📎 Dedikonun sosyolojisi

Sizler için dedikodu hakkında bazı ilginç gerçekleri derledik:

• İnsanlar dedikodu yapmaya beş yaşında başlıyorlar. Çocuklarla yapılan bir deneyde beş yaşındaki miniklerin oynadıkları bir oyunda yer alan karakterin hoşa gitmeyen davranışlarını birbirleriyle paylaştıkları ve arkadaşlarını “O karakteri seçme, o şu şekilde davranıyor” diyerek uyardıkları görülmüş.
• İnsanların diğer primatlara oranla daha büyük gruplar oluşturup devam ettirebilmelerinin sebebinin dedikodu olduğu ileri sürülüyor. Dedikodu sayesinde büyük insan gruplarında çok sayıda insan arasında bağ kurulabiliyor ve sağlam ilişkiler devam ettirilebiliyor. Çünkü gruba uyum sağlayamayan üye dedikodu vasıtasıyla tüm diğer üyelere bildiriliyor. O üye ya gruptan atılıyor ya da uyum sağlamak zorunda kalıyor.
• Dedikodu sistemlerinde sızıntılar sıklıkla görülüyor ve elbette sonuçları var. Sızıntıyı yaratan zayıf halkanın dışlanması ve grup dışı kalması olası.
• Dedikoduya dair genel tavrımız şu: "Ben başkaları hakkında yapayım ama benim hakkımda yapılmasın."
• Bazı araştırmacılar dedikodunun kültürel öğrenmeye hizmet ettiğini, çünkü dedikodu sayesinde “sosyal olarak kabul edilir davranışları” öğrendiğimizi söylüyorlar.
• Herkes dedikodu yapıyor ancak dışa dönük kişiler içe dönüklerden biraz daha fazla.

📍 Direniş olarak dedikodu

• Grup içinde üyeler birbirleriyle üçüncü kişiler hakkındaki negatif bilgileri paylaşıyorlar. Bu dedikodunun faydası grup üyelerini o kişinin muhtemel zararlı davranışlarından korumak.
• Dedikodunun dezavantajlı işçi grupları tarafından kriz zamanlarında dayanışma ve kendilerini sömürenlere karşı bir direniş yöntemi olarak kullanıldığını gösteren çalışmalar var.
• İşle ilgili atılan e-postaların % 15’i dedikodu içeriyor.

_{Gossip Girl, 2007, IMDB}

🛎️ Neden dedikodu yapıyoruz?

• Yukarı da söylediğimiz gibi araştırmacılar dedikodunun atalarımızın hayatta kalmasını sağladığını söylüyorlar. Biz ise intikam alma, sosyalleşme ve eğlenme, bağ kurma, gruba ait olma, grubu ve sevdiklerimizi koruyacağını düşündüğümüz bilgiyi paylaşma, dedikodu nesnesini itibarsızlaştırma ve sosyal grup içinde konumunu sarsma gibi sebeplerle dedikodu kazanlarını kaynatıyoruz.
• Dedikodu, yapana gücü elinde tutma hissi vererek psikolojik açıdan duygusal bir ödül etkisi yaratıyor.
• Hakkında yapılan olumlu ve olumsuz dedikoduları dinleyen kişilerin beyinleri incelendiğinde prefrontal kortekste ekstra hareketlilik gözlenmiş. Bu, kişinin kompleks sosyal davranışlarını idare eden bölüm. Bu çalışmadan anladığımız, herkesin toplum tarafından kabul görmek ve bunun için de insanlar tarafından “iyi” görülmek istediği.
• Psikologlar dedikodu yapmanın sosyal bir yetenek olduğunu söylüyorlar. Bu yetenek hepimize gerekli çünkü diğer insanlarla sosyal bağlantılarımızı korumamızı ve geliştirmemizi sağlıyor.
• Hakkımızda olumlu dedikodu yapıldığında itibarımız güçleniyor ve diğer insanların bizimle işbirliği yapma istekleri artıyor.
• Dedikodunun ömrü uzattığına dair bir çalışma bildiğimiz kadarıyla yok. Olsaydı burada, bu sayımızın sonunda çok şık dururdu.