CHP’nin seçim beyannamesinde 'gençlik'

GoFor

Türkiye’nin yerel yönetimlerini belirleyecek olan 31 Mart seçimleri yaklaşırken gençlerin oy potansiyeli yeniden gündeme geliyor. Bu kapsamda partiler, kendileri için önemli bir oy grubunu kapsayan gençler için beyannamelerinde ne kadar alan tanıyor? AK Parti'nin seçim beyannamesinin ardından ana muhalefet partisi CHP'nin beyannamesini inceliyoruz. 

CHP de “İşimiz Gücümüz Türkiye” başlıklı 2024 Yerel Seçimleri’ne ilişkin olan beyannamesinde gençlere ilişkin genel bir çerçeve çizerek projelerini yayımlıyor. Toplamda 17 kez “genç” ve 8 kere “öğrenci” kelimesine yer verilen bildirgede gençlerden çok öğrencilere odaklanan bir yaklaşım hâkim. 

Bildirgede “genç merkezli belediyecilik” ve sosyal demokrasi söylemsel olarak kullanılsa da içerik olarak bu vaatler karşılanmıyor. Birtakım olumlu yaklaşımlar bulunsa da CHP’nin “nasıl?” sorularına cevap vermeyen bir bildirgeye sahip olduğu kanısına varılıyor. Bildirge gençliğe yönelik politik katılım mekanizmalarından bahsetmezken güvencesiz bir gençlik istihdamı kurguluyor. Genç kadın ve LGBTİ+’lara yönelik nitelikli politika geliştirmeyen bildirge, gençliğe yönelik politik katılım mekanizmalarından da bahsetmiyor.

Bildirgenin temel eksiği 

Bildirge, hitap edilen gençlerin kim olduğu ayrıntılı tanımlamadığı için farklı sorunlara çözüm getirmede yetersiz kalıyor. Bu anlamda detaylar yerine genel bir çerçeve çizen bildirgenin temel eksiği “gençlik temelli yaklaşım” oluyor. 

Bildirgede gençlerin öğrenciler olarak görülmesi nedeniyle projeler de öğrencilerle sınırlı kalıyor. Bu da işsiz, işçi ve NEET gençlerin ihtiyaç ve taleplerinin görülmesini engelliyor. 

TÜİK verilerine göre, ortalama eğitim süresi kadınlarda 8,5 yıl, erkeklerde ise 10,0 ve bu verilere göre, 18-30 yaş arasındaki gençlerin büyük kısmının öğrenci değil. Bildirgenin bu yaklaşımı, kamusal olarak daha az görünür olan gençlik gruplarının ihtiyaç ve talepleri göz ardı etmekte, var olan eşitsizlikleri yeniden üretme riski taşıyor. Bildirgede gençlik homojen bir tanımla ele alınıyor. 

Bildirgede genç katılıma dair açık bir ifade yok

2019'da yapılan yerel seçime ilişkin verilere göre, CHP’nin 19 büyükşehir belediye başkan adayı içinde 18-30 yaş arasında genç aday bulunmuyor. Gençlerin oyları için çok sayıda kampanya yürüten CHP, bildirgesinde genç katılımına dair açık bir ifadeye yer vermiyor.

CHP bildirgesinde yerel forumlar ve kent konseyleri kurma projelerine yer veriliyor ancak, bu konseyler, forumlar ve meclislerin bulunup bulunmadığına ve ne kadar işlevsel olduğuna dair oluşturulacak takip mekanizmasına dair bir ayrıntı verilmiyor. 

Genç kadınlar ve genç LGBTİ+’lar için beyan yok

Bildirge metninde genç kadınlara ve genç LGBTİ+’lara yönelik herhangi bir beyan bulunmuyor. 

Bildirgede kreş ve çocuk bakımevi sayılarının artırılması, ulaşımın kolaylaştırılması, anne sağlığına ilişkin yeni çalışmalar, iş hayatında eşitlik için yapılması gerekenler, kadın sığınma ve dayanışma evlerinin artırılması gibi beyanlar bulunuyor. Ancak bu beyanlar da kadınların yerel yönetimlere eşit katılımını sağlamak yerine kadınları "hizmet alan vatandaşlar" olarak konumlandırıyor. 

