Belediyeler hayvan haklarından sınıfta kaldı

Belediye barınaklarındaki pratikler üzerinden partilerin hayvan hakları karnesini çıkarmaya çalışırken, hayvan hakları savunucularının talep ettiği düzeyde hizmet veren bir barınak bulunmadığı gerçeğiyle yüz yüze geldik. Bu anlamda barınak çalışanlarının hayvansever olmaması, rastgele işe alınmış memurlar olması oldukça etkili görünüyor. Zira pek çok vakada, barınaklardaki şiddetin barınak çalışanları eliyle yaşandığını görüyoruz. Hayvan haklarına duyarlı açıklamalar ve çalışmalar yapan partilerin de mevcut yasadaki eksiklikler nedeniyle elinin kolunun bağlandığına da şahitlik ediyoruz. Kimi partiler ciddiyetle olması gereken yasa üzerinde çalışırken, kimi partiler ve belediye başkanları ise çözüm olarak barınakları göstermeye devam ediyor.

Hayvan hakları savunucuları barınakların çözüm olmadığını yıllardır dile getiriyor. Ortaya çıkan tablo, hayvanların mevcut koşullarda sokaklarda olmadığı gibi barınaklarda da güvende olmadığını doğruluyor. Bir yandan hayvan hakları ihlalleri seçmenin oylarını etkileyecek bir faktör hâline gelmiş gibi görünürken, kimi partilerin ana gündeminin “hayvanların sokaklardan toplanması ve yok edilmesi” olduğu gerçeği ortaya çıkıyor. Sosyal medyada ise hayvanlara ve hayvanseverlere karşı linç kampanyaları düzenleniyor. Bu kampanyalar sonucunda onlarca hayvan katledilirken, pek çok yerel hayvan koruma görevlisi ve gönüllüsü de darp edildi.

Hayvan hakları siyasette belirleyici olma yolunda

Yakın geçmişe bakıldığı zaman olumlu gelişmeler de yaşandı. 2019 yerel seçimlerine döndüğümüzde, Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) tarafından başlatılan "Oyumuz hayvanlar için" kampanyası büyük bir etki yaratmıştı. İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkan adayı Ekrem İmamoğlu, kampanyaya destek vererek seçim öncesinde hayvanlarla ilgili olumlu adımlar atacağına dair "Söz veriyorum" metnini imzalamıştı. Daha sonra İBB Başkanlığı seçimlerini kazanan İmamoğlu, İstanbul Adaları'ndaki faytonlarda çalıştırılan atların koşullarını iyileştirmek için harekete geçerek faytonları kaldırmıştı. 2023 Genel Seçimleri'nde ise siyasi partilerin hayvan haklarına ilişkin vaatleri ön plana çıkmıştı. HAKİM, "Söz veriyorum" metnini milletvekili adaylarına ulaştırarak imzalanması istemiş ve toplamda 88 aday bu metni imzalamıştı. Bu çabalar sonucunda, 17 imzacı milletvekili seçilmiş ve Türkiye tarihinde ilk kez bir vegan ve bir vejetaryen milletvekili meclise girmişti. Bu gelişmeler, hayvan haklarının siyasette giderek daha fazla önem kazandığının göstergesi oldu.

Kimi barınaklarda yaşanan şiddet vakaları üzerinden, partilerin hayvan hakları üzerine söylemlerini derledik ve son sözü de Yaşam İçin Yasa bileşeni ve yerel hayvan koruma görevlisi Güliz Gündüz'e verdik. Gündüz'e hayvanseverlerin belediyelerden beklentilerini ve artık bir kriz hâline gelmiş sokak hayvanları konusunun seçim sonuçlarını nasıl etkileyeceğini sorduk. Her ne kadar bu haber içinde sınırlı sayıda barınağı merceğe alma olanağı bulabilmiş olsak da son dört sene içerisinde Türkiye'nin dört bir yanındaki barınaklardan felaket haberleri aldığımızı bir kez daha farkettik. Görünen o ki, Türkiye'de hayvanları koruma anlamında yetkin bir yasa ve bu yasaları uygulayan şeffaf bir belediyecilik henüz söz konusu değil.

