Üniversite kavramı aşınsa da ona duyduğumuz ihtiyaç canlı. Gençlerin erteledikleri hayatı deneyimledikleri, insanlaştıkları, dünyaya dair tavır geliştirdikleri, beceri seti, düşünme biçimi, formasyon edindikleri kurumsal anlamda kavramın altını dolduran üniversite olanaklıdır. İhtiyacımız, yönümüz, kutup yıldızımız hâlâ özerk üniversitedir.

Yazı: Metin V. Bayrak

Üniversite sınav sonuçları açıklandı. Tercih zamanı başladı. Evlerde telaş var. Yaz programları tercih takvimine göre güncelleniyor. Kimi haneleri sevinç kaplarken kimilerine ateş düştü. Yüzler asıldı, asılmayanlarsa ekşidi. Gençlerin önüne listeler, puanlar, başarı sıraları, tercih robotları, tanıtım çadırları, burs vaatleri, kontenjan tabloları serildi. Herkes aynı soruyu soruyor: Neresi olur? Hangi bölüm gelir? Hangi meslek?

• Gençlerin bugün girmek, yükselmek, yerleşmek istedikleri “makam” neresi? Hayatın bekleme odası mı, iş başvurusu yapanlar kulübü mü, diploma pazarı mı, yoksa çoktan içi boşal(tıl)mış ama imgesi sürekli parlatılan bir sahne mi?

“Olgunluktan itaate: Liseyi ne zaman kaybettik?” başlıklı yazıda liseyi, çocukluktan geleceğe uzanan kayıp eşik olarak düşünmüştük. Lisenin gençlerin bedenlerini, düşüncelerini, ilişkilerini, kamusal sorumluluklarını deneyerek kişileştikleri güvenli olgunlaşma alanı olması beklenirken, gençlerin üniversite sınavı için dört yıl bekletildikleri "yarı-açık bir hapishane"ye dönüştürüldüğünü söylemiştik. Şimdi aynı soruyu üniversite için sesimizi biraz daha yükselterek soralım: Üniversite, belirli bir alanda kazanılan formasyon mu, yoksa ertelenmiş hayatın yeni bekleme odalarından biri mi?

Üniversite nedir?

Bu yazı ile muradım, tam da tercih haftasında gençlerin ve ailelerin önüne konan o parlak katalogların, tanıtım filmlerinin, burs vaatlerinin, meslek hesaplarının arkasındaki soruyu sormak: Üniversite nedir?

Etimolojik olarak “üniversite” sözcüğüne çeşitli anlamlar yüklenir: Evrensellik, bütünlük, hakikatin birliği. 1933 öncesi üniversite yerine kullandığımız “darülfünun” da benzer biçimde bilimlerin evi, bilimlerin birlikteliği anlamına gelir.

Üniversite; binaya, kampüse, bölüme, kontenjana ya da diplomaya indirgenemez. Hakikat arayışının kurumsal makamı; bilginin, yöntemin, kuşkunun, itirazın ve sahici karşılaşmaların topos'udur. Bir kurumun üniversite olup olmadığı, içinde yer alanlara düşünme, söz alma, kendini ortaya koyma, özneleşme, politikleşme imkanı verip vermediğiyle ölçülür.

YAZININ DEVAMI