Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan Ölüm Aylığı Düzenlemesi

Sosyal güvenlik sisteminde sigortalılara ve hak sahiplerine malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı ödeniyor. Çalışma gücünün belli oranlarda kaybedilmesi durumunda malullük, gerekli prim günü, sigortalılık süresi ve yaş şartlarının sağlanması durumunda emekli aylığı ödenir. Ölüm aylığı ise yine belli sigortalılık süresi ve prim gün sayısını bulunması durumunda ölen kişinin yakınlarına ödenir. Prim gün sayısı önemlidir, sigortalının 1 gün bile eksiği olsa bu aylıklar bağlanmaz. Amasra maden kazasında hayatını kaybedenlerin yakınlarının yaşadığı mağduriyetin giderilebilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı genel ve kalıcı bir düzenleme yaptı. Bu haftanın odağında bu düzenleme var.

Ölüm aylığı bağlanması için gerekli şartlar

Ölüm aylığı hak sahibi olan kişilere bağlanır. Sosyal Güvenlik Kurumu’na göre hak sahibi sigortalıların veya emeklilerin ölümü hâlinde kendisine aylık veya gelir bağlanmasına hak kazanan anne, baba, eş ve çocuklar olarak ifade edilir.

Hak sahiplerinin ölüm aylığından yararlanabilmesi için sigortalıların en az 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 prim günü veya sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 prim gününe sahip olması gerekir. Bu şartların bulunması durumunda ölen sigortalının eşi, çocukları, annesi ve babasına ölüm aylığı bağlanabilir. Kız çocuk, eş ve anne, baba için ek şartlar da bulunmaktadır. Yapılan bu yasal düzenleme ile anne, baba için aranan şartlar kaldırıldı.

Maden kazalarında ölen sigortalıların sosyal güvenlik borçları siliniyor

Kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalıların genel sağlık sigortası primi başta olmak üzere kendi sigortalılıkları nedeniyle prim ve prime ilişkin olan her türlü borçları siliniyor. Düzenlemeye göre hayatını kaybeden kişilerin annesi, babası, eşi ve çocuklarına vefat eden kişilere ilişkin borç bildirimi yapılması ve mağduriyet yaşamaları önlendi.

Maden kazalarında ölen sigortalıların anne, baba, eş ve çocuklarına ölüm tarihinde geçerli olan ölüm aylığı şartları aranmaksızın aylık bağlanacak

Maden kazalarında vefat edenlere yönelik pozitif yönlü yasal düzenleme yapılarak ölüm tarihinde bu şartları sağlamayan sigortalıların hak sahiplerine aylık bağlanma hakkı verildi. Aylık bağlanan ancak prim günü eksik olanların primlerinin eksik olan kısmı, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenecek. Gelir ve aylıkların hesaplanması ve anne, baba, eş ve çocuklar arasında paylaştırılması usulünde sigortalının ölümü tarihinde yürürlükte uygulamalar dikkate alınacak.

Maden kazalarında ölen sigortalıların anne ve babasına ölüm aylığı bağlanması için gereken ek şartlar kaldırıldı

Genel kural olarak bir anne ve babaya çocuğundan dolayı aylık bağlanırken her türlü kazanç ve irattan elde etmiş oldukları gelirlerinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere "gelir veya aylık bağlanmamış olması" şartları aranmaktadır. Maden kazalarından vefat edenlere yönelik yapılan düzenleme ile madencilerin anne babasına aylık bağlanırken bu şartlar aranmayacak. Yani yaşlılık veya malullük aylığı alan ve geliri asgari ücretin üzerinde olan anne babaya maden kazasında ölen çocuğundan dolayı ölüm aylığı bağlanacaktır.

Hem geçmiş dönemlerde gerçekleşen maden kazalarını hem de gelecekte gerçekleşecek maden kazalarını kapsıyor

Bu düzenleme öncesinde kömür ve linyit madenlerinin yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda vefat eden sigortalıların hak sahipleri dilekçe ile Sosyal Güvenlik Kurumu’na müracaat ederek bu kanun hükümlerinin uygulanmasını isteyebilirler. Bu şekilde talepte bulunan hak sahiplerinin gelir ve aylıkları maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacak. Bağlanan gelir ve aylıklar için geçmiş dönemlere ilişkin herhangi bir ödeme yapılmayacak.

Maden kazalarında ölen sigortalıların yakınlarına kamuda istihdam sağlanacak

Maden kazaları sonucunda vefat eden sigortalıların eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, herhangi bir şarta tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarda sürekli işçi kadrosunda istihdam edilecek. Bu kapsamdaki maden işçilerinin yakınlarına tanınacak haklara yönelik zaman ve tarih şartı bulunan düzenlemeler geçersiz sayılacak.

Amasra maden kazasına yönelik yargılama süreci ve TBMM Araştırma Komisyonu'nun çalışmaları devam ediyor. Umarım hem maden işyerlerinde hem de diğer iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri tam olarak alınır, toplumsal bilinç sağlanır ve bu tip kazalar bir daha yaşanmaz. Bu düzenleme ölen madencileri geri getirmeyecek ancak madencilerin eş, çocuk, anne ve babalarını bir nebze rahatlatacaktır. İş sağlığı ve güvenliğinde denetimlerin arttırılması, işyerlerinin eksikliklerinin giderilerek, teknolojik yeniliklerin kullanılması ve uyum sürecinin tüm işletmeler açısından tamamlanması hayati öneme sahip.