2024 Ödeme Sistemleri Raporu: Karekodlu ödemeler 4 katına çıktı

Türkiye Bankalar Birliği (TBB), ödeme sistemleri ve ödeme araçları ile yapılan işlemlerin adet ve tutarlarına ilişkin verileri içeren 2024 yılı Türkiye Finansal Sektör Ödeme Sistemleri Raporu sonuçlarını paylaştı. 

Rapora göre, son bir yılda EFT, EMKT (Elektronik Menkul Kıymet Transferi), PÖS (Perakende Ödeme Sistemi) ve FAST sistemlerinde 721 trilyon TL işlem hacmine ulaşıldı. Elektronik ödemelerde işlem hacmi Türkiye'nin geçen yılki Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYH) yaklaşık 17 katına çıktı. EFT ve EMKT işlem hacimleri 502 trilyon lira, PÖS ödemeleri 191,7 trilyon lira ve FAST ödemeleri 27,6 trilyon lira olarak açıklandı. 

Diğer ödeme yöntemlerinden havale işlem hacmi 32,4 trilyon lira, kartlı alışveriş tutarı 28,3 trilyon lira, kartlı nakit işlemlerin tutarı 4,8 trilyon lira oldu. Geçen yıl, kartlı alışverişlerdeki hacim Türkiye'nin GSYH'nin %65'ine ulaştı. Bu oran 2023 yılında %57 seviyesindeydi. 

İşlem adetleri 3 yılda ikiye katlandı

2024 yılında Türkiye'de yapılan elektronik ödemeler, adet bakımından bir önceki yıla göre %18 artışla 32,5 milyar adede yükseldi. İşlem adetlerinde, 3 yıl öncesine göre artış oranı ise %100'ün üzerine çıktı.

Elektronik ödemelerin işlem adetlerine göre dağılımı ve bir önceki yıla kıyasla değişim oranları şöyle:

• EFT: 3 milyon adet (-%13)
• PÖS: 508 milyon adet (-%22)
• FAST: 4,6 milyar adet (%41)
• Havale: 1,8 milyar adet (%10)
• Kartlı alışverişler: 23,6 milyar adet (%18)
• Kartlı nakit işlemler: 1,7 milyar adet (-%4)
• Yabancı kartla yurtiçi işlemler: 297 milyon adet (%13)

Kişi başına kredi kartı sayısı 3,34'e yükseldi

Raporda, 2024 sonu itibarıyla Türkiye'de kullanılan ödeme araçlarının adetleri de açıklandı. Güncel verilerle, Türkiye'de 1 milyon 741 bin adet POS cihazı, 54 bin ATM, 129 milyon 388 bin adet kredi kartı, 194 milyon 442 bin adet banka kartı, 111 milyon 640 bin adet ön ödemeli kartı bulunuyor. 

• Bununla birlikte: 2024 yılında kişi başına düşen kart adedi 3,34'e yükseldi. Bu sayı, 2023 yılında 3,2; 2021'de 2,14 olarak açıklanmıştı.

Türkiye'de en az 1 adet kredi kartı olan kişi sayısı bir önceki yıla göre, yaklaşık 2 milyonluk artışla 38,7 milyona çıktı. Kredi kartı kullanıcısı sayıları 2022 yılında 33,7 milyon, 2021 yılında ise 29,1 milyon düzeyindeydi.

Karekodlu ödemelerde %271 artış

Karekodlu ödemeler, işlem tutarı bakımından küçük toplam ödemeler arasında hâla küçük bir paya sahip olsa da artış trendi dikkat çekti. Karekodlu ödemelerde işlem adedi %271; işlem hacmi %382 artış kaydetti.

2023 yılında 35 milyon olan karekodlu ödeme işlem adedi, geçen yıl 131 milyona çıkarken işlem hacimleri de söz konusu dönemler için 17 milyar liradan 82 milyar liraya ulaştı.

• Bir adım geriden: 2022'de, 4 milyar lira değerinde 9 milyon adet karekodlu ödeme yapılmıştı.

FAST ile ortalama ödeme tutarı 6 bin lira

Geçen yıl FAST ile 4,6 trilyon adet para transferi yapılırken bu işlemlerde toplam hacim 27,5 trilyon lira oldu. İşlem adetleri bakımından %41 artış görülen FAST ile ödemelerde işlem hacmi %210 artış kaydetti. FAST ile ödeme işlemlerinin adet bakımından %93'ünü, hacim bakımından ise %87'sini bireysel nitelikli ödemeler oluşturdu. FAST işlemi başına ortalama tutar yaklaşık 6 bin lira oldu. 

Bankacılık işlemleri mobile taşınıyor

Raporda, internet bankacılığı kullanımında azalan seyir dikkat çekerken mobil bankacılık kullanımındaki artış hız kazanıyor. Mobil bankacılık kullanarak yapılan havale işlem adetleri %12 artarken Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) işlemlerinin %45’i mobil bankacılık uygulamaları üzerinden yapıldı.