Döngüsel ekonomiye geçişte alınacak aksiyonlar (ReSOLVE) — I

Herkese merhaba. Döngüsel ekonomiye dair her hafta farklı konu başlıklarını incelediğimiz yazılarımızda sizlerle tekrar buluşmaktan dolayı çok mutluyuz. Bu hafta döngüsel ekonomiye geçiş yapmak isteyen işletmeler ve ülkeler için hazırlanmış olan ReSOLVE sistemini inceleyeceğiz. Yazımızda inceleyeceğimiz yol haritası işletmeler ve ülkeler için, Ellen MacArthur Foundation tarafından hazırlanmış ve detaylı bir rapor olarak sunulmuştur. Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Önemli not: Bu tarz yol haritaları gündelik hayatımızda döngüsel ekonomiyi nasıl kullanacağımıza dair ipuçları taşımakta, bu nedenle yazıyı günlük rutinlerinizi de düşünerek okumanızı tavsiye ediyoruz.

Yol haritası 6 ana aksiyon alanından oluşmakta. Her bir alan için rapor içerisinde çok detaylı açıklamalarla, hangi adımlar atılmalı, kimlerle iş birlikleri yapılmalı gibi yönlendirmeler mevcut. Bu kadar detaya girmeden, bu yazımızda ilk üç aksiyon alanını ana başlıkları ile inceleyip, toplumla ve bireylerle olan ilişkilerinden bahsetmeye çalışacağız.

Yenilenme (Regenerate)
-Yenilenme aksiyon planı, tamamen yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına geçilmesini hedeflemektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının yanında, üretim süreçlerinde de yenilenebilir materyallerin hammadde olarak kullanılması ana amaçtır.
-Mevcut ekosistemin sağlıklı bir yapıya gelmesi için önce eski sağlıklı ekosistemin yeniden oluşturulması, bu sistemin sürdürülebilir şekilde tasarlanması ve devamlı onarılması, yenilenme maddesinin ikinci hedefidir. Yani kısaca, mevcut lineer ekonomi sebepli ortaya çıkan sağlıksız ekosistemin tamamen değiştirilerek yenilenmesi diyebiliriz.
-Daha önceki yazılarımızda bahsettiğimiz biyolojik döngü sisteminin doğru şekilde oluşturulması ise yenilenmenin son maddesi. Biyolojik kaynakların, yeniden biyosfere dönmelerini sağlayacak, doğru atık yönetim sistemlerinin kurulması ile, doğanın kendi kendini yenilemesine izin verecek düzeni kurmamız gerekmekte. Hatırlarsanız, evlerimizde kompost yapımı tam da bu biyolojik döngüye destek olan bir uygulamadır.

Paylaşım (Share)
-Paylaşım ekonomisi, son dönemlerde iyice popüler oldu, bildiğiniz gibi. Araba paylaşımı, ev paylaşımı gibi iş modelleri ile, ürün sahipliği değil, kiralama yöntemi ön plana çıktı. Paylaşım/kiralama sistemi, bir ürünü kullandıktan sonra, başkasının kullanmasına olanak sağlayan ve bu şekilde de ‘kullanılmayan ürün’ oluşumunun önüne geçen bir süreç.
-Paylaşımın ikinci hedefi ise, yeniden kullanım, bir diğer adı ile ikinci el. İkinci el ürünler, toplumda oluşan algıdan dolayı çoğu zaman “başkasının eskisi” mantığı ile görülmekte. Bu da normalde ikinci el ürün kullanımı sayesinde atık oluşumunu önleyecek bizlerin, gereksiz bir toplumsal önyargı ile ikinci el alışverişten vazgeçmemize sebep olmakta. Fakat bu yeniden kullanımın yaygınlaşması, atık yönetimi sürecinde tahmin edilenden çok daha olumlu bir etkiye sahip.
-Tasarım ile ürünlerin yaşam döngüsünü uzatma ise üçüncü hedefimiz. Mevcut sistemde hepimizin tepkisini çeken, bir ürünün en fazla 2–3 yıl verimli olarak kullanılmasına karşın, bu döngüsel tasarım süreci sayesinde ürünleri devamlı geliştirebildiğimiz ve yenileyebildiğimiz şekilde tasarlayabiliriz. Bu da uzun süre kullanım sayesinde atık oluşumunun önüne geçmemize imkân sağlar.

Optimizasyon (Optimise)
-Optimizasyon süreci, tahmin edebileceğiniz gibi, bir ürün veya hizmetin kalitesini, kullanım ömrünü ve performansını arttırmayı amaçlamakta. Döngüsel ekonomi içerisinde tasarım sürecinden başlayan optimizasyon süreci, tüm üretim sürecini ve sonrasını kapsayacak şekilde, en verimli sürecin düzenlenmesini hedefler.
-Üretim ve tedarik zinciri süreçlerinde oluşan atıkların tamamen ortadan kaldırılması, optimizasyonun ikinci hedefi. İçinde bulunduğumuz lineer ekonomide, bir ürünün üretimi için gereken tedarik zinciri süreçlerinde veya direkt üretim sürecinde kullanılan hammaddelerin bir kısmı, atık halini alır. Bu atıkların lineer ekonomi içerisinde herhangi bir yeri yoktur, bu nedenle de çevreye çok zararlı atık oluşumunun başlıca sebeplerindendir. Optimizasyon ile, tedarik ve üretim süreçlerinde oluşan atıkların oluşumunu önleyecek süreçler tasarlayabilir, ya da bu atıkları başka süreçlerde hammadde olarak kullanacağımız senaryolar bulabiliriz.
-Optimizasyonun son hedefi ise; büyük verinin, otomasyonun ve akıllı sensörler gibi gelişmiş teknolojilerin daha çok kullanılması. Dijitalleşme, hayatımızın her alanında artık. Optimizasyon süreçlerimizi yönetirken, teknolojinin ve dijitalizasyonun bizlere sunduğu faydalardan daha çok yararlanmamız gerekmekte.

ReSOLVE yol haritası, yazımızın başında da belirttiğimiz gibi ülkeler ve şirketler için hazırlanmış olsa da ana hedefleri kendi gündelik hayatlarımıza da uygulama imkânımız var. Zaten yazının içeriğinde de fark etmiş olacağınız gibi, tüm hedefler, bir şekilde biz tüketicilere dokunacak değişiklikler içermekte. Yani bu değişim sürecinde tüm sorumluluğu üreticilere ya da yasa yapıcılara bırakmak yerine, kendi payımıza düşen sorumluluğu alarak, gezegenimizin geleceğini daha sürdürülebilir ve döngüsel bir hale getirebiliriz.

Haftaya ReSOLVE yol haritasında yer alan 6 ana aksiyon alanının son 3 maddesi olan aşağıdaki konuları inceleyeceğiz;
Döngü (Loop)
Sanallaştırma (Virtualise)
Yenisi ile değiştirme (Exchange)

Haftaya görüşmek üzere!