Giresun'da köpek katliamı

10 Mart'ta, Giresun’da bulunan Bulancak-Piraziz ilçeleri sınır sahilinde, farklı ırk ve yaşlardan en az 18 köpek ölü bulundu. Vatandaşların şikayeti üzerine aynı gün, Bulancak Belediyesi’nin kepçe ile en az 18 köpeği, apar topar halka açık plaj olarak kullanılan alana kum ve çakıl yığını yaparak Piraziz tarafına gömerek gizlediği tespit edildi. Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi ve Hayvanların Yaşam Hakları Konfederasyonu (HayKonFed) katliama ilişkin delil niteliğindeki görselleri sosyal medya hesaplarından paylaştı. HayKonFed Karadeniz Bölge Temsilcisi Kemal Zafer Özdemir, 14 Mart tarihinde, soruşturma açılması ve faillerin bulunup cezalandırılması için Tarım İlçe Müdürlüğü'ne ve Cumhuriyet Başsavcılığı’na müracaatta bulundu. 

HayKonFed Karadeniz Bölge Temsilciliği ve Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi, gönüllüler ile birlikte 17 Mart'ta sahilde yaptıkları olay yeri incelemesinde çok sayıda ölü köpek ve çuval içinde sahile vurmuş bir ölü buzağı da tespit etti. Olayın üzerinden 12 gün geçmesine rağmen Tarım ve İlçe Müdürlüğü olayı savcılığa bildirmedi, şikayet dilekçesini iletmedi. Başvuruda, Bulancak Belediyesi'nin Jandarma, Tarım İlçe Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ve savcılık gibi hukuken yetkili kurumlara hiçbir bilgi vermeden, hayvanları nekropsiye (otopsiye) göndermeden, fotoğraflarını çekmeden ve olayla ilgili hiçbir açıklama veya soruşturma yapmadan köpekleri plaj kumu ile gizlediği de belirtildi.

Köpeklerin bulunduğu alan barınağa çok yakın

2014 yılında yapılan yerel seçimlerde AK Partili Recep Yakar, Bulancak Belediye Başkanı olmuş, 31 Mart 2019'da da ikinci kez seçilmişti. 20 yıldır AK Parti yönetiminde bulunan Bulancak Belediyesi'nin barınak kompleksinin açılışı, yine dönemin AK Partili Belediye Başkanı Kadir Aydın tarafından 2012 yılında yapılmış; yerel ve ulusal basında "Burası hayvan barınağı değil sevgi yuvası" ortak başlığıyla pek çok haber yayımlanmıştı. 14 Mart'ta Yeni Giresun adlı yerel haber sitesinde yer alan haberde ise, köpeklerin bulunduğu yerin barınağa yakın olmasının dikkat çektiği belirtilmişti. Haberin ilgili kısmı şu şekilde: 

"Köpeklerin bulunduğu sahilin hayvan barınağının olduğu yere yakın olması gözleri Bulancak Belediyesi’ne çevirdi. Ancak Belediye Başkanı Recep Yakar sessizliğini koruyor. Köpeklerin topluca itlaf edildiği, bunun bir kişi değil ancak bir kurum tarafından yapılabileceği ifade ediliyor."

2019 yerel seçimlerinde Giresun Bulancak AK Parti adayı Recep Yakar 11 bin 856 oy alırken, CHP adayı Necmi Sıbıç 11.767 adet oy almıştı. CHP'nin Bulancak adayı 2024 seçimlerinde de Necmi Sıbıç olarak ilan edilirken, AK Parti'nin adayı ise Emrullah Guguk oldu. 

Bulancak AK Parti adayı Emrullah Guguk, 20 Mart tarihinde, yani köpeklere yönelik katliamdan 10 gün sonra, yerel bir haber platformuna seçim vaatlerine ilişkin demeç verdi. Guguk'un vaatleri arasında sokak hayvanlarına ya da hayvan haklarına yönelik bir söylem bulunmazken, mevcut AK Partili Belediye Başkanı Yakar "Bahsi geçen olay ve fotoğraflarda gösterilen alanın Piraziz ilçesi sınırlarında" olduğunu belirterek, konunun Bulancak ile bir alakası olmadığı iddiasında bulundu. Ancak olayın ortaya çıkması sonucu bölgeye giden hayvan hakları savunucuları, köpeklerin Bulancak-Paraziz ilçe sınır sahilinde Bulancak Belediyesi'ne ait kepçeler ile Paraziz sınırına gömüldüğünü tespit etmişti.

