Eğer sözcüğü genelde “şart” anlamını güçlendirmek için şartlı cümlelerin başına getirilir. “Takdirde, ise, halinde, şayet” anlamlarında kullanılır. Üstelik "eğer" şiirlerde, şarkı sözlerinde de hak ettiği yeri her zaman bulmuştur.

Yazı: Suha Çalkıvik

Öğretmen arkadaşlarımızdan biri, çok içten bir dille yazdığı mektubunda, “İçinde eğer sözcüğünün geçtiği cümlelerde -sa şart kip ekinin de olduğunu düşünecek olursak bu sözcüğün dilimizdeki varlık sebebi nedir?” diye soruyordu. Bu yazıda eğer sözcüğünün dilimizdeki varlık sebebini bir iletişimci bakışıyla sorgulamaya çalışacağım.

Eğer sözcüğü şiirlerde, şarkı sözlerinde hak ettiği yeri her zaman bulmuştur. Eğer sözcüğü genelde “şart” anlamını güçlendirmek için şartlı cümlelerin başına getirilir. “Takdirde, ise, halinde, şayet” anlamlarında kullanılır eğer sözcüğü. Eğer dışında dilimize Farsçadan giren diğer bağlaçlar şunlar: bari, çünkü, gerçi, güya, hem ... hem, hiç, hoş, ki, kah ... kah, meğer, meğer ki, ya ... ya.

Dil bilimci Oya Kaynak, Türkçede Bağlaçlar adlı makalesinde, eğer, şayet sözcüklerini, şart anlamı kazandıran cümle bağlaçları olarak tanımlar:

“Bu bağlaçlar şart cümlelerinin başına gelir ve ondan sonraki cümle, şartın sonucudur. Şayet bağlacının kullanıldığı cümlelerde ihtimal derecesi daha azdır. ‘Eğer sen de genç olsaydın beni anlayabilirdin.’, ‘Şayet size verdiğim işi yapmazsanız, sizin için iyi şeyler düşünmeyeceğim.'”

YAZININ DEVAMI