Anayasal düzene başkaldırı: Devlette yargı krizi

AYM, Gezi Parkı Davası'nda mahkum olduktan sonra 14 Mayıs'ta düzenlenen genel seçimde TİP'ten milletvekili seçilen Can Atalay hakkında hak ihlali kararı vermişti. İstanbul 13. Ceza Mahkemesi'nin AYM kararını uygulayarak Atalay'ı serbest bırakması bekleniyordu; ancak yerel mahkeme dosyada karar verme yetkisinin Yargıtay'da olduğunu belirterek dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi'ne göndermişti.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 8 Kasım'da Can Atalay’ın mahkumiyet kararını onayan bir önceki kararın doğru olduğunu belirterek AYM'nin kararına uymayı reddetti. AYM'nin "Anayasa’yı ihlal ettiğini ve yetkisini aştığını" kaydeden Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Atalay hakkında ihlal kararı veren AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunulmasına hükmetti.

Hukukçulardan tepkiler 

Anayasa hukukçusu Prof. Dr. Korkut Kanadoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Yargıtay AYM üyeleri için suç duyurusunda bulunarak Anayasa’nın bağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkesine karşı çıkmıştır. Anayasa Madde 153 gereği Anayasa’yı nihai yorumlama yetkisine sahip olan AYM’yi etkisizleştirmeye çalışan Yargıtay, anayasal düzeni tanımadığı görüntüsü yaratmıştır" dedi.

Anayasa hukukçusu Dr. Serkan Köybaşı ise kararı "Bu kararı alan yargıçlar görevi kötüye kullanma ve Anayasa'yı fiilen yürürlükten kaldırma (darbe) suçundan yargılanmalı ve en ağır cezayı almalı. Bunun olmaması Türkiye'de bir anayasanın olmadığı ve Türkiye'nin artık bir çadır devletine dönüştüğü anlamına gelir" ifadeleriyle değerlendirdi. 

Türkiye Barolar Birliği ise Yargıtay'ın kararını "Anayasal düzeni değiştirme teşebbüsü" olarak nitelendirdi. Açıklamada ayrıca "Bu karara imza atan Yargıtay üyeleri derhal görevden el çekmeye davet edilmeli ve haklarında Yargıtay 1. Başkanlık Kurulu tarafından ceza soruşturması başlatılmalıdır" ifadeleri yer aldı. 

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Volkan Aslan, "Hakkında suç duyurusunda bulunulması gerekenler, Anayasa Mahkemesi üyeleri değil bu kararı veren Yargıtay üyeleridir" dedi.

Eski Anayasa Mahkemesi Raportörü Prof. Dr. Osman Can, "Bu hukukla izah edilebilir bir şey değil, tamamen hukuk dışına sapmış bir güç gösterisidir. Bu AYM'nin görevini yapamaz hale gelmesi, dolayısıyla tamamen işlevini yitirmesi gibi bir sonuç doğurur. Buna siyaset biliminde darbe derler. Bir an evvel bu hatadan dönmeleri gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.

Siyasilerden tepkiler

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, "ekonomi ve dış politika uygulamalarında Türkiye'nin itibarını zedeleyecek ve hükümeti zor duruma sokacak bir hukuk kaosu" olarak nitelendirdiği kriz hakkında, "Anayasa Mahkemesi'nin İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uygun özgürlükçü kararlarını ve bu kararı alan üyelerini Yargıtay'ın hedef yapması çok yanlış olmuştur" ifadelerini kullandı.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı ise "Öyle olaylar olur ki, analiz yapmak için, konuşsan da konuşmasan da sorun olur. Hiç ve asla olmaması gereken öylesi bir olay yaşıyoruz. Yazık, çok yazık. Devleti oluşturan erkler, sorun çözümler. Asla sorun üretmez, üretemez. Birbirini çelmeleyemez" yorumunda bulundu.

"Yargıtay, Anayasa'ya kafa tutmaktadır. MHP içindeki bir grup bu işin içindedir" diyen CHP Genel Başkanı Özgür Özel, "Bu karar düpedüz bir darbe girişimidir. Karar, Meclis'e, Anayasa'ya ve AYM'nin tüzel kişiliğine karşı darbe girişimidir" dedi.

Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, AYM'nin kararını eleştirerek "Ne yazık ki AYM'nin bu konuda verdiği kararlar tam bir yargısal aktivizm örneğidir" dedi. Uçum, "Yargıtay’ın AYM ihlal kararına uymama kararı gerekçeleriyle doğrudur. Tepki gösterenlerin Yargıtay kararını okuyup okumadıkları da ayrı bir sorundur. Suç duyurusu meselesi ise Milli Yargıya karşı saldırıların çok büyük bir birikim oluşturması sebebiyle reaksiyoner bir tavırdır" ifadelerini kullandı. 

MHP Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da AYM'nin kararını eleştirdi. Yıldız, "AYM kararları gücünü, bir başka hukuki merciin denetiminden geçmeyecek olmasından, herkesi bağlayıcı olmasından değil, yetkin ve tutarlı hukuki gerekçelerden almalıdır" dedi.  

Şimdi ne olacak? 

İstanbul Barosu Başkanı Avukat Filiz Saraç, Yargıtay 3. Ceza Dairesi başkanı ve üyeleri hakkında Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu’na suç duyurusunda bulundu. 

Meclis'te Yargıtay kararına ilişkin yapılması planlanan olağanüstü toplantının iptal edilmesi üzerine CHP ise TBMM Genel Kurulu'nu terk etmeme yönünde eylem kararı aldı. 

• Buna göre; Demokrat Parti, HEDEP ve TİP'in de destek verdiği eyleme katılan vekiller, Genel Kurulu terk etmeyerek aralıksız ‘adalet nöbeti’ tutacaklar.

Türkiye'de bir ilk olan Yargıtay'ın suç duyurusu kararının ardından hukuk cephesinde ne gibi gelişmeler yaşanacağı ise merak konusu.