Döngüsel ekonomiye geçişte alınacak aksiyonlar (ReSOLVE) — II

Herkese merhaba! Hava durumu sebebi ile hala yaz aylarında mıyız emin olamasak da, bu hafta sıcaklar biraz daha kendini göstermeye başladığı için mutluyuz. Bu haftaki yazımızda, geçen hafta başladığımız, döngüsel ekonomiye geçiş yapmak isteyen işletmeler ve ülkeler için hazırlanmış olan ReSOLVE sisteminin kalan 3 maddesini incelemeye devam edeceğiz.

Geçen hafta belirttiğimiz gibi, ReSOLVE yol haritası işletmeler ve ülkeler için, Ellen MacArthur Foundation tarafından hazırlanmış ve detaylı bir rapor olarak sunulmuştur. Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

Önemli hatırlatma: Bu tarz yol haritaları gündelik hayatımızda döngüsel ekonomiyi nasıl kullanacağımıza dair ipuçları taşımakta, bu nedenle yazıyı günlük rutinlerinizi de düşünerek okumanızı tavsiye ediyoruz.

ReSOLVE sisteminin kalan 3 maddesine geçmeden önce hızlıca geçen hafta incelediğimiz maddeleri hatırlayalım istiyorum;
Yenilenme (Regenerate)
Paylaşım (Share)
Optimizasyon (Optimise)

Geçen haftaki yazımızda bu 3 aksiyon alanına ait ana başlıkların, bireyler ve toplum üzerindeki etkilerini tartışmaya çalışmıştık. Yazıyı gözden kaçıranlar veya ana başlıkların detaylarını hatırlamak isteyenler buradan, geçen haftaki yazımıza ulaşabilir.

ReSOLVE sistemindeki ana aksiyon alanları

Döngü (Loop)
Aksiyon alanlarının belki de mevcut sistemler için en ‘yeni’ üyesi döngüler. Mevcut lineer sistemler, artık hepimizin bildiği gibi atık oluşumunu veya atık oluşumu sonrası bunların nasıl bir süreçten geçeceğini önemsemiyor.

-Bu nedenle alınması gereken aksiyonların en başında belki de yeniden üretimde kullanılacak materyaller ve tamamen kapalı döngü içinde kalınmasına imkân sağlayacak yeni sistemler gelmekte. Doğru tasarlanmış döngüler sayesinde bir üretim sürecinde ortaya çıkan atık, başka bir üretim sürecinde hammadde olarak kullanılabilir.

-Geri dönüştürülmüş malzemeler elbette döngülerin temelinde yatmakta. Ama artık hepimizin aşina olduğu gibi, geri dönüşüm döngüsel ekonomi içerisinde en son adım olarak görülmekte. Tam da bu nedenle tasarlanacak döngülere ihtiyacımız var ki, geri dönüşüm noktasına gelene kadar bir materyal tüm döngülerden geçmiş olsun.

-Döngünün bir diğer adımı da tahmin ediyorum ki önümüzdeki 1–2 yıl içinde gerçekten hayatımızın alışılmış bir noktası haline gelecek olan kompost işlemi. En basit tanımı ile atık yönetimi ya da yakıt üretimi amaçlarıyla evsel ya da endüstriyel amaçlarla yapılan, mikroorganizmaların oksijensiz ortamlarda biyolojik olarak parçalanabilen materyalleri parçaladıkları bir süreçtir. Önceki yazılarımızda evde kompost yapımı ile ilgili öneriler paylaşmıştık hatırlarsanız. Tekrar okumak isteyenler için kompost yapımından bahsettiğimiz bültenimize ait linki burada.

