Abdülfettah es-Sisi, Mısır’da üçüncü defa Cumhurbaşkanı seçildi

Mısır'da Abdülfettah es-Sisi 3. kez Cumhurbaşkanı seçildi. 44,7 milyon seçmenin oy kullandığı ve katılım oranının %66,8 olduğu bildirilen seçimlerde, Mısır Ulusal Seçim Komisyonu Başkanı Hazım Bedevi ülkenin mevcut lideri Sisi'nin geçerli oyların %89,6'sını aldığını duyurdu.

Böylece görev süresi 6 yıl daha uzayan Sisi’nin 2030’a kadar iktidarda kalacağı da kesinleşti. Sisi'nin sonraki seçimde aday olması anayasal olarak mümkün değil, ancak Sisi zaten üçüncü kez aday olabilmek için de 2019’da Anayasa’yı değiştirmiş, görev süresini de 4 yıldan 6’ya yükseltmişti.

• Bir adım geriden: Sisi'nin 2018'de %97 oy oranı ile Cumhurbaşkanı seçildiği bir önceki seçimde katılım %41 seviyesindeydi.

Eleştiriler

Sisi'nin rakiplerini kendisinin belirlediği yönündeki iddialar bu seçimde de tekrarlandı.

Sisi'nin en yakın rakibinin oy oranı %4,5'ta kalırken, kendisine karşı yarışan adayların "düşük profilli" olduğu eleştirileri de dile getirildi.

Muhalefetin önde gelen adayı Ahmed Tantavi, Ekim ayında yarıştan çekilmişti. Yetkililerin destekçilerini hedef aldığını söyleyen Tantavi, adaylıktan çekilmesinin gerekçesi olarak kampanyasına yönelik tehditleri ve şiddet eylemlerini gösterdi. Ulusal Seçim Otoritesi ise bu iddiaları reddetti.

Reuters'a konuşan Kahire merkezli bağımsız bir insan hakları örgütü olan Mısır Kişisel Haklar İnisiyatifi (EIPR) Direktörü Hüssam Bağat, “Seçim yapılmadı, Sisi tüm devlet aygıtını ve güvenlik kurumlarını kullanarak ciddi herhangi bir rakibin aday olmasını engelledi. Tıpkı geçen sefer olduğu gibi, politikalarını ya çok az eleştiren ya da hiç eleştiremeyen rakiplerini kendi elleriyle seçti” yorumunda bulundu.

Reuters, kendilerine gıda yardımı yapılan –özellikle de taşradaki– seçmenlerin otobüslerle oy verme merkezlerine taşındığını ve bazı işverenlerin çalışanlarına Sisi'ye oy vermeleri yönünde baskı yaptığını bildirdi. Devlet medyası ise bunun yasalara aykırı olduğunu savunarak oy karşılığında yardım yapıldığını reddetti ve oylamanın “siyasi çoğulculuk yolunda atılmış doğru bir adım” olduğunu iddia etti.

Sisi’nin karnesi

Mısır'ın seçim sürecinde öne çıkan konular ekonomi ve Gazze'deki savaş oldu.

Mısır lirası (EGP) geçen 9 ayda ABD doları karşısında %50'den fazla değer kaybetti. 100 milyonluk nüfusunun neredeyse üçte biri yoksulluk sınırının altında yaşayan Mısır'ın ekonomisi büyük oranda ithalata dayalı; bu da ülkede bir döviz karaborsası oluşmasına neden olurken, temel tüketim ürünlerinin fiyatlarındaki artışı da tetikledi.

Sisi ayrıca cumhurbaşkanlığı süresince altyapı hizmetlerine ve mega projelere büyük yatırımlar yaptı. Ülkedeki otoyollar genişletilirken, üst geçit ve köprüler yapıldı; başkent Kahire'nin 45 km güneydoğusuna ülkenin yeni başkenti olması amacıyla inşa edilen ve henüz adı konulmamış şehrin Mısır ekonomisine maliyetiyse 50 milyar doları aştı.

Erdoğan ile ilişkiler

^{İslam İşbirliği Teşkilatı Olağanüstü Zirvesi'nde biraraya gelen Sisi ile Erdoğan | Fotoğraf: AA}

Mısır’da Hüsnü Mübarek’in 29 yıllık iktidarı, 2011 yılındaki Arap Baharı olaylarıyla sona ermişti. Müslüman Kardeşler'in kurduğu Özgürlük ve Adalet Partisi'nin başkanı Muhammed Mursi'nin –katılımın %54'te kaldığı– 2012 seçimlerinde oyların %52’sini alarak Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından başlayan protestoların şiddet olaylarına dönüşmesi üzerine Mısır Silahlı Kuvvetleri, 2013 yılında Müslüman Kardeşler'e yakınlığıyla bilinen ve Mursi tarafından atanan Abdülfettah es-Sisi'nin önderliğinde yönetime el koymuştu.

• Perspektif: O sırada Türkiye’de ise Gezi olayları yaşanıyordu.

Müslüman Kardeşler'le yakın bir görüntü çizen AK Parti, Mursi'nin iktidara gelmesiyle Mısır ile ilişkilerde de ivme yakalamıştı. Ancak Sisi liderliğindeki darbe yönetiminin Mursi'nin de üyesi olduğu Müslüman Kardeşler Hareketi'ni feshederek Türkiye'nin Kahire Büyükelçisini "istenmeyen kişi" ilan etmesiyle iki ülke arasındaki ilişkiler maslahatgüzar seviyesine geriledi.

• Bununla birlikte: 2015 yılında yargılandığı bir davada idama mahkum edilen Mursi, 2019 yılında devam eden bir başka davanın duruşması esnasında fenalaşarak öldü.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçen yıllar içinde Sisi için “katil”, “darbeci”, “zalim” gibi ifadeler kullanmıştı. Ancak Erdoğan, geçen yıl Katar’ın ev sahipliğinde düzenlenen Dünya Kupası'nın açılış töreni için gittiği Doha’da kameralar karşısında biraraya geldiği Sisi ile el sıkıştı.

Geçen yıl Endonezya’da düzenlenen G20 Zirvesi’nde “Siyasette ebedi olarak dargınlık, kırgınlık, küslük olmaz. Vakti, zamanı geldiği anda oturur, değerlendirir, ona göre de bir yenilemeyi yapabilirsiniz. Şu anda Türkiye olarak, bu konularda sıkıntılı olduğumuz ülkelerle ilişkileri yeniden ele alabiliriz. Hele hele Haziran seçiminden sonra bir sil baştan yapabiliriz” ifadelerini kullanan Erdoğan, bu yıl Sisi ile önce Hindistan’da düzenlenen G20 zirvesi için gittiği Yeni Delhi'de sonrasındaysa Gazze gündemiyle gerçekleştirilen İslam İşbirliği Teşkilatı Olağanüstü Zirvesi temasları kapsamında Riyad’da biraraya geldi.

Mısır bugün, Ankara'nın Afrika'daki en büyük ticaret ortağı.