AK Parti’nin seçim beyannamesinde "gençlik"

GoFor

31 Mart’ta yapılacak Mahalli İdareler Genel Seçimleri Türkiye’nin yerel yönetimlerini belirleyecek. Belediye başkanları, büyükşehir belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve muhtar azalarını belirlemek için oy kullanılacak. Yerel seçimlere kısa bir zaman kala gençlerin oy potansiyeli, kamuoyunda ve siyasi partiler arasında tekrar gündeme geldi. Seçime giderken siyasi partiler yerel yönetimlere dair yaklaşımlarını yayımlamaya başladı. 

AK Parti de “Türkiye Yüzyılı Şehirleri için Gerçek Belediyecilik” başlıklı beyannamesinde 2024 yerel seçimlerine dair projelerini açıkladı. Sekiz farklı temadan oluşan beyannamede toplamda 64 kez “genç” kelimesi kullanıldı ve gençlere sadece “Türkiye Yüzyılı’nda Gerçek Sosyal Belediyecilik” bölümünde “Gençlerimiz” başlığı altında yer verildi. Oldukça kapsamlı ve detaylı hazırlanan beyannamede, tek bir başlık açılan gençlere yönelik projelerde gençlik temelli bir yaklaşım es geçildi. “Gençlerimiz” vurgusuyla gençleri, bağımsız ve eşit yurttaşlar olarak değil, birer "nesne" olarak ele alan beyanname, gençlik haklarını ihmal ediyor ve gençlerin sorunlarını yeniden üretiyor.

Beyannamede gençler, yetişkinlerin ve ailenin bir parçası olarak görülüyor ve “bizim gençlerimiz” vurgusuyla gençlerin kimleri kapsadığı belirsizlik yaratıyor. Beyannamede genç kadınlar ve LGBTİ+’lara yer verilmeyerek bu gençlerin yaşadığı bazı problemler görmezden geliniyor. 

Detaylı ve kapsamlı hazırlanan beyannamede gençlerin yaşadığı istihdam, barınma gibi problemlere yüzeysel yer veriliyor ve sorunlar ihtiyaçlara dayalı ele alınmıyor. 

2019 seçimlerinde 27 büyükşehir belediye başkanı adayları içinde 18-30 yaş arasında genç adayı bulunmayan AK Parti’nin hazırladığı beyannamede gençlik politikalarına, gençlik örgütlerinin öncülük etmeleri hedeflenmiyor. Beyannamede gençler, yerel yönetimlerin hizmetlerinin alıcısı olarak görülüyor. Bu da gençlik hakları temelinden uzaklaşılmasına neden olarak hak ihlallerini derinleştiriliyor. 

Beyannamenin temel eksiği gençlik temelli yaklaşım

8 ana bölümden ve 162 sayfadan oluşan beyannamenin temel eksiği gençlik temelli yaklaşım oluyor. AK Parti’nin gençlik yaklaşımı, gençlik haklarını ihmal ediyor ve gençleri homojen bir grup olarak tanımlıyor. Tüm bunlar gençlerin karşılaştığı sosyal, ekonomik ve politik yapısal sorunları yeniden üretiyor.

Gençlik homojenleştirildi, bazıları beyanname dışında bırakıldı

AK Parti Beyannamesi’nde bazı gençlik gruplarının (öğrenciler, genç çiftçiler, genç girişimciler, NEET gençler) farklılaşan ihtiyaçları ele alınmış olmakla beyannamenin odağının dışında bırakılıyor. Hâlihazırda toplumsal ve politik açıdan önemli talepleri olan gençlik grupları (genç kadınlar, genç LGBTİ+’lar, genç işçiler, Kürt gençler, Roman gençler, engelli gençler, mülteci/göçmen gençler vb.) beyannamede kendine yer bulamıyor. Beyannamede yer alan “bizim gençlerimiz” vurgusunun hangi gençlik gruplarını kapsayıp hangilerini kapsamadığı özellikle Türkiye'deki kutuplaşma da göz önüne alındığında bir tartışma konusu. 

AK Parti’nin beyanları "hak odaklı" değil

AK Parti’nin seçim beyannamesinde gençlere yönelik beyanlara “sosyal belediyecilik” kısmında yer veriliyor. Bu beyanlar gençlere yönelik sosyal destekleri teşvik ederken hak odaklı bir yaklaşıma sahip değil. Bunun üç sebebi var:

• Birinci neden: Beyannamede yerel yönetimleri üstenci bir konumda pozisyonlandırarak amirane hizmetler veren, gençleriyse sadece hizmet alan ast bir konumda tanımlayan bir yaklaşıma sahip olunması.
• İkinci neden: Gençlik program ve politikalarına gençlik örgütlerinin öncülük etmelerini sağlamayı hedefleyen politikalara sahip olmaması. 
• Son neden: Gençlik hakları doğrultusunda kapsamlı ve tutarlı bir yerel gençlik politikası oluşturmaya dair bir beyan ya da hedefin bulunmaması.

Gençlik meclislerini gençler koordine etmeli

2019'da yapılan yerel seçimde, AK Parti’nin 27 büyükşehir belediye başkanı adayları içinde 18-30 yaş arasında genç aday yoktu. AK Parti’nin seçim beyannamesinde bulunan gençlik meclislerinin niceliğinin ve niteliğinin artırılması beyanının umut verici olsa da bu alanların siyasetçiler tarafından değil, gençler tarafından koordine edilmesi gerekiyor.

