AP seçimlerinin ardından: Fransa erken seçime gidiyor

AB üyesi 27 ülkede, 720 sandalyeli Avrupa Parlamentosu (AP) için 6-9 Haziran tarihleri arasında seçimler düzenlendi. Pazar gecesi sona eren AP seçimleri, kıta politikasında sarsıntıya sebep oldu. Pazartesi sabahı açıklanan geçici sonuçlara göre, merkez-sağdaki Avrupa Halk Partisi (EPP) en büyük grup olarak kaldı. Merkez-soldaki Sosyalistler ve Demokratlar İlerici İttifakı (S&D) da ikinciliğini korudu. Ancak aşırı sağdaki iki grup olan Avrupalı Muhafazakarlar ve Reformistler (ECR) ile Kimlik ve Demokrasi’nin (ID) güç kazandığı görülüyor. Bunlara ek, herhangi bir gruba dahil olmayan radikal sağ partilerin de parlamentoda temsilinin artması bekleniyor.

• Bilgi notu: Henüz kesin olmayan sonuçlara göre, seçimlere katılım oranı AB çapında %51 oldu. Bu oran beş yıl önceki seçimlerden yaklaşık yarım puan yüksek.

EPP’den Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Pazar akşamı seçim sonuçlarını, “Bugün EPP için güzel bir gün. Seçimleri kazandık” diyerek kutladı. 

• Komisyon başkanlığına yeniden aday olan Von der Leyen’in bu sonuçlarla yeniden seçilme şansı yüksek görülüyor.
• Bazı kesimler tarafından yeniden seçilebilmek için merkezi aşırı sağa yakınlaştırmakla da suçlanan Von der Leyen, seçim sonrası ise yeni AB parlamentosunda "aşırılıklara karşı bir kale" inşa etme sözü verdi.

Almanya, Fransa, İtalya gibi birliğin en büyük ülkelerinde aşırı sağın gösterdiği performans dikkati çekiyor.  AP’de sandalyeler nüfusa oranlı dağıtılıyor ve en fazla parlamentere sahip ülkeler Almanya, Fransa ve İtalya sırasıyla 96, 81 ve 76 sandalyeye sahip.

Fransa'da erken seçim kararı

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, AP seçimlerinde aşırı sağcı lider Marine Le Pen'in Ulusal Birlik Partisi'nin (RN) kendi partisi Renaissance'ı ezici farkla yenmesinin ardından, pazar akşamı sürpriz bir şekilde parlamentoyu feshederek erken genel seçim çağrısı yaptı. 

Macron'un AP seçimleri için hazırladığı merkez sağ liste, %15 civarı oy alırken, baş adayı Le Pen'in 2022'de Genel Başkanlık görevini devrettiği 28 yaşındaki Jordan Bardella olan Ulusal Birlik Partisi ise %31,5 oranında oy aldı. Sosyalistler ise %14 ile Macron'un kıl payı gerisinde kaldı.

• Açıklama: Macron, Fransa'nın huzur ve uyum içinde çalışabilmesi için net bir çoğunluğa ihtiyacı olduğunu ve Fransızların mesajını ve endişelerini duyduğunu belirterek "Bu ciddi ve ağır bir karar, ancak her şeyden önce bir güven eylemi. Fransız halkının kendileri ve gelecek nesiller için en iyi seçimi yapma tercihine güveniyorum. Bırakın egemen halk konuşsun" dedi. 
• Perspektif: Macron'un bu kararının, Le Pen'in Fransız Parlamentosu'nda çoğunluğu kazanması hâlinde kendisini neredeyse güçsüz bir konumda bırakabileceği öngörülüyor. 
• Bir adım geriden: AP seçimlerinde sandık çıkış anketlerine göre RN'nin aldığı oy oranı 2019’daki son seçimlere kıyasla 10 puan yükseliş gösterdi. Macron'un partisi Renaissance 2019 seçimlerinde ilk sırayı alsa da arada %1’den az fark vardı.
• Bilgi notu: Macron'un mevcut dönemi 2027'de bitecek ve dönem limitini doldurduğu için tekrar aday olamayacak. Macron'un merkezci koalisyonu, 2022 seçimlerinde parlamentodaki çoğunluğunu kaybetti ve o tarihten bu yana anayasada 49/3 olarak bilinen bir aracı kullanarak tasarıları oylama yapmadan geçiriyor. 
• Öte yandan: Fransız aşırı sağcı lider Marine Le Pen, "Fransızlar yaklaşan ulusal seçimlerde bize güvenirlerse iktidarı devralmaya hazırız" dedi. RN Genel Başkanı Bardella da seçim sonuçlarının şekillenmesiyle Macron'a erken genel seçim çağrısında bulunmuştu. "Fransız seçmenler değişim isteğini gösterdi" diyen Bardella, "Ülke kararını verdi ve buna itiraz edilemez" diye konuştu.
• Ne zaman? Fransa Anayasası'nın 12. maddesi, cumhurbaşkanlarına siyasi krizleri çözmek için Ulusal Meclis'i dağıtma yetkisi veriyor. Seçimler, meclisin dağılmasından sonra 20 ila 40 gün arasında yapılmak zorunda. Seçimlerin ilk turunun 30 Haziran'da, ikinci turunun ise 7 Temmuz'da yapılması planlanıyor. 
• Geniş açı: Fransa cumhurbaşkanları 1962, 1968, 1981, 1988 ve 1997'de de meclisi dağıtmıştı. Ancak bu durum her zaman cumhurbaşkanları için olumlu sonuçlanmamıştı. 1997'de parlamentoyu dağıtan dönemin merkez sağcı Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, erken seçimde merkez sol zaferi gördü. Chirac, kalan 5 yıl boyunca "topal ördek" olarak görev yaptı. 1997'den bu yana hiçbir cumhurbaşkanı bu kararı almadı. Bunda 2000 yılında cumhurbaşkanlığı ve milletvekili görev sürelerinin senkronize edilmesi de rol oynadı. O tarihten bu yana 2022'de Macron'a kadar hiçbir cumhurbaşkanının partisi mecliste çoğunluğu kaybetmedi.