Döngüsel şehirler için yol haritası

Herkese merhaba,

Hatırlarsanız geçen hafta döngüsel bir şehrin nasıl görüneceği ve ne gibi özelliklere sahip olacağından bahsetmiştik. Bu hafta ise, hepimizin aklında beliren döngüsel şehirlere kavuşmak için ne gibi adımlar atılmalı, planlama nasıl olmalı ve en temelde izlenmesi gereken yol haritası nedir sorularını cevaplamaya çalışacağız.

Bunun için çok değerli bir kaynak olan; European Investment Bank tarafından yayımlanan rehberde belirtilen şehirde döngüselliğe doğru yolculuktaki en önemli 15 adımı keşfetmeye hazır mısınız?

Plan
EIB önemli bir ilk adım olarak, tüm ilgili paydaşlarla birlikte şehir yönetimi, mevcut doğrusal konulara ve gelecekteki döngüsel potansiyele bakmalı ve ardından ileriye dönük döngüsel bir yol belirlemelidir şeklinde başlıyor rehbere ve 15 adımı tek tek şu şekilde açıklıyor:

1) Yerel bağlamı ve kaynak akışlarını karakterize edin ve analiz edin ve atıl varlıkları belirleyin: Döngüsel bir geçişin odak noktası, bir şehrin ekonomik ve endüstriyel profili, en yüksek israf ve artan ürün kullanımı potansiyeline sahip sektörler olmalıdır. Atık minimizasyonu ve malzeme döngülerinin kapatılması atılması gereken ilk adımlardandır. Bu, tüm kaynak akışlarını haritalayan bir kentsel metabolizma çalışması yoluyla yapılabilir.

2) Döngüsel potansiyele sahip sektörler arasında seçenekleri kavramsallaştırın ve önceliklendirin: Döngüselliği aynı anda tüm cephelerde sürdürmeye çalışmak zor olabilir ve başarılı döngüsel şehirler genellikle sosyo-ekonomik bağlamlarında önemli olan ve yüksek performans gösteren birkaç hedef sektör belirler. Genel olarak hedeflenen sektörler inşaat, yiyecek ve içecek, ticaret, elektrikli ve elektronik ekipman ve tekstildir.

3) Açık, döngüsel amaç ve hedeflere sahip döngüsel bir vizyon ve strateji oluşturun: Döngüsel geçiş için açıkça belirlenmiş bir vizyon, daha fazla stratejik planlama ve uygulama için yol gösterici bir ışık görevi görecektir. Bu vizyonun tanımlanması, katılımcı bir şekilde yapılmalı, ilgili tüm paydaşların katılımı sağlanmalıdır. Döngüsel vizyon, tüm paydaşlar için görev ve sorumlulukların geliştirilmesi ve bölünmesi için amaç ve hedefler içeren döngüsel geçiş için bir stratejinin hazırlanması için temel sağlar. Strateji, ilgili tüm şehir fonksiyonlarını ve hizmetlerini, ayrıca tanımlanmış hedef sektörleri ve döngüsel potansiyele sahip iş faaliyetlerini kapsamalıdır. Stratejinin hazırlanması, ilgili tüm paydaşları (örneğin vatandaşlar, işletmeler, araştırma ve öğretim kurumları, medya ve sivil toplum) içermeli; farkındalık yaratma ve bir işbirliği kültürünü teşvik etme fırsatları sunmalıdır.

Hareket
Bir şehrin döngüsel potansiyelinin gelişimi için bir vizyon ve stratejiye sahip olduktan sonra, kent yönetimi ve ilgili paydaşlar, aşağıda ana hatları verilen bir dizi kilit eylem yoluyla uygulamaya başlayabilir.

4) Atık/artık/su/ısı jeneratörlerinin alıcıları ve kullanıcıları ile bağlayarak yakın döngüleri kapatın: Bu, döngüsel bir şehirdeki ana temalardan biridir ve yolculuğun merkezinde olmalıdır. Stratejiye temel olarak hazırlanan kentsel metabolizma çalışması, kapatılabilecek yerel değer döngülerini belirleyecektir. Malzeme komisyoncuları, diğer şirketler için hammadde veya girdi olarak kullanılabilecek kalıntı akışlarını, boşa harcanan ısıyı veya suyu belirlemelerine yardımcı olmak için şirketlerle etkileşime girebilir. Biyorafinerilerde, kentsel çiftliklerde veya enerji üretiminde kullanılmak üzere organik atık akışlarının ve yan ürünlerin toplanmasını, geri dönüştürülmesini artırmak için de çaba sarf edilmelidir; kalıntılar toprağa geri döndürülmelidir.