Gençler güvencesiz istihdama teşvik ediliyor

AK Parti’nin yerel seçim beyannamesinde genç işsizliği, gençlerin bireysel eksiklikleri üzerinden tanımlandı. Bu yaklaşım, güvencesiz istihdamı normalleştiriyor ve gençleri güvencesiz istihdama teşvik ediyor. Parti, gençlerin daha rekabetçi ve yenilikçi olması gerektiğini düşünerek, gençlere girişimcilik kapsamında eğitim ve teşvik vermeyi amaçlıyor. 

Beceri geliştirme ve kültür sanat

Seçim beyannamesinde gençlerin beceri geliştirmesi, mesleki eğitim ve girişimcilik kurslarıyla sağlanıyor. Beyannamede gençlerin yönelim ve taleplerine odaklanılmadığı tespitini yapmak mümkün. 

Gençler, ekonomik koşullar nedeniyle kütür sanat faaliyetlerine katılıma konusunda kaygılı. Gençlerin yalnızca %12,9’u belediyelere ait sosyal tesisleri kullanıyor. Gençlerin kültür sanat faaliyetlerine katılımı artırmak için kapsamlı sosyal politikaların üretilip hayata geçirilmesi ve bu süreçlere gençlik örgütlerinin dahil edilmesi gerekiyor.

Barınma krizinin nedeni konut yetersizliği mi? 

AK Parti barınma krizinin konut açığından kaynaklandığını savunuyor. Artan konut ve yurt fiyatları, gençlerin konut seçeneklerini kısıtlıyor. Bunun çözümü için, belediyelerin rant odaklı bir yaklaşım yerine gençlerin ihtiyaçlarını gözeten bir şehir planlama faaliyeti başlatması gerekiyor.

Artan işsizlik, ekonomik kriz, gelecek kaygısı gibi toplumsal sorunlar gençlerin zihin sağlığını olumsuz etkiliyor. AK Parti’nin seçim beyannamesinde gençlere psikososyal destek verilme nedenleri sınav kaygısı ve madde bağımlılığı olarak temellendiriliyor. Bireylerin dayanıklılığını artırmanın yanında sistemlerin ve politikaların dayanıklılığını artırmak gerekiyor.

Belediyelerde hâlihazırda bulunan sağlık ve psikososyal destek merkezlerinde hizmetlerin kalitesi ve yeterliliği üzerine veri ve çalışmalar bulunmuyor. Bunun çözmek için farklı gençlik gruplarının farklılaşan sorunlarını gözetmesi ve hizmetlerin verilerle izlenmesi gerekiyor.

AK Parti atık havzalarında çalışan gençleri görmezden geldi

Türkiye’de atık havzalarındaki en büyük iş gücünü gençler ve çocuklar oluşturuyor. Bu havzalardaki iş sağlığının düşük olması orada çalışan gençlerin sağlığını olumsuz etkiliyor. AK Parti'nin beyannamesinde ise bu havzalar, istihdam alanı olarak görülüyor. 

Beyannamede gençlerin çevresel sorunlarına yer verilmiyor

Eğitim veya istihdam için başka bir şehre göç eden gençler, taşındıkları şehirlere uyum sağlama sürecinde büyük problemler yaşıyor. AK Parti’nin beyannamesinde gençlerin iklim ve diğer çevresel krizlere karşı korumasız ve güvencesiz olduğu göz ardı ediliyor. Beyannamede gençlerin uyum süreciyle ilgili iki temel eksiğin şunlar olduğu göze çarpıyor:

• Toplulukların ihtiyaçlarını, görüşlerini ve taleplerini kapsayacak katılım odaklı yerel yönetim stratejinin bulunmaması ve toplulukların erişiminin nasıl artırılacağına dair bir politikanın bulunmaması.
• Gençlerin, uyum sürecinin sağlıklı olabilmesi için bu sürece yerel yönetimler doğrudan katılım göstermeli ve gençlerin; yerel fon, sigorta gibi hizmetlere erişimini artırmayı hedefleyen politikalar geliştirilmeli.  

AK Parti’nin "detaylı" beyannamesinde gençlik detaylandırılmadı

AK Parti’nin seçim beyannamesinde temel sorunların yerel yönetimlere olan yansımalarına kapsamlı ve detaylı şekilde yer verildi, ancak gençliğe aynı kapsamda yer verilmedi. Beyannamenin gençlik haklarını odağına almadığı, barınma ve istihdam gibi gençlerin pek çok sorununu göz ardı ettiği görüldü. Türkiye’de gençler, örgütlenme hakkına erişimde önemli sorunlarla karşılaşırken beyanname gençlik politikalarına gençlik örgütlerinin öncülük etmelerini hedeflemiyor ve gençlik hakları temelinden uzaklaşılmasına neden olarak hak ihlallerini derinleştiriyor. Türkiye’de tüm yerel bileşenlerin biraraya gelerek bir Yerel Gençlik Politikası oluşturmasına ihtiyaç var. Beyannamede ise kapsamlı ve tutarlı bir yerel gençlik politikası oluşturmaya dair beyan bulunmuyor.

GoFor: Türkiye’de gençlik politikasının hak temelli bir yaklaşımla ele alınması konusunda çalışan Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor), gençlik örgütlerinin birlikte hareket ettiği ortak bir platform. Toplam 57 üye örgütün yer aldığı GoFor, Türkiye’de Ulusal Gençlik Konseyi olarak resmî şekilde tanınmasa da 2019'dan beri bir çatı örgüt olarak Avrupa Gençlik Forumu’nda Türkiye'yi temsil ediyor. GoFor Avrupa Gençlik Forumu’nda gözlemci üye statüsünde ve tam üyeliğe geçmek için gerekli çalışmaları sürdürüyor.