Bangladeş'te 'kamuda kontenjan' protestoları: En az 105 kişi öldü

170 milyon nüfuslu Güney Asya ülkesi Bangladeş'te 1971'deki Bağımsızlık Savaşı'nda görev alan kişilerin çocuklarına kamu sektöründe kontenjan ayrılması kararına ilişkin eylemler, ülke tarihinin en şiddetli protestolarına dönüştü. Üniversite kampüslerinde barışçıl olarak başlayan protestolar, ülke çapına yayıldı. Eylemciler, kamuda kontenjan kararını ve genç işsizliğini protesto etti. Geçen Pazartesi'den bu yana yaşanan çatışmalarda ölü sayısı 100'ü geçti. 

Eylemcilerle kendilerine karşı göz yaşartıcı gaz ve ses bombası kullanan güvenlik güçlerinin karşı karşıya geldiği protestolarda, çok sayıda kişi de yaralandı. Eylemcilerin ise güvenlik güçlerine tuğla attığı ve bazı araçları ateşe verdiği görüldü.

Perşembe gününden bu yana kısa mesaj sistemleri ve internetin kesildiği ülkede, bu sene üst üste dördüncü kez Başbakan seçilen Şeyh Hasina ve hükümeti, eylemleri kontrol altına almak için ülke çapında sokağa çıkma yasağı ilan etti ve orduyu görevlendirdi. 

• Öte yandan: Bangladeş’teki televizyon kanalları, insanların alışveriş yapabilmesi ve diğer işlerini halledebilmesi için sokağa çıkma yasağının iki saatliğine hafifletildiğini aktardı. 

Dhaka Tribune gazetesinin haberine göre, protestoların düzenlendiği Dakka Üniversitesi dahil ülkedeki bazı üniversiteler, kurumlarının süresiz kapatıldığını duyurdu. Başbakan Şeyh Hasina, söz konusu protestolarda hayatını kaybeden öğrencilerin ölümünün araştırılması için komite kurulması emrini verdi.

Dakka Üniversitesinde sosyoloji profesörü Dr. Samina Luthfa, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Artık sadece öğrenciler değil, toplumun her kesiminden insanlar protesto hareketine katılmış gibi görünüyor" dedi.

Arka plan

Ülkedeki protestolar uzun süredir devam ediyor. Bangladeş dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmasına rağmen uzmanlar, büyümenin üniversite mezunları için istihdama dönüşmediğine dikkati çekiyor. Tahminlere göre yaklaşık 18 milyon genç Bangladeşli iş arıyor.

Geniş açı

Bangladeş'te kamuda işe giriş pozisyonlarının %56'sı belirli demografik gruplar ve sınıflar için ayrılırken, bunun %30'u, 1971'deki Bağımsızlık Savaşı'na katılanların ailelerini kapsıyor. 

Ülkedeki binlerce üniversite öğrencisi, haftalardır devlet işlerine getirilen kota sistemine karşı çıkıyor. Buna göre, ülkede kamu sektöründeki işlerin üçte biri, ülkenin 1971'de Pakistan'dan bağımsızlık için verdiği savaşta "gazi" olanların akrabalarına ayrılıyor. Öğrenciler sistemin ayrımcı olduğunu öne sürüyor ve liyakat esasına göre personel alımı talep ediyor. Bu sistemi istemeyen protestocular, bunun Başbakan Şeyh Hasina liderliğindeki Avami Birliği Partisi’nin destekçilerine fayda sağladığını savunuyor.

• Bir adım geriden: Söz konusu kontenjanlar, ülke çapındaki protestolar üzerine 2018'de kaldırılmıştı. Yüksek Mahkeme’nin geçen ay kontenjan sisteminin yeniden uygulanması kararı almasının ardından protestolar başlamıştı.