Sanallaştırma (Virtualise)
-Sanallaştırma, aslında zaten içinde bulunduğumuz fakat bunu gezegeni korumak için değil, teknolojiye ayak uydurmak için uyguladığımız bir süreç. Direkt sanallaştırma noktası biraz daha tüketiciye dayanmakta ve verilecek en kolay örnek, geleneksel medyadan yeni medya teknolojilerine geçiş diyebiliriz. Kitaplar yerine e-kitaplar, gazeteler yerine e-bültenler, cd veya dvdler yerine film/dizi platformları. Gelişen teknolojilerle ihtiyacımız kalmayan tüm materyallerin üretiminin durdurulması ve sanallaştırılması, döngüsel ekonomi alanında çok önemli bir adımdır.

-Sanallaştırmanın ikinci aksiyon alanı ise, sanallaştırdığımız süreçler ile dolaylı olarak gereksiz materyal kullanımı ve atık oluşumunu önlediğimiz sanallaştırma çeşitleri. Buna en güzel örnek ise; özellikle pandemi sebebi ile iyice vazgeçilmezimiz olan çevrimiçi alışveriş. Çevrimiçi alışveriş sayesinde, marketlerin lojistik süreçlerinden depo yönetimlerine, alışveriş torbalarının taşınması sürecindeki sorunlardan daha bir sürü doğa için zararlı adımı süreç içerisinden kaldırmış oluyoruz.

Yenisi ile değiştirme (Exchange)
Tahmin edebileceğiniz gibi yenisi ile değiştirme, çok farklı şekillerde uygulanabilecek, temelde iyileştirmeye yönelik bir aksiyon alanıdır.
-Eskimiş parçaları daha iyi ve uzun ömürlü parçalarla değiştirerek ürün ömrünü uzatmayı ve atık oluşumunu önlemeyi amaçlar. Yenilemeye yönelik tasarımlar tam da bu nedenle döngüsel ekonominin temelinde yer alır. Eski parçaları yenileri ile değiştirebilmek, her seferinde yeni ürün satın almayı değil, mevcut ürünü iyileştirmeye olanak sağlar. Mevcut lineer sistem ise bunun tam tersini, bilinçli eskitme ile ürün ömrünü kısaltarak devamlı yeni ürün satın almasını teşvik eder.

-Yeni teknolojileri uyarlamak, sanallaştırmanın bir yan ayağı olarak düşünülebilir. Örnek olarak 3 boyutlu yazıcılar düşünülebilir. Eski süreçler ve teknolojiler yerine, yeni teknolojileri kullanmak, atık oluşumunu önlemenin yanında, ürünün verimli çalışmasını ve daha uzun ömürlü olmasını sağlayacaktır. Hepsinin yanında, daha fazla teknoloji, daha fazla optimizasyon bu da daha fazla verimlilik getirecektir.

-Eskisi ile yenisini değiştirme aksiyonlarında bireyler olarak bizim için en önemli adıma geldik. Yeni ürün ve servisleri kullanmak. Örnek olarak elektrikle çalışan scooter’lar, veya paylaşım ekonomisine dayanan servisler. Günümüz dünyasında artık yeni iş modelleri daha çevreci ve sürdürülebilir şekillerde geliştiriliyor. Bu nedenle, bireyler olarak bu iş modellerine destek olarak, mevcut lineer süreçlerin sunduğu, gezegenimiz için zararlı iş modellerinin yok olmasına katkı sağlayabiliriz.

ReSOLVE aksiyon alanları, yazımızın girişinde de belirttiğimiz gibi, özel sektör ve yasa yapıcılar için oluşturulmuş bir yol haritası temelde. Fakat her maddeyi biz tüketiciler üzerinden tartışmaya çalışarak, bize düşen sorumlulukları ortaya çıkarmaya çalıştık.

Döngüsel ekonomi, hala bireylere ulaşma noktasında sorunlar yaşasa da Döngüsel Ekonomi 101 olarak bu alanda özellikle ülkemizde farkındalık yaratmak için çalışmaya devam ediyoruz. Döngüsel Ekonomi 101’i çevrenizle paylaşarak, herkesin daha duyarlı ve bilinçli olmasına katkı sağlayabilirsiniz.

Destekleriniz için teşekkürler, iyi haftalar!