İşsizliğin sorumluluğu gençlere yükleniyor

Bildirgede Türkiye’nin mevcut sosyal ve ekonomik düzleminde işsizliğin sorumluluğu bireyci bir yaklaşımla gençlere yükleniyor. Buna dayanarak gençlerin daha fazla mesleki kurs ve eğitimlere katılarak daha çok deneyim ve beceri elde etmesini hedefleyen politikalar geliştiriliyor. Bu yaklaşım, güvencesiz istihdamı teşvik ederek genç işsizliğini katmanlandırarak sürdürecek bir nitelik taşıyor.

Gençler yalnızca 'ziyaretçi' olarak görülüyor

CHP’nin kültür sanat üretimlerinin desteklenmesi ve belediyelere ait mekanlara gençlerin katılımının artırılması umut verici gözükse de gençler "ziyaretçi" olarak görülüyor. 

Belediye bünyesindeki etkinliklerin kapasiteleri yeterli olmakla birlikte kaç genç için ulaşılabilir olduğu, katılım gösteren gençlerin sosyoekonomik durumu, dezavantajlı gençlerin bu mekanlardan yararlanmalarının önündeki engellere dair veri ve çalışmalar da bulunmuyor. 

Barınma beyanları 'politik vizyon' taşıyor

CHP, barınma krizini basit bir arz-talep sorunu olarak görmeyerek barınma krizinin yapısal sorunlarını ele aldığına işaret eden bir politik vizyona sahip olduğu izlenimi veriyor. CHP konutun bir yatırım aracı olarak görülmesine dayanan, mevcut yapısal birikim süreçleri kapsamında ortaya çıkan, boş konutları yeniden dağıtmayı amaçlayan bir politik vizyon taşıyor. Bu vizyonun temel bir eksikliği bulunuyor: Gençlik yalnızca öğrencilerden ve mesleksiz gençlerden oluşmuyor. Bu doğrultuda, yukarıdaki ilerici ve etkili vizyonun bu gibi bir kesişimselliği bünyesine katması ve bu doğrultuda daha kapsayıcı bir politikalar zinciri oluşturması gerekiyor.

Sağlık ve psikososyal desteğe yönelik beyan yok

CHP bildirgesinde gençlere yönelik sağlık ve psikososyal destek hizmetlerine yönelik bir beyan bulunmuyor. Bunun yanında sağlığa erişim sorunlarını hafifletmek için beyanlar bulunuyor. 

• Bilgi notu: Türkiye’de yerel yönetimlerin sağlık ve psikososyal destek merkezleri bulunmakta fakat bu merkezlerin nerelerde yoğunlaştığı, kaç kişiye ve hangi gruplara ulaştığı, verilen hizmetlerin kalitesi ve yeterliliği üzerine veri ve çalışmalar bulunmuyor. 

İklim ve çevre beyanları yetersiz

CHP’nin iklim krizi ve çevresel krizler konusunda sunduğu beyannamelerin temel eksiği azaltım ve uyum stratejileri arasındaki dengesizlik. 

Sonuç olarak, CHP’nin beyanlarında uyum stratejilerine yetersiz yer ayırması ve bu stratejilerde gençlerin iklim ve çevre konusundaki özel konumunu göz ardı ederek gençlik odaklı bir yaklaşıma sahip olmaması, CHP’nin yerel yönetim vizyonunu gençlerin mevcut kırılgan durumunu ve bu bağlamda deneyimlediği hak ihlallerini sürdürecek bir niteliğe taşıyor.

GoFor: Türkiye’de gençlik politikasının hak temelli bir yaklaşımla ele alınması konusunda çalışan Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor), gençlik örgütlerinin birlikte hareket ettiği ortak bir platform. Toplam 57 üye örgütün yer aldığı GoFor, Türkiye’de Ulusal Gençlik Konseyi olarak resmî şekilde tanınmasa da 2019'dan beri bir çatı örgüt olarak Avrupa Gençlik Forumu’nda Türkiye'yi temsil ediyor. GoFor Avrupa Gençlik Forumu’nda gözlemci üye statüsünde ve tam üyeliğe geçmek için gerekli çalışmaları sürdürüyor.