Elazığ geçici bakımevi ve rehabilitasyon merkezi faciası

Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) tarafından, 2021 yılında AK Parti Elazığ Belediyesi'ne bağlı Elazığ Geçici Bakımevi ve Rehabilitasyon Merkezi’nde yaşanan hayvan hakları ihlallerine ilişkin suç duyurusunda bulunuldu. Elazığ Geçici Bakımevi ve Rehabilitasyon Merkezi’nde, bakımevini ziyaret eden gönüllüler tarafından hayvanlara kötü muamelede bulunulduğu kanıtlanmıştı. 

Özellikle ilaçların gerektiği gibi kullanılmadığı, yaralı hayvanların bakımlarının gereği gibi yapılmayarak toplu hâlde bir odada tutulduğu, kafeslerin pis ve bakımsız olduğu, kafeslerdeki dışkı ve parazitlerin temizlenmediği, hiçbir hijyenik koşulun yerine getirilmediği belirtilerek Elazığ Belediyesi Geçici Bakımevi'nin müdürü ve görev yapan veteriner hekimler hakkında suç duyurusunda bulunulmuştu. 

Şikayet üzerine bakımevi çalışanlarının ifadelerine başvuran Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı, çalışanların iddiaları doğrulaması üzerine sorumlu kamu görevlileri hakkında soruşturma izni istedi ancak Elazığ Valiliği soruşturma izni vermedi. Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı, Elazığ Valiliğinin kararına itiraz etti; dosya Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'ne götürüldü. Mahkeme, Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itirazını kabul ederek sorumlu kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verilmesine hükmetti. Bunun ardından, AK Partili Elazığ Belediyesi’ne ait Geçici Hayvan Bakımevi ve Rehabilitasyon Merkezi’nde dört sorumlu kamu görevlisi hakkında hayvanlara kötü muamelede bulunulduğu iddiasıyla dava açıldı.

İlk kez belediye çalışanları yargılandı, beraat ettirildi

Elazığ 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından “Elazığ Belediyesi Hayvan Hastanesi Geçici Hayvan Bakımevi ve Rehabilitasyon Merkezi'nde hayvanlara kötü muamelede bulunularak öldürüldüğü” iddiasıyla açılan ve sokak hayvanlarına karşı kötü muameleden bir devlet kurumuna karşı ilk dava olarak bilinen Elazığ Barınak Davası 11 Temmuz 2023'te karara bağlandı. 

Karar duruşmasında mahkeme heyeti “Dosyada bilirkişi, tanık ve sanık ifadelerinde yüzlerce hayvanın belediye görevlilerince öldürüldüğünün beyan edilmesine rağmen öldürülen ve kötü muameleye maruz kalan hayvanların kamu malı olmadığı dolayısı ile kamunun zarar görmediği” gerekçesiyle daha önce 5 ay hapis cezası alan eski Elazığ Belediyesi Hayvan Hastanesi Geçici Hayvan Bakımevi ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürü ile 3 çalışanını beraat ettirdi.

Dava kapsamında hazırlanan bilirkişi raporunda bakımevinde Ekim 2020'de 206 köpek, 88 kedi; Aralık 2020'de 103 köpek, 80 kedi; Ocak 2021'de 230 köpek, 85 kedi; Şubat 2021'de ise 192 köpek, 78 kedi olmak üzere toplamda 1.062 hayvanın öldüğünü ve tutanaklarda ölüm sebebinin belirtilmediği ifade edilmişti.

MHP hayvan haklarını gündemine almıyor

2019 yerel seçimlerinde, Elazığ’da AK Parti'den sonra en çok oy alan parti Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) olmuştu. MHP bu seçimde Murat Aygen'i aday gösterdi. Kamu çalışanlarının yargılandığı emsal bir davaya konu olan Elazığ Belediye Başkanlığı'na aday olan Aygen'in hayvan haklarına yönelik bir vaadi ya da söylemi bulunmuyor. 

