aposto-logo
TR
TREN

12 Ekim 1969 tarihinde Türkiye yine sandık başındaydı. Vatandaşlar ellerine aldıkları seçim pusulalarının uzunluğu karşısında hayret içindeydiler. Bu seçimde katılım oranının %64,3 seviyesinde kalması, 1969 seçimlerinin bugüne kadar ki en düşük katılıma sahip seçim olarak tarihe geçmesine sebep olacaktı. Bu seçim dağıtılan pusulalarda 8 parti bulunuyor, bunlara ek olarak da bağımsız adaylar dikkat çekiyordu. 1965 yılından bu yana yeni partiler kurulmuş ve bu partiler de seçime katılmıştı. Önceki seçimde bulunan AP, CHP, Millet Partisi (MP), Yeni Türkiye Partisi (YTP) ve Türkiye İşçi Partisi (TİP) haricinde 3 yeni isim pusulada yerlerini almıştı. 

Bu partilerin ilki Milliyetçi Hareket Partisi idi. MHP aslında eski Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisinin yenilenmesiyle oluşmuştu. Partinin lideri eski MBK üyesi Alparslan Türkeş idi. Türkeş’in partisi Türkiye siyasetinde daha önce görülmemiş bir çizgide bulunuyordu. Türkçülük fikri halihazırda siyasetin bir gerçeği iken hiçbir parti bu fikre MHP kadar sarılmamıştı. MHP siyasi spektrumda aşırı sağ bir duruş sergiliyor, politikaları ise muhafazakarlık, Türkçülük ve sol karşıtı fikirler etrafında şekilleniyordu. 

Pusuladaki yeni isimlerden bir diğeri de Güven Partisi (GP) idi. Güven Partisi Turhan Feyzioğlu önderliğinde CHP içerisindeki muhalif bir grubun ayrılmasıyla kurulmuştu. CHP’den ayrılan bu vekillerin ana şikayeti ise CHP’nin politika tercihlerinin yanlış olduğunu düşünmeleriydi. Feyzioğlu önderliğindeki GP siyasi spektrumda merkezde yer alıyor, sosyal devlet ve Atatürkçülük fikirleri çevresinde politika üretmek istiyordu. GP duyurduğu politikaları sebebiyle sola yakın bir parti gibi görülüyor, hatta CHP’nin “ortanın solu” politikasını CHP’den önce duyuruyordu. Fakat GP’nin kurmayları arasında var olan sol karşıtlığı partinin sola yatkınlığını duyurmasını engelliyordu.

Pusuladaki son yeni isim ise Birlik Partisi (BP) idi. Hasan Tahsin Berkman tarafından kurulan bu parti aslen bir azınlık partisi olarak göze çarpıyordu. Tamamı Alevi olan kurucu kadronun en büyük amaçlarından biri Türkiye’nin din ve vicdan özgürlüğü bakımından ilerlemesiydi. Parti ambleminde 12 imamı temsil eden 12 yıldız ve Hz. Ali’yi simgeleyen bir aslan bulunan, ülkedeki Alevi nüfusa seslenen ilk parti olan BP siyasi spektrumda merkezin solunda kalıyordu. BP’nin kuruluşu her ne kadar ülkedeki Alevi temsiliyeti için önemli olsa da partinin Aleviliğe bakışını Türklük ekseninde kurması Kürt Alevileri için temsiliyetin sağlanamamasına sebep olacaktı. 

12 Ekim günü yapılan seçimler sonucunda ise AP yine birinci parti olarak çıkmıştı. AP toplam oyun %46,6’sını alarak 256 vekil çıkarmıştı. AP’yi CHP takip etmiş ve %27,4’ünü alarak 143 vekil çıkarmıştı. Her iki parti de oy kaybına uğramış fakat milli bakiye sisteminin D’hondt sistemi ile değiştirilmesi sonucu vekil sayılarını artırmışlardı. Sandıktan üçüncü parti olarak ise yeni kurulan Güven Partisi çıkmıştır. GP oyların %6,6’sını alarak 15 vekil çıkarmıştı. Osman Bölükbaşı liderliğindeki MP ise %3,2 oy alarak hem oy kaybetmiş hem de Mecliste 25 sandalye kaybederek 6 vekil çıkarabilmişti. Bölükbaşı’nın eski partisi Türkeş liderliğinde %3 oy alarak sadece 1 vekil çıkarmıştı. 

BP ise %2,8 oy ile 8 vekil çıkararak Meclise girmişti. Önceki seçimlerde sol görüşü Meclise sokan TİP ise milli bakiye sisteminin terkiyle güç kaybetmişti. TİP bu seçimde %2,7 oy alarak sadece 2 vekil çıkarabilmişti. Meclise giren son parti ise YTP idi. Koalisyon hükümetlerine katılımıyla seçmenlerinden tepki çeken YTP çok kan kaybetmiş ve sadece %2,2 oy alabilmişti. YTP 13 sandalye kaybederek 6 vekil ile Meclise girebilmişti. Bu seçimin önemli noktalarından biri ise bağımsız vekil adaylarının toplam oyun %5,6’sını almış olmasıydı. Bu oy oranıyla aralarında Necmettin Erbakan’ın da bulunduğu 13 bağımsız vekil Meclise girmişti.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

İLGİLİ BAŞLIKLAR

muhafazakar

sosyal devlet

Türkiye

Millet Partisi

Yeni Türkiye Partisi

Türkiye İşçi Partisi

Milliyetçi Hareket Partisi

Cumhuriyetçi Köylü Millet

Alparslan Türkeş

Türkçülük

Güven Partisi

Turhan Feyzioğlu

Atatürkçülük

ortanın solu

Birlik Partisi

Hasan Tahsin Berkman

NEREDE YAYIMLANDI?

ParlamentoParlamento

BÜLTEN SAYISI

Yakın Geçmiş: Milli Şef'in Vedası

Türkiye’nin siyasi geçmişini incelediğimiz serimizin 4. sayısına hoş geldiniz. Bu sayıda AP iktidarının kaderine, Cumhuriyet Halk Partisi lideri İnönü’nün ise siyasete vedasına ışık tutacak, 1970’lerin Türkiye'sine giriş yapacağız.

26 Tem 2022

Yakın Geçmiş #4

YAZARLAR

Parlamento

TBMM ile büyükşehir belediye meclislerindeki gelişmeler, meclislere dair araştırma raporları ve siyasete dair daha fazlası her hafta bu yayında!

İLGİLİ OKUMALAR

;