İşitme engelli bireyler titreşim, ritim, beden hareketleri, ışık ve işaret diliyle müziğin başka bir dünyasını keşfediyorlar. İşitme engelli müzisyenlerden oluşan Moon Deaf Music üyeleri ve uzmanlar ile biraraya geldik; müziğin yalnızca kulakla duyulan bir şey olmaması üzerine konuştuk.

Yazı: Eda Solmaz

Uluslararası arenada birçok müzisyen engelli dinleyicileri için tercümanlar ile çalışmaya özen gösteriyor. Geçen ay katıldığım Paris’teki Rock En Sein festivalindeki bazı konserlerde sahnenin hemen sağında işitme engelliler için işaret dili tercümanları yer alıyordu. Wet Leg konserinde özellikle bu durum dikkatimi çekti. Bir süre sonra grubu değil, tercümanı izlemeye başladım. Sahnenin üzerinde ritme ve şarkı sözlerine coşkuyla eşlik eden işaret dili tercümanının müzikle ahengi heyecan vericiydi.

Birkaç gün önce de Hadise’nin konserinde, işitme engelli bir bireyin şarkıları arkadaşının kendisine işaret diliyle çevirmesi sayesinde takip ettiği bir videoyla karşılaştım. Bu anları fark eden Hadise, hayranının işaret dilinin konserlerde ve kliplerde daha fazla yer alması yönündeki isteğini dikkate alacağını söyledi.

Bir müzik dinleyicisi olarak bu konuya hiç dikkat etmediğimi araştırma yaparken fark ettim. Aslında daha önce katıldığım bazı yurt dışı konserlerinde işaret dili tercümanları yer alıyordu. Mesela Coldplay, "Music of the Spheres" turnesinde her konserde işitme engelli dinleyiciler için özel ASL (Amerikan İşaret Dili) tercümanları dışında titreşimli yelekler (SubPac) ve işitme cihazları sağlıyordu.

ABD’de Amber Galloway Gallego, işaret dili tercümesindeki en ünlü isimlerden. Eminem, Snoop Dogg, Kendrick Lamar, Beyoncé, Red Hot Chilli Peppers gibi birçok ismin turnesine dahil olup onların müziğini işitme engelli bireyler için tercüme ediyor. Gallego verdiği bir röportajda konserler öncesi hazırlık sürecinin uzun ve çetrefilli olduğundan bahsediyor:

"Öncelikle sanatçıyı araştırıyoruz. Müzikleri aracılığıyla neyi aktarmaya çalıştıklarını anlıyoruz. Hayranları onlarda ne görüyor? Her iki perspektifi de yakalamaya ve hem onları hem de müziklerini doğru temsil edeceğimizden emin olmaya çalışıyoruz. Tüm konserlerinde çaldıkları şarkı listelerinin bir dökümünü çıkarıyoruz ki kendi şarkı listemizi oluşturabilelim. Sahneye adım atmadan önce tüm şarkıları ezberliyoruz. Adeta gösterinin bir parçası, şovun ekstra bir enstrümanı hâline geliyoruz."

YAZININ DEVAMI