MHP'nin resmî internet sitesindeki seçim beyannamesi ise 2011 tarihli ve hayvanlara ilişkin tek atıf hayvancılık ve hayvan kaçakçılığına ilişkin. Önceki seçimde 244 belediyeyi kazanan MHP'nin pek çok barınağında da hayvan hakkı ihlalleri, hayvanseverler tarafından dile getirilmekte. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'ye 71. yaş gününde Kazakistan eski Semey Valisi ve Kazakistan Halter Federasyonu Onursal Başkanı Kayrat Turlıhanov tarafından kesilmiş ve doldurulmuş bir kurt kafası hediye edilmiş; Bahçeli hediyeyi kabul etmişti. Hediye, hayvan hakları aktivistlerinden büyük tepki toplamıştı.

İYİ Parti'nin söylem-pratik çelişkisi

2019 yerel seçiminde Elazığ'da üçüncü parti olan İYİ Parti'nin resmî sitesinde yer alan İYİ Pati projesinde platform, hedeflerini şu şekilde dile getirmiş:

"Hem ihtiyaç hem de hak temelli çalışan bir platform olarak, hayvan hakları konusunda toplumumuzun bilgi, bilinç ve duyarlılık seviyesini artırmayı ve saha projeleri ile ekosistemimiz içindeki tüm hayvanların barınma, beslenme, sağlık gibi temel sorunlarına çözüm bularak yaşamlarına en iyi koşullarda devam etmelerini sağlamayı hedefliyoruz."

İYİ Parti'nin hayvan haklarına yönelik seçim vaatleri de şu şekilde:

"Hayvanların yaşam haklarını anayasal koruma altına alacağız. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve 7332 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile Türk Ceza Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun maddelerini koruyacak ve bu kanunlarda sunulan hayvan haklarını daha ileri götüren Hayvan Hakları Kanunu’nu çıkaracağız. Sokak hayvanları için kısırlaştırma seferberliği başlatacağız."

Öte yandan İYİ Parti tarafından yönetilen ve Zonguldak'ta bulunan Gökçebey Barınağı konusunda da hayvan hakları aktivistleri şikayetçi olmuş. Gönüllülerin şikayetleri üzerine barınağı ziyarete giden yerel hayvan koruma görevlileri ve hayvan hakları örgütleri barınakta uyuz vakalarının görüldüğünü, barınakta temizlik yapılmadığını, hayvanların beslenmediğini, güvenlik ve barınak çalışanlarının olmadığını, kamera sistemi kurulmadığını, engelli, hasta ve sağlıklı köpeklerin beraber tutulduğunu, barınakta çektikleri videolar ile ortaya çıkardı. 

Öte yandan Zonguldak'ta yaşanan sel felaketinin ardından barınağı kontrol etmeye giden gönüllüler ve Pati Koruyucuları Derneği üyeleri, burada belediye çalışanları tarafından saldırıya uğradı ve darp edildi. Hak savunucuları, kendilerine yönelik kürekli saldırıyı kaydederek sosyal medyada ve basında yayınladı. Hayvan hakları aktivistleri, barınakların kalıcı bir çözüm olmadığını vurgulamaya devam ediyor.

Konya'da belediye personeli eliyle köpek katliamı

Konya'daki Hayvan Rehabilitasyon Merkezi'nde bir personelin köpeği kürekle vurarak öldürdüğüne dair görüntüler, Türkiye genelinde büyük tepkilere neden oldu. Görüntülerin ortaya çıkması sonrasında, birçok yurttaş belediyenin barınağı önünde toplanarak tepkilerini dile getirdi. Belediye yetkilileri, sorumlu personel hakkında işlem başlatıldığını belirtti. Köpeğin barınak personeli tarafından kürekle öldürülmesine ilişkin davada tutuksuz yargılanan barınak çalışanları Murat Bacak (27) ile Sefa Çakmak'a (28) 1 yıl 3'er ay hapis cezası verilerek, hükmün açıklanması geri bırakıldı. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkumiyet hükmünün açıklanmasını engellememekte fakat hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaması anlamına gelmektedir.

