Boeing'de yeni kriz: Grev kararı şirketi nasıl etkileyecek?

2018 ve 2019 yıllarındaki uçak kazaları ve pandemi sürecinde deneyimli işgücünün azalması ile son 5 yıldır mali ve operasyonel sorunlarla gündeme gelen Boeing, bir kez daha zorlu bir dönemecin eşiğinde. Boeing çalışanları, Uluslararası Makinistler ve Havacılık İşçileri Birliği'nin müzakerelerini yürüttüğü ve üyelerine dört yıl içerisinde %25 ücret artışı öngören sözleşmeyi reddederek grev kararı aldı. Grev için üçte ikilik çoğunluğun arandığı oylamada katılımcıların %96'sı sözleşmeyi reddetmek yönünde tercih belirtti.

• Boeing'e göre, makinistlerin fazla mesai hariç kazandığı yılda ortalama 75.608 dolar, dört yıllık sözleşmenin sonunda 106.350 dolara yükselecekti. Ancak öneri, sendikanın üç yıl içinde %40'lık maaş zammı talebinin gerisinde kaldı ve 33 bin kişiyi kapsayan grev geçen haftanın son gününde başladı.

Şimdiyse yıllardır zararlarını telafi etme çabasında olan Boeing'in yeni krizin üstesinden nasıl geleceği, grevin ne kadar süreceği ve şirkete faturasının ne olacağı soruları yanıtını arıyor.

Boeing çalışanlarına ne teklif etti?

Boeing, Washington eyaletindeki sendikalı fabrikaları ve çeşitli üretim merkezlerindeki 33 bin montaj hattı işçisine, anlaşma süresi boyunca en az %25 zam, anında %11'lik bir maaş artışı ile sosyal haklarda birtakım iyileştirmeleri içeren dört yıllık bir anlaşma teklif etmişti. Boeing tarafından "sunabileceği en iyi sözleşme" olarak nitelendirilen anlaşma şartları, işçilerin neredeyse tamamından ret oyu aldı. İşçiler, 4 yıl için en az %40'lık bir maaş artışı ve çeşitli yan haklar ile masaya oturmuştu.  

Neden önemli? 2019'dan beri 33 milyar dolar kaybeden Boeing için bu grev, ana ürünü olan Boeing'in 737 Max üretiminin neredeyse tamamen durması anlamına geliyor. Grevin süresine bağlı olarak Boeing'in satışları iptal olmasa da uçak teslimatlarında gecikmeler yaşanması bekleniyor. Uçak satışlarından elde edilen gelirlerin çok büyük kısmının teslimat sonrasında geldiği düşünülürse zaten zarar yazan şirketin nakit akışının daha da bozulması kaçınılmaz. Üstelik grev olmasaydı bile montaj hattının kalitesinin iyileştirmesi amacıyla ABD Federal Havacılık İdaresi'nin denetimleri Boeing'in 737 Max jetlerinin üretimini yavaşlatıyordu. 

Boeing: Masaya dönmeye hazırız

33 bin işçiyi temsil eden sendikanın grev kararının ardından açıklama yapan Boeing'in geçen ay göreve başlayan CEO'su Kelly Ortberg, yeni bir anlaşma için masaya dönmeye hazır olduklarını vurguladı. Ortberg, grev oylamasından önce verdiği demecinde ise grevin firmanın toparlanmasını tehlikeye atacağı konusunda uyarılarda bulunarak böyle bir durumdan kimsenin kazançlı çıkmayacağını söylemişti.

Boeing, sendika ve federal arabulucular arasındaki müzakerelerin bu hafta içerisinde yeniden başlaması bekleniyor. Her iki taraf da grevi sona erdirmek için bir anlaşmaya varmak istediklerini söylemelerine rağmen, Boeing'deki süreç yönetiminde başarısızlıkları ve bir önceki teklifin ezici bir çoğunlukla reddedilmesi grevin uzun sürebileceğine işaret ediyor. Grev devam ettiği sürece Boeing, havayollarına yeni uçaklar teslim ederek elde ettiği ve çok ihtiyaç duyduğu nakitten mahrum kalacak. 

Grevin maliyetlere etkisi sınırlı

Söz konusu grevin montaj hattında yaşanması nedeniyle teslimatların gecikmesi ve nakit akışındaki olası sorunlara rağmen Boeing'in artan maliyetleri karşılamada bir sıkıntı yaşanması beklenmiyor. AeroDynamic Danışmanık Genel Müdürü Richard Aboulafia, bir uçağın montajının toplam maliyetinin yalnızca yaklaşık %15'ini oluşturmasının grev sürecinde Boeing'in lehine olduğunun altını çiziyor:

"Maliyetlerin çoğu, havacılık elektroniğinden koltuklara ve gövdenin kendisine kadar uçak parçaları için tedarikçilere ödeme yapmaya gidiyor. Boeing'in harcamalarının %15'ini oluşturan montaj süreci, hammadde temini, fabrikaların işletilme giderleri ve çalışan maaşları gibi temel giderleri içeriyor. Bir başka ifadeyle greve giden ve iş bırakan 33 bin çalışana yapılan ödeme, bir uçağın genel maliyetinin %10'undan bile daha azına denk geliyor." 

Son olarak Boeing, maliyetleri azaltmak için işe alımları dondurma, seyahatleri durdurma ve zorunlu olmayan harcamaları askıya alma gibi önlemler almayı planladığını duyurdu. Boeing Mali İşler Direktörü Brian West ayrıca "Gelecek haftalarda birçok çalışan, yönetici ve üst düzey yönetici için geçici ücretsiz izne çıkarma gibi zor bir adımı da değerlendiriyoruz" ifadesini kullandı.

Şirketin kredi notu da tehlikede

Kredi derecelendirme kuruluşları Fitch ve Moody's, geçen Cuma günü Boeing'in kredi notunun artık önemsiz tahvil statüsüne düşürülmesinin beklendiğini belirtti. Standard & Poor's analistleri ise grevden önce bile not indiriminin muhtemel olduğunu açıklamıştı.

• Bilgi notu: Boeing'in 2008 yılında yaşadığı grev krizi sekiz haftadan fazla sürmüş ve şirketin gelirleri günlük yaklaşık olarak 100 milyon dolar düşüş kaydetmişti. 

Ryanair teslimat beklentilerini düşürdü

Boeing'in en önemli alıcılarından biri olan Ryanair'in CEO’su Michael O’Leary, Boeing'deki grevin devam etmesi hâlinde 2025 yazına kadar teslim alacakları uçak sayısının 25’ten 20’ye düşebileceğini açıkladı. 2025 yazından önce 30 adet 737 MAX uçağı teslim alması gereken İrlandalı havayolu şirketi, ABD'de kapı patlaması sonrasındaki Boeing'in denetim süreciyle ilişkili olarak bu sayıyı geçen aylarda 25’e düşürmüştü.