Doğu Almanya’da eyalet seçimleri: AfD rüzgarı devam ediyor

Almanya’nın doğu eyaletleri Thüringen ve Saksonya’da yapılan seçimlerden tarihî sonuçlar çıktı. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD), sandık çıkış anketlerine göre Thüringen’de %32.8’lik oy oranıyla birinci, Saksonya’da ise %30.8 ile kılpayı ikinci oldu.

• Neden önemli? Bu sonuçlara göre 2. Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1945’ten bu yana Almanya’da iç istihbarat birimi Anayasayı Koruma Teşkilatı tarafından aşırı sağcı olarak tanımlanan bir parti ilk kez eyalet seçimlerini kazandı.

AfD’nin yükselişi

AfD, 9 Haziran'da yapılan Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinde bir önceki seçimlere göre oylarını 4,9 puan artırarak %15,9’a ulaşmıştı. Bu seçimdeki performansı merakla ve bazı kesimler tarafından endişeyle beklenen AfD, 2019’da Thüringen’de %23.4, Saksonya’da %27.5 oy toplamıştı. Aşırı milliyetçi çizgideki parti, Thüringen’de en yakın takipçisi olan CDU’ya 6 puan fark atarken, burada CDU’nun oy oranında görülen artışta da AfD’yi durdurmak isteyen seçmenlerin etkili olduğu düşünülüyor.

Neden? AfD'nin yükselişinde Almanya’nın doğu eyaletlerinde siyasete güvenin giderek azalması, doğu eyaletlerinde yaşayanların kendilerini “ikinci sınıf” vatandaş olarak görmesi, yerleşik partiler tarafından temsil edilmediklerini düşündükleri için “alternatif” partilere yönelmesi, iç güvenliğin önem kazandığı bir süreçte AfD'nin göç ve suç oranları gibi konuları merkezine alan seçim kampanyasının ilgi çekmesi gibi faktörler sıralanıyor. AfD, seçim sürecinde kendisini "Doğu Almanya'nın çıkarlarını savunan parti" olarak tanıtmıştı.

Seçimin ikinci kazananı

AfD dışında oylarını artıran bir diğer parti, Sol Parti’den kopanların oluşturduğu Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) oldu. BSW, ilk seçimlerinde iki eyalette de üçüncü olurken Thüringen’de %15.6, Saksonya’da %12 oy aldı. 10 yıldır Thüringen’de koalisyon hükümetlerinin büyük ortağı olan Sol Parti, %11.3’e kadar geriledi. Burada eyalet başbakanlığı görevini 2014’ten beri Sol Partili Bodo Ramelow yürütüyordu. Sol Parti, Saksonya’da ise %4 oyla %5'lik barajın altında kaldı ve meclise giremedi. Bu sonuçlarla BSW, bölgenin üçüncü partisi ve "sol partisi" unvanlarını Sol Parti'den aldı.

Hükümet partileri hezimete uğradı

Seçime katılım oranının %73 seviyesinde olduğu iki eyalette de hükümette olan partilerin oy kaybettiği gözlendi. Başbakan Olaf Scholz’un partisi Sosyal Demokrat Parti, Thüringen’de %6.1’de kalarak hezimet yaşadı. Koalisyon hükümetinin ortaklarından Yeşiller, %3.3, Hür Demokrat Parti %1.2 oy oranıyla eyalet meclisinin dışında kaldı.

Koalisyon çıkmazı

Tek başına hükümet kuracak çoğunluğa erişilemeyen seçim sonrası gözler eyalet yönetimi için koalisyon pazarlıklarına çevrildi. AfD’nin Thüringen’deki başbakan adayı Björn Höcke, hükümetin kurulması sürecinde partisinin dışlanmaması gerektiğini söyleyerek “AfD’nin dahil olmadığı oluşumlar bu ülke için iyi olmayacaktır” uyarısında bulundu. CDU ise AfD ve Sol Parti ile koalisyona girmeme kararını koruduklarını vurguladı. BSW lideri Sahra Wagenknecht de AfD ile koalisyonda biraraya gelmeyeceklerini söyledi.

• Bir adım sonrası: Thüringen, Saksonya ve 22 Eylül’de yine doğu eyaleti Brandenburg’da yapılacak seçimlerde alınacak oy oranlarının 2025’teki genel seçimler için ciddi bir gösterge olabileceği düşünülüyor. Özellikle hükümeti oluşturan SPD, Yeşiller ve Hür Demokrat Parti’nin yanı sıra AfD’nin de performansı ülkenin siyasi ekseni için kritik olarak niteleniyor.