Bu olayın yanı sıra belediyenin Hayvan Barınağı Aşılama Ünitesi Ek Binası yapımı projesini mali nedenlerle iki kez iptal ettiği ortaya çıktı. İhalelerin iptal edilme nedeni, tüm tekliflerin belirlenen ödeneğin üzerinde olmasıydı. İdare, ödenek yetersizliği sebebiyle iptal edilen ihaleyi yeniden düzenledi, ancak bu kez de aynı gerekçeyle iptal edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, G20 Liderler Zirvesi dönüşünde yaptığı açıklamada, "Sahipsiz hayvanların yeri sokaklar değil, barınaklardır" diyerek Konya Büyükşehir Belediyesi'nin sokak hayvanlarına yönelik çalışmalarını örnek göstermişti.

Yasa dışı ihalelerde yolsuzluk

Hayvanların Yaşam Hakları Konfederasyonu (HAYKONFED), 2021 yılında Konya'nın Akşehir Belediyesi'nin uzun süredir yasal olmayan yöntemlerle sahipsiz hayvanları topladığını ve bu hayvanları özel bir firmaya ihale ile verdiğini açıkladı. Ancak ihaleyi alan firmanın topladığı hayvanların akıbetinin belirsiz olduğu ifade edildi. Federasyon, belediyenin yasalara aykırı olarak hayvanları toplama firmasına teslim ettiğini ve kaçak yerlerde hayvan ölümlerinin yaşandığını belirtti. Bu durumun araştırılması ve sorumluların cezalandırılması talep ediliyor. HAYKONFED, İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığı'na soruşturma açılması çağrısında bulunmuştu. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: 

"Toplama ihalesini yaptığınız firma tarafından 3 ayrı ekip ile 4 günde toplanan 200 köpek, eğer öldürülmediyse nerede? Kaçak toplama yerinde bulunan öldürme amaçlı kullanılan ilaç, iğneler ve kanlı tüylü deri parçaları nedir? İçişleri Bakanlığı Teftiş Kuruluna suç duyurusunda bulunuyoruz."

Bununla birlikte, Konya Akşehir Belediye Başkanlığı'nın sokak hayvanlarının toplatılmasına dair açtığı ihale ilanlarının teknik şartnamelerinde ise, "Başıboş, sahipsiz, güçten düşmüş sokak hayvanlarını toplama, taşıma ve alındığı ortama bırakma işindeki tüm sorumluluklar tamamen yükleniciye ait olup, meydana gelebilecek kanuni aykırılıklardan yüklenici sorumlu olacaktır" ifadeleri dikkat çekti. 

Ayrıca, "Trafik kazası, hastalık gibi çeşitli sebeplerle ölmüş kedi, köpek hayvanlarla ilgili ölü hayvan şikayetleri de değerlendirilerek, toplanan ölü hayvanlar idarenin belirleyeceği yerlerde bertaraf edilecektir" gibi detaylar da paylaşıldı. AK Parti Konya Akşehir Belediye Başkan adayı Yusuf Kahraman, "Başıboş köpekler bakım merkezinde toplanacak, sahiplendirilecek, 4-5 ayın sonunda sahiplenilmeyen köpekler itlaf edilecek" şeklinde bir "çözüm önerisi" sundu. CHP Akşehir Belediye Başkan adayı Nuri Köksal ise sokak köpeklerinin bakımlarının yapılmasının ardından yerleşim yerlerinden uzak noktalara, mamamatikler ile birlikte bırakılarak "sokak hayvanı sorununun" iki ay içinde çözülebileceği iddiasında bulundu.

Kayyum belediyelerinde istismar ve katliam

Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde Ocak 2023'ten bu yana sistematik bir şekilde köpeklerin zehirlendiği, Bismil'de usule aykırı köpek toplama yapıldığı, bu köpeklerin yasaya uygun bir biçimde yerine geri bırakılmadığı hayvanseverler tarafından videolarla belgelenmişti. Kars'ta ise HDP'li belediyenin hayvanlar için besleme noktaları kurduğu, ancak belediye kayyum yönetimine geçtikten sonra bu besleme noktalarının kaldırıldığı hak savunucuları tarafından ifade ediliyor.

