Berrak Yurdakul "Ev Yapımı Bir Paraşüt" romanında karmaşık bir zihinsel çatışmayı sahneye koyuyor: "Ego"nun iki farklı yorumu. Bir yanda psikanalizin koruyucu mekanizması, öte yandaysa spiritüel öğretilerin aşılması gereken bir illüzyon olarak tanımlandığı bir yapı. Yurdakul, bu iki yaklaşımı aynı bilinç düzleminde çarpıştırarak okuru hem analitik hem de sezgisel bir yüzleşmeye davet ediyor.

Yazı: Ömer Şentürk

Psikanalitik literatürde "ego", ilkel dürtüler ile toplumsal gerçeklik arasında denge kuran bir "hakem"dir. Görevi bireyi korumak, onu hayatta tutmak ve ruhsal bütünlüğünü sürdürmesini sağlamaktır. Ancak romanın spiritüel katmanında ego, bambaşka bir biçimde belirir: Sürekli geçmişe ve geleceğe savrulan, mağduriyet ya da üstünlük anlatıları üreten, bireyi "şimdi"den koparan sahte bir benlik. Bu ikili yapı, romanın temel gerilim hattını oluşturuyor.

Bu gerilimin en somut tezahürü, Madam Bobogel karakterinde karşımıza çıkıyor. Carl Jung’un "gölge" kavramını akla getiren bu figür, anlatıcının bastırdığı, reddettiği ya da yüzleşmekten kaçındığı yönlerinin dışavurumu işlevini görüyor. Bobogel’in bitmek bilmeyen kibri ve kendini yüceltme hâli, psikanalitik açıdan bakıldığında klasik bir savunma mekanizması. İnsanın dehlizlerindeki yetersizlik ve değersizlik duygularını bastırmak için inşa ettiği narsisistik bir zırh. Onun “Sonsuz Işığın Elçisi” olduğuna dair iddiası, aslında kırılgan bir benliğin çöküşünü engellemek için kurduğu devasa bir yanılsamadan başka bir şey ifade etmiyor.

Ancak roman sadece bu perspektifle yetinmiyor. Mama Nono’nun rehberliğinde açılan spiritüel bakış, Bobogel’i bir “kişilik” olmaktan çıkarıyor ve onu yalnızca bir “zihin gürültüsü” olarak yeniden tanımlıyor. Bu noktada kibir, artık savunulması gereken bir yapıdan çok, gözlemlenmesi gereken bir alışkanlık, bir etiket, bir yanılsama hâline geliyor. İnsan, kendi yarattığı bu etiketlerle özdeşleştiği ölçüde gerçek özünden uzaklaşıyor.

YAZININ DEVAMI