Freedom House “Dünyada Özgürlükler 2020” Raporu

Bartu Özden

1941 yılında ABD’de kurulan ve demokrasi, insan hakları ve özgürlükler konularında çalışmalar yürüten bir uluslararası sivil toplum kuruluşu olan Freedom House, geçtiğimiz hafta “Dünyada Özgürlükler 2020” raporunu yayımladı.

• Metodoloji: Raporda 25 ayrı özgürlük göstergesi belirlenerek, her bir ülke veya idari bölgeye her bir gösterge için 0 ila 4 arasında bir puan veriliyor. Böylece değerlendirmeye alınan ülkelerin 100 üzerinden aldığı bir özgürlük puanı oluyor. Bu 100 puanın 40’ı siyasi haklarla ilgili göstergeler için verilirken 60’ı sivil özgürlükleri kapsıyor. Puanlamanın sonunda, bölge ve ülkeler, “Özgür”, “Kısmen Özgür” ya da “Özgür Değil” olarak üç gruba ayrılıyor. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi esas alınarak hazırlanan bu metodoloji, bütün ülke ve idari bölgeleri coğrafi koşullar, etnik veya dinî yapılar veya ekonomik durum gözetmeksizin, evrensel bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlıyor. Rapor, hükümetlerin performanslarını değerlendirmektense bireylerin hak ve özgürlükleriyle ilgili ölçüm yapıyor. Siyasi haklar ve sivil özgürlükler konusundaki ölçümün sonucuna hükümetlerin vizyon ve performanslarının yanı sıra devletler haricindeki silahlı örgütlerin varlığı da etki ediyor.
  
• Dünyada durum: Dünya genelinde özgürlükler art arda 14 yıl boyunca gerilerken, 83 ülke “Özgür'', 63 ülke “Kısmen Özgür'', 49 ülke ise “Özgür Olmayan'' ülkeler kategorisinde yer aldı. Son 10 yılda özgür ülkelerin sayısı %3 oranında azalırken kısmen özgür ülkeler %2, özgür olmayanlar %1 arttı. 41 demokratik sistemden ABD, Almanya, İtalya, Fransa, İngiltere gibi 25'inin özgürlük puanlarında düşüş görülürken bu düşüşe sebep ortak göstergeler hukukun üstünlüğü, inanç ve ifade özgürlüğü ve hükümet işleyişi olarak belirtildi. Dünyanın en özgür olmayan ülkesi ise 100 üzerinden 0 puan alan Suriye oldu. Suriye’yi ikişer puanla Eritre, Güney Sudan ve Türkmenistan izledi. Sudan, Madagaskar ve Etiyopya önceki yıla göre en çok puan arttıran ülkeler oldu. Dünya genelindeki demokratik hak taleplerine ve adalet arayışlarına geniş yer ayrılan raporda demokratik bir dayanışmaya ihtiyaç duyulduğu belirtildi, demokratik hükümetlere ve özel sektöre hak ve özgürlüklerin genişleyebilmesi için öneriler sunuldu.
  
• Türkiye’nin Durumu: Bu yıl 32 puan alarak son on yılda 31 puan gerileyen Türkiye, Burundi’nin ardından on yılda özgürlüklerin en çok gerilediği ikinci ülke oldu. Bu yıl da “özgür olmayan ülkeler” kategorisinde yer alan Türkiye; Hong Kong, İran, Hindistan gibi ülkelerle beraber 2019’da yaşanan gelişmeler sebebiyle 2020’de yakından izlenmesi gereken 10 ülke arasında gösterildi. Buna sebep olarak ise "muhalefetin önemli kazanımlar elde ettiği 2019 yerel seçimlerine rağmen temel haklar üzerindeki kısıtlamaların artması ve hükümetin ulusal politikalarının denetlenebilir olmaması" gösterildi.