İki yerel seçimdir belediyelerine kayyum atanıyor olması nedeniyle, DEM Parti'nin hayvan hakları konusunda pratiğini net bir şekilde incelemek mümkün olmuyor. Her ne kadar hayvan hakları aktivistleri, HDP tarafından kazanılmış ancak daha sonra kayyum atanmış belediyelerde yaşanmış pek çok hayvan hakkı ihlali ve katliamı kamuoyuyla paylaşmış da olsa, bölgedeki gazeteciler ve hayvan hakları aktivistleri, kayyum belediyelerinin barınaklarını teftiş etmelerinin mümkün olmadığını, barınaklara alınmadıklarını beyan ediyorlar. Yine bölgede çalışan yerel gazeteciler, barınaklar üzerinden büyük mama ihalelerinin açıldığını, ama bu mamaların nereye gittiğini bilmediklerini ifade ediyorlar.

2024 seçim beyannamelerinde hayvan haklarına yönelik maddeler

CHP’nin 2024 seçim beyannamelerinde, hayvan nüfusundaki artışın ne tür yöntemlerle önleneceği belirtilmezken, “Sokak hayvanları konusunda merkezî yönetim ile işbirliği içinde programlar gerçekleştirileceği, hayvan bakımevi kurma zorunluluğu uygulanacağı, hayvan refahını gözeterek ve sahiplenme süreçlerini gözeterek sokağa hayvan terk edilmesinin ve sokak hayvanı nüfusunun artmasının öne geçileceği ve Veteriner İşleri Daire Başkanlıklarını, il ve ilçe belediyelerinde Veteriner İşleri Müdürlüklerini Yaygınlaştırılacağı” öne çıktı. 

Her ne kadar CHP'nin hayvan hakları konusunda çalışmaları olsa da, mevcut yasaların bağlayıcılığı nedeniyle pek çok CHP belediyesinin barınağında da hayvan hakkı ihlalleri yaşanmakta. Bunun yanı sıra CHP Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın "Avrupa modeli" yaklaşımı da hayvan hakları aktivistleri tarafından büyük tepkiye neden oluyor.

Yerel seçim beyannamelerinde trol etkisi

AK Parti'nin 2024 yerel seçim beyannamesinin, sosyal medyada troller tarafından sık sık hayvanlara yönelik katliam çağrılarında kullanılan bir slogan olan "Güvenli Şehirler ve Sokaklar" başlığında, sokaklarda artan sahipsiz köpeklerin neden olduğu toplumsal ve çevresel "sorunlara" işaret edilerek şu ifadeler kullanıldı: 

"Sahipsiz köpeklerin neden olduğu sorunlar, özellikle büyükşehirlerde yaşamı olumsuz etkiliyor. Bunun için yeni dönemde, bu hayvanların hem toplumsal yaşama olumsuz etkilerini azaltmak hem de diğer hayvanlara ve çevreye zarar vermesini önlemek için kapsamlı bir eylem programını hayata geçirmeye kararlıyız. Kanuni ve idari düzenlemelerin etkinliğini artırmayı, ihtiyaç gerektiren hususlar için yasal düzenlemeleri hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Ayrıca, mali kaynakları daha etkin kullanarak yerel yönetimler tarafından hayvan bakım evlerinin sayısının ve niteliklerinin arttırılmasını sağlayacağız. İlgili bakanlıklarımız, belediyelerimiz ve sürece katkı sunacak tüm taraflarla sokaklarımızın güvenliğini daha da güçlendirecek ve çevreci yaklaşımlarımızla uyumlu kentsel politikalara yönelik çalışmalarımızı sürdüreceğiz."

DEM Parti'den 'ekolojik toplum' vurgusu

Yerel seçim çalışmaları dahilinde 2024 Mahalli İdareler Seçimi için 18 Şubat 2024'te bir bildirge yayımlayan DEM Parti, Hayvan Hakları Bildirgesi'ndeki esasları kabul ettiğini ve yerel yönetim çalışmalarını bu perspektifle yürüteceğini beyan ediyor. DEM Parti, "Doğa ve yaşam bir bütündür" ilkesinden hareketle, doğadaki canlıların yaşamının devamlılığı ve korunması için politikalar geliştirip tedbirler alacağı beyanıyla, sokak hayvanları için uygun koşullara sahip yaşam alanları kuracağını ifade ediyor.

