Bir Robert Fico profili: Slovakya Başbakanı neden eleştiriliyordu?

Slovakya'da Ekim 2023'ten beri başbakanlık koltuğunda oturan 59 yaşındaki Robert Fico, Çarşamba günü hükümet toplantısı çıkışında silahlı saldırıya uğradı. Yapılan açıklamada, Fico'ya en az beş el ateş edildiği ve helikopterle hastaneye kaldırıldığı bilgisi verildi. 

İçişleri Bakanı Matúš Šutaj Eštok, Fico'nun karın, kol ve bacaklarından olmak üzere beş yerinden vurulduğunu söyledi. Saldırıda ağır yaralandığı belirtilen Slovakya Başbakanı, ameliyatın ardından hayati tehlikeyi atlattı ancak sağlık durumu ciddiyetini koruyor. 

Saldırgan kim? 

Saldırganın 71 yaşındaki güvenlik görevlisi ve yazar Juraj Cintula olduğu; daha önce YouTube'da siyasi bir hareket kurma arzusundan bahsettiği açıklandı. 

• Ayrıca: İçişleri Bakanlığı, Fico'ya saldıran ve olay yerinde yakalanan Cintula'nın hükümet karşıtı protestolara katıldığını ve olayı tek başına planladığını da duyurdu. 
• Neden? Yetkililer, saldırının siyasi amaçlı yapıldığını belirterek şüphelinin hükümetin medya ve adalet sistemiyle ilgili planlarına karşı çıktığını öne sürdü. Sosyal medyada Cintula'nın saldırıyı hükümet politikalarına karşı olduğu için düzenlediğini söylediği sorgu görüntüleri de ortaya çıktı. 
• Diğer yandan: Slovak Yazarlar Birliği mensubu saldırganın silah taşıma ruhsatı olduğu da öğrenildi. Cintula'nın oğlu, konuya ilişkin bilgisinin olmadığını belirterek "Tek bildiğim, babamın Fico'ya oy vermediği" dedi. 

Robert Fico kimdir, neden eleştiriyor?

1993'te bağımsızlığını kazanan Slovakya siyasetinde önemli bir rol oynayan Fico'nun başbakanlık süresi, öncüllerini geride bıraktı. Fico'nun 1990'ların sonunda kurduğu Smear Partisi, siyasi hayatına solda başlasa da zamanla göçmenler ve kültürel konulardaki görüşlerinde sağa doğru kaydı.

Fico, 2023'te tekrar göreve gelmeden önce 2006'dan 2010'a ve 2012'den 2018'e kadar iki kez başbakan olarak görev yaptı. 

• 2022 yılında Fico ve İçişleri Bakanı Robert Kalinak'ın da aralarında olduğu 4 kişi hakkında, "suç örgütü kurmak, görevi kötüye kullanmak ve vergi sırlarını ihlal etmek" suçlamasıyla soruşturma başlatıldı. 
• Alman Dış İlişkiler Konseyi'nde kıdemli araştırma görevlisi olan Milan Nič, geçen yılki seçimlerden kısa bir süre önce Fico'nun eski ABD Başkanı Donald Trump'tan borç aldığını iddia etmişti. 

Eylül 2023'teki seçim sonrası üçüncü kez başbakanlık koltuğuna gelen Fico, popülist-milliyetçi bir koalisyonun başında iktidara geri döndü. Başbakan olarak ilk birkaç ayı, siyasi açıdan son derece tartışmalı geçen Fico, Rusya yanlısı tutumuyla ve Macaristan Başbakanı Victor Orbán'a yakınlığıyla AB'de sıklıkla gündeme gelen bir lider konumunda. 

• Rusya'nın Ukrayna'yı işgali konusunda Kremlin'e yakın çizgide olan Fico, seçim kampanyası sırasında "iktidara geldiklerinde Ukrayna'ya tek bir kurşun bile vermeyeceklerini" dile getirdi. Göreve gelişinin ardından Ocak ayında Kiev'e yönelik askerî yardımı askıya aldı. 
• Ayrıca, son haftalarda kamu yayıncısı RTSV'yi kaldırdığı için binlerce kişi tarafından protesto ediliyordu. 

^{18 Ocak 2024 / Fotoğraf: Jaroslav Novak/TASR}

• Geçen Ocak ayında, Slovakya'nın başkenti Bratislava'da Fico'nun kurduğu koalisyon hükümetinin ceza kanunu değiştirme ve özel savcılık biriminin kaldırılmasına yönelik önerileri protesto edilmişti.

Suikastın zamanlaması neden önemli?  

Suikastın Avrupa Parlamentosu seçimlerine haftalar kala yapılması dikkati çekti. Yeni seçilen Cumhurbaşkanı Peter Pellegrini, siyasi partilere 6-9 Haziran'da yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimleri için kampanyalarını askıya almaları ya da küçültmeleri çağrısında bulunarak siyasetçiler arasındaki çekişmeleri ve karşılıklı suçlamaları önlemelerini istedi. 

Pellegrini, "Slovakya halkının bugün acilen ihtiyaç duyduğu bir şey varsa o da Slovak siyasi temsiliyeti arasında en azından temel bir anlaşma ve birliktir. Uzlaşma olmasa bile, lütfen en azından medeni bir şekilde birbirimizle tartışalım" dedi.

NATO ve Avrupa liderlerinden açıklamalar

• NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, "Başbakan Robert Fico'nun vurulması karşısında şok oldum ve dehşete düştüm. Kendisine acil şifalar diliyorum" ifadelerini kullandı. 
• AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Bu tür şiddet eylemlerinin toplumumuzda yeri yoktur ve en değerli ortak değerimiz olan demokrasiye zarar vermektedir" açıklamasında bulundu.
• İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, "İtalyan hükümeti adına her türlü şiddeti, demokrasi ve özgürlüğün temel ilkelerine yönelik saldırıyı en güçlü şekilde kınadığımı belirtmek isterim" dedi. 
• İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, bunun "Avrupa'nın demokratik toplumlarına yönelik" bir saldırı olduğunu kaydetti.