Cadılar Bayramı, çocukların kostümlerle kapı kapı dolaşıp şeker topladığı neşeli bir gün gibi görünür ama aslında binlerce yıllık bir geleneğin modern yansıması. Keltler'den ABD'ye doğru uzanan Cadılar Bayramı hikayeleri, sinemanın da etkisiyle insanlığın korkularıyla yüzleştiği, onları yeniden şekillendirdiği bir serüvene dönüştü.

Yazı: Tuğçe Madayanti Şen

Cadılar Bayramı, çocukların antik çağlardan kalma Kirke, Baba Yaga kostümleriyle, Michael Myers'ın maskesi veya Çığlık'ın Ghostface'iyle kapı kapı dolaşıp şeker topladığı neşeli bir gün gibi görünür ama aslında binlerce yıllık bir geleneğin modern yansımasıdır.

Yaklaşık 2.500 yıl önce Keltler, yazın bittiği o soğuk ekim gecelerinde Samhain ateşlerini yakardı. Korkuyu bastırmak için değil, onu anlamak, topluluklarını güçlendirmek ve mevsimlerin döngüsüne saygı duymak için... İşte o ateşlerin başında doğan kostümler, maskeler; korkuyu törpüleyen, ona şekil veren ritüellerle özgürlüğün ve kolektif hafızanın bir ifadesi hâline geldi.

Samhain’in mistik gecelerinden modern sinemanın kadrajlarına uzanan bu devr-i daim, Cadılar Bayramı’nı herhangi bir kutlama olmaktan çıkarıp, insanlığın korkularıyla yüzleştiği, onları yeniden şekillendirdiği bir serüvene dönüştürdü.

Ritüelin evrimi

Keltler için 31 Ekim gecesi, ruhlar dünyasının kapıları aralanıyor, ölüler geri dönüyor, periler, cinler, hayaletler yaşayanlarla aynı havayı soluyordu. Ya insanlar ne yapıyordu? Korkuyu üzerlerine giyiyorlardı. Hayvan postları, korkunç maskeler ile “Biz de sizdeniz” diyorlardı kötü ruhlara. Ateş çemberleri yakıyorlardı ki hem korusun hem korkutsun.

Sonra Roma geldi ve Kelt topraklarını ele geçirdi. Samhain, Feralia’yla kucaklaştı. Roma’nın ölüleri anan halk festivali. Derken Hıristiyanlık yükseldi. 8. yüzyılda Papa 3. Gregorius, 1 Kasım’ı “Tüm Azizler Günü” ilan etti. Ve bunu tam Samhain’in üstüne denk getirdi. Pagan ateşini söndürmek değil, Hıristiyan mumuyla yeniden yakmak gibi bir hamleydi.

YAZININ DEVAMI