Hayvan hakları savunucusu kurumlar, meslek odaları ve hukukçularla işbirliği içerisinde mahallelerde farkındalık eğitimleri düzenleneceğini beyan eden DEM Parti, hayvanları ölüme terk eden barınakları, hayvanat bahçelerini, yunus parklarını, deney laboratuvarlarını ve hayvan üretimi ve satışı yapan konut ve işyerlerini kapatacağını söylüyor. 

Bakıma muhtaç hayvanlar için bakım merkezleri ve sokak hayvanları için ücretsiz sağlık merkezleri kuracağını ve böylece etkin kısırlaştırma, düzenli beslenme ve bakımı sağlayacağını ve havai fişek kullanımını yasaklayacağını vurgulayan DEM Parti, belediyelerinde ücretsiz veterinerlik hizmeti verileceğini ve yaban hayatı tedavi birimi kurulacağını da bildirgesine ekliyor. 

TİP: Yaşamda inat ediyoruz

Henüz bir belediyesi bulunmayan, ama 2024 yerel seçimlerinde 135 ilçe ve 10 Büyükşehir Belediyesi için aday çıkaran Türkiye İşçi Partisi'nin (TİP) Hayvan Hakları Bildirgesi'nde ise "Yaşamda inat ediyoruz" denilerek, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun yüklediği görevleri yerine getirmek için çalışacakları ifade ediliyor. TİP, bildirgesinde şu vaatlerde bulunuyor: 

"Av cinayettir. Av adı altında hayvanların öldürülmesi, hayvanların dövüştürülmesi ve türlü biçimlerde eziyet edilmesi yasaklanacaktır. Belediyelerde yeteri kadar veteriner istihdam ederek kısırlaştırma programı yapacağız. Bölgedeki lokantalarla iş birliği yaparak bakımevinde mutfak oluşturarak sağlıklı mama üreteceğiz. Planlı, takip edilen beslenme noktaları oluşturacağız. Yereldeki hayvan korumacılar, dernek ve dayanışmalarla koordineli çalışmak esasımız olacaktır. Yeşil alanlarda hayvanların soğuktan ve sıcaktan korunabilmeleri için gölgelikler, kulübeler tasarlayacağız.

Çocuklara hayvan hakları konusunda yapılacak eğitici programlarla insan dışındaki canlılara sevgi ve sorumluluğun, hayvanların yaşam hakkına saygının birlikte gelişimini aşılayacağız. Tüm bakımevlerinin kapıları, ziyaretçilere ve gönüllülere açık olacaktır. Bakımevleri bulunan belediyelerin şeffaf çalışmasını sağlayacağız. Bakımevi olmayan ama hayvan nüfusu yoğun olan bölgelerde kısırlaştırma merkezleri açacağız. Dağlara, ormanlara, kırsala bırakılarak hayvanların kendi kaderlerine terkedilmesi kabul edilemez. Kısır ve küpeli olmayan köpekler, Hayvanları Koruma Kanunu’nun 6. maddesi gereği, medeni ve bilimsel şartlarla bakımevinde kısırlaştırılıp, aşılanarak ve küpelenerek alındığı yere geri bırakılmalıdır.

Hayvanların bir meta gibi üretimi ve ticareti yasaklanacaktır. Petshopları ve merdiven altı üretim yapan, yurtdışından kaçak yollarla cins hayvan getiren yerleri tespit edip kapatacağız. Belediye sınırlarımız içinde havai fişek kullanımını yasaklayacağız."

