Junshu

, "çıkarların değil, etik ilkelerin yaşama egemen olması için" diyerek etik ve uyum alanlarındaki gelişmeleri derliyor.

Avrupa Birliği veri yasası

Cenk Konukpay

Avrupa Komisyonu, 23 Şubat 2022 tarihinde, Veri Yasası (EU Data Act) olarak adlandırılan yeni bir regülasyon taslağı yayınladı. Bu Yasa, bir süredir Komisyon tarafından açıklanan çeşitli konulardaki mevzuatları da içeren Avrupa Veri Stratejisi’nin son bileşeni niteliğinde ve birlik bünyesindeki dijital dönüşüm politikasının hayata geçirilmesi açısından oldukça önemli. Taslak metin, kişisel olmayan verileri de içeren geniş bir veri tanımına sahip bulunuyor. Esas olarak araçlar, ev aletleri, tıbbi cihazlar, tarımsal ve endüstriyel makinalar gibi bağlantılı ürünlerin ürettiği Nesnelerin İnterneti (IoT) olarak da adlandırılan verileri kapsıyor. Bu yönüyle, farklı sektörlere yönelik detaylı yükümlülükler de getirmesi beklenen yatay bir düzenleme niteliği taşıyor.

Böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna gelince; temelde veriye erişim imkanının artırılması ile, verinin daha verimli ve adil bir şekilde kullanımının amaçlandığı söylenebilir. Özellikle, verilerin belirli teşebbüslerin tekelinden çıkarılması ve küçük/orta ölçekli işletmelerin faydalanmasına yönelik bir anlayış ön plana çıkıyor. Nitekim Komisyon yetkilileri tarafından da; bu durumun, bağlantılı nesneler aracılığıyla üretilen veriden elde edilen ekonomik değeri ve inovasyonu artıracağı ifade edilmiştir. Bu doğrultuda Veri Yasası’nın özetle, kimin veriyi hangi şartlarda kullanabileceğini ele aldığı söylenebilir.

Yasada öne çıkan düzenlemelere değinmek gerekirse, ilk olarak veriye erişimle ilgili yükümlülüklere değinilebilir. Bu doğrultuda verilerin kullanıcıların doğrudan, kolay ve güvenli bir şekilde erişimine imkan verecek bir formatta olması ile sözleşmede kullanıcıya veriyle ilgili çeşitli bilgilendirmelerin sunulması gerektiğine ilişkin somut yükümlülükler söz konusu. Yanı sıra, verilerin kullanıma sunulması ve üçüncü kişilere aktarımını kolaylaştıran detaylı yükümlülüklere de yer veriliyor. Bu doğrultuda metnin bir bölümü spesifik olarak, veri paylaşımına ilişkin sözleşmelerde küçük/orta ölçekli işletmeler aleyhine haksız nitelik taşıyacak hususları düzenliyor ve ilave olarak bu konuda Komisyon tarafından bağlayıcı niteliği olmayan örnek sözleşme hükümlerinin hazırlanması öngörülüyor. Yasa taslağı ayrıca, istisnai hallerde, verilerin kamu kurumlarıyla paylaşılabilmesine ilişkin özel hükümler içeriyor.

Düzenlemede dikkat çeken konulardan birisi de, bulut hizmetleri dahil olmak üzere veri işleme hizmeti alan müşterilerin, bu sözleşmelerini feshetmelerini ve farklı hizmet sağlayıcılarına geçiş yapabilmelerini kolaylaştıran hükümlere yer verilmesidir. Bu kapsamda, müşterilerin yeni sağlayıcılarından benzer nitelikte hizmet alabilmelerini temin etmeye yönelik teknik açıdan ya da sözleşme veya organizasyon boyutunda spesifik birtakım yükümlülükler düzenleniyor.

Öte yandan, taslağın düzenlediği konular arasında; yurt dışına veri aktarımına ilişkin kısıtlamalar, veri paylaşımı kapsamında akıllı sözleşmelerin kullanımı ve hizmetlerin müşterek şekilde çalışabilirliğine ilişkin gereklilikler de yer alıyor.

Son olarak bu yasanın diğer mevzuatlarla ilişkisine de değinmek gerekiyor. Özellikle kişisel verilerin korunması ve rekabet hukuku bağlamındaki hususların bu taslağa yansıdığını söylemek mümkün. Örneğin düzenlemede, bir taraftan veri paylaşımının kolaylaştırılmasına yönelik yükümlülükler öngörülürken; diğer taraftan, bu paylaşımın kişisel verilerin ihlaline veya verilerin rakip şirketler tarafından kullanımına yol açmaması için kısıtlamalar da bulunuyor. Yine de bu regülasyon açısından; “puzzle’ın yeni bir parçası” olarak Avrupa Birliği nezdinde yürürlükteki veya taslak haldeki diğer mevzuatlarla ilişkisi kapsamında somutlaştırılmaya ihtiyaç duyulan hususlar taşıdığı göze çarpmaktadır. Dolayısıyla, metnin yasalaşması ve uygulanması sürecinde bu yöndeki tartışmaların gündeme geleceği açıktır.

Abone ol