Batı Nil Ateşi Türkiye'de görüldü: Maymun çiçeğinden daha mı tehlikeli?

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) Temmuz sonunda kıtadaki sekiz ülkede 69 adet Batı Nil virüsü vakası görüldüğünü açıkladı. Vaka sayısının önceki yıllara göre yüksek olduğu Yunanistan, İtalya ve İspanya'da virüs kaynaklı sekiz ölüm kayda geçti. ABD'de 26 eyalette 100'den fazla vaka tespit edildi. Tarihsel olarak ABD'de en fazla Batı Nil virüsü vakası Ağustos aylarında görülüyor.

Açıklamalar: Sağlık Bakanlığı Türkiye'de ise bu yıl altı kişide hastalığın tespit edildiğini açıkladı. Yapılan açıklamada, "Hastalık, kişiden kişiye doğrudan bulaşmamaktadır. Ülkemizde 2010’dan itibaren görülen Batı Nil virüsü enfeksiyonu, 2024 yılında 6 kişide tespit edilmiştir" denildi. 

‘Salgın oluşturma ihtimali yok’

Aposto’ya konuşan Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Batı Nil virüsünün maymun çiçeği hastalığından daha tehlikeli olduğuyla ilgili çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Ceyhan, bunun nedeninin Batı Nil virüsünün salgın oluşturma ihtimalinin olmamasından kaynaklandığını belirtti:

“Batı Nil Ateşi’nde virüs insandan insana bulaşmıyor, sadece sivrisinek ısırmasıyla bulaşıyor. Maymun çiçeğine göre ölüm oranı çok daha düşük. Batı Nil Ateşi, hangi açıdan bakarsanız bakın maymun çiçeğiyle kıyaslandığında çok daha hafif bir hastalık.”

Sağlık Bakanlığı da 2024'te görülen vaka sayısının 6 olduğunu açıkladı. Prof. Dr. Ceyhan, maymun çiçeğinde tüm vakalardaki ölüm oranının %4, Batı Nil Ateşi’ndeki ölüm riskinin ise %0,01 olduğunu söyledi:

“Maymun çiçeği ilk defa 2022’de duyuruldu. Afrika dışında 90 bin hastada görüldü. 4 bin 600 ölüm bildirildi. Oysa Batı Nil Ateşi’nde hastalık belirtilerinin ortaya çıkma ihtimali %20 kadar. Hastalık belirtisi çıkanların ise sadece 150’de birinde beyin iltihabı gibi ağır tablolar görülüyor. Onlarda da ölüm oranı %15 civarında.”

Ceyhan’a göre, virüsün Türkiye’yi ilgilendiren diğer bir tarafı ise Batı Nil Ateşi’nin Yunanistan’da görülüyor olması:

“Komşumuz Yunanistan’da görülüyor olması bizi ilgilendiren tarafı. Bir tip sivrisinekten bulaşıyor bu hastalık. Bu da Türkiye’de var olan bir sivrisinek cinsi. Yunanistan’dan en yüksek görüldüğü dönemde 31 vaka görüldü.”

Belirtileri neler? Hastalık genellikle 3-10 gün arasında değişen bir kuluçka süresinden sonra ortaya çıkıyor. Bazen 15 güne kadar da uzayabiliyor.

• Hastalık belirtilerinin ateşle başladığını söyleyen Prof. Dr. Ceyhan, “Gripte gördüğümüz boğaz ağrısı, baş ağrısı, kırıklık hali, kas ağrısı belirtilerinin yanısıra kusma ve ishal de görülüyor. Bir de vakaların yarısında tipik olmayan deride kızarıklıklar şeklinde döküntüler de oluşuyor" dedi.

Nasıl korunulur? Prof. Dr. Ceyhan’a göre bu hastalıktan korunmak tamamen sivrisineklerle mücadeleye bağlı. Ceyhan, devlet kurumlarının sivrisinekleri ortadan kaldırmak için faaliyetlerini artırması gerektiğini belirtti:

“Sivrisineklerle mücadelede sadece Batı Nil Ateşi gözüyle bakmamak lazım çünkü daha tehlikeli hastalıklar da taşıyorlar. Biz yıllarca sıtmayla mücadele ettik. Dünyada ciddi boyutta salgını bulunan hastalıklar sivrisinek ısırmasıyla gündeme geliyor. Bundan 4 gün önce Dünya Sağlık Örgütü’nün ilan ettiği “Dünya sivrisinek günü”ydü. Ben bunu paylaştım, çok güldü insanlar. Ancak insanlık için en tehlikeli hayvan sivrisinektir.”

‘Sadece insanlar ve atlara bulaşıyor’

Batı Nil virüsünün insandan insana bulaşma gibi bir riski olmadığı için salgın oluşturma tehlikesinin olmadığının bir kez daha altını çizen Ceyhan, virüsün yaşam döngüsünün kuşlarda başladığını söyledi. Hastalık belirtisi ortaya çıkaran canlılar ise sadece insanlar ve atlar:

“Virüsün yaşam döngüsü kuşlarda başlıyor, kuşlardan da onları ısıran sivrisineklere geçiyor. Virüs, sivrisineklerden de tekrar kuşlara geçerek yaşamını sürdürüyor.”