Gündüz: 'Belediyelerden tek beklentimiz işlerini yapmaları'

Ankara’da yerel hayvan koruma görevlisi olarak uzun yıllardır emek veren ve Yaşam İçin Yasa İnisiyatifi bileşeni Güliz Gündüz, belediyelerden görevlerini yapmaları dışında bir şey beklemediklerini ifade etti. Gündüz, belediyelerin hayvanseverlerle işbirliği içinde çalışmasının önemini vurgulayarak şunları söyledi: 

"Belediyelerin görevlerinin en başında etkin kısırlaştırma geliyor. Onlar işini yapmadığı için bu anlamda bizlere çok iş ve açıkçası ağır bir yük düşüyor. Çok ciddi maddi külfet bindiriyor bu durum hayvanseverlerin üstüne. Ayrıca etkin kısırlaştırma yapılmayınca, sokaklarımızdaki hayvan popülasyonu artınca bizlerin de onlara bakabilme kalitesi oldukça düşüyor. Bu anlamda yapılan geçici bakım evleri kentlerden çok uzakta. Pek çoğumuz bu bölgelere kolaylıkla ulaşamıyoruz. Mahallelerde iki konteynır ile bu sorun çözülebilir. Liyakatlı personel ve ulaşılabilirlik ihtiyaçların en başında gelen konulardan biri."

'Hayvan düşmanlarına oy yok!'

Bir süredir hayvanlara ve hayvanseverlere karşı sosyal medya üzerinden yürütülen nefret kampanyasına dikkat çeken Gündüz, sözlerine şöyle devam etti:

"Hayvanlar neredeyse terörist ilan edilecek. Bu nedenle biz hayvanseverler olarak diyoruz ki, 'Bu seçim o seçim'. Yasayı uygulamayan, hayvan haklarına saygı duymayan hiç bir aday ya da partiye oy vermeyeceğiz. Bu seçimde de bu durumun etkisini, hayvanları gözetmeyen partilerdeki oy düşüşünü hep beraber göreceğimize inanıyoruz. Hayvanseverler olarak da belediyelerle beraber çalışmaya, proje üretmeye hazır olduğumuzu çok uzun bir zamandır tekrar ediyoruz.

Ancak bu anlamda partilerden pek bir destek gördüğümüz söylenemez. Ankara'da yaşayan bir yerel hayvan koruma görevlisi olarak, CHP de dahil olmak üzere pek çok partiyle görüşmeye çalıştık. Mansur Yavaş ile de keza aynı şekilde. Biliyorsunuz 'Hayvanseverler elini taşın altına koysun' demişti. Elimiz taşın altında, kendimiz de ağır klinik borçları altında ezilmeye devam ediyoruz. Bu süreçte yalnızca DEM Parti ve Türkiye İşçi Partisi bizlerle fikir alışverişinde bulundu. Bizler de hayvanlarla ortak bir yaşam kurmak için uğraşan adaylarla yolumuza devam edeceğiz ve umarım kazandıracağız da."

'Bizim toplumumuz tarihsel olarak hayvanlarla ortak yaşam sürüyor'

Sosyal medyada sürdürülen nefret kampanyasının gerçek hayatta bir karşılığı olmadığını ve toplumun hayvan popülasyonunun artması dışında hayvanlarla bir sorunu olmadığını belirten Gündüz, bu sorunun da yaygın kısırlaştırma seferberliği ile çözülebileceğini şu sözlerle vurguladı:

"Toplumumuz yaşam hakkına saygı duyuyor ve kimse hayvanların toplanması ve katledilmesine onay vermiyor. Biz tarihsel olarak hayvanlarla ortak yaşam sürdüren bir toplumuz. Kimi partiler hayvanların toplatılması, hatta öldürülmesi gerektiğine işaret eden videolar yayınlıyorlar.

Bu videoları söz konusu partilerin kendi seçmenlerine gösterdiğimiz zaman, bu kişilerin de şok olduğunu görüyoruz. Toplumun tek sorunu artan popülasyon ve bunun nedeni de belediyelerin işini yapmaması. Bu çözülemeyecek bir sorun asla değil ve bunla ilgili yol ve yöntemleri sürekli paylaşıyor bu anlamda da belediyelerle beraber çalışmaya gönüllü olduğumuzu tekrar ediyoruz. O anlamda da şunu söyleyebilirim: hayvanlar, bu seçimde kazandıran ya da kaybettiren olacak güce sahiptir."