler yaparak yaşamımızı şekillendirmek durumunda oluyoruz. Bizi ilgilendiren bir konuda karar verirken kendimize güvenmeyip sorumluluğu bir başkasına atmak isteyebiliyoruz. Fakat günün sonunda kararımızın sonuçlarını deneyimleyip kabul etmek durumunda kalan biz oluyoruz. İşte bu yüzden, kendi adımıza kararlar verebilmek hayatımızın kontrolünü elimizde tutmak açısından oldukça önemli oluyor.Neye Göre Karar Veriyoruz?Bir konuyla ilgili bir karara varmak çoğu zaman zor oluyor çünkü beynimizin birçok bölgesinin aynı anda çalışmasına sebep oluyor. Araştırmalar, beynimizin hem mantıksal olarak hem de duygusal olarak kararlarımızı gözden geçirdiğini gösteriyor. Yani ne tamamen mantıkla ne de tamamen duygusallıkla hareket ediyoruz.&nbsp;Karar verme <a fr-original-style="" href="https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.neuro.29.051605.113038" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">sürecinde</a> beynimizin prefrontal korteks, hafıza, motor sistem, seçici dikkat ve nöral ağlar gibi birçok bölgesi büyük bir rol üstleniyor. Karar verirken önce seçeneklere odaklanmamız ve onları düşünmemiz gerekiyor. Seçici dikkat, karar vereceğimiz konuya odaklanmamız ve onun hakkında düşünmemiz için yardımcı bir görev üstleniyor. Geçmiş deneyimlerimizi önümüze çıkaran bellek, bir karar alacağımız zaman önümüze bu deneyimlerle ilgili şemaları getiriyor. Bu şemalar beynimize daha önceden kodlanmış oldukları için spesifik olarak o deneyimi düşünmemize gerek kalmadan bir davranışın sonucu hakkında fikir yürütebiliyoruz. Algı ise duyusal olarak bilgileri yorumlamamızı ve kendi arka plan bilgilerimize göre fikirleri analiz etmemizi sağlıyor.&nbsp;Yapılan bir <a fr-original-style="" href="https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev-psych-010213-115043" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırma</a>, karar verme sürecimizde duygularımızdan da oldukça etkilendiğimizi gösteriyor. Duygularımız, rasyonel düşüncemizi değiştirerek konuya çok farklı bir motivasyon ile bakmamızı sağlıyor. Örneğin, riskli bir seçimin sonuçlarına dair kaygı yaşayan biri, sonucunda daha rahat ve güvenli hissedeceği kararı veriyor. Ya da uçağa binmekten korkan biri, uçak kazalarının oranının otobüs kazalarından az olduğunu bilse bile otobüse binmeyi tercih edebiliyor. Bu gibi durumlar, amigdalanın uyaranları duygusal olarak kodlaması ve tatmin olup olmama hislerini ayırt etmesiyle bağlantılı oluyor.Kararsızlığa Yol Açan Sebepler<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Seçeceğimiz şey hakkında çok az bilgiye sahip olmak, bizi gerçekliğe dayanmayan bir karar verdiğimiz şüphesine düşürebiliyor. Bu yüzden bir karar alırken gerekli bilgileri araştırmak bizim faydamıza oluyor. Öte yandan, seçenekler hakkında çok fazla bilgiye sahip olmamız da hangi bilginin daha önemli olduğunu ayırt edemememize sebep oluyor. Karar verirken amaçtan sapmadan seçeneklerde nelerin önemli olduğunu değerlendirebilmemiz önem taşıyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çok fazla insana fikrini sorduğumuzda her birinin verdiği fikrin farklı sebeplere dayalı olduğunu görebiliriz. Her insanın kendi değerleri ve yargıları olduğundan tamamen dışsal fikirlere göre bir karar vermek iyi bir fikir olmayabiliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İki seçeneğe karşı da özel bir ilgi duymamak karar vermemizi zorlaştırabiliyor. Böyle bir durumda daha basit adımlar kullanmak avantajlı olabiliyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çok fazla seçeneğimiz olması da bizi karar felcine uğratarak karar vermemizi zora sokuyor.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yoğun strese uzun süre maruz kaldığımızda prefrontal korteks bölgesinin etkinliği azaldığından çok sağlıklı kararlar veremiyor ya da kararsızlıkla boğuşabiliyoruz. Bu yüzden alacağımız karar hakkında uzun süre düşünüp strese girdiğimizde kararsızlık içerisine daha da itilebiliyoruz.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-creativity-cure/201408/why-is-it-difficult-make-decisions" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bazı araştırmalar</a>, kararsızlığın depresyon ve anksiyeteyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Depresyonda olan bireyin seçeneklere dair karamsar bir görüşe kapılması, harekete geçmesine engel olabiliyor. Öte yandan anksiyete yaşayan bir birey sürekli yanlış bir karar vereceğinden korktuğu için bunun kötü sonuçlarından kaçmak uğruna kararsızlığa düşebiliyor.</li></ul><a fr-original-style="" href="https://yakiniliskiler.com/author.php?author=70" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gülce Gürel</a>

Kararsızlık her ne kadar doğal bir durum olsa da bazen çok fazla zamanımızı alabiliyor ve bizi yıpratabiliyor.

