AYM, yeni başkanını seçti: Özkaya'yı neler bekliyor?

Anayasa Mahkemesi’nde (AYM) üç dönemdir başkanlık görevinde bulunan Zühtü Arslan’ın 20 Nisan’da emekliye ayrılması nedeniyle yapılan başkanlık seçimini, 15 üyenin 9’unun oyunu alan Başkanvekili Kadir Özkaya kazandı. Özkaya, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından AYM'ye atanan isimler arasında başkan seçilen ilk üye oldu. 

Nasıl işliyor? AYM Başkanı, Mahkeme Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla 15 üyeden en az 8'inin oyuyla seçiliyor.

Kimler adaydı? AYM Başkanlığına Yüksek Mahkeme Üyeleri Yıldız Seferinoğlu, Yusuf Şevki Hakyemez ile Başkanvekili Kadir Özkaya aday oldu, ancak Seferinoğlu son anda adaylıktan çekildi. Seçimde Özkaya 9, Hakyemez ise 6 oy aldı. 

Kadir Özkaya kimdir? 

1993'te Danıştay Tetkik Hâkimliği'ne atanan Özkaya, Kasım 2004'e kadar bu görevini sürdürü. Ekim 2005 ise AYM Raportörlüğü görevine atandı. 2011'de Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından Danıştay üyeliğine; Aralık 2014'te ise Cumhurbaşkanı tarafından AYM üyeliğine seçildi ve 22 Aralık 2014 tarihinde göreve başladı. AYM Genel Kurulu tarafından 12 Mart 2020 ve 5 Mart 2024 tarihlerinde yapılan toplantılarda iki kez AYM Başkanvekilliğine seçildi.

• Özkaya, geçen yıl TİP Hatay milletvekili seçilen Can Atalay'ın haklarının ihlal edildiği ve tahliyesinin gerektiği yönünde oy kullanan 9 üyeden biriydi. Gazeteci Gökçer Tahincioğlu, Yüksek Mahkeme'de iktidar blokuna yakın olduğu söylenen Özkaya'nın kulislerde, Atalay'ın lehine verdiği karar nedeniyle "denge unsuru" olarak anıldığını aktardı.

Neler bekliyor? Dört yıl boyunca AYM Başkanlığı görevini devralan Özkaya'yı AYM'nin Can Atalay'a ilişkin verdiği iki ihlal kararının uygulanmaması üzerine yapılan yeni başvurular, Selahattin Demirtaş'a ilişkin AİHM kararının uygulanmaması nedeniyle yapılan bireysel başvurusu gibi kritik dosyalar bekliyor. 

Zühtü Arslan: 12 yıllık görev süresinin sonuna gelen Arslan, 20 Şubat 2012'de AYM üyesi olarak göreve başlamış; ilk kez 10 Şubat 2015'te AYM Başkanlığı'na seçilmişti. Görev süresinin dolmasının ardından 25 Ocak 2019'daki seçimde de oyların salt çoğunluğunu alan Arslan, ikinci kez başkan seçilmiş; son olarak 2 Şubat 2023'te AYM Genel Kurulu'nda yapılan seçimde, 15 üyeden 8'inin oyunu alarak üçüncü kez AYM Başkanı olmuştu.

• Diğer yandan: 25 Mart'ta da Yargıtay için başkanlık seçimi yapılacak. Mevcut başkan Mehmet Akarca'nın 24 Mart'ta görev süresinin dolması nedeniyle Yüksek Mahkeme'nin 348 üyesi, dört yıllığına görev yapacak başkanı belirlemek için sandığa gidecek. Danıştay'da da mevcut Başkan Zeki Yiğit'in 4 yıllık görev süresinin 7 Mayıs'ta dolması nedeniyle 23 Nisan'da başkanlık seçim süreci başlayacak. Danıştay'ın 113 üyesinin aday olabileceği seçimde, salt çoğunluğu alan kazanacak.