5) Varlıkların ve ürünlerin kullanım ve ömrünü uzatma seçeneklerini değerlendirin: Bu, yeniden kullanım ve onarım merkezleri kurarak, şirketlerin lineer ürün satışından paylaşım, kiralama ve hizmet gibi yeni iş modellerine geçmelerine yardımcı olarak başarılabilir. Bu tür önlemler yalnızca maliyet tasarrufu sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda ürünlerin ömrünü ve faydasını da uzatacak, kullanım ömrü sonunda değer geri kazanımını kolaylaştıracaktır. Onarım ve yeniden üretim için ürünlerin iadesini ve geri alınmasını kolaylaştıran tersine lojistik ağların kurulmasını desteklemek, önemli bir kolaylaştırıcıdır.

6) Döngüsel binalar, enerji ve hareketlilik sistemleri inşa edin ve tedarik edin: Birçok şehirde, kentleşme ve göç nedeniyle sürekli olarak yeni vatandaş akını vardır ve bina stoku da paralel olarak yaş alıyordur. Bu da yeni binalar, enerji ve mobilite sistemleri için talep yaratılmasını beraberinde getiriyor. Yeni bina talebi, döngüsel binaların planlanması, tedarik edilmesi ve inşa edilmesiyle karşılanmalıdır. Bu tür binalar esnek ve modülerdir, ömürleri uzundur, yeniden kullanım ve geri dönüşümü kolaydır ve yıkım yerine sökmek üzerine tasarlanmıştır. Enerji sistemleri mümkün olduğunca yenilenebilir enerji kaynakları ve yerel üretim esasına göre planlanmalıdır.

7) Döngüsel deney yapın — kentsel sorunları döngüsel çözümlerle ele alın: Kentlerde döngüsellik için tek bir formül yoktur ve gelişmeler statik bir döngüsel planı takip edebilir veya etmeyebilir. Bunun yerine şehir yönetimleri, yeni döngüsel kavramlar, yaklaşımlar ve iş modelleri ile test etmeye teşvik etmelidir. Bu, yeni iş modellerinin geliştirilip test edilebileceği döngüsel laboratuvarlar ve muhtemelen esnek bir düzenleyici çerçeve oluşturarak kolaylaştırılabilir. Şehirler, döngüsel destek merkezleri veya benzerleri kurarak girişimcileri döngüsel fikirlerini uygulanabilir işlere dönüştürmeye teşvik edebilir ve onlara yardımcı olabilir.

8) Düzenleme, teşvik ve finansman yoluyla döngüsel gelişmeyi hızlandırın: Atık yönetimi ve diğer çevresel hizmetler için dışsallıklar da dahil olmak üzere tam maliyetin ödenmesi iyi bir başlangıçtır. İdeal olarak bu, bertaraf yerine azaltmayı, yeniden kullanımı ve geri dönüşümü teşvik eden farklı bir ücret yapısını içermelidir. Döngüsel kümeler için arazi sağlamak, lisanslama ve izin vermede döngüsel gerekliliklerin getirilmesi gibi endüstriyel simbiyozu teşvik etmenin etkili bir yoludur. Şehir yönetimleri, finansmana erişimin güvence altına alınmasında döngüsel girişimlerin desteklenmesinde önemli bir role sahiptir.

9) Döngüsel ürünler ve hizmetler için pazarlar ve talep yaratın — ilk müşteri olun: Kamu alımları AB’de GSYİH’nın yaklaşık %15'i kadardır. Şehir yönetimleri inşaat, ürün ve hizmet alımlarında döngüsel ilke ve kriterleri uygulayarak talebe katkıda bulunabilir ve en iyi uygulamanın oluşturulmasına yardımcı olabilir. Şehirler ayrıca, satın alma kriterlerinde bu tür gereksinimleri belirleyerek veya gönüllü programları aracılığıyla ikincil hammaddelerin ambalajlara ve ürünlere dahil edilmesini teşvik edebilir.

10) Döngüsel iş modellerini destekleyen araçlardan yararlanın: Yeterince kullanılmayan varlıkları veya ürünleri satın almak veya inşa etmek yerine paylaşmak isteyen müşterilere sunmak, arz ve talebin eşleştirilebildiği varlık veya malzeme alışverişi gibi dijital araçlarla kolaylaştırılır. Birçok hizmet olarak ürün iş modeli, iade ve geri almayı kolaylaştırmak için varlık takibini de gerektirir. Nesnelerin interneti ve diğer akıllı gelişim biçimleri, döngüsel gelişmelerin birçok yönünü hem mümkün kılıyor hem de kolaylaştırıyor ve bu nedenle döngüsel ve akıllı şehir gelişmeleri paralel olarak ilerliyor. Bu tür araç ve hizmetlere yönelik ihtiyaç ve talebin belirlenmesinde önemli bir role sahip olan kent yönetimleri, gerekli altyapı ve araçların kurulmasını sağlamalı veya desteklemelidir.

