"Tutumlu iyimserlik" (frugal optimism) tüketicilerin ekonominin düzeleceğine dair iyimserlikleri artarken harcamalarını azaltmaya yani tasarrufa devam ettiği durumu niteliyor. Yani kavram, finansal krizlerin yarattığı ve artık neredeyse kalıcı hâle gelen kaygı ile psikolojik direnç arasında bir kopma noktasına işaret ediyor. Peki bu, bir nevi direniş mi yoksa sınıfsal körlüğe neden olan ve "tutumlu bir şüphe"yle yaklaşmamız gereken yeni bir akım mı?

Yazı: Ümit Alan

Son birkaç yıldır tuhaf bir mağazacılık trendi var. Tuhafiyeciliğin işlevsellikten arındırılmış hâline benzetiyorum. Özellikle Çin ve Danimarka menşeli örnekleri dikkatimi çekiyor. Çocuklara, gençlere ve büyümeye direnen bencileyin yetişkinlere hitap ediyorlar. Bu mağazalarda oyuncak var, kırtasiye var, hediyelik eşya var, küçük ev eşyaları var. Tek başına bunların hiçbiri değil ama o ayın konseptine göre aslında bunların hepsi ve daha fazlası.

Ebeveynler bilir: Böyle yerlere çocukla girmek kaosa bilet almaktır. Her şeyi ve özellikle saçma sapan şeyleri alıp almama konusunda gerilimli bir pazarlık ve aile içi krizler başlar buralarda. Bizim için de öyleydi.

Geçen sonbahar, kızımızın artık para hesabı yapabilecek yaşlara eriştiğine ikna olarak buna bir son vermek istedik. Çocuk eğitimindeki o klasik yönteme başvurduk. Önce haftalık sabit bir harçlık belirledik. Sonra da tüketilecek şeyler arasında da istek ve ihtiyaç diye ayrım yaptık. İhtiyaç olan şeyler bize yani ebeveynlere aitti, istek olan şeyler ise o sabit harçlıkla alınacaktı. Bunu yaptıktan sonra, bu mağazalardan kaç kez elimiz boş çıktık hatırlamıyorum.

• İlk zamanlar rüya gibi geliyordu. Kızım bir şeyleri eline alıyor, sonra etiketine bakıp geri koyuyor (buradan harçlığının düşük olduğu akla gelmesin, o mağazalardaki pek çok şeyi alacak kadar makul seviyede) hatta "Bu kadar etmez bu" diye söyleniyor ve harçlığını biriktirip kendine göre daha anlamlı bir şeye harcamayı tercih ediyordu.

Çocuk eğitiminde çoğu ebeveynin başvurduğu klasik bir metot bu. Biz yetişkinler ne kadar becerebiliyoruz bilmiyorum ama 2026 trend öngörülerine baktığımda, çocukları farkında olmadan "tutumlu iyimserlik" akımına hazırladığımızı fark ettim. Paradoksal bir şekilde, o mağazalar hem alışveriş yaparken hem de yapmazken “tutumlu iyimserlik” akımına hizmet ediyorlar. Bunu biraz açalım.

YAZININ DEVAMI