Karar Vermek Zorunda Olduğumuz Ne Kadar da Çok konu Var.

1 - Seçenekler arasında mükemmel kararı vermek mümkün.Bunun doğruluğundan şüphe duymamız için aslında “mükemmel” kelimesi yeterli! Her seçenek, içinde avantaj ve dezavantajları barındırıyor. Bu sebeple mükemmel ve hatasız bir seçim yapmak çok da mümkün olmayabiliyor. Verebileceğimiz en iyi karar ise yüksek ihtimalle içinde bulunduğumuz koşullar altında en yüksek avantaja sahip seçenek oluyor. Ancak bu bile herkes için değişiklik gösterebiliyor. Bu sebeple, seçenekleri mükemmel yapan bir unsur aslında bulunmuyor. Mükemmel seçeneği aradığımızda ise aslında asla olmayan bir şeyin peşinden koşuyoruz ve bu da bizim var olan seçeneklerle ilgili kararsızlık deneyimlememize sebep olabiliyor.2 - Bir kere karar verdiğimizde geri dönüşü olmuyor.Vereceğimiz kararın geri dönüşü olmadığını düşündüğümüzde en iyi kararı vermek için düşünmek ve kararsızlık yaşamak oldukça doğal! Ancak çok nadir durumlar dışında, verdiğimiz karar ve tercih ettiğimiz seçenekler kaderimiz olmuyor. Farkında olmasak da hayatta her an seçim yapıyoruz. Bir şey yapmayı seçtiğimizde başka bir şeyi yapmamayı seçiyoruz ve bunlar bir döngü gibi birbirini besliyor. <a fr-original-style="" href="https://hbr.org/2021/04/11-myths-about-decision-making" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bu sebeple</a>, karar verme süreci aslında doğrusal olmaktan ziyade döngüsel bir süreç. Yani, çoğu zaman verdiğimiz kararların geri dönüşü olabiliyor. Bunun yanı sıra, bu şehir efsanesi pişman olma korkumuzu yansıtabiliyor. Ancak daha önce de değindiğimiz gibi her seçenek kendi içinde dezavantajlar ve dolayısıyla pişmanlıklar da barındırabiliyor. Pişmanlıkların doğal ve beklenebilir olduğunu kavradığımızda karar verme süreci daha da kolaylaşıyor. &nbsp;3 - Kararsızlık kötü bir şey, kararsız olmamalıyız.Kararsızlık aslında kendi başına kötü veya zararlı olan bir durum değil. Hatta bazı konular özelinde gayet doğal bir deneyim. Ancak kararsızlık, işlevselliğimizi ve harekete geçme becerimizi azalttığı zaman zarar verici olabiliyor. <a fr-original-style="" href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/fulfillment-any-age/202106/why-its-sometimes-ok-be-indecisiverimizi%20azalt%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20zaman%20zarar%20verici%20olabiliyor." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bazı araştırmalara göre</a> kararsızlık deneyimleyen kişiler, daha rasyonel hareket etmeye meyilli oluyorlar. Ayrıca bu kişiler, ön yargılarının etkisine düşmeden diğer kişilerin davranışlarını daha iyi ve nesnel bir biçimde değerlendirebiliyorlar. Bu durum, yüksek ihtimalle daha fazla seçeneği göz önünde bulundurabildikleri ve aynı anda karşılaştırabildikleri için ortaya çıkıyor. Bu sebeplerle, her ne kadar kararsızlık kötü bir şey gibi algılansa da göz önünde bulundurulmayan bazı faydaları da olabiliyor.&nbsp;4 - Seçenekler arttıkça kararsızlık azalır.Bir kıyafet almak istediğimizde dört renk arasından seçim yapmak mı daha kolay olur, iki seçenek arasından mı? <a fr-original-style="" href="https://thedecisionlab.com/reference-guide/economics/the-paradox-of-choice" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Seçim paradoksu</a> olarak bilinen bir teoriye göre iki renk arasından seçim yapmamız daha kolay oluyor. Başka bir deyişle, fazla seçeneğe sahip olmak aslında karar vermemizi zorlaştırıyor. Az seçeneğimiz olduğunda her seçeneğin fayda ve zararlarını daha kolay tartabiliyoruz. Bu sayede aynı anda daha fazla ihtimali düşünerek bize en iyi gelebilecek seçeneği daha kolay seçebiliyoruz. Kısacası bu anlayışa göre fazla seçenek bizi özgürleştirmekten ziyade kısıtlayabiliyor.

Kararsızlık ile ilgili yanlış bilgiler, kararsızlık deneyimini daha da artırabiliyor. Kararsızlık ile ilgili doğru olduğu düşünülen yanlışları sizin için derledik!