Takip & İyileştirme
11) Vatandaşlara, işletmelere, sivil topluma ve medyaya koçluk edin ve eğitin: Döngüsel bir ekonomiye doğru ilerleme yalnızca şehir yönetim ofislerinde değil, aynı zamanda evlerde, ofislerde ve şirketlerde yaratıcı fikirler ve girişimci çabalarla gerçekleşir. Bu yaratıcı gücü harekete geçirmek için, üzerinde anlaşmaya varılan döngüsel vizyon ve stratejiyi yaymak ve ardından vatandaşlar ve işletmeler üzerinde, döngüsel geçişte yer almalarını ve ilerlemelerini sağlamak için farkındalık ve anlayış oluşturmak şehir yönetimlerinin çıkarınadır. Eğitim ve araştırma kurumlarının, medyanın ve sivil toplumun harekete geçirilmesi bu tür çabaların etkinliğini artıracak ve kolaylaştıracaktır.

12) Lineer ataletle yüzleşin ve onlara meydan okuyun, lineer riskleri ve döngüsel fırsatları vurgulayın: Birçok kişi ve şirket, eski lineer kalıplara ve iş modellerine sıkı sıkıya bağlıdır ve lineer dışsallıkların tüm maliyetlerini ödemek zorunda kalmamaktan yararlanır. Bununla birlikte, kaynak kıtlığı, yükselen fiyatlar ve dengesizlik, yenilikçi döngüsel şirketlerden gelen rekabet, artan müşteri endişeleri ve farkındalığı, şirketlerin gelecekteki lineer risklere daha fazla dikkat etmesini gerektirecektir. Bu, hizmet olarak ürün iş modelleri gibi daha döngüsel alternatiflere dikkat çekecek ve geçişi destekleyecektir. Şehir yönetimleri, doğrusal riskler ve döngüsel fırsatlar hakkında farkındalık yaratmada rol oynayabilir ve böylece yeniliği ve lineerden döngüsel iş modellerine geçişi teşvik edebilir.

13) Döngüsel paydaşlar arasında bağlantı kurun ve işbirliğini kolaylaştırın: Döngüsel gelişmeler ve iş modelleri, değer zincirleri boyunca kuruluşlar arasındaki işbirliğine dayanır. Şehir yönetimleri, paydaşları döngüsel planlamaya dahil ederek; döngüsel merkezler ve destek merkezleri kurarak bağlantı kurmak ve harekete geçirmek için iyi bir konumdadır. Atık, malzeme veya yeniden kullanım değişimleri oluşturmak, endüstriyel simbiyoz üzerine kurulu döngüsel kümeler oluşturmak şirketlerin aktif olarak eşleştirilmesini kolaylaştırır.

14) Döngüsel öncülerle iletişim kurun ve onlardan öğrenin: İlk döngüsel adımlarını atan şehirler için, daha yüksek döngüsellik seviyelerine ulaşmış şehirlerle ilişki kurmak ve onlardan öğrenmek ilham verici olabilir ve engellerin etrafından dolaşıp hatalardan kaçınmaya yardımcı olabilir. Aynı derecede önemli olan, yerel toplulukta — iç görü, enerji ve tutkunun birleşimiyle — döngüsel değişimi yönlendirebilecek ve ilham verebilecek döngüsel öncüleri belirlemektir.

15) İzlemeye dayalı döngüsel ilerleme hakkında iletişim kurun: Bu, döngüsel paydaşların ilerlemeyi takip etmesine ve çabalarına odaklanmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca yeni döngüsel paydaşları harekete geçirecek ve döngüsel gelişmeleri daha da teşvik edecektir. Döngüsel ilerlemenin izlenmesi ve raporlanması, döngüsel vizyon ve stratejide yer alan amaç ve hedeflere yönelik başarıların izlenmesini sağlar ve farklı cephelerdeki çabaları değiştirme veya yoğunlaştırma ihtiyacına işaret edebilir.

Bu 15 adım biraz daha şehir yönetimlerinin izlemesi gereken adımlar olarak anlaşılabilir. Fakat fark ettiyseniz, tüm adımlar farklı paydaşlara dokunmakta. Bu da herkesin bu adımların atılması noktasında fazlasıyla önemli rollere sahip olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Yazımızı geçen hafta da sorduğumuz soruyu biraz değiştirerek sorup, bitirelim; ülkemizde bu adımların atıldığınız ne zaman atmaya görürüz?

Keyifli haftalar,