Atalet / Eylemsizlik (Inertia)

Bu hafta Ayrıntı bölümümüzde Walter Stahel tarafından ortaya çıkarılan, bir ürünün her zaman en ufak parçalarını değiştirmeyi ya da tamir etmeyi öneren, bu sayede de ürünün değerini hep en yüksekte tutmayı amaçlayan ‘Inertia Principle’ var. Bu konsepti döngüsel ekonomi içinde detaylıca incelemeden önce, kelimeye daha detaylı bakalım istiyorum.
Eylemsizlik ya da atalet, cisimlerin hareket durumlarını korumasıdır. Bu hareket durumu, diğer bir cisme göre sabit hızla hareket etmesi veya durağan halde bulunması olarak düşünülebilir. Fizik alanında çok önemli bir yere sahip olan atalet, Newton tarafından 1.hareket yasası olarak ifade edilmiştir. Günlük fizik dozumuzu da aldığımıza göre, bunun döngüsel ekonomi ile bağlantısına geçebiliriz😊

Walter Stahel, Inertia Principle’ı ortaya çıkarttığında, amacı ürünleri hiyerarşik bir prosedür sürecinde tutarak, yaşam sürelerini uzatmak ve bunu yaparken de her bir malzemenin ekonomik değerini en üst noktada tutmaktı. Ürünleri ve malzemeleri, görselde gördüğünüz piramidin hep en tepesinde tutmayı amaçlayan bu hiyerarşik prensipler, geri dönüşüm sürecinden önce gerçekleşmeli ve bu şekilde ekonomik değer hep en üst seviyede tutulmalı.

Peki bu prensipler hangi adımlardan oluşuyor?
-Piramidin en üstünde; kırılmamış şeyi tamir etmeyin önerisi var. Biraz daha açarsak, bir ürün, bir malzeme, bir parça halen çalışır vaziyette ise tamir edilmesine gerek yoktur. Burada eğer bu parça gerekli verimde çalışmıyor ise, teknik döngünün ilk aşaması olan bakım işlemi yeterli olacaktır. Elbette bakım ile tamir arasındaki farkı ayırt etmek önemli. Özetle, piramidin en tepesinde bir parça, bir malzeme halen çalışıyor ise, tamir edilmesine gerek yoktur prensibini görmekteyiz.
-En üstün bir altında, ikinci adım olarak; tamir edilebilecek bir şeyi yeniden üretmeyin prensibi görülmekte. Bir ürün, bir malzeme, bir parça sunması gereken değeri sunamıyor ve çalışmıyor. Yani yukarıdaki ilk adımı geçmiş. Burada Stahel şunu öneriyor. Elinizdeki ürün çalışmıyor diye bunu hemen yeniden üretim sürecine sokup, aslında halen sunabileceği değeri azaltmayın. Onun yerine çalışmayan parçaları, malzemeleri tamir etmeye çalışın diyor. Mevcut hali korunarak, sadece basit bir tamir işlemi ile ürünümüz yeniden çalışır hale getirilebilir.
-Piramidin en altından bir önce, üçüncü adım; yeniden üretilebilecek bir ürünü geri dönüşüm sürecine sokmayın. Bu süreçte, ürünümüz tamir imkanını da kaybetmiş bir durumda ve artık yeniden üretime geçilebilir. Yeniden üretim kısaca gerekli parçaların değiştirilmesi ile elimizdeki ürünü yeniden çalışır hale getirmekti hatırlarsanız. Tamir edemediğimiz için sadece gerekli parçaları tedarik ederek yepyeni bir ürün elde etmiş olabiliriz. Stahel, bu adımın atlanması durumunda yine geri kalan çalışan parçaların sunabilecekleri ekonomik değerin erkenden bitirileceğini belirtiyor.
-Piramidin en altındayız; mümkün olan en küçük parçaların yenilenmesi ya da bakıma alınması, ürünün ekonomik değerini hep en yüksek seviyede tutmaya imkân tanıyacaktır diyor Stahel. Düşündüğümüzde, günlük hayatımızda sırf küçük bir parça bozuldu ya da kırıldı diye tüm ürünü kullanmayı bıraktığımız durumlar ne kadar fazla, değil mi? Sadece acaba bu parçayı yenileyebilir miyiz diye düşünerek, ne kadar çok atık oluşumunu önleyeceğimizi ve o ürüne verdiğimiz ekonomik değerin ne kadar uzun süre gideceğini düşünmek çok kolay aslında.

Umuyoruz detaylı incelediğimiz Inertia Principle sizler için de artık daha nettir. Diğer Ayrıntı bölümlerinde görüşmek üzere!